Լիբանանի «Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր Շահան Գանտահարյանը «Անկարայի բեմականացումները 100-ամյակի հետհաշվարկին առընթեր» վերնագրով հոդված է հրապարակել, որում անդրադառնում է Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի՝ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակման օրվա կապակցությամբ առաջին անգամ արված ուղերձին և դրա հետ կապված արձագանքներին:
Պոլսահայ համայնքի հոգևոր թե աշխարհիկ ներկայացուցիչների հետ Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանի ունեցած հանդիպումը արտակարգ երևույթ չէ, չասելու համար, որ օրինաչափ է նույնիսկ: Բնական էր, որ համայնքի դասական իշխանության ներկայացուցիչների հանդիպումը հետևեց Էրդողանի ցավակցական գործողությանը: Հայկական կողմը համազարկ բացելու կարիք չունի Պոլսի հայ ներկայացուցիչների կողմից կատարված գերխանդավառ հայտարարությունների և մանավանդ Անկարայից պահանջված պատվերային արձագանգումների վրա: Առաջին հայկական արձագանքը իր ժամանակով, ձևաչափով և բովանդակությամբ սպասելի էր ըստ ամենայնի: Անտեղի պիտի լիներ ներհայկական որևէ բանավեճ ծավալելը այս ուղղությամբ: Բավարարվել ուրեմն, այս դեպքում արձանագրելով, որ Պատրիարքի ձիթենու ճյուղի համեմատումը արդեն քաղաքական պատվեր է` նույն մոտեցումը հրապարակող Անկարայի կողմից` միջազգային հանրությանը ցույց տալու համար խաղաղասիրական բնույթի այն ժեստը, որին դիմեց վարչապետ Էրդողանը: Այդպես էլ պիտի լիներ: Հակառակն ակնկալելը քաղաքականորեն իրատեսական պիտի չնկատվեր:
Հայկական առաջին արձագանգը այսպիսով հստականում էր: Ուղերձի հասցեատերերի կարգը ճշտել էր փոխվարչապետը: Այսպես, Վաշինգտոն կատարած իր այցելության ընթացքում Թուրքիայի փոխվարչապետը հայտարարել է. «Էրդողանը շատ կարևոր հայտարարություն է կատարել և խոսել 1915-ի դեպքերի 100-ամյակի նախօրյակին Թուրքիայի կատարած քայլերի մասին: Թե՛ ԱՄՆ-ից, թե՛ Հայաստանի Հանրապետությունից և թե՛ հայկական սփյուռքից ակնկալում ենք այդ ուղերձի պատասխանը: Այդ հարցերի լուծման համար մենք հայտարարության և քայլերի ենք սպասում»:
Նախքան փոխվարչապետի սպասողական վիճակին անդրադառնալը, արագորեն հիշենք և որոշ տարբերություն նկատենք փոխվարչապետի և արտգործնախարարի այս մասին կատարած հայտարարությունների միջև։ Դիվանագիտական ասելաձևային խաղերի մասնագետ` նախարար Դավութողլուն ուղերձի հասցեատերերի մասին բավարարվել էր «բոլոր հայերը» ասելով: Հստակեցնելով, որ ուղերձն ուղղված չէ Հայաստանի Հանրապետությանը, այլ բոլոր հայերին: Այս ձևով առաջնային հասցեատերը մնացել էր մշուշի մեջ:
Հիմա, փոխվարչապետը ճշտել է ուղերձի հասցեատերերի կարգը. նախ ԱՄՆ-ը, ապա միջազգային ընտանիքը, ապա Հայաստանի Հանրապետությունը և ապա սփյուռքը:
ԱՄՆ պետքարտուղարության բանբերը ողջունել էր Էրդողանի ցավակցությունը, մինչ Ֆրանսիայի նախագահն այն նկատել էր անբավարար. այստեղ պետք է նկատի ունենալ, իհարկե, հայտարարության ժամանակի ընտրությունն ու մանավանդ միջավայրը: Հայաստանի Հանրապետության և հայկական սփյուռքի ունեցած հակազդեցությունների մեջ որևէ էական տարբերություն չկար, և այդ առումով Անկարան հակասություններ գտնելու խաղի մեջ մեծ առավելություններ չունեցավ: Ուրեմն, պոլսահայ համայնքն այս հասցեատերերի շարքում տեղ չուներ, թեև հանդիպման գործողությունը կազմակերպվել էր և դրա նախաբանը կատարվել էր, երբ նույն պատվիրակության անդամը խաղաղության Նոբելյան մրցանակի արժանի էր նկատել Թուրքիայի վարչապետին` իր կատարած քայլի համար:
ԱՄՆ-ի և միջազգային ընտանիքի անդրադարձները չեն բավարարել Անկարային: Ցավակցությունը հայտնաբար չի աշխատել, այնպես ինչպես պատկերացնում էին Անկարայի ղեկավարները: Հայկական կողմը միանշանակ է արձագանգել, մինչ ԱՄՆ-ը ու միջազգային ընտանիքը, դեռևս չեն բավարարել Անկարային:
Ցավակցելու, անցագրեր տրամադրելու, «հրամեցեք»-ի և «խաղաղասիրական» դրսևորումների այս շարքը թվում է, թե պիտի շարունակվի: 100-ամյակի հետհաշվարկը (քաունթդաուն) սկսել է արդեն, և այս օրակարգը տեղ է գտել Թուրքիայի ազգային անվտանգության խորհրդի նիստում: Անկարան հետևողականորեն պիտի փորձի գնդակը տեսնել տալ հայկական դաշտում: Թվում է թե մրցավարը՝ միջազգային ընտանիքը, դեռևս գնդակը տեսնում է թուրքական կիսադաշտում։ Ֆուտբոլային ռազմավարությունը հուշում է, որ գնդակը հակառակորդի կիսադաշտում պահելու լավագույն միջոցը հարձակողական խաղաոճն է։
http://civilnet.am/shahan-kandaharian-on-erdogan-message-and-responses/
Leave a Reply