Դերսիմը դեռ որոնում է իր կորած դուստրերին

 Հանդիսատեսին ներկայացվեց վավերագրական մի ֆիլմ` քրդերի, զազաների, թուրքմենների, հայերի համատեղ բնակված և լեռներով շրջապատված հայրենի վայր հանդիսացող Դերսիմում պետության կողմից բացարձակ պետական գերիշխանության հաստատման համար կազմակերպված դերսիմյան գործողությունների գործընթացում իրենց ընտանիքներից խլված աղջիկ երեխաների պատմությունների մասին:

Հանրապետական կառավարությունը 1937-38 թթ. Դերսիմում կազմակերպեց մի գործողություն` «քաղաքակրթություն բերելու» անվան տակ: Եվ նվաճողական զգացումով իրականացված այդ գործողությունը տեղիք տվեց ցավալի իրադարձությունների: Մինչ օրս Դերսիմում կատարված դեպքերը չեն բարձրաձայնվել: Դերսիմի կոտորածը միշտ մի խոսք էր, որը դժվար էր արտաբերվում: Բացահայտված փաստաթղթերի համաձայն` 13 հազարից ավելի մարդ էր սպանվել, մոտ 12 հազարն էլ` աքսորվել: Զոհերի թիվը դեռևս վերջնականապես չի հաստատվել:

Դերսիմցի աղջիկները գործողության արդյունքում բաժին դարձան բարձրաստիճան զինվորականների ընտանիքներին: Այս աղջիկներից ոմանք, որոնք ոչ մեկին չէին հետաքրքրում` իրենց ընտանիքներից բացի, կարողացան վերադառնալ իրենց արմատներին` իրենց խամրած հուշերի հետևից ընկած: Բայց մի մասն էլ, իրենց հետևից երկու փունջ վարս թողնելով, անգոյացավ:  

Ռեժիսոր Նեզահաթ Գյունդողանի «Երկու փունջ վարս. Դերսիմի կորուսյալ դուստրերը» վերնագրով փաստագրական ֆիլմի ցուցադրությունը, որն անդրադառնում է 1937-38 թթ. դերսիմյան գործողությունների ընթացքում ընտանիքներից խլված և բարձրաստիճան զինվորներին հանձնված աղջիկների թեմային, և որը նկարահանվել է Թունջելիում (Դերսիմ), Բուրսայում և Ստամբուլում, սպասվում է մարտի 2-ի երեկոյան Ջեմալ Ռեշիդ Ռեյ համերգասրահում:

Նեզահաթ և Քազըմ Գյունդողանի` երեք տարի տևած աշխատանքների արդյունքում նկարահանված վավերագրական ֆիլմում այսօր 80-ը լրացրած Հուրիյե և Ֆաթմա հանըմների` զինվորների կողմից առևանգման, տրավմաների, լռության և իրենց ընտանիքները վերագտնելու գործընթացի հետ միասին պատմվում է նաև ներկայում իրենց արմատների փնտրտուքների մեջ գտնվող աղջիկների, ինչպես նաև` իրենց դուստրերին որոնող ընտանիքների ապրումների մասին: Ֆիլմում, որդեգրված աղջիկների մասին ռեպորտաժներից, բացի տեղ են գտել նաև մինչ այժմ չբացահայտված բազմաթիվ փաստեր, փաստաթղթեր ու լուսանկարներ:

Այս փաստագրական ֆիլմում, որի երաժշտության հեղինակը Միքայել Ասլանն է, իսկ խոսքերինը` Սեմա Քայգուսուզը, երգերը կատարում է Ժյուլիդե Քուրալը: Սույն վավերագրական ֆիլմում իր հեղինակած երգն է կատարում նաև Շևվալ Սամը:

Ակօս, թիվ726, 26.02.2010