Արեւմտահայերն այսօր

Արևմտահայության խնդիրը Թուրքիայի ազգային քաղաքականության համատեքստում

Yerkir.am-ն ստորև ներկայացնում է բանասիրական գիտությունների դոկտոր Հայկազուն Ալվրցյանի զեկույցը, որը ներկայացվել է Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի 100-ամյակին նվիրված «Հայաստանը և տարածաշրջանը. դասեր, արժևորումներ, հեռանկարներ» խորագրով միջազգային գիտաժողովին Խոսելով 1923 թվականից հետո Թուրքիայում բնակվող փոքրամասնությունների մասին՝ նախ պետք է մեկնել այն իրողությունից, որ Լոզանի պայմանագրով Թուրքիայի Հանրապետության ստանձնած պարտավորու­թյունների շրջանակում ազգերի իրավունքների հարց չէր արծարծվում, քանզի, բացի թուրքերից, այլ ազգերի…

Լի ու լի 100 տարի

ԻՇԽԱՆ ԷՐՏԻՆՉ Իսթանպու­լի Քա­­ղաքա­­պետա­­րանը բա­­րի որո­­շում մը յղա­­­ցած էր եւ ու­­­զած էր ամ­­­բողջ դար մը ապ­­­րած հա­­­մաքա­­­ղաքա­­­ցինե­­­րը հա­­­տորի մը մէջ մէկ­­­տե­­­­­­­ղել։ Այդ ցան­­­կին մէջ կար նաեւ օրիորդ Սի­­­րար­­­փի Թոր­­­քա­­­­­­­նի անու­­­նը։ «Ակօս»ի հա­­­յերէն էջե­­­րու խմբա­­­գիր Բագ­­­րատ Էս­­­դուգեանի մի­­­ջոցաւ կապ հաս­­­տա­­­­­­­տեցի օրի­­­րորդ Սի­­­րար­­­փիի հա­­­րազատ­­­նե­­­­­­­րուն հետ եւ 100-րդ տա­­­րեդար­­­ձին նա­­­խոր­­­դող օր զինք այ­­­ցե­­­­­­­լեցի Ֆե­­­րիգիւ­­­ղի բնա­­­կարա­­­նին մէջ։ Հոն էր…

Պոլսո պատրիարքարանը չի պայքարում, կամ երբ հայերը կկարողանան լիիրավ աղոթել Աղթամարի վանքում

Արտյոմ Երկանյան Աղթամար կղզում գտնվող հայկական Սուրբ Խաչ տաճարում պատարագ տեղի ունեցավ։ Թուրքիայի իշխանությունները բարեհաճեցին թույլատրել տաճարում եկեղեցական արարողության անցկացումը։ Սակայն արարողության անցկացման խիստ պայմանները շատ հարցեր են առաջացնում։ Երբ 2009 թ. Աղթամարի տաճարը վերականգնվեց, Թուրքիայի կառավարիչները որոշեցին, որ տարին մեկ  անգամ հայերը կարող են հավաքվել իրենց եկեղեցում և պատարագ մատուցել։ Սեպտեմբերի առաջին կիրակին Աղթամար…

Եթէ եկեղեցին ժողովուրդ է հապա այս ի՞նչ է

Եկեղեցին ժողովուրդ է, համատարած հաստատում մըն է այս, որ յաճախ կ՚ընդգծուի հոգեւորականաց դասու կողմէ։ Մեր ժամանակներու դժբախտ իրողութիւնը ժողովուրդազուրկ եկեղեցիները եղան։ Այս ընթացքին մէջ իր բացասական դերը ունեցաւ պսակաձեւ ժահրի համավարակը։ Այդ պատճառաւ գեղարուեսատական կամ մշակութային բոլոր ներկայացումներու կողքին հաւաքական պաշտամունքն ալ դատապարտուեցաւ առցանց պայմաններու։ Յիշելով Աղթամար Կղզիի Ս. Խաչ Եկեղեցւոյ վերանորոգութենէ ետք կատարուած անդրանիկ…

Տէր Աւետիս` գաւառի հայութեան հոգեւոր առաջնորդ

Ն.Ա.Տ. Սա­­հակ Բ. Պատ­­րիարք Հայ­­րը, 29 Օգոս­­տոս 2021, Կի­­րակի, Մա­­լաթիոյ Ս. Եր­­րորդու­­թիւն Եկե­­ղեց­­ւոյ մէջ Ս. Պա­­տարագ մա­­տու­­ցա­­­նեց։ Պատ­­մա­­­կան այս առի­­թով, Նո­­րին Ամե­­նապա­­տուու­­թիւնը իր պատ­­գա­­­մը փո­­խան­­ցեց ներ­­կա­­­ներուն եւ ար­­տա­­­յայ­­տո­­­ւեցաւ Մա­­լաթիոյ մե­­րազն Ժո­­ղովուրդի մա­­սին։ Այս առի­­թով Պատ­­րիարք Հայ­­րը հրա­­պարա­­կաւ յայ­­տա­­­րարեց իր Պատ­­րիար­­քա­­­կան տնօ­­րինու­­թիւնը, ըստ որում Հա­­թայի Ս. Եկե­­ղեցաց Հո­­գեւոր Հո­­վիւ՝ Արժ. Տ. Աւե­­տիս Քհնյ. Թա­­պաշեանը նշա­­նակուեցաւ որ­­պէս…

