Hrant Dink öldürülüşünün 15. yılında anılıyor: Hukuki süreç hangi aşamada?

Agos Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hrant Dink, 19 Ocak 2007’de o zamanki gazete binası önünde başından vurularak öldürülmüştü.

Dink bugün vurulduğu yerde, Pangaltı Sebat Apartmanı önünde, farklı ülke ve şehirlerde düzenlenen törenlerle anıldı.

Dink’in öldürüldüğü noktaya karanfiller bırakıldı, mumlar yakıldı. Tören öncesi Türkçe ve Ermenice şarkılar çalındı.

Törende “Faşizme inat kardeşimsiz Hrant”, “Yaşasın halkların kardeşliği” sloganları atıldı.

Dink’in arkadaşı Bircan Yorulmaz’ın Sincan Cezaevi’nden gönderdiği mektup da okundu. Kobani davasında yargılanan Yorulmaz mektubunda, “Onun bıraktığı yerden demokrasi, barış ve özgürlük mücadelesi vermeye devam edeceğiz” dedi.

Twitter paylaşımının sonu, 1

Bir gece öncesinden eski Agos binasının ön yüzüne Hrant Dink’in fotoğrafı ve “Güvercin tedirginliği” başlıklı, öldürülmeden önce yazdığı son yazıyı hatırlatan güvercin görüntüleri yansıtılmıştı.

Twitter paylaşımının sonu, 2

Hrant Dink, öldürüldüğü 19 Ocak 2007’den bu yana her yıl aynı gün, Agos gazetesinin eski binası önünde anılıyor.

Dink’in öldürülüşünün 15. yılında cinayete dair bilinenleri ve karmaşık hukuk sürecinde yaşananları derledik.

76 sanıklı son dava

Hrant Dink’in öldürülmesi sonrasında farklı davalar ile uzun bir hukuk süreci yaşandı.

Bunların sonuncusu cinayetle ilgili olarak 76 kamu görevlisinin yargılandığı davaydı. Bu davada hüküm geçtiğimiz yıl, 26 Mart 2021’de açıklandı.

Mahkeme eski İstanbul İstihbarat Şube Müdürü Ali Fuat Yılmazer ve Eski Emniyet Genel Müdürlüğü İstihbarat Daire Başkanı Ramazan Akyürek’e ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verdi. Fethullah Gülen, Zekeriya Öz, Ekrem Dumanlı ve Adem Yavuz Arslan dahil 13 firari sanığın dosyaları ayrıldı.

Dink ailesi avukatlarından Hakan Bakırcıoğlu, kararın ardından adliye önünde yaptığı basın açıklamasında “Bu karara itiraz edeceğiz. Bu karar cinayette sorumluluğu olan ve delillerle açığa çıkmış olan birçok kişinin hatalı bir şekilde beraatiyle sonuçlanmıştır” dedi.

DHA

KAYNAK,DHA

Dink ailesi: Operasyon öldürmeyle son bulmadı

Hrank Dink’in ailesi de son yargılamadan sonra yaptığı yazılı açıklamada, cinayetin, “siyasilerin, yargının, medyanın ve bazı devlet güdümlü sözde sivil toplum kuruluşlarının dâhil olduğu üç yıl süren bir hedef gösterme ve tehdit sürecinin sonunda gerçekleştiğini” kaydetti.

Açıklamada, “Operasyon öldürmeyle son bulmadı; ihmal, örtbas, delil karartma ve yanlış yönlendirmelerle devam etti. Bütün bu mekanizmayı ele almayan bir yargılamanın bizi de kamuoyunu da ikna etmesi mümkün değil” denildi.

Dink ailesi açıklamasında, “Tüm mekanizma açığa çıkarılıp bir daha kullanılmayacak hale getirilene kadar” hukuki mücadeleye devam edeceğini vurguladı.

