Աւանդոյթներ

Իմ մանկութեան Զատիկը

ԱՆԻ ՊԱՐՈՆԵԱՆ «Մատամ Նուարդիմու, ձիւն տիղաց ձեր զատկին»։ Յոյն հա­րեւա­նի այս խօս­քը լսող լու­սա­հոգի մօրս բար­կութիւ­նը աչ­քե­րուս առ­ջեւ է տա­կաւին։ Մայրս առանց պա­տաս­խա­նելու, զայ­րոյթով ներս մտաւ։ «Այս հո­ռոմ կնի­կը ին­ծի կը ծաղ­րէ կոր։ Ի՞նչ եղեր է պուտ մը ձիւն տե­ղալով։ Մարդ բա­րի Զա­տիկ մը կը մաղ­թէ, ոչ թէ ձիւն տե­ղաց ըսէ»։ Եկե­ղեցա­կան տո­մարի հա­մաձայն մենք…

Մուսա Լերան Ծաղկազարդը, Մեծ Պահքը եւ Զատիկը

ՄԻՍԱՔ ՀԵՐԿԵԼ Աւան­­դութին­­նե­­­րու վե­­րաբե­­րեալ այս յօ­­դուա­­ծաշար­­քին սկսած պա­­հուն խոս­­տա­­­ցած էինք գրա­­ւոր ու բա­­նաւոր աղ­­բիւրնե­­րէ, մերթ ընդ մերթ ալ սե­­փական վկա­­յու­­թիւննէ­­րէ քա­­ղուած այս գի­­տելիք­­նե­­­րը ներ­­կա­­­յաց­­նել եկե­­ղեցա­­կան տո­­մարի զու­­գա­­­հեռա­­կանու­­թեամբ։ Զա­­նազան պատ­­ճառնե­­րով սայ­­թա­­­քեցաւ այդ հեր­­թա­­­կանու­­թիւնը, եւ առա­­ջին ան­­գամ Սուրբ Զատ­­կի այս յօ­­դուա­­ծով ապա­­հոված կ՚ըլ­­լանք զայն։ Ու­­րեմն այ­­սօր կ՚անդրա­­դառ­­նանք հա­­յոց նա­­խաք­­րիստո­­նէական եւ ապա քրիս­­տո­­­նեայ հա­­ւատ­­քի մէջ մեծ նշա­­նակու­­թիւն ու­­նե­­­ցող…

Պոլսոյ երբեմնի Բարեկենդանը

Անի Պարոնեան Բազմամ­շա­կու­թա­յին քա­ղաք որ­պէս, Պոլ­սոյ մէջ բա­րեկեն­դա­նի սո­վորու­թիւններն ալ բազ­մե­րանգ էին։ Պոլ­սոյ հա­յերը մե­ծամաս­նութեամբ Մեծ Հայ­քէն գաղ­թած են։ Բայց կար նաեւ Պոլ­սոյ մէջ քա­նի մը հա­րիւ­րա­մեակ ան­ցեալ ու­նե­ցող ըն­տա­նիք­ներ, որոնցմէ մէ­կէն սե­րած էր մայրս։ Թէեւ անոնք ալ վա­նեցի էին իրենց ար­մատնե­րով։ Իսկ հօ­րենա­կան ճիւ­ղը եկած էր Պրու­սա, Քա­րաճա­պէյ Սալ­մա­սէն։ Աք­սո­րի տա­րինե­րուն մին­չեւ Տա­մաս­կո­սի մօ­տակայ…

Տիգրանակերտի Բարեկենդանը

ՍԻԼՎԱ ԷՕԶԵՐԼԻ Անցեալ­նե­րը երեք քոյ­րեր եր­կար զրու­ցե­ցինք Տի­յար­պե­քիրի մեր հին ապ­րումնե­րու մա­սին։ Նիւ­թե­րը ինքնա­բերա­բար մեզ տա­րին «Լո­լէ»ին, այ­սինքն Ամա­նորի ու ծննդեան ապ­րումնե­րուն։ Վար­դուհի քոյրս պատ­մեց թէ այդ տա­րի Ամա­նորի նա­խոր­դող օրե­րուն հայրս մռայլ էր, տխուր ու մտա­հոգ։ Ձմրան այդ եղա­նակին հօրս նման բո­լոր որմնա­դիր­նե­րու գոր­ծե­րը կը նո­ւազէին։ Ան ալ կը մտմտար ամա­նորեայ սո­վորա­կան ծախ­սե­րը ինչպէս…

