Գաղթականութեան շրջանին միայն հայտնվեցավ Կարնոյ հայութեան նիւթա֊ կան հարստութեան չափը`զարմանք պատճառելով բոլորին։Հարստութիւն մը,որուն մէկ փոքր մասը եթէ գործածվէր ինքնապաշտպանութեան գործին,կրնար հրաշքներ գործել և փոխել Բարձր Հայքի և շրջակայ գավառներու հայութեան ճակա տագիրը։
Բռնագաղթը միայն դուրս թափեց պահված և հաճախ ուրացված այդ հարստութիւնները։Տասնեակ հազարավոր հակեր լեցուցին Ս.Աստվածաածին եկեղեցին,Ամերիկեան հաստատութիւն֊ ները և բարեկամ ու հավատարիմ կար֊ ծած թուրքերու տուները, վաճառատու֊ ները, հազարավոր եզի սայլեր ու գրաստ֊ ներ քաղաքէն դուրս բերին կարնեցի հա֊ յերու տան անհրաժեշռ պիտույքները միայն և թանկագին կտորները,ինչպէս նաև հնչուն հարստութեան մէկ մասը։ Ան֊ հավատալի չափերով ոսկի դուրս եկավ թէ որպէս “չէք” և թէ որպէս դրամ`պահված ընտանիքի բոլոր անդամներու վրայ կամ իրեղէններու խորքը։
Այս իրեղէնները և ոսկիները Կարինէն Բաբերդ,Երզննկա,Քէմախ,Ակն,Արաբկիր, Մալաթիա,Ատիեաման, Ուրֆա,Սուրուճ և իր շրջակայ գիւղերը,մինչև Հալէպ կո֊ ղոպտվեցան,ծախսվեցան ու տրվեցան թուրքին ու քիւրտին որպէս կաշառ ու փրկագին։Այս բոլորին որպէս արդիւնք հարիւրավոր ընտանիքներու կիներն ու աղջիկները,ինչպէս նաև մաս մը այր մարդիկ և պատանիներ ազատվեցան ու հասան Ուրֆա,Սուրուճ,Հալէպ ու Մուսուլ։ Կրցան ճողոպրիլ մահէն ու հասան 1918 թվի զինադադարին որպէս ականատէս վկաներ այն անմարդկային ու զազիր ոճիրներուն ու ցեղասպանութեան,որ կատարեց թուրք կառավարութիւնը պաշտօնապէս ու վայրագութեամբ, ոճրա֊ պարտ ոստիկան զինվորներու, արիւ֊ նարբու թուրք և քիւրտ չէթեներու և խուժանի միջոցով։
ՂԱԶԱՐ ՉԱՐԸԳ
ԿԱՐԻՆԱՊԱՏՈՒՄ




Leave a Reply