Պատմութեան էջեր

Արևմտահայության խնդիրը Թուրքիայի ազգային քաղաքականության համատեքստում

Yerkir.am-ն ստորև ներկայացնում է բանասիրական գիտությունների դոկտոր Հայկազուն Ալվրցյանի զեկույցը, որը ներկայացվել է Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերի 100-ամյակին նվիրված «Հայաստանը և տարածաշրջանը. դասեր, արժևորումներ, հեռանկարներ» խորագրով միջազգային գիտաժողովին Խոսելով 1923 թվականից հետո Թուրքիայում բնակվող փոքրամասնությունների մասին՝ նախ պետք է մեկնել այն իրողությունից, որ Լոզանի պայմանագրով Թուրքիայի Հանրապետության ստանձնած պարտավորու­թյունների շրջանակում ազգերի իրավունքների հարց չէր արծարծվում, քանզի, բացի թուրքերից, այլ ազգերի…

Հայ մամուլը՝ 227 տարեկան

ՀՐԱՅՐ ՏԱՂԼԵԱՆ «Տրտմութիւն է այգեպանին զոր տնկեսցէ զայգի՝ եւ ոչ թէ միայն չգտանիցէ պտուղ յետժամանակաց, այլեւ՝ տեսանիցէ զտունկն իւր նուաղեալ»: Մեր թուականէն 227 տարիներ առաջ՝ 16 հոկտեմբեր 1794-ին տառապանք բուրող այս տողերով Յարութիւն Քահանայ Շմաւոնեան կ՚ողջունէր իր ընթերցողները՝ հիմը դնելով հայկական առաջին տպագիր պարբերականին: Այս տողերով Շմաւոն Քահանայ հիմը կը դնէ «Ազդարար»ին, որ նախահայրը պիտի…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Արցախի ազատագրութեան հարցով Ռուսաստանի երկդիմի քաղաքականութիւնը եւ Իպրահիմ Խալիլ Խանի հետ սակարկութիւնները

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Ռուսական իշխանութիւններուն կողմէ հայոց տրուած խոստումները` դէպի Անդրկովկաս արշաւանքի եւ Արցախի մէջ հայկական ինքնիշխան պետութեան կազմաւորման վերաբերեալ, ապահով ընթացքի մէջ էին: Եկատերինա Բ. կայսրուհիին հաւաստիքները վճռական եւ անփոփոխելի կը թուէին եւ հայեր փայլուն յոյսերով կ՛օրօրուէին: Գանձասարի Յովհաննէս կաթողիկոս եւ Արցախի մելիքները կը հաւաստիացնէին, որ իրենք զօրքով պատրաստ են եւ ռուսերէն կը խնդրէին որքան…

Իսրայելի դերակատարությունը 44-օրյա պատերազմի օրերին և ոչ միայն

Արցախի դեմ սանձազերծված լայնամասշտաբագրեսիայի օրերին Ադրբեջանին Թուրքիայիև իսլամ ծայրահեղականների աջակցությանհետ հաճախ էր շրջանառվում Իսրայելի ակտիվ դերակատարության հարցը: Համացանցի էջերում հայտնվում էին լուսանկարներ Թել Ավիվից Բաքու և հակառակ ուղղությամբ բեռնատար ինքնաթիռների չդադարող թռիչքներից: Միջազգային ավիացիոն կազմակերպության և այլաղբյուրների արձանագրած տեղեկություններից բացի` հավաստի տեղեկատվությունը ամեն օր տարածվում էր ճակատային գծից ստացվող լուրերի հետ, թե իսրայելական արտադրության ժամանակակից…

Մեր սուրբ թարգմանիչները

Վեր. դոկտ. Վահան Յ. Թութիկեան Հոկտեմբեր ամիսը նուիրագործուած է որպէս Մշակոյթի Ամիս, հայ ժողովուրդին յիշեցնելով ամէն տարի իր անմահանուն Ս. Թարգմանիչները: 20րդ դարու մեր իմաստուն կաթողիկոսներէն Գարեգին Ա. Յովսէփեանց, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ երջանկայիշատակ հայրապետը, 1940ական թուականներուն Հոկտեմբեր ամիսը հռչակեց Հայ Մշակոյթի Ամիս՝ պանծացնելու մեր Ս. Թարգմանիչներու գրական վաստակը: Պատմականօրէն Ս. Թարգմանչաց տօնը Հայ եկեղեցւոյ տօնացոյցին…

