Յոդուածներ

Խմբագրական. Կարս 2-ի պարտադրանքի նախադրեալները եւ հայկական դիրքորոշման անհրաժեշտութիւնը

Կարսի պայմանագրի 100-ամեակի սեմին ենք արդէն: Հայ քաղաքական միտքը պայմանագիրին պատմաիրաւական հիմքերը, բովանդակութիւնն ու այդ բոլորին այժմէականացումը կը կատարէ անպայման: Պարզ է, որ պայմանագիրը պոլշեւիկեան Ռուսիոյ եւ քեմալական Թուրքիոյ միջեւ կայացած համաձայնութեան կարեւորագոյն դրսեւորումն է` Հարաւային Կովկասի վրայ տարածուող: Համաձայնութիւնն ու աշխարհագրական տարածքի իրողութիւնը կը հաստատեն արդէն խնդիրին այժմէականութիւնը` պայմանաւորուածութիւններով նոր իրավիճակներ ստեղծելու: Կարսի դաշնագիրին…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Արցախի ազատագրութեան հարցով Ռուսաստանի երկդիմի քաղաքականութիւնը եւ Իպրահիմ Խալիլ Խանի հետ սակարկութիւնները

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսական իշխանութիւններուն կողմէ հայոց տրուած խոստումները` դէպի Անդրկովկաս արշաւանքի եւ Արցախի մէջ հայկական ինքնիշխան պետութեան կազմաւորման վերաբերեալ, ապահով ընթացքի մէջ էին: Եկատերինա Բ. կայսրուհիին հաւաստիքները վճռական եւ անփոփոխելի կը թուէին եւ հայեր փայլուն յոյսերով կ՛օրօրուէին: Գանձասարի Յովհաննէս կաթողիկոս եւ Արցախի մելիքները կը հաւաստիացնէին, որ իրենք զօրքով պատրաստ են եւ ռուսերէն կը խնդրէին որքան…

1921 թ. Կարսի «պայմանագրի» պատմաիրավական գնահատականը

Արմեն Մարուքյան Պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր  Բոլշևիկյան Ռուսաստանը չհապաղեց կատարելու «Բարեկամության և եղբայրության մասին» Մոսկվայի խորհրդաթուրքական պայմանագրի 15-րդ հոդվածով Թուրքիային տված իր խոստումը: Խորհրդային Ռուսաստանի նախաձեռնությամբ 1921 թ. հոկտեմբերի 13-ին Կարսում հրավիրված կոնֆերանսում ստորագրվեց փաստաթուղթ մի կողմից Թուրքիայի, իսկ մյուս կողմից Անդրկովկասի երեք հանրապետությունների` Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի միջև: Այն, որ Ռուսաստանն արդեն սկսել էր…

Ինչո՞ւ են Վաշինգտոնում փակել թուրքական հիմնարկը

Հարութ Սասունյան Վաշինգտոնի Ջորջթաունի համալսարանի ուսանողական թերթը`«Հոյա»-ն, անցյալ շաբաթ հրապարակեց ծավալուն հետաքննական հոդված` թուրքական կառավարության ստեղծած Թուրքական ուսումնասիրությունների հիմնարկի փակման մասին։ Այս մասին իր հոդվածում գրել է «Կալիֆորնիա կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր Հարութ Սասունյանը: Նա, մասնավորապես, նշել է. «Հետաքրքիր է, որ հոդվածի ներքևում գրառման մեջ նշված էր, որ այն գրել են Լիամ Սքոթը և…

Հայոց ցեղասպանությունից հետո վերապրածը՝ Լուսիե Չաքըր (Աշոտյան). դրվագներ կյանքից (Հրանտ Դինքի հիշատակին)

Էլինա Միրզոյան Թուրքագետ, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, ՀՑԹԻ գիտաշխատող «Հրա՛նտ, սիրելի՛ս, ամեն  հայ փաստաթուղթ է. 1915 թ. մասին ես շատ բան չեմ հիշում, բայց իմ կենսագրությունն ու ինձ նման բազմաթիվ վերապրողների կենսագրությունը փաստաթուղթ են Ցեղասպանության մասին»:  ԼՈՒՍԻԵ ՉԱՔԸՐ Լուսի(ն)ե Չաքըրը գյուրունցի արհեստագործ, հինգ երեխաների հայր Մանուել Աշոտյան էֆենդիի դուստրն էր: Նա հոր միակ աղջիկն էր, հայրը…

