HADİG kurucuları ‘Akunq’a konuştu

Mehmet Altunkaya                  Hikmet Akçiçek                    Kamil Muti

2011’in Aralık ayında İstanbul’da bulunan ‘Akunq’ veb sitesi yöneticileri, Hemşin Kültürünü Araştırma ve Yaşatma Derneğinin (HADİG) ofisini de ziyaret edip HADİG kurucuları Mehmet Altunkaya, Hikmet Akçiçek ve Kamil Muti ile konuştu.

Meline Anumyan- Hemşin Kültürünü Araştırma ve Yaşatma Derneği (HADİG) ne zaman kurulmuştur ve kurucuları kimlerdir?

Mehmet Altunkaya- HADİG 29 Haziran 2011’de kurulmuştur. Kurucuları Hikmet Akçiçek, Kamil Muti ve Mehmet Altunkaya’dır. Dört arkadaşımız daha vardır.

Meline Anumyan- HADİG Derneğinin amacı nedir?

Mehmet Altunkaya- HADİG Derneğinin amacı, bizim kendi kültürümüzü yaşatmaktır.

Meline Anumyan- Bu derneğin kurma fikri nereden çıktı?

Mehmet Altunkaya- Hopa bölgesinde Gürcüler Derneği, Lazlar Derneği gibi birçok dernek kurulmuştu. Biz zaten geç kalmıştık. İşte biz de kendi derneğimizi kurduk.

Meline Anumyan- Bu ilk Hemşinliler Derneği mi?

Mehmet Altunkaya- Evet.

Meline Anumyan- Derneğiniz ne gibi faaliyetlerde bulunuyor?

Mehmet Altunkaya- Folklorumuzu oynuyoruz. Tulum kurslarımız var.

Meline Anumyan- Derneğinizin kaç üyesi var?

Mehmet Altunkaya- Üyelerimizin sayısı 260 oldu.

Meline Anumyan- Yakında yapılması planlanan ne gibi projeleriniz var?

Hikmet Akçiçek- Bu derneğin kuruluş amacı Hemşin dilinin, kültürünün bu kentleşmeyle beraber yavaş yavaş yok olmamasıdır. Şöyle bir basit örnek vereyim: kurucuları olan üç kişiyiz. Üçümüzün de eşleri Hemşinli değil ve çocuklarımız da Hemşince bilmiyorlar. Bu tesadüf olabilir ama tesadüf değil ki gerçekten diğer arkadaşlarımızın da mesela eşleri Hemşinli değil. Dolayısıyla bu, bizde dilimizin kültürel olarak yok olması kaygısı oluşturuyor. Bu kaygıdan kaynaklı olarak biraraya geldik. Yapılması gerekenlerden sosyal boyutta yapılması gerekenler var. İşte bu pikniktir, düğündür, yayladır. İnsanlar farklı farklı zamanlar memleketlerine gidip geliyorlar. Biz de onlara diyeceğiz ki, Ağustos ayında oralara gidip yaylaya çıkacağız ve kültürümüzü beraber yaşatacağız. Böyle bir öneri olabilir. Özellikle Çamlıhemşin tarafındaki genç insanlardan Hemşince öğrenme istekleri var. Dil unutan gençlerimize burda dil öğreteceğiz. Ancak Hemşince dilinin okutulması için malzeme yok. Dolayısıyla ilk önce ders kitabı yayımlamak lazım. Hemşin kültürü ve tarihiyle ilgili akademik düzeyde bazı çalışmaların, araştırmaların yapılması, Hemşin dilinin en azından bugünkü şekliyle belgelenmesi gibi projelerimiz var. Hemşin dilinin gramerini, sözcüğünü kitaplaştırmak. Hemşin kültürüyle ilgili vidyo, sinema vs görsel şeyler yapmak. Masalların derlenmesi tarzı şeyleri önümüzdeki dönem yapalım diye istiyoruz. Bu dernek sadece belirli fikirlere ait Hemşinlilerin derneği değil, Ermeni olma bilinci üzerine biraraya gelmiş Hemşinlilerin derneği değil. Kendisini Kürt ırkından hisseden insanlar var, Ermeni olduğunu düşünenler var veya bunu önemsemeyen insanlar var. Hepsine demokratik bir ortam yaratmaya çalışıyoruz. Onun için özellikle ırkla ilgili, tarihle ilgili bölümü günlük politika dilinin malzemesi olmasını istemiyoruz, akademik düzeyde tartışılıp araştırılması konusunda bir tutumuz var. Eğer bir akademik kişi, Hemşin tarihi, kimliği üzerine bir araştırma yaparsa, çağırırız ve burda bir sunum yaptırırız. Veya bir akademisyene “Hemşin tarihi üzerine bir araştırma yap” diye söyleriz.

Meline Anumyan- Üyeleriniz arasında genç olanlar çok mu?

Hikmet Akçiçek- Evet. Gençler, Hemşince öğrenmek istiyorlar ama bu dili öğretmek için ders kitaplarımız yok.

