Պատմութեան էջեր

Չմարող անցեալը. Բոլորին երջանկավայրը միմիայն պաշտելի Հայաստանն է

Հրապարակագիր, հանրային գործիչ, խմբագիր, ՀՅԴ անդամ Գէորգ Տօնապետեանի «Հ․Յ․Դաշնակցութիւնը Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ» արխիւային ժողովածուից, որ ամփոփում է ՀՅԴ Արխիւի Ամերիկայի կառոյցի գործունէութեանը վերաբերող վավերաթղթեր, ծանօթանում ենք Դաշնակցութեան պատմութեան շատ ու շատ կարևոր էջերի, որոնցում նաև՝ յիշատակումների ՀՅԴ Գանատայի պատմութիւնից։ Գանատայում ՀՅԴ պատմութիւնը սկսւում է 1902 թուականից, որին առանձին և առաւել մանրամասնութեամբ կ՚անդրադառնանք յաջորդիւ։ ՀՅԴ Գանատայի…

Մուշ՝ անցյալը եւ ներկան

                                            Անժելա Սարգսյան Հուշարձանագետ, թուրքագետ Ընդհանուր ակնարկ: Մուշը գտնվում է  պատմական Մեծ Հայքի  Տուրուբերան նահանգի Տարոն գավառում, Մշո դաշտի  հարավային մասում, Հայկական  Տավրոս լեռնաշղթայի  հյուսիսային ստորոտին, Կորդուք և Ծիրանակատար լեռների փեշերին:  Մուշ քաղաքի միջով…

Ցեղասպանութիւններ իրագործելը՝ թուրքական պետական քաղաքականութեան մշտական բաղադրիչ

Զրուցեց Յասմիկ Պօղոսեանը Որպէս հնագոյն քաղաքակրթութիւններից մէկը ստեղծած ազգ՝ յոյները ևս առանձնանում էին իրենց կրթութեամբ, տարբեր ասպարէզներում զբաղեցրած բարձր դիրքերով: Պատմութիւնը ցոյց է տալիս, որ ինչպէս մեր՝ հայերիս, այնպէս էլ յոյների պարագայում իրագործուած ցեղասպանութիւնն Օսմանեան կայսրութեան կողմից վաղուց ծրագրուած քաղաքականութիւն էր: Կոտորածները, ցեղասպանութիւն իրագործելը թուրքական պաշտօնական քաղաքականութեան գլխաւոր բաղադրիչն էր: Որքան էլ այսօրուայ Թուրքիան, որ…

Իրական եւ վիպական Դրօն

ՎԱՐԴԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ «Ես չեմ ճանչնար, Արամի մահից յետոյ ուրիշ ոեւէ մէկին, որ Հայաստանում այդ օրերին աւելի ժողովրդական լինէր, աւելի համակրանք վայելէր, աւելի սիրուէր ժողովրդի բոլոր խաւերի կողմից, քան Դրօն՝ ընկեր Դրօն: Տիտղոս չունէր նա: Տիտղոսը երէք տառից էր բաղկացած՝ԴՐՕ, կամ շատ-շատ ԸՆԿԵՐ ԴՐՕ: «Ընկեր» բառի ամենամտերիմ ու հարազատ իմաստով»: Սիմոն Վրացեան 19րդ դարավերջի եւ 20րդ…

Իրադրությունը ՀՀ-ում Մայիսյան հերոսամարտերից հետո․ Արամ Մանուկյանը վարիչների մարմնի նախագահ

Անի Մելքոնյան 1918 թ. մայիսի 20-30-ը ընկած ժամանակահատվածում հայությունը սեփական ուժերով դիմադրեց իրեն ռազմապես գերազանցող թուրքական բանակին և հաղթանակ տարավ: «Սարդարապատի, Բաշ-Աբարանի եւ Ղարաքիլիսայի յաղթանակներու դարբնողները,- գրել է «Ազատ խօսք» օրաթերթը,- կը մնան Վասպուրականի ԱՐԱՄԸ՝ իւր պողպատեայ կամքով, ԴՐՕՆ՝ իւր շեշտակի խոյանքով ու սպարապետ ՆԱԶԱՐԲԵԿԵԱՆ եւ զօր. ՍԻԼԻԿԵԱՆ՝ ռազմավարի հանճարով»: Մայիսյան հերոսամարտերը, որոնց կազմակերպմանն Արամ…

