Աւանդոյթներ

Սուրբ Սարգիսի նուիրուած ժողովրդական սովորութիւններ

Ժողովուրդը Սուրբ Սարգիսի տօնը նշած է բազում սովորութիւններով: Այդ օրը կը կազմակերպուէին զանգուածային ուխտագնացութիւններ դէպի Սբ. Սարգիսին նուիրուած սրբավայրեր, որոնց թիւը բաւական շատ էր Հայաստանի մէջ: Այստեղ սուրբի յիշատակին համար մոմեր կը վառէին, կ՝աղօթէին: Սբ. Սարգիսի ուխտէն վերադարձողը ճանապարհին մէկուն հանդիպելով սովորականի պէս չէր բարեւեր, այլ կ՝ըսէր. «Խաչը քեզ ողջոյն ղարկէ (ուղարկէ, խմբ.)», իսկ հանդիպողը կը…

Կիլիկիոյ Սիս մայրաքաղաքի աւանդութիւններն ու կրօնական բարքերը

Համադրեց՝ ՆՈՒՊԱՐ ՏԷՄԻՐՃԵԱՆ Անցեալին առիթը ունեցած եմ գրելու Սիսի, սիսեցիներու, Սիսի պատմական կաթողիկոսութեան, կաթողիկոսութեան Սիսէն Անթիլիաս փոխադրութեան մասին եւ այլն: Այսօր պիտի անդրադառնանք սիսեցիներու ամուսնական զանազան աւանդութիւններուն, կրօնական սովորութիւններուն՝ օգտուելով «Յուշամատեան»ի կայքէն, որոշ կրճատումներով: ԽՕՍՔԿԱՊ Խօսքկապ եւ յետագային ամուսնութիւն, նաեւ տեղի կ՛ունենայ օրօրոցէն կամ մանկապատանեկան շրջանին, եւ այդ մէկը կը կոչուի թրքերէնով՝ «Պէշշիկ քերթմէ», դժբախտաբար…

XXI դարի Հայաստանը. ինչպես են փոխվել հայերի Ամանորի ավանդույթները

Անի Լիպարիտյան Ամանորը և Սուրբ ծնունդն իսկական ուրախություն են ամբողջ մոլորակի բնակիչների, այդ թվում` հայերի համար, որոնք յուրահատուկ կերպով են պատրաստվում տոներին։ Հայկական ընտանիքներում տոները ոչ միայն ուրախություն են, այլ նաև մեծ ծախսեր։ Հայերը ժամանակին Նոր տարին դիմավորելու շատ գեղեցիկ ավանդույթներ են ունեցել, իսկ այսօր 21-րդ դարը հարվածում է ոչ միայն մարդկանց գրպաններին, այլև երևակայությանը։…

Վարդավառի ժողովրդական սովորություններն ու ավանդական ուտեստները

Հայոց ավանդական տոնակարգում Վարդավառն ամառային ամենամեծ տոնն է, որը, ըստ Հայ եկեղեցու տոնացույցի, տոնվում է Զատիկից 14 շաբաթ հետո: Իր էությամբ այն բնապաշտպանական տոն է և գալիս է հազարամյակների խորքից: Նախաքրիստոնեական Հայաստանում այն կապվում էր սիրո և գեղեցկության դիցուհի Աստղիկի հետ, որի մեհյանը ուխտի էին գնում ահել և ջահել, փառաբանում ձոներգերով, բագինին վարդեփնջեր դնելով, զոհաբերություններ…

Համբարձում

ՕՔՍԱՆԱ ԿԱՐԱՊԵՏԵԱՆ Յարութիւնէ 40 օր յե­­­տոյ Քրիս­­­տոս կը համ­­­բառնայ եր­­­կինք. հա­­­­­յերը կը տօ­­­­­նեն Համ­­­­­բարձման տօ­­­­­նը. այս տա­­­­­րի Մա­­­­­յիսի 30-ին։ Չնա­­­­­յած օրը շար­­­­­ժա­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­կան է, սա­­­­­կայն միշտ հինգշաբ­­­­­թի օրը կը նշո­­­­­ւի։ Իսկ բուն ծէ­­­­­սերը չո­­­­­րեք­­­­­շաբթի օրէն կը սկսին եւ գի­­­­­շերո­­­­­ւայ կա­­­­­խար­­­­­դանքի մի­­­­­ջով անցնե­­­­­լով կ՚օծո­­­­­ւեն Համ­­­­­բարձման արե­­­­­ւի շո­­­­­ղերով։ Համ­­­­­բարձման տօ­­­­­նի այլ ու նախ­­­­­կին անուննե­­­­­րէն են Ճան­­­­­կիւլիւ­­­­­մը, Վի­­­­­ճակը, Կաթ­­­­­նապրի տօ­­­­­նը։…

