Yervandaşat

 

Yervandaşat, 19. yy. tablosu

Yervandaşat başkenti Ermeni kralı IV. Yervand (Sonuncu Yervand, M.Ö. 220-201) tarafından kurulmuştur. Ermeni tarihçi Movses Khorenatsi’ye (Horenli Movses) göre IV. Yervand, tahta çıktıktan sonra hem kişisel güvenliği, hem askeri-siyasi ve hem de Aras Nehri’nin akıntısının Armavir’den uzaklaştığından ve bu yüzden kışın içme suyu problemi başgösterdiğinden dolayı Aras Nehri’nin sol kıyısında, Aras’ın Ahuryan Nehri’ne karıştığı (Khorenatsi’nin Yeraskhadzor olarak adlandırdığı) yerde bulunan bir tepede yeni başkenti Yervandaşat’ı yaptırır. Başşehrin iç kalesi yüksek surlarla çevrilir. Surların içinde bakırdan sağlam kapılar ve aşağıdan yukarıya doğru yükselen demir merdivenler inşa edilir. Yervandaşat’ın muhtemel bir muhasarası halinde nehirden su alabilmek amacıyla tepenin içine geçitler yapılır. Kale, harç kullanılmadan, devasa taşların demirlerle birbirlerine bağlanmasıyla inşa edilir. Başkentin bitişiğinde, içine av hayvanlarıyla doldurulan ve duvarlarla çevrelenen bir orman kurulur. Yervand bu ormanı “Tsnndots Antar” (“Doğuş Ormanı”) olarak adlandırır.

Ermeni kralı IV Yervand (Sonuncu Yervand) Armavir’deki zenginlikleri ve Armavir nüfusunun bir kısmını Yervandaşat’a taşır. Ermenistan kralı II Tigran (Büyük Tigran, İ.Ö. 95-55) döneminde de, ele geçirilen ülkelerden belli sayıda insan buraya getirilir.

Ahuryan Nehri’nin sol yakasına da çiçekler, parklar ve bahçelerle dolu Yervandakert şehri kurulur ve kraliyet ailesi, özlük muhafızları ve hizmetçileriyle birlikte buraya taşınır. Ahuryan’ın sağ yakasında ise dini merkez olarak Bagaran adlı küçük bir kent yapılır. Tapınaklardaki zenginlikler ve heykeller de buraya taşınır. Yervand, kardeşi Yervaz’ı baş rahip tayin ederek ona 500 hizmetçi verir.

Kral III. Trdat (Büyük Trdat, 287-330), politik nedenlerle Pers ülkesinden Ermenistan’a geçen Acem asilzade Kamsar’a miras hakkıyla Yervandaşat kentini ve bir prenslik bahşeder.

Makedonyalı Büyük İskender (M.Ö. 356-323), büyük bir imparatorluk kurmak ve Hellen medeniyetini Küçük Asya’dan Hindistan’a kadar yaymak amacıyla Doğu’ya sefere çıkar. Bu nedenle, ele geçirilen ülkelerde İskender’in adını taşıyan yeni şehirler kurulup, bu şehirlere Yunanlı göçmenler yerleştirilir. Bu siyasetin sonucunda, Yervantuni’lerin saray ve resmi iletişim dili Yunanca olur.

360 tarihinde Pers Kralı II Şapuh’un (309-379) orduları, Yervandaşat’ı yerle bir eder. Yervandaşat kentinin kale duvarlarının izleri, sokak ve bina kalıntıları, Ortaçağ’da inşa edilmiş iki kilise yıkıntıları, haçkarlar ve duvar yazıtları günümüze kadar ulaşmıştır. Günümüzde, Ermenistan’da, Yervandaşat’ın harabeleri yakınlarında, Yervandaşat köyü kurulmuştur.

Bagaran kenti ise, 9. asırın sonlarında, Bagratuni Krallığı’a başkentlik yapar.

Yervandakert ören yerinden resimler

Armen Kürkçüyan http://ermeni.hayem.org/ermenice/mayraqaghaqner_uni.htm

Post navigation