Լեզու

…Եւ Պոլիսը եկաւ մեր տունը

Գէորգ Պետիկեան Չեմ յիշեր ո՛չ տարին, եւ ո՛չ ալ ամիսը: Միայն գիտեմ, որ տակաւին նախակրթարանի աշակերտ էի, երբ Կիրակի առաւօտ մը, ողորմած մայրս մեզ կանուխէն արթնցուց, ո՛չ թէ եկեղեցի, այլ՝ «Կար տը Պաղտատ» կոչուած քաղաքի շոգեկառքի մեծ եւ նշանաւոր կայարանը երթալու համար: Հնազանդ, արագ մը պատրաստուեցանք, միեւնոյն ատեն մեր դէմքին վրայ գծելով զանազան հարցականներ: Կռահելով…

«Կրթանքի սէր արթնցնող մթնոլորտ»

ԼԻԼԻԹ ՀԱՆՉԻ ՊՕՂՈՍԵԱՆ Զրոյց սփիւռքա­հայ մտա­­ւորա­­կան Իշ­­խան Չիֆթճեանի հետ -Յար­­­գե­­­­­­­լի պա­­­րոն Չիֆթճեան, իբ­­­րեւ լե­­­զուա­­­բան, հա­­­յագէտ, ինչպէ՞ս կը բնու­­­թագրէիք հա­­­յերէ­­­նը։ Աւե­­­լին՝ իբ­­­րեւ ազգ՝ ին­­­չո՞ւ ենք այսչափ ան­­­տարբեր մեր լե­­­զուի նկատ­­­մամբ։ -Լե­­­զուա­­­բան չեմ, սա­­­կայն հա­­­յագի­­­տական բնա­­­գաւառ­­­նե­­­­­­­րու մէջ ու­­­սումնա­­­սիրա­­­կան աշ­­­խա­­­­­­­տանք կա­­­տարած ըլ­­­լա­­­­­­­լով հա­­­յերէ­­­նին մա­­­սին կրնամ հաս­­­տա­­­­­­­տումներ կա­­­տարել. «Լե­­­զուն բնու­­­թագրե­­­լը» իմ գլխէս վեր աշ­­­խա­­­­­­­տանք է։ Ին­­­ծի հա­­­մար հա­­­յերէ­­­նին ամե­­­նահե­­­տաքրքրա­­­կան…

Սովորել անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզուն․ մաս երկրորդ

Հրանտ Դինք հիմնադրամի կողմից 2016 թ․ սկսված արևմտահայերենի ուսուցման ծրագրի՝ 2021 թ․ գարնանային շրջանը շարունակվում է։ Փետրվարի 21-ին, Մայրենի լեզվի օրվա կապակցությամբ ծրագրի մասնակիցներին հարցրել ենք, թե որոնք են արևմտահայերեն սովորելու նրանց ցանկության պատճառները, լեզուն սովորելու ընթացքում հանդիպած դժվարությունները և առաջարկված լուծումները։ Ներկայացնում ենք անցած շաբաթ մեր հրապարակած հարցազրույցի երկրորդ մասը։ Այշենուր Քոլիվար  Մյուգե Դեմիրքըր…

Ուղղագրութեան մերօրեայ հոգերու մասին

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ «Նոր Հե­­րոսա­­պատում» անուն պատ­­մո­­­ւածքնե­­րու հա­­ւաքա­­ծոյի բեր­­մամբ թղթակ­­ցած էինք այդ գիր­­քի խմբա­­գիր եւ սրբագ­­րիչ Լու­­սի­­­նէ Աւե­­տիսեանի հետ։ (Գիր­­քի ծա­­նօթագ­­րութիւ­­նը լոյս տե­­սած էր «Ակօս»ի նա­­խորդ թի­­ւին, հա­­յերէն էջե­­րու վրայ)։ Մեր թղթակ­­ցութիւննե­­րու ըն­­թացքին տա­­րակար­­ծութեան նիւթ դար­­ձաւ «օ» տա­­ռի փո­­խարէն գրա­­բարեան «աւ»ի գոր­­ծա­­­ծու­­թիւնը։ Առա­­ջին պա­­հէն իսկ յայտնի էր թէ շա­­հեկան եւ ու­­սուցա­­նող, նոր խոր­­հուրդնե­­րու գե­­տին պատ­­րաստող յատ­­կութիւն…

Սովորել անհետացման վտանգի տակ գտնվող լեզուն

2016 թ․ Գյուլբենկյան հիմնադրամի հետ համագործակցությամբ Հրանտ Դինք հիմնադրամի կողմից սկսված արևմտահայերենի ուսուցումը շարունակվում է։ Դասընթացին մասնակցելու մեծ հետաքրքրություն են ցուցաբերել հասարակության տարբեր հատվածներից, զանազան երկրներից տարբեր մասնագիտությունների տեր և տարբեր տարիքային խմբի մարդիկ։ Անցած տարվա համավարակի պատճառով 2021 թ․ գարնանային շրջանն սկսեց անցած ամսվա վերջին՝ առցանց, իսկ մարտի 15-ից կսկսեն հայերեն խոսելու սեմինարները։ Այդ…

