Թուրքիայի 10 տպավորիչ հնավայրերից 3-ը հայկական են

Ստամբուլաբնակ լրագրող Փոլ Օսթերլունդը «National Geographic»-ի համար կազմել է Թուրքիայի տարածքում գտնվող 10 ամենատպավորիչ հնավայրերի ցանկը, որոնք արտացոլում են տարածաշրջանի բազմաշերտ պատմությունը և համարվում պարտադիր այցելության վայրեր։ Ցանկում տեղ են գտել նաև հայկական պատմամշակութային կոթողները։

Դրանց թվում է Հայաստան-Թուրքիա սահմանին գտնվող Անիի հնավայրն՝ իր ավերակներով։ Այն կառուցվել է միջնադարում և որպես մայրաքաղաք ծառայել Բագրատունի թագավորական տոհմի համար: Այնտեղ է գտնվում Անիի մայր տաճարը (Սուրբ Աստվածածին), որի շինարարությունը սկսել է հայոց թագավոր Սմբատ 2-րդ Բագրատունին 989թ., իսկ ավարտել՝ հայոց թագուհի Կատրամիդեն 1001թ.։

Անիի մայր տաճար

Անի քաղաքը հայտնի է նաև «Հազար ու մի եկեղեցիների քաղաք» անունով: Մինչ օրս քաղաքում տարբեր վիճակներով պահպանվել են բազամթիվ հայկական եկեղեցիներ, իսկ Անիի մայր տաճարը գտնվում է վերանորոգման փուլում: Այնտեղ են նաև Սուրբ Ամենափրկիչ, Տիգրան Հոնենցի և Աբուղամրենց Սբ. Գրիգոր եկեղեցինները, որոնք համեմատաբար ավելի լավ են պահպանվել, սակայն թուրքական իշխանությունները հեռացրել են եկեղեցիների գմբեթներին եղած խաչերը:

Հաջորդ պատմամշակութային արժեք ներկայացնող հայկական կոթողը, որը ևս ներառվել է այդ ցանկում, գտնվում է Վանա լճի Աղթամար կղզում: Այնտեղ է 10-րդ դարում կառուցվել հայկական Սուրբ Խաչ եկեղեցին, որում 2010-ից ի վեր ամեն տարվա սեպտեմբերին՝ (որոշակի ճգնաժամային ընդհատումներով) Խաչվերաց տաղավար տոնին հաջորդող կամ նախորդող կիրակի օրը, պատարագ է մատուցվում։

Պատարագներին զուգահեռ Թուրքիայի իշխանությունները թույլատրել են եկեղեցու գմբեթի վրա խաչի տեղադրումը, և այժմ այն սրբատեղի է հանդիսանում աշխարհասփյուռ հայերի համար, ուր այցելում են ոչ միայն հայեր կամ այլ քրիստոնյա ազգեր, այլև մեծ թվով Թուրքիայի բնակիչներ:

Աղթամար կղզի, Սուրբ Խաչ եկեղեցի

Ներկայիս Թուրքիայի Ադըյաման նահանգում գտնվող Նեմրութ լեռան (2.164 մետր) դամբարանաբլուր սրբավայրն էլ ցանկում 3-րդ հայկական մշակութային հնավայրն է: Այն կառուցել է հայկական Կոմմագենեի թագավորության Անտիոքոս Ա Երվանդունի արքան։ Նրան թագադրել է Տիգրան Մեծը տիգրանյան թագով, որով էլ հենց Անտիոքոս Կոմմագենացու արձանը ներկայացված է Նեմրութ լեռան սրբավայրում:

Նեմրութ լեռան դամբարանաբլուր

Ցանկում տեղ գտած մյուս 7 հնավայրարերն էլ հեևյալն են՝ Գյոբեքլիթեփեի (Պորտասար-Ակունքի խմբ․) հնագիտական թանգարանը, Եփեսոսի հնավայրը, Կապադովկիայի կիսաանապատային տարածքը՝ իր բարձր կոնաձև ժայռերով, Ստամբուլի բազիլիկ ջրամբարը և «Կոստանդնուպոլսի ավազային պատերը», Փամուքքալեի տաք ջրավազաններն ու Տրապիզոնի Սյումելա վանքը:

Թուրքիայի 10 տպավորիչ հնավայրերից 3-ը հայկական են