Արցախ` հայկական ինքնութեան պաշտպանութեան միջնաբերդ. Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեանի բանակցութիւնները զօրավար Փոթեմքինի հետ

Գանձասարի ժողովը եւ Ռուսաստանի հպատակութեան ու հաւատարմութեան խոստում Ջրաբերդի Մելիք Հաթամի մահը եւ Մելիք Մեջլումի իշխանութիւնը ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Զօրավար Փաւէլ Փոթեմքին Հայաստանի ազատագրութեան նպատակով Ղուկաս Ա. Կարնեցի կաթողիկոս պաշտօնապէս դիմած էր ռուսական կառավարութեան: Բանակցութիւնները կը շարունակուէին ռուսահայոց առաջնորդ Յովսէփ արքեպիսկոպոս Արղութեանի եւ Յովհաննէս Լազարեանի միջոցով: Զօրավար Փաւէլ Սերգէեւիչ Փոթեմքին իր ազգական իշխան Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ Փոթեմքինի…

Արմին Թեոֆիլ Վեգները «Ցեղասպանություն» իրավական տերմինի հեղինակն է

ԱԼԲԵՐՏ ՄՈՒՇԵՂՅԱՆ Բանասիրական գիտությունների դոկտոր Հայոց ցեղասպանությունը ուսումնասիրող հեղինակները Արմին Թ.Վեգներին ներկայացնում են առավելապես իբրեւ 1915-1916 թթ. Միջագետքում ծառայած սանիտար զինվոր կամ սպա: Դա, պարզապես, անգիտության հետեւանք է: Իրականում, Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող տարիներին Վեգները Բրեսլաուի, Ցյուրիխի եւ Բեռլինի համալսարաններում ստացել էր իրավաբանական կրթություն, իսկ 1914 թ. փետրվարի 17-ին պաշտպանեց ատենախոսություն «Գործադուլը քրեական օրենքում» թեմայով,…

Ուղիղ մեկ տարի առաջ Ադրբեջանը լայնամասշտաբ ագրեսիա սկսեց Արցախի դեմ. սկսվեց 44-օրյա պատերազմը

Ուղիղ մեկ տարի առաջ՝ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին, առավոտյան ժամը 7։10-ին, Ադրբեջանը լայնամասշտաբ ագրեսիա սկսեց Արցախի Հանրապետության դեմ: Միաժամանակ շփման գծի գրեթե բոլոր ուղղություններով թշնամին օդուժի, հրետանու, անօդաչուների կիրառմամբ հարձակում սկսեց՝ այդ թվում հրթիռակոծելով խաղաղ բնակավայրերը։  Մարտական գործողություններն ընթացան արցախա-ադրբեջանական շփման գծի ողջ երկայնքով, ինչպես նաև հայ-ադրբեջանական շփման գծի որոշ հատվածներում, եւ տեւեցին 44 օր: Թուրք–ադրբեջանական…

«Մի ազգ, եթե չի ուզում կորչել, պետք է լինի զենքի ընդունակ…»

Հակոբ ՍՐԱՊՅԱՆ  «Բարձրահասակ, նիհար, ջղուտ ու ոսկրոտ, մեջքը փոքր-ինչ կորացած, սեւ, կայծկլտող աչքերով, ուժեղ, խուզարկու նայվածքով: Պայծառ միտք, արագ ըմբռնող, ինքնավստահ ու կորովի, հանդուգն եւ ահեղ: Հրամանատար մըն էր՝ սիրտը՝ պողպատ, խոսքը՝ կտրուկ, վճիռը՝ անդառնալի: Երգեր հյուսեցին քյուրտերը անոր վարած կռիվներուն մասին՝ փայլուն ճակատամարտներու շարան մը: Նիկոլ Դուման դաժան ու անխնա էր ամեն կարգի ոսոխներու…

Հայկական 5000-ամյա պետականությունների պատմությունից

Անի Մելքոնյան  Երեսուն տարի առաջ՝ սեպտեմբերյան այս օրերին, Հայկական լեռնաշխարհի հայկական մնացած այս փոքրիկ հատվածում հայության միահամուռ ջանքերով վերակերտվեցին հայկական միանգամից երկու պետականություններ. 1991 թ. սեպտեմբերի 2-ին հռչակվեց Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) Հանրապետությունը ԽՍՀՄ կազմից դուրս, իսկ Խորհրդային Ադրբեջանի կազմից դուրս գալու մասին ԼՂԻՄ մարզային խորհուրդը հայտարարել էր դեռևս 1988 թ. հունիսին: Կարճ ժամանակ անց՝ սեպտեմբերի…