Պատմութեան էջեր

Սեբաստացի Մուրադ. «Ժողովուրդ, զենք վերցուր, որ փրկվես, ուրիշ փրկություն չի կա»

Գոհար Նալբանդյան Տարիներ առաջ, երբ «Երիտասարդական» մետրոյի մոտ գտնվող գրքերի տաղավար էի այցելել, նկատեցի Զապել Եսայանի «Մուրատի ճամբորդութիւնը»: Գնեցի ու հենց նույն օրն էլ կարդացի: Զարմանում եմ, որ 1990 թվականին, երբ Հայաստանը դեռ անկախ չէր, այն տպագրվել էր 50 հազար օրինակով, իսկ դրանից հետո, ցավոք, ոչ ոք երբեւէ չի նախաձեռնել հետաքրքիր, կենսագրական ու նաեւ պատմական…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Դանիէլ Ա. Սուրմառեցի` կաթողիկոս ամենայն հայոց. Մելիք Աբովի մահը եւ Բոլնիսէն գիւլիստանցիներու վերադարձը հայրենի բնօրրան

Մելիք Ռովշանի եւ Վանի Աթաբէկեանի քաջագործութիւնները ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսական տիրապետութիւնը աստիճանաբար կ՛ամրապնդուէր եւ կը տարածուէր Կովկասի վրայ, եւ կառավարչապետ կոմս Իվան Գուդովիչ հարկաւոր կը նկատէր, կովկասեան այլ ժողովուրդներու շարքին, սիրաշահիլ հայերը: Ան որոշեց առաջին հերթին հայոց հոգեւոր իշխանութիւնը իրեն լծակից դարձնել: Գուդովիչ Պետերբուրգէն հրաման ստացաւ տեղեկութիւններ հաւաքել եւ փոխանցել հայոց հոգեւոր իշխանութեան վերաբերեալ, եւ յստակացնել, որ Դաւիթ-Դանիէլեան պայքարին մէջ…

Քարտեզները՝ հավաստի ու պերճախոս մարտիկներ

Վերջերս ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության «Նորամուծության և ձեռներեցության ազգային կենտրոնի» գիտատեխնիկական գրադարանի հարկի ներքո տեղի ունեցավ հանդիպում աշխարհագրագետ, մշակութաբան, քարտեզագետ Ռուբեն Գալչյանի հետ: Նա բազմաթիվ հայ պատմամշակութային և քարտեզագիտական ուսումնասիրությունների ու գրքերի հեղինակ է, որոնք  լույս են տեսել հայերեն, ռուսերեն, պարսկերեն և անգլերեն լեզուներով: Բանախոսը ներկայացրեց քարտեզագիտության ոլորտում իր բազմամյա հետազոտությունների արդյունքները, գրադարանին նվիրեց իր՝ վերջերս…

Ունեցվածքի հարկից տուժածների վնասները փոխհատուցելու մասին օրենքի առաջարկ

ԺԺԿ-ի (HDP) պատգամավոր Կարո Փայլանը օրինագիծ է ներկայացրել ԹԱՄԺ՝ ունեցվածքի հարկից տուժածներից ներողություն խնդրելու և նրանց կորուստները փոխհատուցելու համար։ Փայլանը իր առաջարկի նպատակը սահմանել է որպես «առաջարկ՝ պաշտոնապես ներողություն խնդրել մեր քաղաքացիներից, որոնց քաղաքացիական իրավունքները խախտվել և խտրականության են ենթարկվել 1942 թ․ ընդունված Ունեցվածքի հարկի մասին օրենքի հետևանքով, և փոխհատուցել այդ օրենքով պատճառված նյութական և…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. օսմանեան բանակի ներխուժումը եւ Փոքր Ղարաքիլիսայի ճակատամարտը

Մելիք Աբովի դառնութիւնները եւ արգելք` անոր Գիւլիստան վերադառնալուն ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Կովկասի կառավարչապետ կոմս Գուդովիչ տեղացի ազգութիւններուն ու ցեղերուն նկատմամբ մեղմ եւ զանոնք սիրաշահելու քաղաքականութիւն կը վարէր: Այս հիմամբ ալ ան բարեացակամ վերաբերմունք կը ցուցաբերէր նաեւ հայերուն նկատմամբ: Թիֆլիսի հայոց առաջնորդ Յովհաննէս արքեպիսկոպոս Գեղարդակիր լաւ յարաբերութիւններ մշակեց Գուդովիչի հետ, եւ այդ կապերը փորձեց օգտագործել ի նպաստ հայութեան: Կաթողիկոսական աթոռին համար Դաւիթ-…

