Միջազգային մամուլին մէջ աւելի ու աւելի կը խտանան այն տեսակէտները, թէ Թուրքիան աստիճանաբար կը վերածուի Արեւմուտքի համար խնդրայարոյց եւ նոյնիսկ վտանգաւոր դերակատարի մը։ The Jerusalem Post-ի մէջ հրապարակուած քաղաքական վերլուծաբան Սինան Ճիտտիի յօդուածը յստակօրէն կը ներկայացնէ այս մտահոգութիւնը՝ շեշտելով, որ Անգարան այլեւս պարզապէս «դժուար դաշնակից» մը չէ, այլ պետութիւն մը, որ իր քայլերով կը խաթարէ ՆԱԹՕ-ի եւ Միացեալ Նահանգներու ռազմավարական շահերը։
Թուրքիան, թէեւ Իրանէն տարբեր է իր գաղափարախօսութեամբ եւ պետական կառուցուածքով, սակայն գործնական քաղաքականութեան մէջ կը ցուցաբերէ աճող հակադրութիւն Արեւմուտքին հանդէպ։ Անգարան կը շարունակէ իր ազդեցութիւնը ընդլայնել շրջանին մէջ՝ երբեմն նոյնիսկ Արեւմտեան դաշնակիցներուն հաշուոյն։ Այս միտումը կը դրսեւորուի թէ՛ Արեւելեան Միջերկրականի մէջ, թէ՛ Միջին Արեւելքի զարգացումներուն մէջ, ուր Թուրքիան կը ձգտի ինքզինք հաստատել որպէս գերիշխող ուժ։
Արեւմտեան շրջանակներուն համար յատկապէս մտահոգիչ է Թուրքիոյ կապը «Համաս»ի հետ։ Անգարան ոչ միայն քաղաքական աջակցութիւն կը ցուցաբերէ այս կազմակերպութեան, այլ նաեւ տարիներ շարունակ անոր գործունէութեան համար ապահոված է տարածք եւ հնարաւորութիւններ։ Այս կեցուածքը կը հակասէ ոչ միայն Միացեալ Նահանգներու, այլեւ ամբողջ Արեւմտեան դաշինքի անվտանգային քաղաքականութեան։ ՆԱԹՕ-ի անդամ պետութեան մը կողմէ նման վարքագիծը կը ստեղծէ լուրջ վստահութեան ճգնաժամ։
Միեւնոյն ժամանակ, Թուրքիոյ վարած երկակի քաղաքականութիւնը Ռուսիոյ հետ եւս կը խորացնէ կասկածները։ Անգարան, մէկ կողմէ, կը համագործակցի Ուքրանիոյ հետ, իսկ միւս կողմէ՝ կը պահէ տնտեսական եւ ռազմավարական կապեր Մոսկուայի հետ՝ շրջանցելով միջազգային սահմանափակումները։ Այսպիսի մօտեցումը կը թուլացնէ դաշինքի միասնական դիրքորոշումը եւ կը ծառայէ սեփական շահերու հետապնդման։
Թուրքիոյ ռազմական եւ աշխարհաքաղաքական ներկայութիւնը կը մեծնայ նաեւ այլ շրջաններու մէջ՝ Սուրիա, Ափրիկէի Եղջիւր եւ Քաթար, ինչ որ կը վկայէ Անգարայի ընդարձակող եւ վերանայող քաղաքականութեան մասին։ Այս բոլորը կը յուշեն, որ խնդիրը այլեւս գաղափարական համեմատութիւն չէ Իրանի հետ, այլ գործնական հետեւանքները Թուրքիոյ վարքագծին։
Այս պայմաններուն մէջ, Թուրքիան որպէս վստահելի դաշնակից դիտելը կը դառնայ աւելի ու աւելի դժուար։ Խնդիրը այն չէ, թէ ան «նոր Իրան» է, այլ այն, որ իր ընթացքը կը հեռանայ Արեւմտեան դաշինքի սկզբունքներէն եւ կը սկսի խարխլել նոյն այդ համակարգը ներսէն։
Leave a Reply