Kamil Muti- Bizim bölgemizle ilgili ordaki yaşayan insanlarımızla ilgili, yöremizle ilgili, yani çevreyle ilgili de ciddi taleplerimiz, isteklerimiz var. Biz bu arada bizim o bölgemizdeki derelerde HES’lerin kurulmasına da karşı çıkıyoruz. Biz diğer kaybolmaya yüz tutmuş dillerin de yaşanmasını istiyoruz, sadece Hemşin’le ilgili düşünmüyoruz. Diğer kaybolmaya yüz tutmuş, ufak, küçük toplumların dillerinin de yaşatılmasından yanayız, hatta bu konuda okullarda akademik kürsülerin açmasından da yanayız, devletin bunu yapmasını isteriz. Hemşin tarihiyle ilgili çok ciddi problemlerimiz var. Bu problemler genellikle entelektüel bazda tartışılıyor, halkımızın genel bir çoğunluğunun bu konuyla ilgili düşüncesi yok. İşte bizim derdimiz de şu. Bu tartışmaları halkımızla birlikte nasıl yapabiliriz, çünkü bizim tarihimzle ilgili ufak tefek yaklaşımları var. Yani eğer burda biz akademik olarak tarihimzle, geçmişimizle, varoluşumuzla, gelişimizle ilgili bilgilerimize ulaşabilecek akademisyenleri yetiştirebilirsek veya hazır akademisyenlerle birlikte bu konuda görüşmeye girirsek, tabii ki tarihle ilgili konuşacağız. Zaten bir amacımız da bu. Tabii ki bu konuda derdimiz, endişemiz yok zaten, ama diyoruz ki, önce bir kere kendi halkımızla bağlarımızı kurmalıyız. Hemşin tarihiyle ilgili yazılı bir tarih yok. En azından bizim elimizde yok, belki dünyadaki akademisyenlerde var ama bizim elimizde yok. Elimizde var olan daha çok sözlü tarihtir. Onun için biz ordaki bizim atalarımızla, insanlarımızla ilgili sözlü tarih toplamak zorunda olduğumuzu düşünüyoruz. Çalışmalarımızın bir tanesi bu. Kaybolan kültürümü, kaybolan dilimi yaşatacağım ki tarihimi araştırayım. Bana göre bu şarttır. 

Meline Anumyan- Gençleriniz tarihinizle ilgileniyorlar mı?

Kamil Muti- Gösterenler de var, göstermeyenler de var. Ama derneğimizde çok gençlerimiz var.

Hikmet Akçiçek- Buraya Hemşinlikle ilgili bir araştırma yapmak isteyen, bir şey söylemek isteyen, bir şeye merak eden bir kişinin başvuru merkezi. Evet, HADİG var, bunu HADİG’te konuşayım, HADİG’te paylaşayım, orda bir çözüm buluruz diye bir durum getirmek zorundayız. Yoksa 15 kişinin kurduğu bir yer halinde olursa, bizim açımızdan çok anlamlı olmaz. Bütün Hemşinlilerin bir ortak aklı, ortak ruhlu olan bir mekanizmaya dönüştürmek niyetindeyiz. Onun için biraz yavaş gidiyoruz. Özellikle etnik konuyla ilgili olarak farklı düşünen, resmi ideolojinin etkisi altında olan insanlar var. Önemli olan insanların Ermeni veya Türk kökenli olma konusundaki fikirlerinin normal bir düzeye getirmek, tepkili bir düzeyden çıkarmak. Biz bu toplumun insanlarıyız. Zaten din olarak bu toplumla beraberiz, dil olarak büyük oranı karışmış. Onun için insanlarımızın büyük bir kısmı, Ermeni olma fikrine karşı tepkiseldir. Biz Hemşinliyiz. Kültürümüze sahip çıkmaya çalışıyoruz.

Kamil Muti- Her toplumda sorumluluk duyan insanlar var ve sorumluluk duymayan insanlar var. Bizim toplumumuzda da bizim duyarlı olduğumuz konularda sorumluluk duyan arkadaşlarımızla birlikte olacağız. Ama sorumluluk duymayanlarla da bağları koparmak istemiyoruz. Eğer burda farklı görüşlerle tartışabilirsek bir noktaya geleceğimize inanıyorum.

Meline Anumyan- Ermeni dernekleriyle temasta bulunuyor musunuz?

Hikmet Akçiçek- Ben 30 sene önce İstanbul’a geldiğimde, bir tane Ermeni göreyim de, aceba Ermenice Hemşinceyle tutuyor mu, tutmuyor mu diye karşılaştırayım diyordum. Şimdi Sarkis Seropyan’la tanışıyorum, Bagrat Estukyan’la tanışıyorum, Agos’ta tanıdıklarımız var, bu akşam da Dersim Ermenileri Derneği’nin yemeğine gideceğiz ama özel olarak Ermeni dernekleriyle sıkı olma gibi bir şey açıkçası yok. Bunu kabul etmek lazım.

Meline Anumyan- Ermeni olduklarını kabul etmeyen Hemşinliler, Ermenice konuştuklarını farketmezler mi?

Hikmet Akçiçek- Bu tabii zor bir sorudur ama… Geçen yıllarda bir televizyon programı vardı, televizyon muhabiri, Hemşinli yaşlı bir kadına “Sizin için Ermeni olduğunuzu söylüyorlar. Ne dersiniz?” diyor. Hemşinli kadın, Türkçeyi iyi anlamıyor, yanındaki Hemşine “İnç ase gu?” (“Ne diyor?”) diye Hemşince soruyor. Yanındaki de “Mezi hamar gasin, te Ermeni ek” (“Bizim için Ermeni olduğumuzu söylüyor”) diye yanıtlıyor. Kadın “İnç Ermeni, esas Türkı mek ik!” (“Ne Ermenisi? Esas Türk biziz!”) şeklinde cevap veriyor. Bu bir sosyal gerçekliktir. Biz bu soslay gerçeklik üzerinde bu kültürle, bu dille, bu tarihle ilgili bir şey yapmak istiyoruz. Ordaki “İnç Ermeni, esas Türkı mek ik!” diyen teyzeyle beraber birşeyler yapmak istiyoruz çünkü bizim parçamızdır, biz ordan geldik. Türkiye’de böyle bir dernek kurmakla zaten bir adım öne çıkmışız.

18.01.2012

Akunq.net

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *