Ժողովրդական արուեստ

Շնորհաւորանք Ս. Զատկի ու ջերմագին բարեւներ Աղեքսանտրիայէն

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ Երեք ամիս առաջ, Դեկ­տեմբե­րի վեր­ջին օրե­րուն, յար­­գե­­­լի ըն­­թերցող, ձե­­զի ներ­­կա­­­յացու­­ցեր էի 1900-1930-ական թո­ւական­­նե­­­րուն գրի առ­­նո­­­ւած ամա­­նօրեայ հայ­­կա­­­կան բա­­ցիկ­­ներ, որոնք ու­­նէին նրբա­­ճաշակ ձե­­ռագիր եւ ազ­­նիւ լե­­զու ջերմ ու պաշ­­տօ­­­նական։ Իսկ այ­­սօր, երբ հայ­­կա­­­կան աշ­­խարհը կը պատ­­րաստո­­ւի Յի­­սուս Քրիս­­տո­­­սի հրա­­­շափառ յա­­­րու­­­թիւնը տօ­­­նելու, այս ան­­­գամ կը փա­­­փաքիմ վե­­­րանա­­­յիլ Զա­­­տիկը եւ Ս. Յա­­­րու­­­թիւնը շնոր­­­հա­­­­­­­ւորող 1920-30-ական­­­նե­­­­­­­րու հայ­­­կա­­­­­­­կան բա­­­ցիկ­­­նե­­­­­­­րու…

Ընդունեցէք իմ ջերմագին մաղթանքներս Ամանորի հին հայկական բացիկներով (Բ)

ՆՈՐԱՅՐ ՏԱՏՈՒՐԵԱՆ 1920ի առա­­ջին օրը գրո­­ւած բա­­ցիկը կ՛ըսէ. «Սի­­րելիդ իմ Օր. Տի­­րու­­հի, Պար­­կեշտա­­սուն ման­­կա­­­մարդ սե­­ռիդ պա­­տիւ տանդ զարդ կո­­կոն մըն ես ցո­­ղազարդ մի՛ մի՛ շտա­­պէր ըլ­­լալ վարդ։ Նոր տար­­ւոյ մաղ­­թանքնե­­րով կը համ­­բուրեմ գրա­­ւիչ աչ­­քերդ։ Հաս­­ցէ՝ Շիշ­­լի Պէ­­յիւք-Տէ­­րէ ճատ­­տէ­­­սի, Նի­­կողո­­սեան Վար­­ժա­­­րան, Constantinople»։ Սեւ Ծո­­վու Օր­­տու քա­­ղաքէն մե­­զի հա­­սած բա­­ցիկի մէջ եղ­­բայրը կը գրէ իր քրոջ. «Սի­­րելի Քոյ­­րիկս,…

Ընդունեցէք իմ ջերմագին մաղթանքներս Ամանորի հին հայկական բացիկներով

Նորայր Տատուրեան  Կաղանդ էր ան­­ցեալ շա­­բաթ եւ գրեր էի «Կա­­ղանդ» բա­­ռի եւ անոր զար­­դա­­­րուն պատ­­մութեան մա­­սին։ Իսկ այ­­սօր կը պատ­­րաստո­­ւինք Սուրբ Ծնունդը դի­­մաւո­­րելու եւ ըսե­­լու՝ «Ձե­­զի մե­­զի մեծ Աւե­­տիս»։ Ու­­րա­­­խալի այս կրկնակ տօ­­ները, կը յի­­շէ՞ք, առիթ կու տա­­յին, որ մենք ազ­­գա­­­կան­­նե­­­րուն եւ ըն­­կերնե­­րուն ու­­ղարկէինք շնոր­­հա­­­ւորա­­կան բա­­ցիկ­­ներ։ Հին Կա­­ղանդնե­­րու բա­­րի յի­­շատակ­­նե­­­րէն մէկն է դե­­ռեւս նստիլ գրա­­սեղա­­նի…

Շուշան-հալի

Արմինե Թադևոսյան Հայկական մանրակնարչության մեջ, զարդաքանդակներում, ինչպես նաև ասեղնագրուծության ու գորգագործության մեջ հաճախ ենք հանդիպում շուշան պատերող նախշեր։ Դրա վառ օրինակներց է Մարաշի ասեղնագործության բարդակլի կոչվող բաժակ նախշը (նկար 1ա [1]), Աղջոց վանքի 1270թ․ զարդաքանդակը (նկար 1դ[2]), 1850 թ․Ջրաբերդ-Խաչեն արծվագորգի ճառագայթանախշերը (նկար 1 գ․[3]), 3-14րդ դարերի ձեռագրիր ավետարանների լուսանցազարդերի կատարները (նկար 1բ)[4],  և շատ ու շատ այլ նմուշներ։ Բոլորիս հայտնի fluer-de-lis…

Վաքըֆլըում բացվել է Թուրքիայում առաջին հայկական թանգարանը (լուսանկարներ)