Մալաթիա տիրացաւ իր եկեղեցւոյն

Ինչպէս թեր­­թիս նա­­խորդ թի­­ւով ալ յայ­­տա­­­րարած էինք Մա­­լաթիոյ եր­­բեմնի Սուրբ Եր­­րորդու­­թիւն եկե­­ղեցին իր ամ­­բողջո­­վին նո­­րոգո­­ւած տես­­քով դռնե­­րը բա­­ցաւ ուխտա­­ւոր հա­­ւատա­­ցեալ­­նե­­­րուն։ Իրա­­կանու­­թեան մէջ Մա­­լաթիոյ Սուրբ Եր­­րորդու­­թիւն եկե­­ղեցին կամ ժո­­ղովուրդի սի­­րած կո­­չու­­մով «Թաշ­­խո­­­րան»ը եր­­կար տա­­րիներ ան­­տէր մնա­­լէ ետք վե­­րանորոգուած էր պե­­տական եւ շրջա­­նային վար­­չութիւննե­­րու մի­­ջոց­­նե­­­րով։ Եկե­­ղեց­­ւոյ պաշ­­տօ­­­նական անո­­ւանումն է «Թաշ­­խո­­­րան Մշա­­կոյ­­թի Կեդ­­րոն»։ Ար­­դա­­­րեւ տա­­ճարի մէջ բա­­ցի տա­­ղաւա­­րի պա­­տարագ­­նե­­­րէ…

Աւելի քան հարիւր տարի յետոյ ս․ պատարագ մատուցուեցաւ Մալաթիոյ Ս․ Երրորդութիւն Եկեղեցւոյ մէջ