Մեր սուրբ թարգմանիչները

Վեր. դոկտ. Վահան Յ. Թութիկեան Հոկտեմբեր ամիսը նուիրագործուած է որպէս Մշակոյթի Ամիս, հայ ժողովուրդին յիշեցնելով ամէն տարի իր անմահանուն Ս. Թարգմանիչները: 20րդ դարու մեր իմաստուն կաթողիկոսներէն Գարեգին Ա. Յովսէփեանց, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ երջանկայիշատակ հայրապետը, 1940ական թուականներուն Հոկտեմբեր ամիսը հռչակեց Հայ Մշակոյթի Ամիս՝ պանծացնելու մեր Ս. Թարգմանիչներու գրական վաստակը: Պատմականօրէն Ս. Թարգմանչաց տօնը Հայ եկեղեցւոյ տօնացոյցին…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեանի բանակցութիւնները զօրավար Փոթեմքինի հետ

Գանձասարի ժողովը եւ Ռուսաստանի հպատակութեան ու հաւատարմութեան խոստում Ջրաբերդի Մելիք Հաթամի մահը եւ Մելիք Մեջլումի իշխանութիւնը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Զօրավար Փաւէլ Փոթեմքին Հայաստանի ազատագրութեան նպատակով Ղուկաս Ա. Կարնեցի կաթողիկոս պաշտօնապէս դիմած էր ռուսական կառավարութեան: Բանակցութիւնները կը շարունակուէին ռուսահայոց առաջնորդ Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեանի եւ Յովհաննէս Լազարեանի միջոցով: Զօրավար Փաւէլ Սերգէեւիչ Փոթեմքին իր ազգական իշխան Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Փոթեմքինի…

Մահուան 36-ամեակին յիշատակուեցաւ Ռուհի Սու

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ «Ռուհի Սու Մշա­կոյ­թի եւ Արուես­տի Միու­թիւն»ը Իս­թանպու­լի քա­ղաքա­պետա­րանի մշա­կոյ­թի բաժ­նի աջակ­ցութեամբ մա­հուան 36-ամեակին առ­թիւ յի­շատա­կեց ժո­ղովրդա­կան եր­գե­րու մեծ վար­պետ Ռու­հի Սուն։ 1912 թո­ւակա­նին Վա­նի մէջ ծնած Ռու­հի Սու հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան դա­ժան պայ­մաննե­րու մէջ ծնո­ղազուրկ մնա­ցած բիւ­րա­ւոր որ­բե­րու նման ապաս­տան գտաւ Ատա­նայի որ­բա­նոցի մը մէջ։ Այդ տեղ նախ­նա­կան ու­սում ստա­նալէ ետք յա­ճախեց Ան­գա­րայի ման­կա­վար­ժա­կան…

Երգի մը պատմութիւնը. «Մենակի յիշատակին» Վանայ իշխանի մարգարէաշունչ երգը

ԱՒՕ ԳԱԹՐՃԵԱՆ Ազգային-ազատագրական պայքարի, յեղափոխական եւ ռազմահայրենասիրական երգերու պահպանումն ու փոխանցումը սերունդէ սերունդ` սրբազան առաքելութիւն է: Յեղափոխաշունչ երգը իր ծնունդէն սկսեալ ոգեւորիչ ազդեցութեամբ անմահացուցած է տուեալ դէպքերու իրադարձութիւնները եւ այդ դէպքերու յաղթանակի կերտիչները` անոնց ձեռք բերած անուրանալի նուաճումներով: Այդ երգերը փոխանցումն են պատմութեան յիշողութեան` իր հերոսներով, դէպքերով ու աշխարհագրական վայրերով: Ուսումնասիրական այս տեսակի աշխատութիւնները, դէպքերու…

Ակնարկ. Սոչիի հանդիպումը, Իտլիպն ու Զանգեզուրեան միջանցքը

Սոչիի մէջ կայացած Փութին Էրտողան հանդիպումէն ետք աւելի սուր հնչեղութիւն ստացած է Զանգեզուրեան միջանցքի թուրքեւազրպէյճանական առաջադրանքը: Յայտնապէս այս կէտը ո՛չ միայն ներառուած է Անգարայի նախապայմանային քաղաքականութեան հիմնադրոյթներուն մէջ, այլ ստացած է առաջնային նշանակութիւն: Ըստ էութեան, նոյեմբեր 9-ի հրադադարի յայտարարութեան 9-րդ կէտի փակագիծերն են, որ կը բացուին, եւ ապաշրջափակում ձեւակերպումը մեկնաբանելով Անգարան եւ Պաքուն ամէնէն առաջ…