Համշէն

Համշենահայ մտավորականի հոդվածը՝ Թուրքիայում համշենցիների մտավախությունների մասին․ «Մի ելույթ, մի թաղում և նկատելի լինելու ցանկություն»

Մահիր Օզքան Հրանտ Դինքի հիշատակին Անցյալ ամիս անանց մի կարոտով և ցավով հիշատակեցինք Հրանտ Դինքի սպանության 14-րդ տարելիցը, ցավալի գիտակցում, որ արդարությունը դեռևս չի վերականգնվել։ Տարելիցի կապակցությամբ վերստին աչքի անցկացրեցի այն նշումներս, որ արել էի այդ օրերին իմ ունեցած ապրումների մասին։ Մեկ անգամ ևս ապշանքով նկատեցի, որ թեև այդ ամսաթվից այդքան տարի է անցել, սակայն…

Թուրքիայի համշենահայ մտավորական Հիքմեթ Աքչիչեքի հարցազրույցը «Ակօս»-ին

Akunq.net-ը ստորև թուրքերենից թարգմանաբար և առանց կրճատումների ներկայացնում է Թուրքիայում ապրող համշենահայ մտավորականներից Հիքմեթ Աքչիչեքի հարցազրույցը պոլսահայ «Ակօս» շաբաթաթերթին։ Աքչիչեքը անդրադառնում է  համշենահայերի աշխատանքներին՝ հայոց լեզվի Համշենի բարբառը և համշենյան մշակույթը պահպանելու ուղղությամբ․ Անհանգիստ եմ, անհանգիստ․․․ Համշենական լեզուն (հայոց լեզվի Համշենի բարբառը-Ակունքի խմբ․) և մշակույթը Թուրքիայում հետզհետե ավելի տեսանելի և շոշափելի է դառնում հատկապես վերջին…

Թուրքիայում անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզուներին, այդ թվում հայոց լեզվի Համշենի բարբառին նվիրված օրացույց է հրապարակվել (տեսագրություն)

Թուրքիայում գործող Լազերի ինստիտուտը և Ստամբուլի Կովկասյան մշակույթի միությունը մի օրացույց են հրապարակել, որը նվիրված է Թուրքիայում անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզուներին։ «2021 թ․ անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզուների» օրացույցում ընդգրկված է նաև հայոց լեզվի Համշենի բարբառը։ Այդ մասին հայտնում է Akunq.net-ը՝ վկայակոչելով «Բիանեթ» լրատվակայքը։ Աղբյուրի համաձայն՝ օրացույցում ներառված են Թուրքիայում լիովին անհետանալու վտանգի ներքո…

Կանաչի համշեներեն (հայոց լեզվի Համշենի բարբառ-Ակունքի խմբ․) անվանումը կանաչն է

Մահիր Օզքան (Մահիր Օսկանյան) «Մեր լեզուն արտասուք է թափում, Քանի որ զավակներն են իրեն լքում, Ծանր բեռան հետ մենակ են թողնում»։  Հատված Ուսեյնո Գեյ Կոզանի «Վոլաֆ» բանաստեղծությունից (Սենեգալ)։ «Համշեներենով ինչպե՞ս կասեն կանաչ», «Դպրոցին ի՞նչ են ասում», «Հեռուստացույցին ի՞նչ են ասում», «Համշեներենով ինչպե՞ս կասեն շնորհակալություն»։  Այս և նմանատիպ հարցերին հավանաբար առնչվել են ոչ միայն համշեներենով, այլև՝…

Վարդավառը շուքի մէջ

Ամբողջ աշ­խարհի վրայ ազ­դե­ցու­թիւն գոր­ծած պսա­կաձեւ ժահ­րի հա­մավա­րակը իր ձանձրա­լի անդրա­դար­ձը ու­նե­ցաւ նաեւ հայ ժո­ղովուրդի ամե­նաու­րախ տա­ղաւար­նե­րէն Վար­դա­վառի վրայ եւս։ Ինչպէս ծա­նօթ է Վար­դա­վառի ոգե­ւորու­թիւնը կու գայ ջրցա­նի մի­ջոցաւ։ Այս տա­րի առա­ջին ան­գամ Երե­ւանի փո­ղոց­ներն ալ հե­ռու մնա­ցին տօ­նական մթնո­լոր­տէն։ Պոլ­սոյ մէջ Պատ­րիար­քա­րանի 16 Մար­տէն այս կողմ գոր­ծադրած դռնփակ պա­տարագ­նե­րը վերջ գտան եւ առա­ջին ան­գամ…