Açıklamada Fethullah Gülen Yapılanması ile ilgili olarak ise şu ifadeler yer aldı:

“Yargılamanın geldiği noktada, 15 Temmuz 2016’da alçakça bir harekâtla yüzlerce insanımızın ölümüne, binlercesinin de yaralanmasına sebep olan, FETÖ olarak tanımlanan odakların, 2007’de Hrant’ımızı da öldürmüş olduğu söyleniyor.

“Eğer bu doğruysa, başından beri olması için gayret gösterdiğimiz, talep ettiğimiz etkili soruşturma zamanında yapılsaydı, neredeyse 10 yıl sonra bu kadar canımızı yitirmeyecektik.”

@HrantDinkVakfi

KAYNAK,@HRANTDINKVAKFI

Karara hangi gerekçelerle itiraz edildi?

26 Mart 2021 tarihli son mahkeme kararına Dink ailesinin avukatları 1 Nisan 2021’de itiraz ettiler ve itiraz dilekçelerini İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne sunulmak üzere 14. Ağır Ceza Mahkemesi’ne teslim ettiler.

İtiraz dilekçesinde, “Cezalandırılmalarına karar verilmesi gereken sanıkların bir kısmının beraatine ve bir kısmı hakkındaki davanın zamanaşımı nedeni ile düşürülmesine ilişkin karar verilmesi, sanıkların bir kısmı hakkında düşük cezalara hükmedilmiş olması ve yanı sıra yargılama esnasında toplanmasını talep ettiğimiz delillerin tamamı toplanmadan karar verilmiş olması nedenleri ile İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi kararı hatalı ve hukuka aykırı olmuştur” denildi.

Mahkeme hangi kararları verdi?

Mahkeme, cinayetin “Fethullah Gülen Yapılanması’nın amaçları doğrultusunda” işlendiği kanaatiyle Ogün Samast, Erhan Tuncel, Yasin Hayal ve Tuncay Uzundal hakkında “FETÖ üyeliği” suçundan, savcılığa suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi.

Gazeteci Ercan Gün “silahlı terör örgütüne üye olmak” suçundan 10 yıl hapis cezası aldı.

Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilen Ali Fuat Yılmazer’e, “resmi belgeyi yok etmek” suçundan da 4 yıl 6 ay hapis cezası verildi. Aynı suçtan Ramazan Akyürek de 5 yıl 7 ay 15 gün hapis cezasına çarptırıldı.

Dönemin İstanbul Jandarma İstihbarat Şube Müdürlüğü’nde görevli astsubay Yavuz Karakaya, “Anayasa’yı ihlal” suçundan müebbet hapis ve “kasten öldürmeye yardım” suçundan da 12 yıl 6 ay hapis cezası aldı.

Eski asker Muharrem Demirkale de 2 kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

“Kamu görevini ihmal” suçundan yargılanan eski emniyet Müdürleri Celalettin Cerrah ve Sabri Uzun’un dosyaları zaman aşımı nedeniyle düştü.

Dönemin Trabzon Emniyet Müdürü Reşat Altay, “ihmal nedeniyle adam öldürmek” ve “resmi belgeyi yok etme” suçlarından beraat etti. “Görevi ihmal” suçuyla ilgili dosyası da zaman aşımına uğradı. Dönemin Trabzon Jandarma Alay Komutanı Ali Öz’e 28 yıl hapis cezası verildi.

Dönemin jandarma istihbarat görevlileri Okan Şimşek ve Veysel Şahin 28 yıl hapis cezası alırken, bir diğer görevli Volkan Şahin ise 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı.

Eski polis memuru Muhittin Zenit hakkında beraat kararı verildi, “görevi ihmal” suçlaması ise zaman aşımı nedeniyle düşürüldü.

130 duruşma

Davada toplam 130 duruşma görüldü. 2020’nin Aralık ayında savcılığın esas hakkındaki mütalaasını sunmasından sonra tüm sanıklar nihai savunmalarını yapmıştı. Son olarak Dink Ailesi avukatları da esasa dair görüşlerini mahkemeye sunmuştu.

