Հայ Թումասի ժառանգությունը Դիարբեքիրի Սուր շրջանում. կրակում հունցված մեկդարյա համը

Դիարբեքիրի սրտ՝ կենտրոնական Սուր շրջանի Լալեբեյ թաղամասի բազալտե քարապատ փողոցների մեջ գտնվող թխվածքաբլիթի հացատունը մինչև մեր օրեր է հասցրել հայ թխուկ վարպետ Թումասի ժառանգությունը։

Մեհմեթ ԹՅՈՒՐՔ

Երբ քայլում ես Սուրի նեղ, սալարկված փողոցներով, քեզ պարուրում է մի բույր, որը քեզ հետ է տանում դեպի անցյալ: Թարմ թխվածքաբլիթների, նոր թխված հացի և փայտի կրակի հոտը: Երբ բարձրանում եք Սուրբ Մարիամ եկեղեցու դռնից, որը նայում է Սինեք հացատանը, այցելուներին դիմավորում է մի վայր, որտեղ միահյուսված են պատմությունն ու աշխատանքը:

ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԺԱՌԱՆԳՈՒԹՅԱՆ ԼՈՒՌ ՎԿԱՆ

Այս վայրը, որը նախկինում կոչվում էր «Հայ Թումասի փուռ» և այսօր ծառայում է որպես Լալեբեյի «Սիմիթ» հացատուն, արտադրում է ոչ միայն հաց ու թխվածքաբլիթներ. այն ժամանակի մեջ ճամփորդելով՝ Սուրի հիշատակը փոխանցում է սերունդներին։ Ոմանց կարծիքով՝ ավելի քան վաթսունամյա, իսկ մյուսների կարծիքով՝ ավելի քան մեկդարյա պատմություն ունեցող հացատունը շարունակում է մնալ քաղաքի մշակութային ժառանգության լուռ վկաներից մեկը՝ ամեն առավոտ վառվող կրակով:

ՓԱՅՏԻ ԿՐԱԿԻ ՀԱՄԸ ՔԱՐԵ ՎԱՌԱՐԱՆՈՒՄ

Թխված հին քարե ջեռոցում ներքևի այրմամբ, սիմիթները պատրաստվում են ավանդական մեթոդներով: Մեր օրերում, երբ արտադրության ժամանակակից տեխնիկան լայն տարածում է գտել, փայտի կրակի վրա թխված սիմիթի հոտն ու համը գրավում են ինչպես Դիարբեքիրի բնակիչներին, այնպես էլ քաղաք այցելողներին։ Հացաբուլկեղենի արտադրամասում աշխատող Էնգին Թեթիկը նշեց, որ արտադրությունը տատանվում է՝ կախված սեզոնից և ասաց.

«Ամռան ամիսներին մեր օրական թխվածքաբլիթի արտադրությունը տատանվում է 2-ից 3 հազարի սահմաններում: Ձմռանը այդ թիվը հասնում է մոտավորապես 1500-ի: Աշխատանքը սկսում ենք առավոտյան ժամը 05.30-06.00-ն և աշխատում մինչև երեկոյան ժամեր: Սովորաբար աշխատում է 4-5 հոգի, բայց աշխատողների թիվը կարող է աճել՝ կախված ինտենսիվությունից: Մենք պատրաստում ենք մեր սիմիթը»:

Նույն քարե պատերի արանքում տարիներ շարունակ իրականացված արտադրությունը ոչ միայն եկամտի աղբյուր է, այլեւ Սուրի մշակութային հիշողության կարեւոր մաս։

ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆ ԱՆՑՅԱԼԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ՆԵՐԿԱ

Ամեն օր վառարանից դուրս եկող հազարավոր սիմիթները բերում են մի պատմություն, որը ձգվում է անցյալից մինչև ներկա: Այս ջեռոցում միայն խմորեղեն չէ, որ թխվում է․ վերակենդանանում են նաեւ մանկության հուշերը, թաղային խոսակցությունները, Սուրի դարավոր հիշողությունները։ Այս պատմական հացատունը շարունակում է մնալ ամենաջերմ կանգառներից մեկը նրանց համար, ովքեր հետևում են Սուրի փողոցներում կորած հին օրերի հետքերին։

https://www.guneydoguekspres.com/diyarbakir-surda-ermeni-tumasin-mirasi-bir-asirlik-atesle-tasinan-lezzet

Թարգմանեց Տիգրան Չանդոյանը

www.akunq.net