Bayazet

Bayazet, Beyazıt, Doğu Beyazıt. Batı Ermenistan’ın Erzrum (Erzurum) Vilayeti’nde, bölgenin kuzeydoğu kısmında, Van Gölü’nün kuzeydoğusunda bulunan sancak.

Kuzeyde Kars ve Yerevan eyaletleri, doğuda İran, güneyde Van Vilayeti, batıda Khınus (Hınıs) ve Basen (Pasinler) kazalarıyla sınırdaştı. Tabii sınırlarını kuzeyde Ermeni Parı Dağları, Kösedağ’a kadar, güneyde Tondurek (Tendürek), Dsalkants ve Kartevan dağları oluşturmaktaydı. Yaklaşık olarak eski Ayrarat Eyaleti’nin Kogovit bölgesine denk düşmekteydi. Aradsani Nehri, kollarıyla birlikte sancağın Diadin (Diyadin) Kazası’ndan akmaktadır.

Merkezi Bayazet şehriydi. XIX. yüzyıl sonu ve XX. yüzyıl başında bu sancak, 418 köyü olan (8448 hane) beş kazaya bölünmüştü. Bunlar sırasıyla Bayazet, Diadin, Karakilise (Ğarakilise, Ağrı), Alaşkert (Toprak-Kale, Eleşkirt) ve Ayntap veya Dutağ’dı (Tutak).

Ermenistan XVI. yüzyılda Osmanlı Devleti tarafından işgal edildiğinde Bayazet’in yönetimi, Silvan Aşireti Kürtlerine teslim edilmiş, bu yüzden de Bayazet Sancağı, Silvan (Slivan) olarak da adlandırılmıştır. Bu aşiret, sancağı XIX. yüzyılın ikinci yarısına kadar yarı-bağımsız bir şekilde yönetmiştir.

XIX. yüzyılda bölge Erzrum Vilayeti’nden ayrılarak Yerkduzyan-Bayazet Paşalığı’nı oluşturmaktaydı. XIX. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Bayazet Sancağı tekrar Erzrum Vilayeti’ne bağlanır.

Bayazet Sancağı verimli topraklara, hoş dağlara ve ovalara, zengin bitki ve hayvan çeşitlerine sahipti. Halkın temel uğraşı tarım, bağcılık ve hayvancılık olmuştur.

XVIII.-XIX. yüzyıllarda bölge Ermenileri toplu katliama veya tehcire maruz kalmış, Ermeni toplumunun kalan kısmı ise Birinci Dünya Savaşı esnasında yok edilmiş veya tehcir edilmiştir.

Leave a Reply

Your email address will not be published.