Համազգային դիմադրութիւնը պէտք է արթնանայ՝ ինչպէս 88ին․ այլընտրանք չունենք

«ԱՊԱՌԱԺ»

1988ին, Արցախի ժողովրդի օրինական պահանջին Ադրբեջանի պատասխանը եղաւ բռնութիւնը։ Փետրուարի 27-29ը Սումգայիթում կազմակերպուեցին հայերի զանգուածային ջարդեր՝ պետական մարմինների թողտուութեամբ եւ խրախուսմամբ։ Սումգայիթի ոճրագործութեանը յաջորդեցին արիւնալի դէպքերը Բաքւում, Կիրովաբադում, Շամխորում եւ այլուր, ինչի հետեւանքով շուրջ 350,000 հայեր բռնի տեղահանուեցին Ադրբեջանից։ Այդ օրերին հայութիւնը հասկացաւ, որ իր գոյութեան իրաւունքը պաշտպանուած չէ օրէնքով, եւ այն պէտք է նուաճել համազգային դիմադրութեամբ։

Սումգայիթի եւ այլ քաղաքներում իրականացուած ջարդերը ոչ միայն մարդկային ողբերգութիւն էին, այլեւ խորապէս ազդեցին ազգային ինքնագիտակցութեան վրայ։ Հայ ժողովուրդը գիտակցեց, որ խաղաղ եւ օրինական պահանջները բախւում են բռնութեան պատին, եւ որ ինքնորոշման իրաւունքը հնարաւոր է պաշտպանել միայն համազգային դիմադրութեամբ եւ անհրաժեշտութեան դէպքում՝ զինուած պայքարով։ Սումգայիթը դարձաւ նոր ցեղասպանութեան սպառնալիքի խորհրդանիշ, իսկ միջազգային հանրութեան լռութիւնը՝ արդարութեան բացակայութեան վկայութիւն։

Արցախի եւ մայր Հայաստանի վճռականութիւնը, Սփիւռքի մեր հայրենակիցների օժանդակութիւնները, եռամիսնութեան կայացումը յանգեցրին նրան, որ առկայ իրավիճակում Արցախը կարողացաւ ոչ միայն պաշտպանել իր գոյութիւնը, այլեւ՝ ստեղծել անկախ պետականութիւն։

Արցախը դարձաւ ազատութեան եւ արդարութեան խորհրդանիշ՝ ապացուցելով, որ խաղաղ համակեցութիւնը հնարաւոր է միայն ազատ եւ հաւասար իրաւունքներով՝ ազգային պետական համակարգերի գոյութեան պայմաններում։ Մշտական խաղաղութիւնը կարող է հաստատուել միայն այն դէպքում, երբ բոլոր ազգերը ունենան զարգացման հաւասար հնարաւորութիւններ, իսկ ինքնորոշման իրաւունքը ճանաչուի որպէս միջազգային իրաւունքի անկիւնաքար։

2023ի Սեպտեմբերին՝ Ադրբեջանի նոր ագրեսիայի (յարձակումին) արդիւնքում, Արցախի ողջ հայ բնակչութիւնը կրկին յայտնուեց ցեղասպանութեան վտանգի առաջ, բռնի կերպով տեղահանուեց՝ դառնալով էթնիկ (ցեղային) զտման զոհ։ Դա շարունակութիւնն էր պանթուրքիստական նկրտումների հետեւանքով դեռ 1800ական թուականներից սկսած օսմանցիների, ապա Թուրքիայի եւ այժմ Ադրբեջանի կողմից իրականացուող ցեղասպանութեան, որոնք շարունակում են մնալ անպատիժ։

Ադրբեջանը պէտք է պատասխան տայ հայերի հանդէպ իրականացրած ոճրագործութիւնների համար։ Միջազգային օրէնքներն ու ժողովուրդների իրաւունքների յարգումը լոկ ձեւակերպումներ չեն, դրանք պէտք է գործեն կանխելու համար նոր աղէտներն ու բռնութիւնները։ Եւ, քանի դեռ Հայաստանի Հանրապետութիւնը շարունակում է շարժուել Ադրբեջանի թելադրած օրակարգով եւ հրաժարուել Արցախից՝ մեր համազգային դիմադրութիւնը պէտք է արթնանայ՝ ինչպէս 88ին․ այլընտրանք չունենք։

28 Փետրուար 2026

https://asbarez.am/archives/498420