Tarihi bir kilise: Ambar, ahır, fabrika oldu ama kilise olamadı

Sertaç KAYAR/ ÖZEL

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinde bulunan ve ‘Çeltik Kilisesi’ olarak bilinen ama asıl adı ‘Surp Sarkis’ olan tarihi kilise tamamen yıkılma tehlikesi yaşıyor. Bugüne kadar tahıl ambarı, ahır ve en son Çeltik Fabrikası olarak kullanılmasına…

Diyarbakır’ın tarihi Sur ilçesinde bulunan ve ‘Çeltik Kilisesi’ olarak bilinen ama asıl adı ‘Surp Sarkis’ olan tarihi kilise tamamen yıkılma tehlikesi yaşıyor. Bugüne kadar tahıl ambarı, ahır ve en son Çeltik Fabrikası olarak kullanılmasına rağmen ayakta kalabilen kilise şuan harabe durumda.

DİYARBAKIR – Alipaşa Mahallesi’nde bulunan, Katolik Ermenilere ait Surp Sarkis Kilisesi, ‘Hızır İlyas Kilisesi’ olarak anılıyor. Kentin tarihi miraslarından olan Surp Sarkis Katolik Kilisesi, bir dönem tahıl ambarı ve ahır olarak kullanıldı. Bunun dışında çeltik fabrikası olarak da kullanan kilise, “Çeltik Kilisesi” olarak anılmaya başlandı.

Her şeye rağmen ayakta kalan kilisenin yapılış tarihi yazılı kaynak yetersizliği ve bir kitabesinin olmayışı nedeniyle tam olarak bilinmiyor. Bazı kaynaklar, plan ve mimari özelliklerini dikkate alarak 16. yüzyıla dayandığını söylüyor. Bugüne kadar varlığını sürdüren kilise şimdi bakımsızlıktan tamamen yıkılma tehlikesi yaşıyor.

Max Von Berchem, Amida adlı eserinde, 1515’lerde Osmanlı tebaası olan Amidli (Diyarbekirli) Ermenilerin o tarihlerde bu kiliseyi yaptırdığını, adının da Surp Sarkis olduğunu ifade eder.

Fransız arkeolog Profesör Albert Louis Gabriel, Voyages Archeologiques dans la Turqie Oriental (Doğu Türkiye’de arkeoloji gezileri ) adlı eserinde ise yapının Hızır İlyas kilisesi olduğunu söyler.

İnciciyan 19. yüzyıl tarihli bir araştırmasında beş horanlı, kagir ve eski bir Ermeni kilisesi olduğunu vurgular.

Süryani tarihçi peder Gabriel Akyüz ise Mor Dumyana adını kullanır.

http://www.diyarbakiryenigun.com/tarihi-bir-kilise-ambar-ahir-fabrika-oldu-ama-kilise-olamadi-34002.html 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *