Լեզու

Արեւմտահայերէնը կը մնա՞յ հաղորդակցական եւ ստեղծագործական լեզու

Յ. Պալեան Ժողովուրդի մը հանճարին առաջին գործիքը իր լեզուն է: Սթանտալ, ֆրանսացի գրող, ԺԹ դար             Պատմամշակութային խնդրի առջեւ կանգնած է Արեւմտահայերէնը. Պիտի կարենա՞յ գոյատեւել որպէս ինքնուրոյն լեզու, իր ուրոյն բառագանձով շարահիւսութեամբ, քերականութեամբ եւ ուղղագրութեամբ:             Անցեալին Հայաստանի մէջ ըսողներ եղան, որ Արեւմտահայերէնը բարբառ է: Այսօր այս արտայայտութիւնը մտածելու պէտք է մղէ Սփիւռքը, որուն ստուար մեծամասնութիւնը կը…

Էրդալ Քըլըչի «Արևմտահայերեն սորվելու մեթոտը» գրքի մասին

Այս շաբաթ կրթության փորձագետ, գիտնական Էրդալ Քըլըչի հետ զրուցեցինք «Արեւմտահայերէն սորվելու մեթոտը» գրքի մասին: Պարո՛ն Էրդալ, նախ կցանկանայի շնորհավորել Ձեզ «Արեւմտահայերէն սորվելու մեթոտը» վերնագրով Ձեր գրքի ստեղծման առթիվ: Հայոց լեզվի թեմային և ձեր պատրաստած գրքին անդրադառնալուց առաջ կարճ կներկայացնե՞ք ձեզ: Շահին բեյ, ես էլ եմ ուզում սկսել շնորհավորանքներով և ռեպորտաժի հրավերի համար շնորհակալությամբ: Անշուշտ, կարճ…

Հայերէն սորվելու կարիք չկայ, եթէ ֆրանսերէն եւ քիչ մըն ալ անգլերէն գիտես

Մակար ի Գաղիա Կեդրոնականցի Արմենակ այցի եկած էր: Կանխահաս աշունը մեզ խցկած էր չորս պատերու ետին: Մակարուհին, փոխան սուրճի, թէյ պատրաստեց: Երկար չսպասեցինք լսելու համար Արմենակի այլեւս չցնցող անմիջական լուրերը: – Մակա՛ր, մեր քաղաքապետը հայերէն դասերու համար կը վարձատրէր հայ ուսուցիչ մը: Պիտի դադրեցնէ յատկացումը: Քաղաքապետական խորհուրդի հայազգի անդամ տիկ. Լիլիան Իսհաք, որուն նախաձեռնութիւնն էր…

Արեւմտահայերէնի Նահանջը. Մեր Խօսակցական Լեզուէն Մաքրելով Օտար Բառերը` Պահպանենք Մեր Արեւմտահայերէնը

ՏՈՔԹ. ՍԱՐԳԻՍ ԱՏԱՄ Սփիւռքահայութեան մօտ, ի մասնաւորի` արեւմտեան երկիրներու մէջ, ո՛չ միայն տեղական եւ օտար լեզուներէ բառեր կը խառնենք մեր խօսակցական արեւմտահայերէնին մէջ, այլ նաեւ կ՛ընթանանք դէպի լեզուափոխութիւն: Գաղտնիք մը մէջտեղ հանած չենք ըլլար, եթէ ըսենք, որ արեւմտահայերէնը կ՛ապրի նահանջի եւ նախամահաքունի շրջան մը: Անշուշտ պատճառները բազմակողմանի եւ բազմատեսակ են ու` բոլորիս ալ ծանօթ: Հայ…

Հայերէնը կենդանի, լիիրաւ հաղորդակցական եւ ստեղծագործական լեզու դարձնելու մասին

Յ. Պալեան Մրգաստանի՛ մը նըման կը սիրեմ քեզ, Հայ Լեզո՛ւ… Մեր հայրենի պալատէն, պարտէզներէն մընացորդ՝ Դալարագեղ դուն պուրա՜կ, որ դիմացար դարերու Եվ կը մնաս միշտ առոյգ, հին աւիշով կենսայորդ…։ Ծառերուդ մէջ հովանուտ կ՚երթամ խինդով մ’անսահման, Արմատներուդ, ճիւղերուդ վրայ նայելով հիացիկ, Զարմանալով թէ ի՞նչպէս դուն մնացիր՝ երբ սաստիկ Քամին քու շուրջդ փչեց եւ տապալեց ամէն բան…։…

