Ջուղայի ոչնչացված խաչքարերի լուսանկարներն ընդգրկվել են մեկ պատկերագրքում

Հնագետ–լուսանկարիչ Արամ Վրույրի Ջուղայի հայկական գերեզմանատան խաչքարերի լուսանկարները,  գիտական ու պատմական տեղեկություններն ընդգրկվել են  «Ջուղա. հարյուրամյա ցեղասպանության վկան» պատկերագրքում, որի շնորհանդեսը տեղի ունեցավ ապրիլի 29-ին «Բուկինիստ» գրախանութում:

«Արմենպրես»–ի հաղորդմամբ` քառալեզու պատկերագիրքը, որին կից ներկայացված է Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացման մասին պատմող՝ «21-րդ դարի վանդալները» եռալեզու վավերագրական ֆիլմի խտասկավառակը, հրատարակել է «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ը:

«Ջուղայի  հարուստ պատմամշակութային ժառանգությունն այնքան արժեքավոր էր մեզ համար, որ խորը ցավ ապրեցինք, երբ այն արժանացավ ոչնչացման ճակատագրի: Այս նախաձեռնությամբ փորձեցինք ամբողջ աշխարհին հասանելի դարձնել մի  շատ կարևոր իրողություն, ցույց տալ, որ խաչքարերը եղել են: Խաչքարերը ոչնչացվել են Ադրբեջանի վարած ցեղասպան մշակութային երկարատև քաղաքականության  հետևանքով»,-շեշտեց «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Արա Թարվերդյանը:

Նրա խոսքով`1915 թ. եղել է հայ ժողովրդի ցեղասպանություն, իսկ դրանից հետո տեղի է ունեցել հայ ժողովրդի մշակութային ցեղասպանություն: «Այս ալբոմը նաև բողոք է պարունակում»,-ընդգծեց Թարվերդյանը:

Գրքի համահեղինակ Աշոտ Մովսեսյանն ասաց, որ ուսումնասիրել են Արամ Վրույրի նեգատիվների մեծ մասը, հետաքրքիր ու լավ կադրեր գտել և սկսել են աշխատել, մշակել դրանք: «Արա Վրույրի լուսանկարներում, որոնցում Անին է, պահպանված է Անիի վաթսուն տոկոսը, հիմա միայն փլատակներ են, բայց մենք ունենք նյութերը, որոնցով հետագայում մի նախաձեռնություն կիրականացնենք»,-շեշտեց Մովսեսյանը:

Մյուս համահեղինակ Արշակ Բանուչյանը հավելեց, որ ի սկզբանե ցանկացել են զուգահեռներ անցկացնել Ջուղայի և Անիի միջև ու ցույց տալ, որ դրանք հարյուր տարի շարունակ քանդվում, ավիրվում և ենթարկվում են մշակութային սպանդի:

«Ջուղայից ընդամենը 25 խաչքար է մնացել, որոնք այժմ Էջմիածնում են, իսկ լուսանկարները` այս պատկերագրքում:

Ուրախ կլինեի, որ գիրքը հրատարակվեր ոչ թե որպես մշակութային ցեղասպանության վկայություն, այլ իբրև Արամ Վրույրի լուսանկարչական ժառանգության ամփոփում, որովհետև Վրույրն իր քառասուն տարվա աշխատանքային կենսագրության ընթացքում տարբեր արշավախմբերում լուսանկարել է Անին, Ջուղան, այլ  պատմական հուշարձաններ, երբ դրանք կանգուն էին:  Կարծում եմ` տարբեր հեղինակների մեր լուսանկարչական ժառանգությունը պետք է հավաքվի, պահպանվի, թվայնացվի և մատչելի դառնա»,-եզրափակեց նա:

Պատկերագիրքը հրատարակության է երաշխավորել ՀՀ մշակույթի նախարարության «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ի գիտամեթոդական խորհուրդը:

https://www.lragir.am/2019/04/29/439192/?fbclid=IwAR3yOMw9pVHZ5Iq6RNgCeR8HUiMQ-8OuQZSNV5Pg80fCEbYbimSGZKwgcUw