Մայրենի լեզուի գործածութիւնը երաշխիքն է ինքնութեան

«Լեզո­ւական իրա­ւունքնե­րը մար­դու իրա­ւունքնե­րու ան­բա­ժան մասն են»։ Այս հաս­տա­տու­մով կ՚աւար­տէր լե­զուի իրա­ւունքնե­րու հա­մար պայ­քա­րող հա­սարա­կական կազ­մա­կեր­պութեան այս տա­րուայ յայ­տա­րարու­թիւնը, որ թարգմա­նուած էր Թուրքիոյ մէջ խօ­սուած բո­լոր լե­զու­նե­րու եւ ստո­րագ­րո­ւած այդ լե­զու­նե­րը ներ­կա­յաց­նող հա­սարա­կական կազ­մա­կեր­պութիւննե­րու կող­մէ։ Այդ ցան­կին մէջ հա­յերէ­նի առու­մով կը նկա­տենք «Նոր Զար­թօնք» շար­ժումը, «Ակօս»ը Արա­մեան Սա­նուց Միու­թիւնը եւ «Արաս» հրա­տարակ­չա­տու­նը։ Մայ­րե­նի լե­զու­նե­րու գոր­ծա­ծու­թիւնը…

Փայլանն ահազանգել է Թուրքիայում արևմտահայերենի ոչնչացման վտանգի մասին

Թուրքիայի Ազգային ժողովի հայ պատգամավոր, Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության անդամ Կարո Փայլանն ահազանգել է, որ այդ երկրում արևմտահայերենը, ի թիվս այլ լեզուների, հայտնվել է ոչնչացման վտանգի տակ: «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ, այս մասին նա գրառում է կատարել «Ֆեյսբուք»-ի իր էջում: «Մայրենի լեզուս՝ արևմտահայերենը և բազմաթիվ այլ լեզուներ ոչնչացման եզրին են: Մայրենի լեզվի միջազգային օրվա առթիվ մաղթում եմ, որ…

21 Փետրուարը Մայրենի լեզուի օր է. մայրենի լեզուներ վտանգուած են

Յ. Պալեան  ԹՈՂ ՅԱՒԵՐԺ ԼԻՆԻ՛ ԵՐԹԴ, ՄԱՅՐԵՆԻ Փետրուարի 21, 2020-ին, Երեւանի Պետական Համալսարանի Իջեւանի մասնաճիւղին մէջ կայացաւ Մայրենի լեզուի միջազգային օրուան նուիրուած միջոցառում, որ կազմակերպած էր Հայոց լեզուի եւ գրականութեան ամպիոնը:       *                 Քանի մը լեզուներ պիտի դառնան միջազգային: Բազմաթիւ մայրենի լեզուներ պիտի անհետանան:                 Համաշխարհայնացում, գիտութեան եւ սպառողական ընկերութեան յառաջացուցած նոյնացում,…

Զարցանց 2.0, արեւմտահայերէնի կախարդական ուժը՝ առցանց

Արդեօք կարելի՞ է երեւակայել երեխաներու եւ երիտասարդներու ուղղուած լեզուական ծրագիր մը որ ըլլայ միմիայն առցանց եւ այսուհանդերձ հնարաւորութիւնը ընծայէ իսկապէս «սուզուելու» լեզուին մէջ։ Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութիւնը այդ հարցումին դէմ յանդիման գտնուեցաւ երբ ստիպուած եղաւ 2020-ի Զարմանազանը ջնջելու, համաճարակին հետեւանքով։ Պահ մը վարանելէ ետք, պատասխանը եղաւ՝ «Այո՛, պէտք է փորձենք»։ Եւ այդ որոշումը իրականութիւն դարձնելու համար,…

Դիարբեքիրում տեղի հայության համար արևմտահայերենի դասընթաց է մեկնարկել

Դիարբեքիրի Սուրբ Կիրակոս եկեղեցու հիմնադրամի ղեկավար խորհրդի անդամ Օհաննես Օհանյանի (թուրք․ անունը՝ Գաֆուր Թյուրքայ) նախաձեռնությամբ արևմտահայերենի հեռավար դասընթաց է մեկնարկել։ Դասընթացի առաջին փուլին մասնակցել է Դիարբեքիրում բնակվող և զանազան տարիքային խմբի պատկանող 12 արևմտահայ։ Դասընթացը վարում են սփյուռքահայ Գրիգոր Մոսկովյանը և պոլսահայ Արաս Սարըչոբանը։ Այդ մասին Դիարբեքիրից հայտնում է Akunq.net-ի թղթակից Կարոտ Սասունյանը։ Աղբյուրը հիշեցնում…