ՊԱՏՐԻԱՐՔԱԿԱՆ ՍՈՒՐԲ ՊԱՏԱՐԱԳ Ժամը 11.00-ին կազմուած հանդիսաւոր թափորը շարժեցաւ Տաճարի մկրտարան-մատուռէն, գլխաւորութեամբ պատարագիչ Ամենապատիւ Սրբազան Պատրիարք Հօր։ Կը սպասարկէին Հոգշ. Տ. Յովակիմ Աբղ. Սերովբեան, Արժ. Տ. Տ. Տրդատ Աւ. Քհնյ. Ուզունեան, Արժ. Տ. Տ. Շիրվան Միւրզեան, Շահէն Օհանեան քահանաները, Բրշ. Արմենակ Սրկ. Գազանճեան, Բրկ. Ղազար Սապունճեան, Գրիգոր Էրքան Կարապետեան, Արտա Փնարճեան կիսասարկաւագներն ուՃան Էվեափան, Եուսուֆ Թապաշեան ուրարակիր դպիրները։ Երգեցողութիւնները կատարուեցան Լուսաւորիչ Դպրաց Դաս Երգչախումբին կողմէ, առաջնորդութեամբ Յակոբ Մամիկոնեանի եւ երգեհոնահարութեամբ՝ Մելինէ Թէմէլճիի։ Ս. Պատարագին ներկայ եղան Ատըեամանի Ասորւոց Մոր Կրիկորիոս Մետրոպոլիտը։ ՅԻՇԱՏԱԿՈՒԹԻՒՆ Ս. Պատարագի ընթացքին կատարուեցաւ յիշատակութիւն Հայ Եկեղեցւոյ եւ ի մասնաւորի երբեմնիՄալաթիոյ թեմի հանգուցեալ սպասաւորներուն։ ՔԱՐՈԶ Տէրունական Աղօթքէն առաջ Նորին Ամենապատուութիւնը քարոզեց, բնաբան ունենալով §Կորսուածէր՝ գտնուեցաւ, մեռած էր՝ ողջնցաւ¦ (Ղկ 15.32) Սուրբգրական նախադասութիւնը։ Պատրիարք Հայրը եկեղեցիներու եւ տաճարներու նշանակութիւնը ներկայացուց, յիշելով ՀինԿտակարանի եւ Նոր Կտակարանի օրինակները։ Այս առիթով շեշտեց, թէ՝ կառոյցները իրենց Աստուածային նշանակութեամբ սրբութիւններ են, կերտուած են պաշտամունքի համար։ Ս. Երրորդութիւն Եկեղեցւոյ պատմական ճամբորդութիւնը եւս մեկնեց այս երեսակով ու ըսաւ, թէ՝ այստաճարը անցեալին հիմնուած էր որպէսզի Մալաթիոյ շրջանի հայերը իրենց պաշտամունքը կատարեն։ Տարիներու ընդհատումէ յետոյ, երբ նոյն կառոյցին մէջ նոյն նպատակով հաւատացեալներ կը հաւաքուին ու Ս. Պատարագ կը մատուցուի, սա իրականութիւնը մեզկ՚առաջնորդէ տօնական ուրախութեան։ Նորին Ամենապատուութիւնը, եկեղեցւոյ կարգավիճակին մասին յստակ տեղեկութիւններ փոխանցեց եւ ըսաւ, թէ՝ եկեղեցին ունի մշակոյթի կեդրոնի կարգավիճակ, սակայն այստեղ կարելիպիտի ըլլայ նաեւ Մալաթիոյ ժողովուրդին հոգեւոր կարիքներուն համաձայն արարողութիւնկատարել, ինչպէս են Մկրտութիւն, Ս. Պսակ եւ Ս. Պատարագ։ Այս առթիւ անգամ մը եւսերախտիքով  անդրադարձաւ տեղւոյն պատկան մարմիններուն բարեացակամութեան ու յատուկշնորհակալութիւն յայտնեց Մալաթիոյ Կուսակալին եւ Մայր Քաղաքապապետին։ Մեր Հոգեւոր Պետըայս կարգավիճակը ներկայացնելով յիշեցուց նաեւ, թէ՝ պէտք է կեդրոնանալ լքեալ սուրբ կառոյցինբարւոքման իրականութեան վրայ։ Ան յայտնեց, թէ՝ անցեալ օրերուն գործողութեան ենթարկուածըլլալով հանդերձ, յատկապէս փափաքած էր ներկայ գտնուիլ այս պատմական արարողութեան եւՍ. Պատարագին, որպէսզի որպէս Պատրիարք Հայոց եւ հոգեւորական, եզակի ապրումներով մաս եւբաժինը ստանայ այս մեծ տօնէն։ Պատրիարք Հայրը, Ատըեամանի Ասորւոց Մետրոպոլիտին յատուկ շնորհակալութիւն յայտնեց, Մալաթիոյ եւ շրջակայից հայ ժողովուրդի անդամներուն հանդէպ ցուցաբերած հայրականհոգածութեան համար։ Այս առթիւ, իրենց մաղթեց արեւշատութիւն եւ յաջողութիւն։ Նորին Ամենապատուութիւնը քարոզի աւարտին գնահատելով Հաթայ նահանգի հոգեւոր հովիւ Արժ. Տ. Աւետիս Քհնյ. Թապաշեանի աշխատանքն ու ծառայութիւնը, զինք նշանակեց գաւառի մերժողովուրդի տեսուչ։ ԽՈՍՏՈՎԱՆԱՆՔ ԵՒ Ս. ՀԱՂՈՐԴՈՒԹԻՒՆ Ս. Հաղորդութենէն առաջ, հաւաքական խոստովանանք կատարեց Գերպ. Տ. Թաթուլ Ծ. Վրդ. Անուշեան։ Ապա Պատարագիչ Սրբազան Հայրը եւ քահանայ հայրեր հաղորդութիւն մատակարարեցին Տաճարին մէջ գտնուող հաւատացեալներուն։ ՀՈԳԵՀԱՆԳԻՍՏ Յաւարտ Ս. Պատարագի կատարուեցաւ հոգեհանգստեան կարգ, որու ընթացքին յիշատակուեցան երբեմնի Մալաթիոյ թեմի հանգուցեալ եկեղեցական սպասաւորները։ Մի առ մի յիշատակուեցան պատմութեան ծանօթ թեմակալ առաջնորդները, յիշուեցան նաեւ ի Քրիստոս հանգուցեալ համայնհաւատացեալները։ Ապա հանդիսադիր Սրբազան Հօր տուած օրհնութեամբ իր աւարտին հասաւ հանդիսաւոր ուպատմական արարողութիւնները, ուխտաւորներուն պատճառելով ոգեւոր պահեր ու հոգեկանգոհունակութիւն։ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆ Եկեղեցական արարողութեան աւարտին, Գերպ. Տ. Թաթուլ Ծ. Վրդ. Անուշեան, ընկերակցութեամբՀոգշ. Տ. Յովակիմ Աբղ. Սերովբեանի, Արժ. Տ. Աւետիս Քհնյ. Թապաշեանի եւ երգչախումբիանդամներուն, ուղղուեցաւ Մալաթիոյ Հայոց գերեզմանատունը։ Այս այցելութեան մասնակցեցաննաեւ հաւատացեալներ։ Գերեզմանատան կեդրոնը կատարուեցաւ ընդհանուր հոգեհանգիստ եւ յիշատակուեցան ի Տէրննջած եւ գերեզմանատան մէջ ամփոփուած համայն հայորդիները։ ՎԵՐԱԴԱՐՁ Յաւարտ հանդիսութեանց, իր աւարտին հասաւ ուխտագնացութիւնը եւ նոյն երեկոյ սկսաւվերադարձի ճամբորդութիւնը։ Նորին Ամենապատուութիւնն ու ընկերակիցները 30 Օգոստոսմիջօրէի թռիչքով կը վերադառնան Ստանպուլ։ https://www.facebook.com/TRArmenianPatriarchate  