Նախնյաց հետքերով՝ Մոգք՝ Մոկաց աշխարհ․․․

Կարինե Ավետիսյան Հայկյան Սրբազան տոմարով՝ Քուրմ Հարութ Առաքելյանի հաղորդմամբ, Տրէ ամսվա Մարգար օրը (սեպտեմբերի 20-ին) Մոգաց հիշատակման օրն է, իսկ նույն ամսվա Մազդեզ օրը (սեպտեմբերի 22-ին)՝ Իմաստուն Նախնեաց տոնը, երկուսն էլ՝ Տիր Դիցի հովանավորությամբ:Հին Աշխարհի գիտնականներն ու հրաշագործները՝ իրենց «մոգական զորություններով» հայտնի Մոգերը՝ «Աստեղատների պարին» ու Բնության գաղտնիքներին քաջածանոթ, ի հեճուկս քրիստոնեության տարածումից հետո ծավալված…

«Սիսի կաթողիկոսութեան պատմականը, եւ թէ ինչպէ՛ս փոխադրուած է Լիբանան, Անթիլիաս» նիւթով դասախօսութիւն

Հովանաւորութեամբ ԼՕԽ-ի Շրջանային վարչութեան, երեքշաբթի, 25 հոկտեմբեր 2022-ին Դաստիարակչական յանձնախումբը կազմակերպեց  դասախօսութիւն մը` նիւթ ունենալով «Սիսի կաթողիկոսութեան պատմականը, եւ թէ ինչպէ՛ս փոխադրուած է Լիբանան, Անթիլիաս»: Օրուան դասախօսն էր դպրեվանքի տեսուչ Պարոյր վրդ. Շէրնէզեան: Յանձնախումբի անդամներէն Մարալ Ղարիպեան կատարեց բացումը եւ բարի գալուստ մաղթեց ներկաներուն, ապա ծանօթացուց դասախօս հայր սուրբը: Դասախօսութեան համար ընտրուած նիւթին անդրադառնալով` ան…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Մելիքներէն նամակներ եւ դիմում ռուսական իշխանութիւններուն` արցախցիներու իրաւունքներու վերահաստատման խնդրանքով

Մեհտի Ղուլի` Ղարաբաղի խան ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ղարաբաղի Իպրահիմ Խալիլ խանի սպանութեան հարցով մելիք Ջումշուդ նամակ գրեց զօրավար Նեսվետաեւի, ուր կ՛ըսէր. «Իպրահիմ խանը ճանապարհէն դուրս եկաւ եւ մեծի կայսերական ծառայութիւնը խափանեց, պարսկական զօրքը բերաւ մօտեցուց, որ ինքն ալ երթայ անոնց միանայ: Խանը իր բերդէն դուրս ելաւ: Գիշերը խառնակութիւն եղած ժամանակ խանը սպաննուեցաւ: Այժմ պարսիկ ղզըլպաշ զօրքը Ղարաբաղի մէջ…

Ռուսական կայսրության հայազգի «Սրտի դիկտատորը». Նա Կարսը գրավել էր՝ արհամարհելով վերին հրամանը…

Լորիս Մելիքովները հայ ազնվականական տոհմ են, հիշատակվում են 16-րդ դարից՝ որպես Լոռի քաղաքի եւ նույնանուն գավառի մելիքներ: Նրանց տոհմական ազգանունը ծագել է վրացերեն Լոռիս Մելիքովներ, այսինքն՝ Լոռու Մելիքյաններ անունից: 16-րդ դարի սկզբին նրանց մելիքական իրավունքը հաստատել է շահ Աբաս Առաջինը: 1801-ից՝ Վրաստանը Ռուսաստանին միանալուց հետո, անցել են ծառայության ցարական բանակում, իսկ1832-ին հաստատվել որպես ռուսական ազնվականներ:…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Վարանդայի Մելիք Ջումշուդի Լոռիէն Արցախ վերադարձը

Պարսկական արշաւանքը եւ Ղարաբաղի Իպրահիմ Խալիլ Խանի սպանութիւնը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Երեւանի վրայ ռուսական բանակի 1804-ի արշաւանքը իր նպատակին չէր հասած: Բայց, միւս կողմէ, Ղարաբաղի, Շաքիի եւ Շիրվանի խաները ռուսական հպատակութիւն ընդունած էին: Շորագեալի (արեւելեան Շիրակ) Բուդաղ սուլթանը, որ սկիզբը վերապահ դիրք բռնած էր, ռուսական զօրքերու նահանջէն ետք յարձակումներ սկսաւ կազմակերպել Վրաստանի սահմանամերձ շրջաններուն վրայ: Ստեղծուած…