Թուրքիայի համշենահայ մտավորականի հոդվածը մայրենի լեզվի և ձուլման քաղաքականության մասին՝ «Անունդ, ազգանունդ ի՞նչ է, ո՞ր տեղից ես»

Ստորև թուրքերենից թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստամբուլաբնակ համշենահայ մտավորական Մահիր Օզքանի հոդվածը՝ Թուրքիայում պետականորեն իրագործվող բռնի ուծացման եւ մայրենի լեզուների և ինքնության պահպանման անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Մահիր Օզքան Անունները ցույց են տալիս  վերացական և շոշափելի առարկաներ, սահմանում կամ ճանաչելի են դարձնում դրանք։ Մարդիկ գոյություն ունեցող շնչավոր և անշունչ ամեն բանի անուն են տալիս, այդ թվում նաև՝ զգացմունքներին…

Հայոց լեզվի Համշենի բարբառով հեքիաթների ձայնագրությունների հրապարակումներ՝ Թուրքիայի համշենցի մտավորականների կողմից

Թուրքիայի համշենցի որոշ մտավորականներ, չնայած կորոնավիրուսի համավարակին, շարունակում են աշխտանքներ կատարել՝ հայոց լեզվի Համշենի բարբառը կամ, ինչպես իրենք են անվանում իրենց մայրենի լեզուն, համշեներենը պահպանելու և այն նոր սերնդին փոխանցելու ուղղությամբ։ Մասնավորապես, Մահիր Օզքանը համաճարակի պատճառով հիմնականում տանը գտնվող երեխաների, ինչպես նաև իր դստեր՝ Լուսինի համար  պատրաստել է ամերիկացի մանկագիր Էրիկ Կարլի «Շատ քաղցած թրթուրը»…

«Անգամ բռնի մահմետականացումից յետոյ Համշէնը շարունակում է պահպանել ազգային նկարագրի բազմաթիւ տարրեր». Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան

Համշէն՝ հայոց պատմութեան եւս մի թաքնուած բանալի – Ա. Պատրաստեց Յասմիկ Պօղոսեանը Հայկական բարձրաւանդակում հազարամեակներ շարունակ ապրել ու արարել է հայ ազգը՝ լինելով տեղաբնիկն այդ տարածքում: Պատմական Հայաստանն իր 15 աշխարհներով, մնացել է հայի գենետիկ յիշողութեան մէջ: Եւ այդ յիշողութեան եւ պատմութեան անբաժան մասն է Հայոց Համշէն գաւառը՝ հարուստ անցեալով ու դժուարութիւններով լի ներկայով: Հնագոյն…

Թուրքիայում լույս է տեսել համշենահայերի «Գոռ» հանդեսի հերթական համարը

Թուրքիայում հրատարակվել է համշենահայերի «Գոռ» ամսագրի հերթական համարը։ Այդ մասին, ըստ Akunq.net-ի, հաղորդում է Bianet.org լրատվակայքը։ Հանդեսի նոր համարը լույս է տեսել «Համշենցիների՝ յայլաներ բարձրանալու մշակույթը» խորագրով։ Աղբյուրի համաձայն՝  սույն ամսագիրը տպագրվում է Թուրքիայում բնակվող մի խումբ համշենցիների կողմից, որոնց շարքում են գտնվում նաև երաժիշտ, «Վովա» խմբի անդամ Հիքմեթ Աքչիչեքը, Համշենի վերաբերյալ իր ուսումնասիրություններով և…

Ովքե՞ր են այս համշենցիները

Մահիր Օզքան Համշենցիները մի ժողովուրդ են, որին, ցավոք, Թուրքիայում լավ չի ճանաչում ոչ միայն հասարակության մեծ մասը, այլև՝ երբեմն անգամ լեզվական, մշակութային, ազգային ինքնության համար պայքարող՝ Թուրքիայի մյուս հատվածները։ Դրա համար բազմաթիվ պատճառներ կան։ Սակայն ամենակարևոր պատճառներից մեկը կարող ենք ասել, որ համշենցիների «ներփակվածությունն» է։ Այն ժողովուրդները, որոնք կարող են պայքար մղել կողք կողքի, ցավոք,…