Savcı 14 Aralık 2020 tarihinde verdiği 68 sayfalık mütalaasında, toplam 11 sanığın beraatini, 13 firari sanığın dosyasının ayrılmasını, 1 sanığın dava dosyasının düşmesini ve 51 sanığın ise değişik oranlarda cezalandırılmasını talep etmişti.

2021 yılının Ocak ayı başında görülen davanın 122’nci duruşmasından sonra, Trabzon’daki eski istihbarat görevlilerinden Veysel Şahin, Volkan Şahin ve Okan Şimşek de, cinayetten önceden haberdar olduklarına ilişkin deliller bulunduğu gerekçesiyle tutuklandılar.

Duruşmalarda ifade veren sanıklardan bazıları birbirini suçladı, bir kısmı ise savunmalarında özellikle Fethullah Gülen Yapılanması’yla ilgileri olmadığını vurguladı.

Cinayetten sonra neler yaşanmıştı?

Hrant Dink’in İstanbul’un Şişli ilçesinde bulunan Agos gazetesi yakınlarında, ana cadde üzerinde suikasta uğramasından kısa süre sonra, güvenlik kamerası kayıtlarından cinayet şüphelisi tespit edildi.

Şüpheli Ogün Samast’ın görüntüleri İstanbul Emniyet Müdürlüğü tarafından kamuoyuyla paylaşıldı.

Istanbul Emniyet Müdürlüğü

KAYNAK,ISTANBUL EMNIYET MÜDÜRLÜĞÜ

O tarihte 17 yaşında olan Samast, suikasttan 36 saat sonra babasının ihbarı üzerine Trabzon’a gitmek üzereyken Samsun Otogarı’nda gözaltına alındı. Samast ile birlikte cinayette kullanılan silah da ele geçirildi.

İstanbul Emniyet Müdürlüğü, cinayetten kısa bir süre sonra zanlının görüntülerini basınla paylaştı.

Anadolu Ajansı (AA), Samast’ın sorgusunda cinayeti kabul ettiğini ancak pişman olmadığını söylediğini bildirdi. Haberlere göre, Samast, suikastı Yasin Hayal’in talimatı üzerine işlediğini de ifade etti.

Yasin Hayal’in adı daha önce 2004 yılında Trabzon’da bir fast-food restoranında altı kişinin yaralandığı bombalama olayına karışmıştı. Samast’ın ifadelerinin ardından Hayal de gözaltına alındı.

Hayal de ifadesinde cinayeti Erhan Tuncel ile birlikte planladığını söyledi. Bu ifade üzerine o dönem Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrencisi olan Tuncel de yakalandı. Tuncel’in bir dönem Trabzon Emniyet Müdürlüğü için muhbirlik yaptığı ortaya çıktı.

Basında, Tuncel ve Hayal’den Samast’ın “ağabeyleri” olarak bahsedilmişti.

Samast’ın Samsun’da yakalandıktan birkaç gün sonra bazı polis memurlarıyla birlikte Türkiye bayrağı önünde çekilmiş görüntüleri bir televizyon kanalında yayımlandı.

Bu olay, bir yandan büyük tepki yaratırken, cinayette kamu görevlilerinin rolü olup olmadığına dair soruların gündeme gelmesine neden oldu.

Hrant Dink’in eşi Rakel Dink de cenaze töreninde yaptığı konuşmada, “Yaşı kaç olursa olsun; 17 veya 27, katil kim olursa olsun, bir zamanlar bebek olduklarını biliyorum. Bir bebekten bir katil yaratan karanlığı sorgulamadan hiçbir şey yapılmaz kardeşlerim” diye konuşmuştu.