Կառավարությունը ծրագրում է արևմտահայերենին հատուկ կարգավիճակ տալ

Կառավարությունը նախատեսում է դիտարկել Հայաստանում արևմտահայերենին հատուկ կարգավիճակ տալու օրենսդրական հնարավորությունները։ Այս մասին նշված է գործադիրի հնգամյա՝ 2021-2026 թթ. գործունեության ծրագրում, որը հաստատվել է օգոստոսի 18-ի նիստին և դեռ պետք է արժանանա Ազգային ժողովի հավանությանը։ «Սփյուռքի հետ կապեր»-ի վերաբերյալ բաժնում առաջարկվում է «կազմակերպել արևմտահայերենի պահպանությանն ուղղված կրթական և գիտական միջոցառումներ, որոնց շնորհիվ ամրապնդվելու է արևմտահայերենի…

Լեզուի հարազատութեան բիւրեղացում՝ որպէս վերականգնումներու ուղի

Յ. Պալեան Երէկ, այսօր եւ վաղը միշտ այժմէական է, եւ այդպէս պիտի ըլլայ, հայ լեզուի իւրացումը եւ անոր հարազատութեան պահպանումը, եթէ չենք հրաժարած ինքնուրոյն ազգ մնալու, տոկալու եւ տեւելու առաջադրանքէ:             Մի՛շտ յիշել Խաչատուր Աբովեանի ո՛չ միայն անունը, այլ անոր ազգային պարզ գաղափարախօսութիւնը. «Ա՛խ լեզուն, լեզուն. լեզուն որ չըլնի, մարդ ընչի՞ նման կըլնի: Մեկ ազգի…

Ի՞նչ կ՚ըսենք… ի՞նչ կը հասկնանք

ՇՈՂԵՐ ՃԵԼԼԱՏԵԱՆ Լե­­զուն բո­­լոր մշա­­կոյթնե­­րու բա­­ռային տես­­քով ար­­տա­­­յայ­­տո­­­ւելու ու­­ղին է։ Հա­­յերէն լե­­զուն իր գրա­­կան, խօ­­սակ­­ցա­­­կան եւ բար­­բա­­­ռային տար­­բե­­­րակ­­նե­­­րով կը հան­­դի­­­սանայ աշ­­խարհի հնա­­գոյն եւ գե­­ղեց­­կա­­­գոյն լե­­զու­­նե­­­րէն մէ­­կը, իր հա­­զարա­­գանձ բա­­ռամ­­թերքով, բա­­ռակազ­­մութիւննե­­րով, շա­­րադա­­սու­­թեամբ, հնչիւ­­նա­­­բանու­­թեամբ եւ լե­­զուա­­կան այլ յատ­­կա­­­նիշ­­նե­­­րով։ Խօ­­սակ­­ցա­­­կան հա­­յերէ­­նը ոչ միայն գրա­­կան լե­­զուին տի­­րապե­­տող հան­­րութեան բա­­նաւոր, ան­­կաշկանդ խօսքն է, այ­­լեւ ժո­­ղովուրդի այն մա­­սի խօս­­քը, որուն հա­­մար…

Արեւմտահայերէնը նորարար թեքնաբանութեան կիզակէտին

Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքը ուրախ է յայտարարելու որ Արեւմտահայերէնի Ծառադարանը (Treebank) թողարկուեցաւ 15 մայիս 2021-ին եւ այժմ առկայ է Universal Dependencies Consortium-ին մէջ։ Ծառադարանները անհրաժեշտ գործիքներ են լեզուի մը կենսունակութիւնը ապահովելու համար. անոնք կ’երաշխաւորեն որ լեզուաբանական եւ թեքնաբանական գիտութիւններու ոլորտներուն մէջ լեզուն քայլ պահէ արդի զարգացումներուն հետ։ Ծառադարաններու շնորհիւ, համակարգչային ծրագիրներ կը «մարզուին» որպէսզի…

…Եւ Պոլիսը եկաւ մեր տունը

Գէորգ Պետիկեան Չեմ յիշեր ո՛չ տարին, եւ ո՛չ ալ ամիսը: Միայն գիտեմ, որ տակաւին նախակրթարանի աշակերտ էի, երբ Կիրակի առաւօտ մը, ողորմած մայրս մեզ կանուխէն արթնցուց, ո՛չ թէ եկեղեցի, այլ՝ «Կար տը Պաղտատ» կոչուած քաղաքի շոգեկառքի մեծ եւ նշանաւոր կայարանը երթալու համար: Հնազանդ, արագ մը պատրաստուեցանք, միեւնոյն ատեն մեր դէմքին վրայ գծելով զանազան հարցականներ: Կռահելով…