Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն

Միհրան Փրկիչ Գյուլթեքին
 
Այո’, ես արդեն 50 տարեկան լինելով` կյանքս ամբողջացնելու եզրին եմ: Մինչ այս օրը պատահել է, որ թուրք եմ եղել. սկսել եմ դպրոց հաճախել, ասել եմ, թե թուրք եմ, ճշմարիտ եմ, աշխատասեր եմ: Պատահել է, որ քուրդ եմ դարձել. զազայերեն եմ սովորել, պատահել է, որ ալևի եմ եղել. ջեմ (ալևիների կրոնական հավաք) ու սեմահ [...]

200 կիլոգրամանոց խաչի` եկեղեցու վրա տեղադրումը հետաձգվեց:
Մինչ Վանա լճի վրա գտնվող պատմական Աղթամար կղզու հետ միևնույն անունը կրող Աղթամար եկեղեցին (եկեղեցու անունը Սուրբ խաչ է – www.akunq.net) նախապատրաստվում է սեպտեմբերի 19-ին մատուցվելիք  պատարագին, Թուրքիայի հայոց պատրիարքի հոգևոր խորհրդի նախագահ, արքեպիսկոպոս Արամ Աթեշյանը տեղեկություններ ստացավ Վանում պատարագից առաջ կատարվող նախապատրաստությունների մասին: Աթեշյանը հայտնեց, որ եկեղեցու վրա [...]

Թուրքիայի Ըսպարտայի նահանգի ազգայանական միության 4 անդամներ, Թուրքիայում սեպտեմբերի 12-ի սահմանադրական հանրաքվեին ոչ ասելու համար բարձրացել են Արարատի գագաթ, որտեղ անմասն չեն մնացել հակահայկական ակցիաից։
Թուրքական ulkucuhaber կայքի փոխանցմամբ՝   ազգայանական լեռնագնացների ղեկավարը նշել է, որ Արարատի բարձր գագաթից ցանկանում են Էրդողանի կազմակերպած հանրաքվեին «ոչ» ասել եւ հավելել. «Այստեղից «ոչ» ասել, նշանակում է «ոչ» ասել 3 շաբաթ [...]

Այս օրերին Թուրքիայում անցկացվող բասկետբոլի տղամարդկանց աշխարհի առաջնության խորհրդանիշը հայկական Վանա կատուն է: Երկգույն աչքերով ձյունաճերմակ կատվի պատկերը կարելի է տեսնել թուրքական չորս քաղաքների` Ստամբուլի, Անկարայի, Իզմիրի, Կայսերիի փողոցներում փակցված պաստառներին, դրոշներին, մարզասերների շապիկներին: Յուրահատուկ կատվի մասնակցությամբ նաեւ անիմացիոն տեսահոլովակ է ներկայացվել:
Ի դեպ, երկնագույն եւ դեղին աչքերով վանակատվի պատկերը կա նաեւ Թուրքիայի եւ Եվրամիության բանակցություններին [...]

Իգդիրում իր գործունեությունն իրականացնող, այսպես կոչված, «Հայկական անհիմն պնդումների դեմ պայքարի միությունը», որը հովանավորվում է ադրբեջանա-թուրքական ազգայնականների կողմից, հերթական զավեշտալի ակցիան է պատրաստվում իրականացնել։
Հիշյալ կազմակերպության նախագահ Գյոքսել Գյուլբեյը նշել է, որ իրենք ցանկանում են Վանի ժողովրդին ներկայացնել «հայ դաշնակների իրական դեմքը» եւ հավելել, որ դրա համար իրենք ցանկացել են հենց Աղթամարի վերաբացման օրը՝ սեպտեմբերի 19-ին, [...]

ՊՈԼԻՍ, «Հիւրրիյէթ».- Չորեքշաբթի, Սեպտեմբեր 1ին, Հրանդ Տինքի բարեկամներ կազմակերպութեան ներկայացուցիչները մամլոյ ասուլիսի մը ընթացքին պաշտօնապէս պահանջեցին Թուր-քիոյ նախագահ Ապտուլլահ Կիւլէն եւ կառավարութենէն, որ յստակացումներ կատարեն այն յայտարարութեան մասին, թէ՝ իշխանութիւնները բաւարար միջոցներու չէին դիմած Տինքի ապահովութիւնը երաշխաւորելու համար:
Նախագահ Կիւլ Օգոստոս 16ին յայտարարած էր, թէ Հրանդ Տինք իր կեանքը կորսնցուց, որովհետեւ հարկաւոր միջոցառումները չէին առնուած:
Թուրքիոյ օրէնքներուն [...]

Չորեքշաբթի, Սեպտեմբեր 1 թուակիր նամակով մը, Միացեալ Նահանգներու Ներկայացուցիչներու տան անդամ Էտըմ Շիֆ առաջարկած է Հանրային պատկերասփիւռի սպասարկութեան (PBS) տնօրէն Փաուլա Ֆըրկըրին, որ Միացեալ Նահանգներու տարածքին ցուցադրէ Հայկական Ցեղասպանութեան նուիրուած գերմանական վաւերագրական շարժապատկերը՝ «Աղէտ. Ցեղասպանութիւն մը»:
Իր նամակին մէջ, քոնկրեսական Շիֆ կը շեշտէ, թէ ինք շարժապատկերի՝ Քոնկրեսի շէնքին մէջ վերջերս տեղի ունեցած ցուցադրութեան ներկայ գտնուած է [...]

Ամերիկահայ հայտնի ռոք երաժիշտ Սերժ Թանգյանը համերգ տալու հրավեր է ստացել Թուրքիայից։ Այս մասին երաժիշտն ասել է Աթենքի «Ազատ օր» թերթին տված հարցազրույցում։ Նա պատմել է, որ 1998թ. նույնպես հրավիրվել էր Թուրքիա՝ Slayer նվագախմբի հետ համերգային շրջագայության, բայց չի գնացել։
Երգչի խոսքով՝ իր համար դժվար է գնալ մի երկիր, որտեղ որպես արվեստագետ չես կարող ազատորեն իրականությունն [...]

Ֆիլմի ազդագրում ներկայացված 2023 թվականի 3 քարտեզներում էլ պատմական Հայաստանի զգալի հատվածը ներառված է Հայաստանի կազմում։
ԱՄՆ-ի տարբերակի համաձայն` Վանը, Արարատը եւ Էրզրումը Հայաստանի կազմում են, իսկ Մալաթիան, Դիարբեքիրը, Թունջելին եւ Շանլըուրֆան՝ Քուրդիստանի կազմում։
Եվրոպայի տարբերակը, ըստ ֆիլմի ռեժիսորների, ավելի հետաքրքիր է, որտեղ Ստամբուլը ինքնավար է դարձել, իսկ Քուրդիստանի եւ Մեծ Հայաստանի կողքին կա նաեւ հունական Պոնտոսը։
Վերջում [...]

Վանի ամրոցի հետևում` հին քաղաքի կենտրոնում, կատարված հնագիտական պեղումների ժամանակ գտնվել են 1900-ական թթ. հայերի և մուսուլմանների կողմից համատեղ օգտագործված շինություններ:
Հին Վան քաղաքում պեղումնային աշխատանքները ղեկավարող «Յուզյունջույըլ» համալսարանի Ճարտարապետության ամբիոնի ասիստենտ-դասախոս, դոկտոր Շահաբեթթին Օզթուրքն ասաց, որ այս պեղումները մեծ կարևորություն ունեն շրջանի համար: Նշելով, որ 1915-ից մինչ օրս այդ գոտին մնացել է հողի տակ, Օզթուրքն [...]

Մինչ այդ էլ, այսպես կոչված, Հայոց ցեղասպանության մասին փաստագրական ֆիլմ ցուցադրած գերմանական պետական առաջին հեռուստատեսություն ARD-ին ենթակա EinsExtra հեռուստաալիքը ցուցադրել է մի նոր վավերագրական ֆիլմ ևս:
EinsExtra հեռուստաալիքը հաղորդել է, թե հայերը աշխարհի ամենահին քաղաքակրթություններից մեկի ներկայացուցիչներն են, որոնց արմատները հասնում են մինչև անտիկ աշխարհ: Գերմանական ալիքը հայտնել է, որ հայերը Թուրքիայում 20-րդ դարի սկզբներին ենթարկվել [...]

ՊՈԼԻՍ, «Հիւրրիյէթ».- Հրանդ Տինքի ընտանիքի փաստաբաններէն Քեզպան Հաթեմի կը յայտնէ, թէ Տինքի ընտանիքը կը պահանջէ արդարութեան հաստատումը եւ հետաքրքրուած չէ կառավարութեան հետ համաձայնութիւն մը գոյացնելու կամ «բարեկամական» լուծում մը գտնելու՝ Տինքը յանցաւոր գտած թրքական ատեանի վճիռին հարցով:
Ան աւելցուց, թէ պետութիւնը պէտք է ընդունի, որ Հրանդ Տինքի արտայայտուելու ազատութիւնը ոտնակոխուած էր, եւ ոչ թէ այնպիսի տպաւորութիւն [...]