Ըստ Մարաշլըի` Հայոց ցեղասպանության մեջ իր բաժինն ունի նաև Գերմանիան

Հետազոտող Ռեջեփ Մարաշլըն* հայտնեց, որ Հայոց ցեղասպանության մեջ իր բաժինն ունի նաև Գերմանիան:

Բելգիայի Դեմոկրատ հայերի միությունը կազմակերպեց Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված մի սեմինար, որին մասնակցեց նաև հետազոտող և գրքերի հեղինակ Ռեջեփ Մարաշլըն:

Վերոհիշյալ միության` Բրյուսելում գտնվող հավաքատեղիում կայացած սեմինարն սկսվեց սինեվիզիոն ցուցադրությամբ: Երբ էկրանին արտացոլվեցին 1915 թ. տեղի ունեցած ցեղասպանության տեսարանները, դահլիճում հուզմունք նկատվեց:

«Գերմանիան իր բաժինն ունի ցեղասպանության մեջ՚

Վերոնշյալ ցուցադրումից հետո ելույթ ունեցավ Ռեջեփ Մարաշլըն, որը Հայոց ցեղասպանության պատմական գործընթացը լուսաբանելով, հայտնեց, որ Միություն և առաջադիմություն կուսակցության հիմքում ընկած էին ցեղասպան գործողություններ: Մարաշլըն նշելով, թե այն օրերին, երբ Միություն և առաջադիմություն կուսակցությունը կազմակերպում էր Հայոց ցեղասպանությունը, աջակցություն էր ստանում գերմանական կայսրությունից, հայտնեց նաև, որ Հայոց ցեղասպանության ծրագրավորման և իրականացման մեջ մեկ առ մեկ տեղ են գտել նաև գերմանացի սպաները: Մարաշլըն իր ունկնդիրների ուշադրությունը հրավիրեց այն հանգամանքի վրա, որ տվյալ ժամանակաշրջանում գերմանական պետությունը Օսմանյան կայսրության ռազմավարական գործընկերն էր: Նա նշեց նաև, թե անհնար է, որ Գերմանիան տեղյակ չլիներ ցեղասպանության մասին:

«Անատոլիայի ժողովուրդները թուրքացվել են»

Ռեջեփ Մարաշլըն արձանագրեց, որ հեղափոխական շարժման մեջ առաջին անգամ Հայոց ցեղասպանության դեմ հանդես է եկել Իբրահիմ Քայփաքքայան, և որ հեղափոխական խմբերը կողմ են արտահայտվել ազատագրական պատերազմին:

Մարաշլըն հավելեց նաև, որ ջանացել են Անատոլիայի ժողովուրդներին նախ մահմեդականացնել և ապա` թուրքացնել, և որպես հիմնավորում հիշեցրեց, որ Թուրքիայի Ազգային պաշտպանության նախարար Վեջդի Գյոնյուլը 2008 թ. Բրյուսելում կայացած մի ժողովում ասել էր, թե «Եթե այն օրերին նման շարժում չլիներ, այսօր մեզ մոտ թուրքերեն խոսող ոչ մի մարդ չէր լինի»:

Մարաշլըն, անդրադառնալով նաև Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ քրդերի տեսակետին, ասաց. «Մեր պատմության մասին կարող ենք տեղեկանալ միայն սեփական ուժերով: Թուրքական համալսարաններում կատարվող ուսումնասիրությունները դուրս չեն գալիս պետական պաշտոնական ընկալման սահմաններից»:

Մարաշլըն ընդգծեց նաև, որ սխալ է այն սահմանումը, թե «կոտորածների կամ ցեղասպանության մեջ ժողովուրդները պատասխանատվություն չեն կրում»: Նա հետևյալն ասաց այդ կապակցությամբ. «Ինչպես որ դա տեսնում ենք համիդիե գնդերի օրինակով, ժողովուրդներին նմանատիպ կոտորածների մեջ ներգրավելուց և ստացված ավարից նրանց ևս մաս ապահովելուց հետո ժողովուրդներին կարող են ուղղորդել կոտորածները ժխտելուն»:

Ռեջեփ Մարաշլըն չկարողացավ արցունքները զսպել, երբ հայտնում էր, որ շատ բազմանշանակալից է գտնում այն հանգամանքը, որ Շվեյցարիայում բնակվող Բերզան Բոթի անվամբ մի քուրդ 1915 թ. տեղի ունեցած Սեյֆոյի կոտորածից հետո պապերից իրեն ժառանգված գույքը վերադարձրել է իրական տերերին:

atilimhaber.org   03.05.2010

*Ռեջեփ Մարաշլըն «Հայ ազգային ժողովրդավարական շարժումը եւ 1915-ի Հայոց ցեղասպանությունը» հայտնի գրքի հեղինակն է (Կայքէջի խմբագրություն):