Համշէնի պատմութիւնից

ԱԲԽԱԶԻԱՅԻ ՀԱՅԵՐԸ ԱՆՑԵԱԼՈՒՄ ԵՒ ՆԵՐԿԱՅՈՒՄ

Ալեքսանդր Սկակով Ռուսաստանի Ռազմավարական  հետազօտութիւնների ինստիտուտ, Մոսկուա   Աբխազիայի հայկական համայնքը ի յայտ եկաւ 1860-ականների վերջերին` Սուխումի ռազմական բաժնում Աբխազական իշխանութեան ստեղծումից (1864) եւ աբխազական ապստամբութեան ճնշումից յետոյ (1866): Թուրքիայից վերաբնակուած հայերը զբաղեցնում էին Թուրքիա տեղափոխուած աբխազ մախաջիրների հողերը: Այդ ժամանակաշրջանում Օսմանեան կայսրութիւնից Աբխազիայում առաւել ակտիվ էին վերաբնակւում յոյներն ու բուլղարները: 1880-ականներին` մախաջիրութեան նոր ալիքից…

ՀԱՄՇԷՆՑԻՆԵՐԻ ՏԱՐԵԿԱՆ ՏՕՆԵՐՆ ՈՒ ԽԱՂԵՐԸ (ԺԹ դարի վերջ – Ի դար)

Ժենիա Խաչատրեան, Էմմա Պետրոսեան  ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ինստիտուտ   Մարդկութեան հասարակական կեանքը կազմուած է աշխատանքային եւ տօնական օրերից: Իւրաքանչիւր տօն, ըստ էութեան, սահմանագիծ է, որից սկսւում է մի նոր գործ, մի նոր կեանք: Տօնը կեանքը շարունակելու բնական խթան է, ապրելու մի նոր ազդակ: Այդ է պատճառը, որ տօներին սպասում են եւ յատուկ պատրաստւում:…

ՀԱՄՇԷՆԱԿԱՆ ՊԱՐԵՐԸ ԵՒ ՆՐԱՆՑ ԱՌԱՆՁՆԱՅԱՏԿՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ (ԺԹ դարի երկրորդ կէս եւ Ի դար)

Ժ. Կ. Խաչատրեան  ՀՀ ԳԱԱ Հնագիտութեան եւ ազգագրութեան ինստիտուտ   Սեւ ծովի հիւսիսարեւելեան ափերին այսօր էլ ապրում են բազմաթիւ հայեր, որոնք իրենց մայր երկրով, կենցաղով ու սովորոյթներով կապուած են Սեւ ծովի անատոլիական ափերին գտնուող համշէնցի հայերի հետ, խօսում են նոյն բարբառով, ապրում են իրենց պապերից ժառանգութիւն ստացած սովորոյթներով, հաւատալիքներով` պահպանելով իրենց անուններն ու ապրած վայրերի…

ՀԱՄՇԷՆԱՀԱՅԵՐԻ էԹՆՈՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԱՒԱՆԴՈՅԹՆԵՐԸ 20-ՐԴ ԴԱՐԻ 80-90-ԱԿԱՆ ԹՈՒԱԿԱՆՆԵՐԻՆ

Ալլա Տէր – Սարգսեանց  ՌԴ ԳԱ ազգագրութեան եւ հնագիտութեան ինստիտուտ, պատմական գիտութիւնների դոկտոր   Այս յօդուածի հիմքում ընկած են համշէնահայութեանը վերաբերող դաշտային ազգագրական հետազօտութեան նիւթեր` հաւաքուած իմ կողմից 1980 թ. Աբխազիայի 10 գիւղերում, 1990-ական թուականներին` Ռուսաստանի Կրասնոդարի մարզի 7 գիւղերում1: Ընտանիքների մեծ մասը (մեծաւ մասամբ 19-րդ դարի երկրորդ կէսից Տրապիզոնի վիլայէթի գաղթականների սերունդներ) այդ ընթացքում…

Հ Ա Մ Շ Է Ն Ե Ա Ն Պ Ա Ր Ա Դ Ո Ք Ս Ն Ե Ր

Հայր Դանիէլ Կուկույեան  Պատմական գիտութիւնների թեկնածու, Կրասնոդար   Համշէնահայերի պատմութեան, կենցաղի, բանահիւսութեան եւ մշակոյթի այլ կողմերի ուսումնասիրութիւնը միշտ էլ մեծ հետաքրքրութիւն է ներկայացնում: Մենք կÿանդրադառնանք շատ բաներում խորհրդաւոր այդ խմբի կրօնաեկեղեցական գիտակցութեան խնդրին եւ կը փորձենք տալ եկեղեցու հետ նրանց արդի յարաբերութիւնների ուրուագիծը: Կրասնոդարի մարզի հայկական եկեղեցիների մեծ մասը կառուցուած է համշէնահայերի պարփակ բնակութեան վայրերում:…