Համշէն եւ համշէնցիներ

Վարդավառը շուքի մէջ

Ամբողջ աշ­խարհի վրայ ազ­դե­ցու­թիւն գոր­ծած պսա­կաձեւ ժահ­րի հա­մավա­րակը իր ձանձրա­լի անդրա­դար­ձը ու­նե­ցաւ նաեւ հայ ժո­ղովուրդի ամե­նաու­րախ տա­ղաւար­նե­րէն Վար­դա­վառի վրայ եւս։ Ինչպէս ծա­նօթ է Վար­դա­վառի ոգե­ւորու­թիւնը կու գայ ջրցա­նի մի­ջոցաւ։ Այս տա­րի առա­ջին ան­գամ Երե­ւանի փո­ղոց­ներն ալ հե­ռու մնա­ցին տօ­նական մթնո­լոր­տէն։ Պոլ­սոյ մէջ Պատ­րիար­քա­րանի 16 Մար­տէն այս կողմ գոր­ծադրած դռնփակ պա­տարագ­նե­րը վերջ գտան եւ առա­ջին ան­գամ…

Թուրքիայի համշենահայ մտավորականի հոդվածը մայրենի լեզվի և ձուլման քաղաքականության մասին՝ «Անունդ, ազգանունդ ի՞նչ է, ո՞ր տեղից ես»

Ստորև թուրքերենից թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստամբուլաբնակ համշենահայ մտավորական Մահիր Օզքանի հոդվածը՝ Թուրքիայում պետականորեն իրագործվող բռնի ուծացման եւ մայրենի լեզուների և ինքնության պահպանման անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Մահիր Օզքան Անունները ցույց են տալիս  վերացական և շոշափելի առարկաներ, սահմանում կամ ճանաչելի են դարձնում դրանք։ Մարդիկ գոյություն ունեցող շնչավոր և անշունչ ամեն բանի անուն են տալիս, այդ թվում նաև՝ զգացմունքներին…

Հայոց լեզվի Համշենի բարբառով հեքիաթների ձայնագրությունների հրապարակումներ՝ Թուրքիայի համշենցի մտավորականների կողմից

Թուրքիայի համշենցի որոշ մտավորականներ, չնայած կորոնավիրուսի համավարակին, շարունակում են աշխտանքներ կատարել՝ հայոց լեզվի Համշենի բարբառը կամ, ինչպես իրենք են անվանում իրենց մայրենի լեզուն, համշեներենը պահպանելու և այն նոր սերնդին փոխանցելու ուղղությամբ։ Մասնավորապես, Մահիր Օզքանը համաճարակի պատճառով հիմնականում տանը գտնվող երեխաների, ինչպես նաև իր դստեր՝ Լուսինի համար  պատրաստել է ամերիկացի մանկագիր Էրիկ Կարլի «Շատ քաղցած թրթուրը»…

«Անգամ բռնի մահմետականացումից յետոյ Համշէնը շարունակում է պահպանել ազգային նկարագրի բազմաթիւ տարրեր». Փրոֆ. Աշոտ Մելքոնեան

Համշէն՝ հայոց պատմութեան եւս մի թաքնուած բանալի – Ա. Պատրաստեց Յասմիկ Պօղոսեանը Հայկական բարձրաւանդակում հազարամեակներ շարունակ ապրել ու արարել է հայ ազգը՝ լինելով տեղաբնիկն այդ տարածքում: Պատմական Հայաստանն իր 15 աշխարհներով, մնացել է հայի գենետիկ յիշողութեան մէջ: Եւ այդ յիշողութեան եւ պատմութեան անբաժան մասն է Հայոց Համշէն գաւառը՝ հարուստ անցեալով ու դժուարութիւններով լի ներկայով: Հնագոյն…

Թուրքիայում լույս է տեսել համշենահայերի «Գոռ» հանդեսի հերթական համարը

Թուրքիայում հրատարակվել է համշենահայերի «Գոռ» ամսագրի հերթական համարը։ Այդ մասին, ըստ Akunq.net-ի, հաղորդում է Bianet.org լրատվակայքը։ Հանդեսի նոր համարը լույս է տեսել «Համշենցիների՝ յայլաներ բարձրանալու մշակույթը» խորագրով։ Աղբյուրի համաձայն՝  սույն ամսագիրը տպագրվում է Թուրքիայում բնակվող մի խումբ համշենցիների կողմից, որոնց շարքում են գտնվում նաև երաժիշտ, «Վովա» խմբի անդամ Հիքմեթ Աքչիչեքը, Համշենի վերաբերյալ իր ուսումնասիրություններով և…

Ովքե՞ր են այս համշենցիները

Մահիր Օզքան Համշենցիները մի ժողովուրդ են, որին, ցավոք, Թուրքիայում լավ չի ճանաչում ոչ միայն հասարակության մեծ մասը, այլև՝ երբեմն անգամ լեզվական, մշակութային, ազգային ինքնության համար պայքարող՝ Թուրքիայի մյուս հատվածները։ Դրա համար բազմաթիվ պատճառներ կան։ Սակայն ամենակարևոր պատճառներից մեկը կարող ենք ասել, որ համշենցիների «ներփակվածությունն» է։ Այն ժողովուրդները, որոնք կարող են պայքար մղել կողք կողքի, ցավոք,…

«Հայաստանը հարազատ է իմ երեխաների համար»․ հարցազրույց մուսուլման հայի հետ

Անտոն Եվստրատով Պատմաբան Էրոլ Ամատունին ողջ կյանքի ընթացքում իրեն թուրք էր համարել և ազգային ինքնորոշման հետ կապված որևէ խնդիր չէր ունեցել։ Շրջադարձը տեղի է ունեցել այն ժամանակ, երբ նա աշխատանքի է անցել Ստամբուլի արխիվում և որոշել իմանալ իր տոհմածառը։ Արդյունքներն ապշեցրել են Ամատունուն։ Պարզվել է, որ նրա նախնիները հայեր են եղել, որոնք Օսմանյան կայսրության տիրապետության…

Լուսինէ Սահակեանի Համշէնի մասին բացառիկ տեղեկութիւնները՝ պատասխան թուրքական շահարկումներին

Վարեց՝ ՆԱՆԷ ԱՒԱԳԵԱՆ «Համշէնը Հայկական Ձեռագրերում Եւ Օսմանեան Աշխարհագիր Մատեաններում» խորագրով բանախօսութեամբ թուրքագէտ Լուսինէ Սահակեանը հանդէս կը գայ Յունուարի 23ին եւ 24ին Լոս Անջելեսում: Նա կը ներկայացնի բացառիկ փաստեր տարբեր աղբիւրներից, այդ թւում՝ Թուրքիայի արխիւներից եւ Եւրոպական թանգարաններից ու գրադարաններից, որոնք հնարաւորութիւն են տալիս որոշակի պատկերացում կազմելու Համշէն գաւառի 13-17րդ դարերի քաղաքական, հոգեւոր եւ մշակութային…

Համշէնի պատմութեան վաւերագիրը. Համշէնի պատմութեան վաւերագիրը

Յասմիկ Պօղոսեան …Նրա նախնիները Պատմական Հայաստանից էին: Գաղթել էին Ալաշկերտից՝ իրենց գենետիկ յիշողութեան մէջ պահպանելով Հայրենիքի պատկերը: Հայրը՝ Սուրէն Սահակեանը լեզուաբան էր, բարբառագէտ. սրբազան մասունքի պէս հաւաքում էր բռնազաւթուած Էրգրի բանահիւսութիւնը՝ սերունդներին ի պահ: Եւ դուստրը՝ Լուսինէ Սահակեանը, մեծանալով մտաւորականի ընտանիքում, գնալու էր հօր հետքերով, բայց՝ իր ճանապարհով: Լուսինէ Սահակեանն այսօր ԵՊՀ Արեւելագիտութեան ֆակուլտետի թուրքագիտութեան…

Մցարան` Աբխազիայում համշենահայերի օրրանը, նշել է 140-ամյակը

Մցարա` Աբխազիայում 1879-ին հիմնված առաջին հայկական գյուղը, դեկտեմբերի 1-ին նշում էր գյուղի 140-ամյակը, ըստ Yerkir.am-ի` հայտնում է Sputnik-abkhazia.ru-ն: XIX դարի վերջին հայկական ընտանիքներն այստեղ էին փախչում Օսմանյան կայսրությունում իրականացվող կոտորածներից: «Համշենցիների մոտ 80 ընտանիք երկու նավով ժամանեց Աբխազիայի տարածք: Մցարան այդ ժամանակ` Կովկասյան պատերազմից հետո, լքվել էր աբխազների կողմից, այսինքն` աբխազներն էլ էին հետապնդվում: Եվ Աացըի…