Կիլիկիա

Կիլիկեան ոգին կը թեւարծէ

Իւրաքանչիւր գիւղ մի գուցէ չունենայ, բայց Մուսա լերան Վագըֆլը գիւղը ունի իր յատուկ յուշատետրը։ Մէկէ աւելի անհատներ կային ու կան որ օր առ օր կը լեցնեն այդ յուշատետրի էջերը։ Տետրակի մեր յիշած անցեալի հեղինակներն էին Թադէոս Պապեկեանը, Խաչեր Քարթունեաը, ՏԷր Սերովբէ Կիւլեան եւ ուրիշներ։ Իսկ իրենց յաջորդողներ եղան Մուսա քեռին, Փանոս Չափարեանը եւ կրտսերները։ Այդ…

Կիլիկիա. Միջերկրական ծովի հայկական գաղտնարանը. «Ծովահայեր»

Աննա Մարտիկյան Հետաքրքիր է, եթե հետազոտվեն Միջերկրական ծովի` Կիլիկիային հարող տարածքները, ջրասույզ  ինչպիսի՞ հուշարձաններ, ի՞նչ անցքերի վկայություններ ի հայտ կգան, ու կվերաշարադրեն մեր պատմության երբեմնի փառահեղ էջերը։  Միջերկրական ծով.  խորտակված նավերի, ինքնաթիռների, ջրասույզ հուշարձանների, բնակավայրերի ու նույնիսկ՝ քաղաքակրթությունների  գանձարան, իսկական դրախտ՝ սուզորդների ու հետազոտողների համար։ 21 –րդ դարը նոր հորիզոններ բացեց ստորջրյա հնագիտությամբ զբաղվողների համար,…

Արծկե. հայկական խաչքար, ծովային բերդ՝ Վանա լճի հատակին. «Ծովահայեր»

Աննա Մարտիկյան Ուղիղ 1000 տարի անց Մեծ Հայքի սրտում՝ Արծկեում, Հայոց բերդը դարձյալ ընդունեց հայերին, բայց՝ Վանա լճի հատակում:  2019թ. հայ սուզորդները Վանա լճում էին:  «Ծովահայեր»-ի տաղավարում հիշողություններով կիսվում են «Արմդայվինգ» ի ղեկավար Տիգրան Ազիզբեկյանը և սուզորդ Դավիդ Սիրունյանը: Հայկական հին ու կորուսյալ բնակավայրերի հետքերով հայ սուզորդները 2019թ.  սուզարշավ էին կազմակերպել Վանա լճում: «Մեր խումբը թուրք զբոսավարի ուղեկցությամբ նախ սուզվեց…

Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտում անցկացվելու է Կիլիկյան հերոսամարտներին նվիրված գիտաժողով

«Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ» հիմնադրամը 2020 թվականի ապրիլի 16-17-ին անցկացվելու է «Պայքար հայկական Կիլիկիայի համար. Կիլիկիան և կիլիկիահայությունը Առաջին աշխարհամարտի ավարտից հետո (1918-1921 թթ)» խորագրով գիտաժողով, որը նվիրված է Կիլիկիայի ինքնապաշտպանական մարտերի հարյուրամյակին: «Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ` հունվարի 23-ին լրագրողների հետ հանդիպմանը Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի գլխավոր ֆոնդապահ Գոհար Խանումյանը նշեց, որ գիտաժողովն ուղեկցվելու է ցուցահանդեսով: «Հերոսամարտերի պատմությանը նվիրված ցուցահանդեսներ…

«Խաչակիրների գաղտնի գիրքը». ի՞նչ է թաքնված Կիլիկյան Հայաստանի նավահանգիստներում

Վենետիկցի Մարինո Սանուտոսն իր «Խաչակիրների գաղտնի գիրք» աշխատության մեջ գրում է Կիլիկիո Հայաստանի 25 նավահանգստի մասին։ Այսօր դժվար է գտնել այդ բոլոր նավահանգիստների տեղերը, սակայն ամենահայտնիներն առ այսօր աչքի են ընկնում հզորությամբ և փառավոր տեսքով։ Այաս` Կիլիկիո Հայաստանի գլխավոր նավահանգիստն է։ Այստեղ մտնողներին սկզբում դիմավորում է Այասի ծովաբերդը, որը և հսկում է նավահանգստի մուտքը։ Քաղաքը…

Զերզևան ամրոցը

Ադալեթ Յըլդըրըմ Նախորդ շաբաթ գրել էի զբոսաշրջության տեսակների մասին, ինչպես նաև ձեզ տեղեկացրել էի, որ հետագա հոդվածներումս աշխատելու եմ ներկայացնել մեր երկրում գտնվող պատմական վայրերը, հատկապես նրանք, որոնցում եղել եմ։ Հոդվածների այս շարքը սկսում եմ Դիարբեքիրի Չընար գավառից մոտ 13 կմ հեռավորության վրա՝ Դեմիրօլչեք թաղամասի շրջակայքում, գտնվող Զերզևան ամրոցից։ Շրջանում ընթացող պեղումները ղեկավարում է Դիջլեի…

Անի քաղաքի պարիսպները

Պատմությունը Անի քաղաքը բնականորեն լավ պաշտպանված է. իրենից ներկայացնում է եռանկյուն սարահարթ, որը երկու կողմերից պաշտպաված է ուղղաձիգ ժայռերով։ Միայն քաղաքի հյուսիսային ծայրամասում մի զգալի հատվածն է տափակ, անխախտ։ Ամբողջ քաղաքը շրջապատված է եղել պարիսպներով, միայն խոցելի համարվող հյուսիսային հատվածում էին պաշտպանական հզոր շինություններ կառուցվել՝ վիթխարի կրկնակի պարիսպները, որոնք կառուցվել են Սմբատ թագավորի կառավարման ժամանակ…

Անիի միջնաբերդի պալատը

Այլ անվանումով՝ Բագրատունիների պալատը Պատմությունը Անիի միջնաբերդի պալատը եղել է Անիի Բագրատունի թագավորների, նրանց իրավահաջորդների և, հնրավոր է նաև, նախնիների՝ Կամսարականների բնակավայրը։ Պալատն ավերված է․ հիմա այնտեղ թափված քարերի խառնաշփոթ է, պատերն էլ քանդված են։ Նիկողայոս Մառի կողմից Անիում սկսված պեղումներից առաջ՝ 1908 – 1909 թթ․, պալատից գետնի վրա շատ քիչ բան էր տեսանելի։ Պեղումներն…

ԱՄՐՈՑ ԲԱՂԱԲԱՐԵԴ (Դավիթ Բեկի բերդ)

Բաղաբերդը կառուցվել է 4-18 դդ-ում: Գտնվում է Կապան քաղաքից արևմուտք՝ Քաջա­րան տանող մայրուղուց ձախ, Ողջի գետի և նրա ձախ վտակ Գիրաթաղ գետակի միջև, բար­ձունքի վրա: Հայաստանի պաշտպանական խոշոր կառույցներից է: Պատմագիր Ստեփանոս Օրբելյանի (XIII–XIV դդ.) հաղորդած ավանդության համաձայն` Սիսակի սերունդներից Բաղակ նահապետը որպես ժառանգություն ստանում է Ձորք (Կապան) գավառը, կառուցում է Բաղակի քար ամրոցը, ամրացնում բերդը` անվանելով…