Տիառընդառաջը, Վարդանանացը եւ Բարեկենդանը Մուսա Լերան հայկական գիւղերու մէջ

ՄԻՍԱՔ ՀԵՐԿԵԼ Աւան­դութիւննե­րու վե­րաբե­րեալ յօ­դուա­ծաշար­քի այս հա­տուա­ծին, կ՚ու­զեմ Հայ Առա­քելա­կան Եկե­ղեց­ւոյ երեք տօ­ներու՝ Տեառըն­դա­ռաջի, Վար­դա­նանա­ցի եւ Բա­րեկեն­դա­նի մա­սին աշ­խարհիկ ծի­սակա­տարու­թիւննե­րու եւ սո­վորոյթնե­րու մա­սին պատ­մել։ Տեառըն­դա­ռաջ Տեառըն­դա­ռաջը կը խորհրդան­շէ քա­ռասնօ­րեայ Յի­սուս մա­նու­կի տա­ճար ըն­ծայման մա­սին Աս­տո­ւածա­շունչի պա­տու­մը։ Բար­բառնե­րու մէջ «Տա­ռըն­տազ» կամ «Տը­ռըն­տէզ» կո­չուած այս տօ­նը Մու­սա Լե­րան բար­բա­ռի մէջ ալ դար­ձած է «Տա­ռըն­տուս»։ Ըստ աւան­դութեան, Տա­ռըն­տուսի…

Վերջին Ատըեամանցիներ ու անոնց մոռցուած փառքերը

ԼԻՒՍԱՆ ՊԸՉԱՔՃԸ Երեք տա­րի առաջ էր, երբ Ատըեաման­ցի մեր բա­­րեկամ Քե­­նան Ենի­­ճէ իմաց տո­­ւաւ Ատըեամա­­նի կեն­­ցա­­­ղի ու սո­­վորու­­թիւննե­­րու մա­­սին բա­­նաւոր պատ­­մութեան ծրագ­­րի մը։ Ոգե­­ւորո­­ւած էի։ Քա­­նի որ իմ ծնող­­նե­­­րը Ատըեամա­­նէն էր եւ ես հոն ծնե­­լով հան­­դերձ տա­­կաւին չորս տա­­րեկան էի՞ երբ լքե­­ցինք այդ քա­­ղաքը եւ ոչ մէկ յի­­շողու­­թիւն ու­­նիմ այդ տե­­ղի մա­­սին։ Իս­­կոյն ձեռ­­նարկե­­ցի աշ­­խա­­­տու­­թեան…

Մուսա Լերան Սըբ Սարգիսը

ՄԻՍԱՔ ՀԵՐԿԵԼ «Աւան­­դութիւններ» յօ­­դուա­­ծաշար­­քի այս բաժ­­նին մէջ կ՚անդրա­­դառ­­նանք Սուրբ Սար­­գի­­­սի Մու­­սա Լե­­րան գիւ­­ղե­­­րուն մէջ ըն­­կալման եղա­­նակին եւ անոր ձօ­­նուած տօ­­նակա­­տարու­­թիւննե­­րուն։ Ի դէմ ազ­­գա­­­յին տար­­բե­­­րու­­թեան հայ ժո­­ղովուրդը մեծ սէր ու­­նե­­­ցած է զօ­­րավար Սուրբ Սար­­գի­­­սի հան­­դէպ։ Ան ծնած էր 330 թո­­ւին Կա­­պատով­­կիոյ Կա­­միրք (Այժմու Կե­­մերեք) քա­­ղաքը իբ­­րեւ յոյն ըն­­տա­­­նիքի մը որ­­դին։ Քրիս­­տո­­­նէու­­թիւնը ըն­­դունած առա­­ջին հռով­­մէացի կայ­­սր Մեծն…

