Պատմութեան էջեր

Սեպտեմբերի 6-7-ի կողոպուտի դեպքերի մասնակից․ «Հարձակվեցինք բոլոր հույների, հայերի, ասորիների և հրեաների խանութների ու տների վրա»

Միքդաթ Ռեմզի Սանջաքն ասում է, որ մասնակցել է 1955 թ․ սեպտեմբերի 6-7-ի կողոպուտի դեպքերին և պատմում այդ գիշերվա մասին․ «Մտանք բոլոր հույների, հայերի, ասորիների և հրեաների խանութները, հարձակվեցինք նրանց տների վրա։ Այնպիսի քաոս էր տիրում, որ երկու օր Ազատության պողոտայով տրամվայ չէր կարողանում անցնել։ Ճանապարհի վրա կտորեղեն, վարագույրներ և իրեր էին թափված։ Մի պահ նկատեցի,…

Բաքվի 1918 թ. ինքնապաշտպանությունն ու անկումը. դրա նշանակությունը Հայաստանի Հանրապետության համար

Անի Մելքոնյան ԵՊՀ պատմության ֆակուլտետ, ՀՅԴ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական միության անդամ 1918 թ. սեպտեմբերի 14-ին՝ չորսամսյա հերոսական դիմադրությունից հետո, ընկավ հայկական Բաքուն: Գաղտնիք չէ, որ մինչև 20-րդ դարի սկիզբը Բաքուն մեծապես հայկական քաղաք էր, այստեղ քաղաքական և տնտեսական գերակայությունը պատկանում էր հայերին: Իրադարձությունների հետագա զարգացումը աստիճանաբար փոխեց ուժերի հարաբերակցությունը։ Այդ գործընթացի վրա առանձնապես մեծ ազդեցություն…

Չմարող անցեալը. Գանատայի մէջ ՀՅԴ առաջին սերմերը – Համիլթընի կոմիտէի կազմութիւնը

ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆ Պատմականօրէն բոլորիս յայտնի է, որ Հ․Յ․ Դաշնակցութիւնը իր բոլոր ուժերով հսկայական գործունէութիւն է ունեցել հայութեան կեանքի բոլոր բնագաւառներում։ Երբ Թուրքական կառավարութեան հայահալած քաղաքականութիւնը օրըստօրէ ուժեղանում էր, ահագնանում էր հայութեան ֆիզիքական ոչնչացման վտանգը, մեծ տէրութիւններից էլ յոյս չկար, հայ ժողովուրդը սկսեց ինքնուրոյն ելք որոնել․ վերջնականօրէն յանգելով զինուած պայքարի գաղափարին, ժողովուրդը դարձաւ յեղափոխական, միաբանուեց,…

Նշուեցաւ 6-7 սեպտեմբերի սադրանքի 65 ամեակը

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ Երկրի իշ­­խա­­­նու­­թիւննե­­րը եւ իշ­­խա­­­նամէտ մա­­մու­­լը որ­­քան ալ լուռ մնայ, ընդդի­­մադիր շրջա­­նակ­­ներ, լրա­­գիր­­ներ եւ հե­­ռուստա­­կայան­­ներ յա­­տուկ հա­­ղոր­­դումնե­­րով յի­­շեցին 6-7 Սեպ­­տեմբեր 1955-ի կազ­­մա­­­կեր­­պեալ սադ­­րանքը։ Ինչպէս ծա­­նօթ է այդ թո­­ւակա­­նին օրո­­ւայ կա­­ռավա­­րու­­թեան պա­­տուե­­րով եւ պե­­տական գաղտնի գոր­­ծա­­­կալու­­թիւննե­­րու կազ­­մա­­­կեր­­պութեամբ թա­­լանի ահ­­ռե­­­լի գոր­­ծադրու­­թիւն մը կի­­րար­­կո­­­ւեցաւ Պոլ­­սոյ մէջ, որ ապա ու­­նե­­­ցաւ իր բազ­­մաբնոյթ հե­­տեւանքնե­­րը։ 1955-ի ամա­­ռուայ ամիս­­նե­­­րուն Կիպ­­րո­­­սի խնդրի…

Ղարաբաղի խնդիրը 1918-1920 թթ: Անգլիայի դիրքորոշումը և մեր դասերը

Արմեն Ասրյան Պատմ. գիտ. թեկնածու, դոցենտ Առաջին համաշխարհային պատերազմում Թուրքիայի պարտությունը և Անգլիայի՝ որպես պատերազմում հաղթանակած դաշնակից երկրների ներկայացուցիչ հաստատվելն Անդրկովկասում ոգևորությամբ ընդունվեցին հայության կողմից։ Հայաստանի Հանրապետությունը և ողջ հայությունը լիահույս էին, որ արդարացի լուծում կստանան հայ ժողովրդին հուզող տարածքային խնդիրները։ Այդ տարածքների թվում էր հայկական պատմական Արցախը (13-14-րդ դարերից օտարներն սկսեցին այն անվանել Ղարաբաղ,…

