Հայոց եկեղեցին և հաւատը

Թուրքիայում չերքեզները քննարկել են Հայոց ցեղասպանության մեջ չերքեզների դերը

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին Թուրքիայի չերքեզական «Գուշիփիս» ամսագիրը Թուրքիայում ապրող եւ արտասահմանից հրավիրված չերքեզների հետ քննարկել են Հայոց ցեղասպանության մեջ չերքեզների դերակատարությունը։ Ինչպես տեղեկացնում է Ստամբուլի հայկական «Ակոս»-ը, Թուրքիայում ապրող եւ արտասահմանից Թուրքիա ժամանած չերքեզները քննարկել են չերքեզների տեսակետը Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ եւ դրանցում չերքեզների դերակատարությունը։ Չերքեզական հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների տեսակետը բավականին զարմանալի է եղել,…

1. Քրիստոնեության մուտքը Հայաստան և պատմությունը

1. Քրիստոնեության մուտքն ու տարածումը Հայաստանում 2. Քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն 3. Հայ Առաքելական Եկեղեցի 4. Ազգային-եկեղեցական ժողովներ 1. Քրիստոնեության մուտքը Հայաստան   Ա. Հայոց Եկեղեցին Հայոց Եկեղեցու նախնական և հաստատուն ավանդությունը որպես իր առաջին հիմնադիրներ է ճանաչում Ս. Թադեոս և Ս. Բարդուղիմեոս առաքյալներին, որոնք հատուկ կոչմամբ անվանվում են Հայաստանի Առաջին Լուսավորիչներ։ Նրանց գերեզմանները որպես…

2. Քրիստոնեությունը պետական կրոն Հայաստանում

III դարի վերջին և IV դարի սկզբին քրիստոնեությունը Հայաստանում դառնում է պետական կրոն։ Այդ՝ Հայ ժողովրդի պատմության ամենանշանակալից դեպքը, արդի պատմագրության կողմից վերագրվում է 301 թվականին։ Այդ գործում առաջնակարգ դեր են խաղացել Տրդատ III թագավորը /287-330/ և Հայաստանի առաջին հայրապետ Ս. Գրիգոր Լուսավորիչը /301-325/։ Հայոց արքունիքի դարձը V դարի հայ պատմագրության համաձայն, երբ 287 թվականին…

3. Հայաստանի եկեղեցու ինքնուրույնացումը և հայացումը

1. Ս. Ներսեսի հրավիրած Աշտիշատի 354թ. ազգային-եկեղեցական ժողովում գործնականում լիովին կանոնակարգվում է եկեղեցական կյանքը և ընդարձակվում է նրա գործունեության ոլորտը։ Նրա մահից հետո Հայոց Հայրապետական Աթոռն անցնում է Եկեղեցական նվիրապետության մեջ երկրորդ դիրքը ունեցող Աղբիանոսյան տոհմի ներկայացուցիչներին, որովհետև Լուսավորչի տոհմից ոչ մի ներկայացուցիչ չկար։ Պապ թագավորի կարգադրությամբ Հուսիկ II կաթողիկոսի ձեռնադրությունը տեղի է ունենում Հայաստանում։…

4. Ազգային-եկեղեցական ժողովներ

Հայոց մեջ ի սկզբանե (քրիստոնեությունը պետականորեն ընդունելուց ի վեր) գործողության մեջ են դրվել աշխարհիկ և եկեղեցական իշխանությունների ընդհանուր (համտեղ) ժողովները, որոնք գումարվում էին Հայոց համար խիստ կարևոր (ճգնաժամային) իրավիճակներում՝ ստեղծված կացությանը միասնական լուծում տալու նպատակով։ Ստորև տրամադրում ենք այդ ժողովների հիմնական ցանկը։ 325թ. Վաղարշապատի Ա ժողով։ Ժողովը գումարել է Գ. Լուսավորիչը, ուր ընդունվել է Արիստակեսի…