Ներկայիս Թուրքիայի Հանրապետության Հաթայ (Ալեքսանդրետ) նահանգի Սամանդաղ գավառում գտնվող հայկական գյուղ Վաքըֆլըում հիմնվել է երկրում առաջին հայկական թանգարանը։ Այդ մասին, ըստ Akunq.net-ի, հաղորդում է թուրքական «Դողան» լրատվական գործակալությունը։ Աղբյուրի համաձայն՝ Վաքըֆլըի Հայ Առաքելական եկեղեցու հիմնադրամի նախագահ Ջեմ Չափարը գործակալության թղթակցի հետ զրույցում նշել է, թե «Մուսալեռ» անունը կրող սույն թանգարանում ներկայացված են ոչ միայն հայ,…

Համադրելով հինն ու նորը. Մարաշի մոռացուած գաղտնակարը վերածնւում է

ԹԱՄԱՐԱ ԳՐԻԳՈՐԵԱՆ Ասեղնագործութեան Մարաշի գաղտնակար տեսակին Շահումեանի շրջանի Նոր Բրաջուր համայնքի բնակչուհի, մասնագիտութեամբ լրագրող Արաքս Միրզոյեանը պատահական է ծանօթացել, ուսուցչուհու շնորհիւ: «Մի օր ուսուցչուհիս` Անահիտ Բաղդասարեանը, ցոյց տուեց, թէ ինչպէս են ասեղնագործում Մարաշի գաղտնակարը, որն իրենից ներկայացնում է հաւասարակողմ խաչ։ Փոքրիկ խաչերը իրար են միանում, մեծ նախշեր ստեղծում՝ որոշակի սխեմաներով (կաղապարով, յատակագիծով-Խմբ.) ու օրինաչափութիւններով, որոնք…

Կ․Պոլսում գործող «Մարալ» հայկական ժողովրդական պարային համույթը նշում է իր 40-ամյա հոբելյանը

Անատոլիական և հայկական ժողովրդական պարային համույթը՝ «Մարալ» երգ-պարի համույթը, պատրաստվում է իր 40-ամյա հոբելյանին նվիրված միջոցառմանը։ Համույթը դեկտեմբերի 15-ին ելույթ է ունենալու Ստամբուլի «Կոնգրես» կենտրոնում։ Համույթի գեղարվեստական ղեկավար Կարպիս Չափքանն Անադոլու գործակալության թղթակցին տված հարցազրույցում նշել է, որ  1980 թ․ ստեղծված խումբը կիրակի օրը տոնական համերգ է տալու՝ տոնելով հիմնադրման 40 ամյակը։ Նա տեղեկացրել է,…

Այնթապցի օրիորդներ. Նորաձեւութիւն եւ ասեղնագործութիւն

Այնթապցի այս երեք օրիորդներու նկարը մեր օրերը հասած է 19-րդ դարի վերջէն եւ կը գտնուի Արմիկ Փափազեան-Պարսումեանի հաւաքածուիին մէջ (Հալէպ):  Լուսանկարը տեղ գտած է Հրազդան Թոքմաճեանի «Այնթապի ասեղնագործութիւն» գիրքին մէջ: Գիրքը Այնթապի ասեղնագործութեան պատմութիւնն ու աւանդոյթները ամփոփող հերթական գիրքն է, որու հեղինակը տարիներու աշխատանքի արդիւնքով հրատարակած է Արեւմտեան Հայաստանի հայկական արհեստագործութիւնը ներկայացնող գիրքեր: Լուսանկարին մէջ կանայք…

Կարնո քաղաքագլխի կնոջ շքեղ հագուստը

Կարինի՝ Էրզրումի տարազը սովորաբար բնորոշվում է մուգ կապույտ կամ կարմիր թավշա բաճկոնով կամ զգեստով, վրայից՝ երկար, կրկին թավշյա, կարմիր գոգնոց՝ ասեղնագործ բուտա նշանախշերով։ Սա վերաբերում է միջին խավին, իսկ վերնախավը բնականաբար կրել է ավելի հարուստ հանդերձ։ Կարինի քաղաքագլխի կնոջ հագուստը դրա վառ ապացույցն է․ թավշյա մեատքսից երկար վերարկուն ծայրեիծայր պատված է մետաղաթել ոսկյա ասեղնագործությամբ, տակի…

«Բուտայի» (նշանախշ) հայկական ակունքները

Արմինե Թադևոսյան Օտարները դարեր շարունակ փորձել են իրենց վերագրել, յուրացնել մեր մշակույթի շատ տարրեր։ Նման օրինակ է հայկական տարազներում հաճախ օգտագործվող բոլորիս քաջ հայտնի «Բուտա»-ն, կամ ինչպես մեզանում է ընդունված անվանել` «նշանախշ»-ը, որի ծագումնաբանության վերաբեյալ միասնական վարկածը բացակայում է: Այս հոդվածով Արմինե Թադևոսյանը վերլուծություն է ներկայացնում դրա իրական` հայկական ծագման ու պատմության մասին։ Բուտան* շատերիս…