Ogün Samast'ın yakalandıktan birkaç gün sonra bazı polis memurlarıyla birlikte Türkiye bayrağı önünde çekilmiş görüntüleri yayımlandı

KAYNAK,DHA

Fotoğraf altı yazısı, Ogün Samast’ın yakalandıktan birkaç gün sonra bazı polis memurlarıyla birlikte Türkiye bayrağı önünde çekilmiş görüntüleri yayımlandı

Dava sürecinde neler yaşandı?

Dink suikastıyla ilgili yargı süreci Nisan 2007’de başladı ve ilk duruşma 2 Temmuz 2007 tarihinde, o sırada İstanbul’un Beşiktaş ilçesinde bulunan 14’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü.

İlk etapta 12’si tutuklu 18 kişinin yargılanmasına başlandı. 2008 ve 2009 yıllarında hazırlanan ek iddianamelerle sanık sayısı 20’ye yükseldi.

Bu dava, Ocak 2012’de hükme bağlandı.

Sanıklardan Yasin Hayal, “tasarlayarak öldürmeye azmettirmek” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldı. Erhan Tuncel de 10 yıl 6 ay hapis cezası aldı ve cezaevinde cezasını doldurduğuna hükmedilerek tahliyesine karar verildi.

Yasin Hayal, yargı süreci boyunca, kamuoyu tarafından yakından bilinen bazı başka kişileri de tehdit etmişti.

Ogün Samast ise suç işlediği sırada 17 yaşında olduğu için çocuk mahkemesinde yargılandı.

Samast, Temmuz 2011’de çıkan kararda, “tasarlayarak adam öldürmek” ve “ruhsatsız silah bulundurmak” suçlarından 22 yıl 10 hapis cezası aldı.

Ancak ana davada sanıkların tamamı “silahlı terör örgütü üyeliği” suçundan beraat etti.

Dink ailesinin avukatı Fethiye Çetin, karar duruşmasının ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, “Cinayetin üzerinden beş yıl geçti. Hrant Dink ne derdi bu karar için: ‘Bizimle dalga geçiyorlar.’ Dalganın en büyüğünü meğer en sona saklamışlar. Meğer Hrant Dink bütün planlı eylemlerden değil, 3-5 kendini bilmez tarafından öldürülmüş. Burada örgüt yokmuş. Bu kadarını beklemiyorduk” dedi.

Yargıtay kararı ve yeniden yargılama

İstanbul 14’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nin kararı, Yargıtay’a taşındı.

Mayıs 2013’te davayla ilgili kararını veren Yargıtay 9’uncu Ceza Dairesi, “örgüt” yönünden verilen beraat kararını bozarak, sanıkların “silahlı terör örgütü” değil, “suç işlemek amacıyla oluşturulan örgüt” üyesi oldukları gerekçesiyle yeniden yargılanmalarına hükmetti.

Bu hükmün ardından davanın görülmesine yeniden başlandı.

İstanbul’da devam eden ana davaya ek olarak, Samsun ve Trabzon’da da emniyet ve jandarma görevlileri hakkında çeşitli soruşturmalar ve dava süreçleri yürütüldü.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hrant Dink Cinayetini Araştırma Komisyonu da yaptığı inceleme sonucunda, Trabzon ve İstanbul emniyet birimlerinin ihmali olduğu yönünde görüş bildirdi.

Yasin Hayal

KAYNAK,DHA

Fotoğraf altı yazısı,Yasin Hayal

Son yargı sürecine nasıl gelindi?

Cinayetten hemen sonra, suikast öncesinde Dink’in öldürüleceğine dair bazı istihbaratın güvenlik güçleriyle paylaşıldığı yönünde iddialar ortaya atıldı.

Cinayet davasının sanıklarından Erhan Tuncel’in Şubat 2006’da, Yasin Hayal’in Dink’i öldürmeyi planladığı yönündeki bilgiyi Trabzon Emniyet Müdürlüğü’ne ilettiği ve bunun da Emniyet Genel Müdürlüğü ve İstanbul Emniyet Müdürlüğü ile paylaşıldığı öne sürüldü.

