Enes Şahin
Anadolu’nun zengin geçmişi, Doğu Roma tahtına kadar uzanan sıra dışı hikâyeleri barındırıyor. Günümüzde Tunceli (Dersim-‘Akunq’ web sitesi) sınırları içinde yer alan Çemişgezek (Çımışkatsak-‘Akunq’ web sitesi) ilçesi, adını 10. yüzyılda bu topraklarda doğan Roma İmparatoru I. İoannis Çimiskes’ten alıyor. Türkiye topraklarında doğan onlarca imparatordan biri olan Çimiskes, bölgenin tarihi kaderini şekillendiren en dikkat çekici figürler arasında bulunuyor.
Anadolu, tarih boyunca çok sayıda devletin ve medeniyetin merkezinde yer aldı. Augustus döneminden Konstantin’e kadar hüküm süren yaklaşık 183 Roma imparatorundan doğum yeri bilinen 123 ismin 53’ü günümüz Türkiye sınırları içerisinde dünyaya geldi. Bu isimler arasında en dikkat çekici olanlardan biri de 925 yılında Tunceli Çimiskes’te doğan I. İoannis Çimiskes oldu. Ermeni kökenli aristokrat bir askeri aileden gelen Çimiskes, Doğu Roma tarihinin önemli figürleri arasında gösteriliyor.
Doğu Roma ordusunda geçen bir ömür
Hayatının büyük bir bölümünü Doğu Roma İmparatorluğu’nun Anadolu eyaletlerinde ordu komutanı olarak geçiren Çimiskes, Kilikya ve Suriye hatlarında Araplara karşı yürütülen askeri seferlerde görev üstlendi. İmparatorun adındaki “Çimiskes” ifadesi ise kendisine takılan bir lakaptı. Ermenice kökenli olan bu sözcük, kırmızı çizme veya kısa boylu anlamına geliyordu. Günümüzdeki Çemişgezek ilçesinin isminin de bu lakaptan türediği değerlendiriliyor.
Tampon bölgeden stratejik harekât merkezine
O dönemde Tunceli ve çevresi, Doğu Roma İmparatorluğu ile Abbasiler arasındaki sınır hattının tam ortasında konumlanıyordu. Birliklerin başında imparatorluk makamına yükselmeden önce Kuzeydoğu Anadolu bölgesini kapsayan Armeniakon vilayetinde valilik yapan Çimiskes, Doğu Anadolu (Batı Ermenistan-‘Akunq’ web sitesi) sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Tunceli Çemişgezek bölgesini stratejik bir harekât üssü haline getirdi.
Bin yıllık mirasa açılan kapı
Çemişgezek’in kökeni, Anadolu coğrafyasının ne kadar derin ve sürprizlerle dolu bir geçmişe sahip olduğunu gözler önüne seriyor. Küçük bir ilçenin ismi, günümüzden bin yılı aşkın bir süre öncesine, Doğu Roma’nın taht kavgalarına ve sınır mücadelelerine kadar uzanan tarihsel bir bağ kuruyor.
https://www.gzt.com/tarih/roma-imparatoru-cikan-tunceli-ilcesi-cemisgezek-4271095
Leave a Reply