Ըստ հնագետների օջախներն ու խորանները կազմել են բրոնզե դարում տարածաշրջանում ապրող համայնքների կողմից օգտագործվող պաշտամունքի վայրի մի մասը։ Նոր հայտնաբերված օջախներն ու խորանները կարող են լրացուցիչ ապացույցներ լինել տաճարում կատարված արարողությունների և մ.թ.ա. 3000 թվականին Խարբերդի շրջանի համայնքների կողմից պահպանվող կրոնական ավանդույթների մասին։
***
Խարբերդում պեղված հնագույն դամբարանները թվագրվում են մ.թ.ա. XX-XVIII դարերով, երբ այդտեղ բնակվել են խուռիական ցեղերը։ Խարբերդի բերդը հիմնադրել են ուրարտացիները (Արարատի թագավորություն) մ․թ․ա․ IX-VIII դդ։
Խարբերդում բյուզանդական կայազորի հրամանատարն էր հայազգի զորավար Փիլարտոս Վարաժնունին։ Մանազկերտի ճակատամարտում բյուզանդացիների պարտությունից հետո (1071) նա, միավորելով Կապադովկիայի, Կիլիկիայի, Հյուսիսային Սիրիայի և Միջագետքի հայկական իշխանությունները մի պետության մեջ, Խարբերդը դարձրեց մայրաքաղաք։ 1600-ականներին, ողբերգական փորձություններից հետո, վերականգնվող քաղաքը հայերն անվանեցին Նոր Խարբերդ։
Leave a Reply