Bu gelişmeler üzerine, İçişleri Bakanlığı, Dink ailesinin şikâyeti ve basında çıkan haberler üzerine soruşturma başlattı.

Ancak üst düzey emniyet ve jandarma yetkilileri hakkında soruşturma başlatma izinleri uzun bir süre çıkarılmadı.

Ayrıca davada aralarında dönemin İstanbul Emniyet Müdürü Celalettin Cerrah’ın da bulunduğu İstanbul’daki görevlilerin tanık olarak dinlenmesi talepleri de kabul edilmedi.

Dink ailesi, yargılama süreci devam ederken, konuyu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) götürdü.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), bu başvuruda “iç hukuk yollarının tüketilmiş olması” şartı konusunda bir istisna yaparak, davayı ele aldı.

Şubat 2010’da verilen kararda, cinayette kamu görevlilerinin rolüne dair “etkin bir soruşturma” yürütülmediğine hükmedildi.

Nisan 2013’te yapılan, yargı sistemine yönelik değişiklikler kapsamında, AİHM’in “etkin bir soruşturma yürütülmediğine” hükmettiği davalarla ilgili soruşturma açılmasına izin verildi.

Tekrar soruşturma açıldı, ancak savcılığın ve savunma makamının karşılıklı itirazlarıyla süreçte uzamalar yaşandı.

Sonunda da Adalet Bakanlığı’nın 2014 yılı ortalarında aldığı kararla emniyet ve jandarma istihbarat yetkilileri için de yargı yolu açıldı.

2015 yılında da farklı illerde yürütülen ve kamu görevlileri hakkında açılanların da olduğu farklı soruşturma dosyaları İstanbul’da birleştirildi.

Erhan Tuncel

KAYNAK,DHA

Fotoğraf altı yazısı,Erhan Tuncel

Hayal, Tuncer ve Samast’ın ikinci davasında neler oldu?

Bu süreçte “İddianamelerin bütünlüğünün bozulmaması, usul ekonomisi ve açılan davaların tekâmül etmesi” gerekçeleriyle, dokuz sanıkla ilgili dosyanın kamu görevlilerinin yargılanacağı ana dosyadan ayrıldığı ifade edildi.

Erhan Tuncel, Yasin Hayal ve Ogün Samast’ın da aralarında bulunduğu dokuz sanık hakkındaki karar Ağustos 2019’da açıklandı.

İstanbul 14. Ağır Ceza Mahkemesi bu davada Erhan Tuncel’e 99 yıl 6 ay, Yasin Hayal’e 7 yıl 6 ay, Ogün Samast’a ise 2 yıl 6 ay hapis cezası verdi. Erhan Tuncel hükümle birlikte tutuklanarak cezaevine gönderildi. İki kişi hakkında beraat kararı verilen davada diğer 4 sanık da çeşitli hapis cezalarına çarptırıldılar.

Gerekçeli kararda, davada 24 Ekim 2004’te Trabzon McDonalds’a yönelik bombalı saldırı, 19 Ocak 2007’de Hrant Dink’in öldürülmesi ve 24 Ocak 2007’de mağdur Orhan Pamuk’un tehdit edilmesi eylemlerinin incelendiği belirtildi.

Kararda, “Yasin Hayal’in siyasi saiklerle suç işlemek için oluşturduğu teşekkülün, zaman içerisinde diğer sanıkların da katılımıyla, belirsiz tür ve sayıda suçları işlemek üzere, süreklilik gösteren, hiyerarşik düzen içerisinde çalışan ve iş bölümüne dayalı örgütsel bir yapıya dönüştüğü anlaşılmıştır” denildi.

Sanıklardan Erhan Tuncel de “Tasarlayarak ve bomba kullanarak kasten öldürmeye teşebbüs, mala zarar vermek, silahlı suç örgütüne üye olmak ve kasten öldürmeye yardım” suçlarından toplam 99 yıl 6 ay hapisle cezalandırıldı.