Ամանորը Սասնայ գիւղերուն մէջ

ՊԷՍՍԷ ՔԱՊԱՔ Նախորդ շա­բաթ սկսած «Աւան­դութիւններ» յօ­դուա­ծաշար­քին ես ալ իմ մաս­նակցու­թիւնը կը բե­րեմ Տա­րօն աշ­խարհի Ամա­նորեայ տօ­նակա­տարու­թիւննե­րու յի­շատա­կու­մով։ Մեր մօտ Ամա­նորը «Տարգլուխ»է։ Նոր տա­րին դի­մաւո­րելու նա­խապատ­րաստու­թիւնը բա­ւակա­նին յոգ­նե­ցու­ցիչ էր չա­փահաս­նե­րու եւ տա­րեց­նե­րու հա­մար, բայց խոս­տո­վանինք թէ երե­խէք ալ ու­նէին իրենց վի­ճակած յոգ­նութեան բա­ժինը։ «Սոր­սո­փի» էր այդ յոգ­նութեան անու­նը, քա­նի որ անոնք իրենց «չօ­չօ»նե­րուն այ­սինքն մեծ…

«Կաղանդը պիտի վառենք»

ՄԱՐՏԻՐՈՍ ԳՈՒՇԱԳՃԵԱՆ (ԱՄԱՆՈՐԵԱՆ ՅՈՒՇԵՐ) Մու­սա Լե­­րան փէ­­շերուն թա­­ռած հայ­­րե­­­նի իմ գիւ­­ղի ման­­կա­­­կան ոս­­կէ յու­­շե­­­րուս հա­­մաս­­տե­­­ղու­­թեան մէջ ան­­մո­­­ռանա­­լի ու քաղցրօ­­րէն հմա­­յիչ կո­­չուած է մնալ Կա­­ղան­­դը՝ հին արի ու բա­­րի օրե­­րու հայ­­կա­­­կան Ամա­­նորը։ Օրեր շա­­րու­­նակ՝ դպրո­­ցէն ներս, թէ՛ տու­­նե­­­րու մէջ մեր խօ­­սակ­­ցութեան գլխա­­ւոր նիւ­­թը, անրջանքնե­­րու միակ առար­­կան Կա­­ղան­­դը կ՚ըլ­­լար։ Կ՚երա­­զէինք յատ­­կա­­­պէս Ամա­­նորի առա­­ւօտը, ուր ընդհա­­նուր խան­­դա­­­վառու­­թեան մէջ պի­­տի…

Ամանորը Մուսա Լերան գիւղերուն մէջ

Ժողովրդա­­կան աւան­­դութիւննե­­րու նկատ­­մամբ յա­­տուկ հե­­տաքրքրու­­թիւնով ձեռ­­նարկած ենք յօ­­դուա­­ծաշար­­քի մը, որ պի­­տի փոր­­ձենք ներ­­կա­­­յաց­­նել որոշ ժա­­մանա­­կագ­­րութեան մը հե­­տեւե­­լով։ Պար­­տինք նշել թէ յա­­ւակ­­նութիւն չու­­նինք նիւ­­թը ազ­­գագրա­­կան մասնագիտութեամբ մշա­­կելու։ Աւան­­դութիւննե­­րը կամ սո­­վորու­­թիւննե­­րը ընդհա­­նուր շրջա­­նակի մը մէջ նմա­­նու­­թիւններ ներ­­կա­­­յաց­­նե­­­լով հան­­դէպ կրնան տա­­րած­­քաշրջա­­նային տար­­բե­­­րու­­թիւններ ալ պարզել։ Աւան­­դութիւննե­­րը շատ ան­­գամ ու­­նին կրօ­­նաբա­­րոյա­­կան բնոյթ։ Կը վե­­րագ­­րո­­­ւին հո­­գեւոր պա­­տումնե­­րու։ Այս ծի­­րէն ներս առա­­ջին…