Սեւրի պայմանագիրը նաեւ հայության զինված պայքարի արդյունքն էր

ՔՆԱՐ ԹԱԴԵՎՈՍՅԱՆ Զրույց ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն, ակադեմիկոս ՌՈՒԲԵՆ ՍԱՖՐԱՍՏՅԱՆԻ հետ: «… Քաղաքը, ինչպես նախորդ տոների ժամանակ, զարդարված էր եռագույն դրոշներով ու գորգերով: Առավոտյան ժամը 11-ին զորքն արդեն շարված էր, և նվագախումբը նվագում էր: Ժամանում են զինվորական նախարարի օգնական գեներալ Հախվերդյանը, գեներալ Նազարբեկյանը, Սիլիկյանը, ապա նաև` նախարար Ռուբեն Տեր-Մինասյանը եւ վարչապետ Համո Օհանջանյանը: Միջոցառմանը…

Մոսկուայի պայմանագիրը պոլսահայ մամուլի էջերում (1921 թ.)

Մարիամ Յովսէփեան Բանասիրական գիտութիւնների թեկնածու ՀՀ ԳԱԱ Պատմութեան ինստիտուտի առաջատար գիտաշխատող 1921 թուականի մարտի 16-ին1 Մոսկուայում կնքուած ռուս-թուրքական պայմանագիրն իր հակահայ դրոյթներով և Հայաստանի ու նրա պետականութեան ոչնչացման բացայայտ նպատակներով անմիջապէս չի արժանացել պոլսահայ մամուլի օրգանների ուշադրութեանը: Այդ շրջանում նրանց աւելի շատ հետաքրքրել են արևմտահայութեան բեկորների և Կիլիկիայի յետագայ ճակատագիրը, ինչպէս նաև Հայկական հարցին առնչուող տարածաշրջանային իրադարձութիւնները: Բացի…

Չմարող անցեալը. ԱՄՆ-ի մէջ 1903-ին արդէն կը գործէին Դաշնակցական հայուհիներու նորակազմ կոմիտէները

Լուսանկարը՝ 1920 թուական, Պոսթըն, Հայ Կարմիր Խաչի պատգամաւորական ժողով ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ ԹԱՇՃԵԱՆ «Ուէսթ Փուլմընէն հայուհիներու Դաշնակցական համակիր խումբ մը մեզի դիմած ու փափաք յայտնած է որ զիրենք իբրեւ Կոմիտէ մը ճանչնանք։ Այս ինքնին շատ ոգեւորիչ եւ ուրախառիթ է։ Մենք բաղձանք կը յայտնենք ու կը թելադրենք որ ուրիշ Կոմիտէներ ալ ջանան դաշնակցական համակիր Հայուհիներու Խումբեր կազմակերպելու…

Մէկ հարցում պրն. Արարատ Միրզոյեանին – Սեւրի սահմանած հողատարածքը որու՞ կը պատկանի

Սեդօ Պոյաճեան Սեւրի Դաշնագրի հարիւրամեակի առիթով Ազգային Ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյեան Օգոստոս 10 թուակիր դիմատետրային գրառումը, հետեւելով տասնամեակներէ ի վեր ի զուր կրկնուող պոլշեւիկեան քարոզչական ոճին ու բովանդակութեան, կը միտէր յերիւրածոյ վերագրումներով վարկաբեկել Հայաստանի առաջին հանրապետութեան ղեկավարութեան (իմա՛ Հ. Յ. Դաշնակցութեան) աշխատանքն ու վարքագիծը։ Երկփող հրացանի հարուածով մը Պրն. Միրզոյեան կը փորձէր մէկ կողմէ աղաւաղել…

Սեւրի դաշնագիրը հայոց ազգային ուխտին պատուանդանն է

ՍԵԴՕ ՊՈՅԱՃԵԱՆ Երկու հազար չորս հարիւր տարի առաջ հին յոյն ողբերգակ Սոֆոկլէս գրած է. «Ոչ մէկ դաշնագիր կրնայ արգելք ըլլալ խաբեբային»։ Մինչ օրս դիւանագէտներ եւ քաղաքական առաջնորդներ իրենց խօսքով եւ արարքով կը շարունակեն ձայնակցիլ յոյն մեծ իմաստասէրին՝ հաստատելու, թէ դաշնագրերը կը ստորագրուին չյարգուելու համար։ Դաշնակից ուժերու եւ Թուրքիոյ միջեւ հարիւր տարի առաջ՝ 1920 օգոստոս 10ին,…