Հայաստանի առաջին հանրապետութեան ստեղծման պատմութիւնից. Արամ Մանուկեանի դերը

ԱՐՄԷՆ ԱՍՐԵԱՆ 1918 թ. Մայիսի 28ը՝ Հայաստանի առաջին հանրապետութեան հիմնադրումը, հայոց բազմադարեան պատմութեան փառաւոր էջերից է, հայ ժողովրդի հերոսական ոգու, կենսունակութեան, արժանապատուութեան, ազատ եւ անկախ ապրելու անկոտրում կամքի արտայայտութիւնը: Այն շրջադարձային ազդեցութիւն ունեցաւ հայոց պատմութեան յետագայ ողջ ընթացքի վրայ։ Հայաստանի առաջին հանրապետութեան ստեղծումը ամիսների հերոսական պայքարի եւ տքնաջան աշխատանքի արդիւնք էր։ ՀՀ ստեղծման գործում անուրանալի…

Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծման պատմությունից. Արամ Մանուկյանի դերը

Արմեն Ասրյան Պատմ. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Հայաստանի առաջին հանրապետության ստեղծումը ամիսների հերոսական պայքարի և տքնաջան աշխատանքի արդյունք էր։ ՀՀ ստեղծման գործում անուրանալի ներդրում են ունեցել բազմաթիվ ռազմական ու քաղաքական գործիչներ։ Փա՜ռք նրանց բոլորին, նրանք բոլորն էլ արժանի են հիշատակության ու մեծարման։ Սակայն նրանց մեջ կա մեկը, առանց որի պարզապես անհնար է պատկերացնել 1918 թ. Մայիսյան…

Հերոս հայը, որը հայ որբերին վերադարձրեց սիրիական անապատից

Հարութ Սասունյան «Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր Փառնակ Շիշիկյանը մի հերոս զեյթունցի է, որը Հայոց ցեղասպանությունից հետո հարյուրավոր հայ որբեր վերադարձրեց սիրիական անապատի արաբական ընտանիքներից։ Նրա անունը հայտնի չէ հայերի մեծ մասին, ուստի արժե ուշադրությունը սևեռել նրա կյանքի ու բարի գործերի վրա։ Նա թաղված է Երևանից մի քանի կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող Հովտաշատ գյուղում։…

Չմարող անցեալը․ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի Դրօշակի օծման արարողութիւնը

Արմինէ Մուքոյեան Թաշճեան Մեր դրօշը կարելի չէր «գնել»… Ան կը պատրաստուէր «աչքի լոյսով»: Գանատայի ՀՅԴ 1900-ականների արխիւների ուսումնասիրութեան ընթացքում արձանագրութիւններում ուշադրութիւնս գրաւեց տարբեր թուականներում պարբերաբար հանդիպող դրօշի օծման արարողութիւնների մասին յիշատակումները։ Սակայն այդ յիշատակումները կարճ էին, հակիրճ, բայց կարևոր էր հասկանալ ի՞նչ դրօշի մասին է խօսքը և ինչպէ՞ս մեկնաբանել դրօշի օծելը։ ՀՅԴ Համիլթըն կոմիտէի 1920 թուականի,…

Թուրքական ուրացություն 2: Պոնտոսի հույների ցեղասպանությունը

Արամ Անանյան Արմենպրես լրատվական գործակալության տնօրեն Այսօր (մայիսի 19-ին-Ակունքի խմբ․) հույները հարգում են 1916-1922թթ. Օսմանյան կայսրության ու Թուրքիայի հանրապետության կողմից իրականացրած Պոնտոսի հույների ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Հայոց ցեղասպանությանը զուգահեռ թուրքական կառավարությունը ձեռնամուխ եղավ երկրի ոչ մահմեդական այլ ժողովուրդների ոչնչացմանը: Ի դեպ, հայ ժողովրդի զանգվածային տեղահանության ու կոտորածի ականատեսը լինելով, պոնտական հույները սկսեցին կազմել առաջին պարտիզանական խմբերը և դիմեցին ինքնապաշտպանության: Թուրքիայի հակաքրիստոնեական արշավը շարունակվեց հետագա տարիներին ևս: Համաձայն տարբեր գնահատականների, թուրքական քաղաքականության արդյունքում…