Ուխտագնացութիւն դէպի Մալաթիա․ Ս․ պատարագ մատուցուեցաւ Մալաթիոյ Ս․ Երրորդութիւն Եկեղեցւոյ մէջ

Մալաթիոյ Ս. Երրորդութիւն Եկեղեցին, որ շուրջ հարիւր տարի փակ մնացած, գմբէթը խոնարհած, անշուք վիճակ մը կը պարզէր, տեղւոյն քաղաքապետութեան կողմէ, Մշակոյթի Նախարարութեան ալնիւթական եւ ՀԱՅՃԱՐ Միութեան թէքնիք աջակցութեամբ երկար նորոգութեան շրջանէ մը ետք, նորիրավիճակով մը դռները բացաւ ժողովուրդին։ Յատկապէս տեղացի ժողովուրդի կողմէ Թաշխորան անուանուած Ս. Երրորդութիւն Եկեղեցին 28 29 Օգոստոս 2021 շաբաթավերջի հանդիսութիւններով վերաբացաւ իր դռները որպէս եկեղեցի եւ որպէսմշակութային կեդրոն։ Նոյն առթիւ ինքնաբերաբար սկսած ուխտագնացութիւնը իր սկիզբը առաւ շաբթու կէսին, երբ Պատրիարքական Աթոռոյ Լուսարարապետ՝ Գերպ. Տ. Թաթուլ Ծ. Վրդ. Անուշեան կազմակերպչականնախապատրաստութիւններու համար մեկնեցաւ Մալաթիա։ Հաթայէն ժամանեց տեղւոյնեկեղեցեաց հոգեւոր հովիւ՝ Արժ. Տ.…

Սուրբ Աստուածածնի Տօնը Մուսա Լերան բարձունքին

Ս.Կոյս Աս­­տո­­­ւածած­­նի Վե­­րափոխ­­ման տա­­ղաւա­­րը յա­­տուկ հան­­դի­­­սու­­թիւններվ նշո­­ւեցաւ Պոլ­­սոյ զա­­նազան եկե­­ղեցի­­ներու կող­­քին Մու­­սա Լե­­րան Վա­­գըֆ­­գիւղի Սուրբ Աս­­տո­­­ւածա­­ծին գողտրիկ եկե­­ղեց­­ւոյ մէջ եւս։ Այս տա­­րի, հա­­կառակ հա­­մավա­­րակի պայ­­մաննե­­րուն, Ն.Ա.Տ. Սա­­հակ Բ. Պատ­­րիարք Հօր բարձր նա­­խագա­­հու­­թեամբ 15 Օգոս­­տոս, Կի­­րակի առա­­ւօտ տա­­ղաւա­­րի Ս. Պա­­տարագ մա­­տու­­ցո­­­ւեցաւ գիւ­­ղի եկե­­ղեց­­ւոյ մէջ։ Հա­­մավա­­րակի պատ­­ճա­­­ռաւ այս տա­­րի թէեւ խրախ­­ճանքներ չկա­­յին, սա­­կայն կի­­րակ­­նօ­­­րեայ արա­­րողու­­թեան ներ­­կայ էին…

Ս․ Աստուածածնայ ոգեւորութիւնը շաբաթ օրը շարունակեց ուխտաւորներու հետ շրջապտոյտ

Ն.Ա.Տ. Սահակ Բ. Պատրիարք Հայրը, 14 օգոստոս 2021, շաբաթ առաւօտ, իր մօտն ունենալով Արժ.Տ. Տրդատ Աւ. Քհնյ. Ուզունեան, Արժ. Տ. Աւետիս Քհնյ. Թապաշեան, Արժ. Տ. Շիրվան Քհնյ. Միւրզեան, Արժ. Տ. Շահէն Քհնյ. Օհանեան, Բրկ. Միսաք Ուր. Դպ. Հէրկէլեան եւ Բրկ. Եուսուֆ Դպ. Թապաշեանը այցելեցՎաքըֆգիւղի շրջակայ գիւղերը։ Այս այցելութեան մասնակցեցան նաեւ ուխտաւորաց խումբ մը, որՍտանպուլէն փութացած…