5. Տիեզերական Եկեղեցի

1. Նիկիայի Տիեզերական ժողով 2. Կ. Պոլսի Տիեզերական ժողով 3. Եփեսոսի Տիեզերական ժողով 4. Քաղկեդոնի ժողով 5. Այլ ժողովներ 6. Տարբերությունը այլ եկեղեցիներից (հնավանդ և այլափառ) 7. Հարաբերությունները այլ եկեղեցիների հետ 8. Հայոց Եկեղեցու ներողամտութեան հոգին Ներածական. Տիեզերական ժողովներ (Գանձասար, Օրմանյան 27) Հնագոյն եւ հնաւանդ եկեղեցիներ միշտ տիեզերական ժողովներու հեղինակութեան դիմեցին, քանի անգամ որ պէտք…

6. Տիեզերական ժողով կամ Նիկիայի I ժողով – 325թ.

Այս Ժողովը հրավիրվել է սուրբ կայսր Կոնստանտին Մեծի կողմից` մասնավորապես դատապարտելու համար Աղքսանդրիայի մետրոպոլության երեց Արիոսի հերետիկոսությունը։ Ժողովի 318 եպիսկոպոսները դատապարտում են այդ ուսմունքը որպես հերետիկոսություն, հաստատում Հոր հետ Որդու ընդհանրական  բնույթը և Նրա նախասկզբնական (անսկիզբ) ծննդի մասին ճշմարտությունը և ընդունում «318 սուրբ հայրերի հանգանակը» կամ հավատքի խորհրդանիշերը («Հավատամք», «Հավատո հանգանակ», «Նիկիո հանգանակ» կամ «Աթանասյան…

7. Կ. Պոլսի Բ Տիեզերական Ժողովը

Արիոսական վիճաբանությունների վերջին փուլում, 370-380-ական թվականներին Եկեղեցու առջև դրվում է ևս մի հարց. Ս. Հոգին Աստվա՞ծ է, թե՞ արարած։ Ս. Աթանասը 359 թվականին Սերապիոնին ուղղած նամակում ջատագովում է Ս. Հոգու համագոյությունը Հայր Աստծու հետ։ Աթանասի այս վարդապետությունը որդեգրում են բազմաթիվ եպիսկոպոսներ։ Ստեղծվում է նաև հակադիր հոսանքը, որ Կ. Պոլսի Մակեդոն եպիսկոպոսի գլխավորությամբ մերժում էր Ս.…

8. Եփեսոսի Գ Տիեզերական Ժողովը և Հայոց Եկեղեցին

Նիկիայի Ա /325թ./ և Կ.Պոլսի Բ /381թ./ Տիեզերական ժողովներում ճշտվում են Քրիստոսի Աստվածության և Ս. Երրորդության դոգմաները։ Հաջորդ դավանաբանական խնդիրը, որ լրջորեն և երկար տարիներ զբաղեցրել է Քրիստոսի Եկեղեցուն, վերաբերվում է Քրիստոսի Աստվածային Լոգոսի և մարդկայինի միությանը։ Դեռ Նոր Կտակարանում հստակորեն ասված է, որ Աստվածային բնությունը Ս.Կույսից ծնվելով ստանձնել է մարդկային կատարյալ էություն։ Եկեղեցում իշխում…

9. Քաղկեդոնի Ժողովը և Հայ Եկեղեցու դիրքորոշումը այդ ժողովի դավանաբանական բանաձևի նկատմամբ

ա. Եվտիքեսի հերետիկոսությունը Հավատքի վերաբերյալ Ալեքսանդրիայի և Անտիոքի աթոռների միջև կայացած 433 թվականի համաձայնությունը երկար չի տևում։ Խնդիրը նորից արծարծվում է Կ. Պոլսի վանքերից մեկի վանահայր Եվտիքեսի քարոզությամբ, ըստ որի Քրիստոսի մարդկային բնությունը լուծվել է նրա աստվածային բնության մեջ իբրև մի կաթիլ մեղրը՝ օվկիանոսի մեջ, որով և մարդկային բնությունը աստվածացել է, և թե, թեև Քրիստոսի…