Վանի պատմական տները պատմության գիրկն են անցել

Վանի` աղյուսից և փայտից կառուցված տների մեծ մասը չխնամվելու պատճառով փլվել է: 1990 թ. թվով 19-ը եղած այդ պատմական տներից ընդամենը 2-ն են մնացել: Հայկական մշակույթն արտացոլող սույն տների մի մասն էլ ավերվել է երկրաշարժի պատճառով:

Այդ մասին հաղորդում է Akunq.net-ը` հղում անելով «Դիջլե» լրատվական գործակալությանը: Աղբյուրի փոխանցմամբ, թուրք ճարտարապետ Իդրիս Ջանբայը հայտնելով, թե 1900-ականների սկզբներին Վանի ամրոցի արևելքում բազմաթիվ պատմական տներ էին կառուցվել, նշել է. «1915-18 թթ. ջարդի ժամանակ Տուշպա քաղաքը գրեթե լիովին վերացվեց: Ճարտարապետական կառույցներ էլ չմնացին: Օսմանյան ժամանակաշրջանում Տուշպա քաղաքում կառուցված քարե շինություններից միայն մզկիթներն են մնացել»:

Ջանբայը, նաև ուշադրություն հրավիրելով այն փաստի վրա, որ հայերի կողմից կառուցված այդ տներից ներկայում ընդամենը 2-ն են մնացել, ասել է. «Դրանք ևս, չօգտագործվելու և չխնամվելու հետևանքով, կարճ ժամանակահատվածում կվերանան»:

Ջանբայը շեշտելով, որ Վանի ավանդական մշակույթը ներկայացնող նմանատիպ շինությունները պետք է վերակառուցվեն, նշել է. «Վանի պատմական տներն ընդհանուր առմամբ երկհարկանի եղել, իսկ նրանց համար հիմնական շինանյութ են ծառայել աղյուսը և փայտը: Այդ առանձնահատկությունների շնորհիվ տվյալ շրջանի ճարտարապետությունից տարբերվող Վանա տներն առանձնանում են Բիթլիսի և Էրզրումի տներից: Օրինակ` անհնար է, որ Վանի տներում հանդիպեք հարեմ-ընդունարան առնչությանը»:

Ջանբայը նաև խոսել է Վանի ավանդական տները գրանցելու անհրաժեշտության մասին` ընդգծելով. «Վանի ավանդական կառույցները պետք է գրանցվեն: Դրանք խնամքի տակ չեն առնվել` հայերից մնացած լինելու պատճառով: Այդ անտարբերությունը վերացրել է տները, իսկ Վանի ամրոցի եզրին նահանգապետարանի կողմից կառուցված պատմական Վանա տան նմուշը թուրքական դրոշներով է զարդարված»:

Akunq.net