Կիւմիւշհաճըգիւղի հայերու յիշատակարանէն

ԼՈՒՍՅԷՆ ՔՈՓԱՐ Մայրս Իւղաբեր Շիշման Կիւմիւշհաճըգիւղցի էր։ Ես հազիւ երեք–չորս տարեկան էի, երբ մայրս մեռաւ։ Հայրս Բարունակ Չորումի Մէճիտէօզի գաւառէն էր։ Դարբին էր հայրս։ Երբ կրկին ամուսնացաւ իմ եւ քրոջս Քարզուհիի խնամքը քեռիս փռապան Մամբրէն ստանձնեց։ Նշանաւոր փռապան մըն էր քեռիս։ Ուրիշներ մինչեւ որ 30 հացը թխեն ու ծախէն իմ քեռին արդէն 300 հացը վաճառած…

Համշենցիներն ու յայլա բարձրանալու ավանդույթը

Հասան Ազաքլը Խոփայի համշենցիների կյանքում յայլա գնալու ավանդույթն անփոխարինելի կենսակերպ է։ Երբ գալիս է յայլա գնալու ժամանակը, նրանք եռանդուն պատրաստություններ են սկսում տեսնել, մեծ ոգևորությամբ են լցվում։ Յայլա գնալուց առաջ, օրեր շարունակ ամբողջ ընտանիքով պատրաստություններ էին տեսնում ու անհամբեր սպասում այդ պահին։ Նույն ոգևորությունն էլ ապրում էին յայլայից վերադառնալիս։ Անասնապահության միջոցով ապրուստը վաստակող ընտանիքների համար…

Ավանդույթները տարբեր են, սերը մեկն է

Սուսաննա Գրիգորյան Սերը փոխում է աշխարհը, կյանքը, մարդուն: Սիրո տոն է տարին 365 օր: Ու թերևս այս սերն ունենալով է, որ հայոց տոնացույցում ունենք սիրո տոն՝ սիրո բարեխոս Ս. Սարգիս: Ս. Սարգսի տոնը նշվում է ոչ միայն աղոթքներով, այլ հատուկ ու միայն հային բնորոշ ավանդույթներով: Յուրաքանչյուր գյուղ տոնը նշելու իր ավանդույթն ունի, բայց բոլոր տարբերությունների…

Սուրբ Սարգսի գիշերը դռները բաց թողեք, կրակ վառեք ու մազերը չսանրեք․ էթնոհոգեբանը՝ հավատալիքների մասին

Շիրակի պետական համալսարանի հոգեբանության ամբիոնի վարիչ, էթնոհոգեբան Կարինե Սահակյանը, որը 2013 թվականին Սուրբ Սարգսին նվիրված գիրք է հրատարակել, Aravot.am-ի հետ զրույցում ներկայացրեց ժողովրդական այն ծեսերը, որոնք պարտադիր պիտի պահպանել ամենահաս Զորավարին սպասելիս։   Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին այս տարի հունվարի 27-ին է տոնելու Սուրբ Սարգիս Զորավարի, նրա որդի Մարտիրոսի և տասնչորս զինվորների հիշատակի օրը: «Տոնի…

Թուրքիայում նկարահանվել է մոռացված օրորոցայինների մասին փաստագրական ֆիլմ, որտեղ կերգեն նաև հայերեն

Թուրք ռեժիսոր Արին Ինան Արսլանը հավաքել ու փաստագրական ֆիլմի է վերածել Թուրքիայի տարածքում բնակվող տարբեր ժողովուրդների՝ 7 լեզվով երգված ու մոռացության մատնված շուրջ 30 հին օրորոցային ու դրանք երգող կանանց պատմությունները, գրում է Ստամբուլի հայկական պարբերականներից «Ակօսը»: «Այսօր մայրերն այլևս իրենց երեխաների համար օրորոցային չեն երգում, այդ իսկ պատճառով այս մշակույթը վերացման եզրին է հայտնվել», –…