«Խոսքը քոնն է» հաղորդման ժամանակ ուսումնասիրող Ռըֆաթ Բալիի հետ զրուցեցինք իր վերջին` «Ոչ մուսուլման մեհմեդչիկները. վկայություններ և հուշեր» գրքի մասին: Գրքում տեղ էր գտել 26 տարեկան ասորի մի երիտասարդի ուշագրավ հուշը, որը մնացել էր զինվորական ծառայությունից. «Երբ ծառայում էինք, մի օր բոլորին հավաքեցին ու լրիվ մերկացրին: Ես չմերկացա: Հետո ասացին. «Չթլպատվածները թող առանձնանան»: Մենք առանձնացանք: «Ձեզ թլպատելու ենք»,-ասացին: Ես ասացի. «Չեմ թլպատվի»: Ինձ համոզելու համար ասացին. «Թլպատումն առողջարար է: Եթե թլպատվես, լավ կլինի առողջությանդ համար»: Ես կրկնեցի. «Քրիստոնյա եմ և չեմ թլպատվի»: Նույն բանն ասացին նաև մեր հայ ընկերոջը: Վերջինս ասելով, թե «Մինչև կամուրջն անցնելը արջին քեռի ես ասելու», հայտնեց, որ կթլպատվի: Հետո չեմ հիշում` թլպատվեց, թե ոչ»:
Ռըֆաթ Բալիի հետ զրուցեցինք հենց այդ հուշի մասին: Նա ասաց. «Չգիտեմ` նման դեպքեր այսօր դեռ պատահում են, թե ոչ, բայց անցյալում շատ են եղել: Ընդունենք դա, թե չընդունենք` Թուրքիան ոչ մուսուլմաններին չի վերաբերվում որպես Թուրքիայի քաղաքացիների: Թուրքիան ոչ մուսուլմաններին վերաբերվում է հետևյալ ձևով. «Սրանց մուսուլման դարձնենք. բարի գործ կատարած կլինենք»: Երբ աչքի ենք անցկացնում 60-ական թվականների թերթերը, շատ ենք հանդիպում «Հանսը մուսուլման դարձավ» տիպի լուրերի»:
Ռըֆաթ Բալին, ուշադրություն հրավիրելով այն հանգամանքի վրա, որ ոչ մուսուլմանները խտրականության են ենթարկվել նաև զինվորական ծառայության ժամանակ, հավելեց, որ նրանք տարիներ շարունակ չեն կարողացել տասնապետ, սերժանտ կամ սպա դառնալ: Զոհաբերվելու մասին քննարկումների առնչությամբ էլ նշեց. «Իսլամական կրոնը և զինվորական ծառայությունը իրար մեջ շատ ներթափանցած երևույթներ են: Հետևաբար բանավեճեր են լինում` «Ոչ մուսուլմանին չենք կարող որպես զոհված ընդունել» թեմայով: Եթե հայացք նետեք նմանատիպ հրապարակումների տակ ընթերցողների մեկնաբանություններին, նման գրվածների կհանդիպեք: Ոչ մուսուլմանները զինվորական ծառայության ժամանակ իրենց կյանքը հայրենիքին նվիրելու համար երդում են տալիս, իսկ մյուսները «զոհված համարենք, թե ոչ» տիպի տարօրինակ բանավեճերի մեջ են մտնում:
04.10.2011
Հաբերթյուրք
Leave a Reply