Sanıklardan Ogün Samast’ın da örgüt lideri sanık Yasin Hayal’in oluşturduğu suç örgütüne dahil olarak örgüt menfaatine faaliyetlerde bulunduğu belirtildi.

Kamu görevlileri ile ilgili iddialar neler?

Cinayeti izleyen yıllarda kamu görevlilerinin Dink’e yönelik tehditler karşısında ihmalleri olduğu ve hatta cinayete göz yumdukları konusunda çeşitli iddialar ortaya atıldı ve bunlarla ilgili farklı soruşturmalar yürütüldü.

Hrant Dink, öldürüldüğü gün çıkan Agos Gazetesi’nde yayımlanan son yazısında, Türk Ceza Kanunu’nun “Türklüğü aşağılamak” suçunu içeren tartışmalı 301’inci maddesi uyarınca ceza almasından sonra kendisine çeşitli tehditler geldiğini yazmış ve ruh halini de “güvercin tedirginliği” olarak tanımlamıştı.

Dink, öldürüldüğü günlerde, 301’inci maddeden aldığı ve ertelenen 6 aylık hapis cezasıyla ilgili kararı AİHM’e götürmeye hazırlanıyordu.

Hrant Dink, yine öldürülmeden kısa bir süre önce, 2004 yılında Türkiye’nin ilk kadın savaş pilotu Sabiha Gökçen’in Ermeni asıllı olduğu yönünde Agos’ta yayımlanan haberle ilgili olarak, dönemin İstanbul Vali Yardımcısı Ergun Güngör’ün kendisini elindeki belgelerle birlikte makamına çağırdığını belirtmişti.

Dink, o dönemde odada biri kadın, üç kişinin daha olduğunu belirterek, “Belgeleri isteyip istemediklerini onlara ben anımsattım ve verdim. Zaten de konuşmaların içeriğinden, beni hangi amaçla oraya çağırdıkları belliydi. Haddimi bilmeliydim… Dikkatli olmalıydım… Yoksa iyi olmazdı!” diye yazmıştı.

Eski Vali Güngör daha sonra 2014 yılında savcılıkta verdiği ifadede, Dink’in bu görüşmede tehdit edilmediğini, “toplumsal infial konusunda uyarıldığını” söyledi.

Daha sonra tekrar görülmeye başlayan davada, Şubat 2017’de eski Vali Güngör ve o görüşmede olduğu anlaşılan Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) görevlilerinin tanık olarak dinlenmesi talebi ise reddedildi.

Kamu görevlilerinin rolüyle ilgili en ciddi iddiaların bazıları cinayetten hemen sonra ortaya atılmıştı.

Bir televizyon kanalı, Samast’ın yakalandıktan sonra bazı polis memurlarıyla Türkiye bayrağı önünde gülümseyerek fotoğraf çektirdiği görüntüleri yayımladı.

Bu polis memurları, daha sonra ana davanın sanıkları arasında yer aldı.

Ayrıca davanın önemli isimlerinden Erhan Tuncel’in, Dink’in Yasin Hayal tarafından öldürüleceğini Şubat 2006’da polise bildirdiği ve Trabzon Emniyet Müdürlüğü’nün de durumu Emniyet Genel Müdürlüğü ile İstanbul Emniyet Müdürlüğü’ne ilettiği tespit edilmişti.

Yargılama sürecinde cinayetin azmettiricisi olarak yargılanan Yasin Hayal’in eniştesi olan, ve daha sonra jandarma istihbarat elemanı olduğu anlaşılan Coşkun İğci de Temmuz 2006’da Dink’i öldürme planlarını jandarma istihbarat personellerine aktardığını öne sürdü.

Dink ailesinin avukatları, sürecin başından bu yana soruşturmanın üst düzey kamu görevlilerini de içine alacak şekilde genişletilmesi gerektiğini savunuyordu.

https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-51167302 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *