Քաղաքներ

Անի քաղաքի պարիսպները

Պատմությունը Անի քաղաքը բնականորեն լավ պաշտպանված է. իրենից ներկայացնում է եռանկյուն սարահարթ, որը երկու կողմերից պաշտպաված է ուղղաձիգ ժայռերով։ Միայն քաղաքի հյուսիսային ծայրամասում մի զգալի հատվածն է տափակ, անխախտ։ Ամբողջ քաղաքը շրջապատված է եղել պարիսպներով, միայն խոցելի համարվող հյուսիսային հատվածում էին պաշտպանական հզոր շինություններ կառուցվել՝ վիթխարի կրկնակի պարիսպները, որոնք կառուցվել են Սմբատ թագավորի կառավարման ժամանակ…

1 ապրիլ 1909. Կիլիկիոյ Աղէտի 110ամեակին դառն ու դաժան դասերը

Ն․ Ապ­րի­լի 1-ի այս օ­րը, 110-րդ­ ան­գա­մը ըլ­լա­լով՝ կը բա­նայ հայ ժո­ղո­վուր­դի պատ­մու­թեան յու­շա­տետ­րին ա­մէ­նէն սեւ ու ար­նա­ներկ է­ջե­րէն մէ­կը։ Ճիշդ հա­րիւ­րեւ­տա­սը տա­րի ա­ռաջ, ապ­րի­լի ա­ռա­ջին օ­րը մո­լեգ­նե­ցաւ թրքա­կան պե­տու­թեան ար­նա­խում բար­բա­րո­սու­թիւ­նը։ Չք­նաղ Ա­տա­նա քա­ղաքն ու ­Կի­լի­կիոյ հա­յաբ­նակ քա­ղաք­ներն ու գիւ­ղե­րը ե­րե­սուն հա­զար ան­մեղ հա­յե­րու ա­րեամբ ներ­կո­ւե­ցան, հա­յե­րու տու­նե­րը, խա­նութ­նե­րը եւ ինչ­քե­րը քա­րու­քանդ ե­ղան ու…

Պատրիարքարանի երդիքին տակ շնորհաւորական ընդունելութիւն՝ համայնքային տխուր անդրադարձներով

«ՄԱՐՄԱՐԱ» – Երէկ, 6 Յունուարին, մեր ժողովուրդի համայն զաւակները դարձեալ ջերմեռանդօրէն զիրար կը շնորհաւորէին, գոչելով պատգամը որ կը հնչէ դարերէ ի վեր՝ «Քրիստոս ծնաւ ու յայտնեցաւ։ Ձեզ եւ մեզ մեծ աւետիս»։ Քրիստոսի Յայտնութեան տօնը դարձեալ մեր հաւատացեալները հմայեց իրենց թաղին եկեղեցիներուն մէջ մատուցուած Ս. Պատարագներով։ Հոն ուր եկեղեցի մը կը գործէր, հոն էր մեր ժողովուրդը,…

Ադանա

ԱԴԱՆԱ, Ատանա, քաղաք Դաշտային Կիլիկիայում՝ Սարոս (Սիհուն) գետի ափին: Հիշատակավում է մ.թ.ա. V դարից: Մ.թ.ա. III-II դդּ եղել է հելլենիստական մշակույթի կենտրոն: Հռոմեական տիրապետության ժամանակ (I-IVդդ.) վերածվել է զորակայանի, զգալիորեն անկում է ապրել է մշակութային կյանքը: Որոշ չափով կառուցապատվել է և բարենորոգվել է Բյուզանդիայի Հուստիանոս I կայսեր օրոք (527-565թթ.):  Տակավին կանգնում է VIդ. Սարոս գետի…

ԲԱՅԱՍ

ԲԱՅԱՍ, Պայաս, Փայաս, բերդաքաղաք Ծովային Կիլիկիայում, Ճկներ գավառում, Ալեքսանդրեթի ծովածոցի արևելյան ափին: Բայասի մասին (հատկապես հին  ժամանակների) տեղեկությունները սակավ են: XIIդ. վերջին Բայասի տերը դասվել է Կիլիկյան Հայաստանի առաջնակարգ իշխանների շարքը: Նույն դարում հիշվում են Բայասի Ս.Աստվածածին եկեղեցին, վաճառաշահ շուկան, իջևանատունը, բաղնիքը: Քաղաքի բարձրադիր մասում գտնվող բազմանկյուն և ամրակուռ բերդը խաչակրաց պատմագիրները անվանում են Կուսանաց…

Այաս

ԱՅԱՍ, նավահանգստային բերդաքաղաք Ծովային Կիլիկիայում, Ալեքսանդրեթի ծովածոցի հյուսիսարևմտյան ափին, անտառապատ հովտում: Կոչվել է Եգե կամ Եգեա և ունեցել է ազատ քաղաքի արտոնություն: IIդ-ում կոչվել է Հադրիանա (Հռոմի Ադրանոս կայսեր անունով): IX-VIդդ-ում եղել է Կիլիկիայի հունական արքեպիկոպոսի աթոռանիստ: Բարձր զարգացում է ապրել Կիլիկիայի հայկական պետության ժամանակշրջանում (XII-XIV): Լինելով Հայոց արքունի կալվածք՝ Ռուբինյանների և Հեթումյանների հովանավորությամբ դարձել…

Այնթապ

ԱՅՆԹԱՓ, քաղաք Դաշտային Կիլիկիայում, Գերմանիկեից (Մարաշ) մոտ 110կմ. հարավ-արևելք, Եփրատի աջակողմյան վտակ Սաջորից 18 կմ արևմուտք, բլրոտ տեղանքում: Առաջին անգամ հիշատակվում է XI դարում: Ունեցել է հոծ հայ բնակչություն: Խաչակիրների օրոք մտել է Եդեսիայի դքսության մեջ: Այնուհետև քաղաքը տիրել են զանազան մահմեդական հրոսակներ: 1266-ին Կիլիկիայի Հայոց Հեթում Ա թագավորը երկու անգամ փորձել է ազատագրել Այնթապը,…

Դորթյոլ

Դորթյոլ, Դյորդյոլ, Դորտյոլ, Չորք Մարզպա, Չորք–Մարզպան, Չորք-Մարզպանք, Չորք–Մարզվան, Չորք-Մարզվանք, Տյորթյոլ Ումրանիե — Գյուղ, ավան, գյուղաքաղաք, քաղաք Կիլիկիայում` Ադանայի նահանգում, Սև լեռների փեշերին, Մարաշ քաղաքքից հարավարևելք: 20-րդ դ. սկզբներին Հայաբնակ, մարդաշատ բնակավայր էր: 1908-ին ուներ 8000, իսկ Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախօրեին՝ 12300 հայ բնակիչ: Շրջապատված Էր նարինջի պարտեզներով: Բնակիչները զբազվում էին արհեստներով, առևտրով, մերձարևադարձային կուլտուրաների մշակությամբ:…

Զեյթուն

ԶԵՅԹՈՒՆ, Ուլնիա (այժմ` Սուլեյմանիե, Թուրքիա), քաղաք Լեռնային Կիլիկիայում, Մարաշից 38 կմ. հյուսիս-արևմուտք՝ դժվարամատչելի լեռնոտ տեղանքում: Շրջապատված է հյուսիսից` Չըրըզ, Բերիտ, Սաղ, Դաղ, Աղաջ, Առ, Յոթնեղբայր, արևելքից` Պերզինկա, Մավլա, Ավագ, հարավից` Կյուվրտին, արևմուտքից` Սոլախդերե լեռներով: Շրջակայքում կան օգտակար հանածոններ (երկաթ, արծաթ), հանքային ջրեր: Ենթադրվում է, որ Զեյթուն անունը (առաջին անգամ հիշատակվում է XVդ.) ստացել է թուրքերեն…

Իսկենդերուն

Ալեքսանդրետտա, Ալեքսանդրեթ, Այեքսանդրետ, Ալհքսւսնդրետտե, Ալեքսանդրիա, Աեքսանդրիա Իսսոսյան, Ալեքսանդրիա Կիյիկյան, Ալեքսանդրիան, Ալեքսանդրիա Սկաբիոսա, Ալեքսանդրիա Փոքր, Ալեքսանդրիոլա, Այեքսանդրյակ, Ալեքսանդրյակ, Իսկենդերուն, Իսկենտերուն, Իսքենդերուն, Իսքենտերուն, Կատիսոն, Սկունդրուն — Քաղաք Կիլիկիայում` Միջերկրական ծովի հյուսիսարևելյան ափին` Հայոց ծոցում: Հիմնադրվել է 4-րդ դ. (մ.թ.ա.) Ալեքսանդր Մակեդոնացու կողմից` ի նշանավորումն պարսիկների դեմ տարած հաղթանակի, իր անունով էլ կոչվել է: Ոմանք ենթադրում են, որ…