Հայ կնոջ կերպարը ազգային ազատագրական պայքարի պատմութեան մէջ

Ներկայացուց՝ ԱՐՄԻՆԷ ԿՈՒՆԴԱԿՋԵԱՆ

Հայ կինը որպէս հայ ընտանիքի սրբութիւն, հայոց պատմութեան մէջ միշտ էլ իր ուրոյն տեղն է ունեցել: Հանրածանօթ է մեզ Աղբիւր Սերոբի կինը՝ Սօսէն, իսկ շատ շատեր դեռ անյայտ են, որոնցից մի քանիսին ես ցանկանում եմ ներկայացնել ընթերցողին ստորեւ․

1․ Եղսօ (Հեղինէ) Գէորգ Չաւուշի կինը եւ հաւատարիմ զինակից
2․ Ֆիդայի Հայօ, Սաթենիկ Մատինեան
3․ Մարօ Մակարեան (Ծաղիկ), ՀՅԴ Թաւրիզի կոմիտէի անդամ
4․ Սաթօ Օհանջանեան
5․ Կիւլիզար
6․ Սասունցի Շաքէ
7․ Օրիորդ Խանըմ Քեթենճեան, Ուրֆայի Հերոսամարտից
8․ Ե. Եօթնեղբայրեան
9․ Մարիամ Չիլինկիրեան։

Ազատագրական շարժումները կրել են համաժողովրդական բնոյթ եւ այդ պահից յետ չեն մնացել նաեւ առիւծասիրտ կանայք: Ահա եւս մի աստղաբոյլ՝ Սօսէ (Սասուն), Աննա (Զէյթուն), Աղաւնի Վարպետեան (Վան), Գայլ Շահէ, Մաւի ու Իսմօ (Մուշ) եւ ուրիշ շատեր, որոնց անունները պիտի ոսկի տառերով գրուեն պատմութեան էջերում:

Վերը յիշատակուածների մասին գրուել են գիրքեր, ակնարկներ: Այսօր ձեզ ներկայացնում ենք Իսմոյին որին ներկայացրել է որդին՝ Առաքել Հախվերդեանը:

Մուշ քաղաքից 8 կլմ. հեռաւորութեան վրայ էր գտնւում Գոմեր գիւղը: Ընդամէնը 80 տնտեսութիւն ունէր: Հարուստ եւ բարեբեր հողը լաւ էր վարձատրում իր մշակին, մարդիկ ոչխարներ, գոմէշներ եւ ձիեր էին պահում: Գիւղացիների մի մասն էլ զբաղուած էր բրուտագործութեամբ: Գեղեցիկ աղջիկներին ու կանանց նրանք դաշտ չէին ուղարկում, քանզի հայուհիներին առեւանգելու նպատակով հայկական գիւղերի մօտերքում վխտում էին թուրք եւ քուրդ բաշիբոզուկներ:

Գոմերցի էր Իսմոն: Նրա ընտանիքը բաղկացած էր 42 շնչից: Գերդաստանի հպարտութիւնը, ահ ու սարսափը, գեղեցիկ Վարդիկն էր, որին առեւանգեց քուրդ Ալոն: Իսմոն տիրապետում էր ձիավարժութեան եւ ամուսնու հետ, տղամարդու շորեր հագած, երկար ժամանակ Ալոին վրէժխնդիր լինելու համար հետամտում էր նրան լեռներում ու ճանապարհների վրայ: Մի օր էլ Իսմոյի ամուսինը՝ Մկրտիչը, ներս է մտնում, թէ. «Վերջ, շանը սատկացրել եմ Իսմօ, տանը մնալ չեմ կարող, Գէորգ Չաւուշի խմբին պիտի միանամ, ինձ կը փոխարինես: Զգոյշ մնացէք»:

Սա եղաւ Իսմոյի ամուսնու վերջին հրաժեշտը:

Պարզ է Ալոյի վրէժը հանելու էին գերդաստանից: Քուրդերը վրեժխնդիր են լինում Գոմեր գիւղը աւերելով: Ողջ մնացածները Իսմոյի օգնութեամբ ապաստան են գտնում մօտակայ այլ վայրերում: Այդ օրերին արդէն սկսուել էր Եղեռնի հալածանքները: Իսմոն զէնք վերցնելով միանում է ֆիդայիներին:

https://asbarez.am/archives/506224