Աղթամարը` պատմության վկա

2005-2007 թթ (Թուրքիայի- Ակունք խմբ) մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության ղեկավարությամբ, որպես Թուրքիայում բնակվող հայերի և հարևան Հայաստանի հետ հարաբերությունների բերալավմանն ուղղված քայլ, 15 մլն դոլար գումար է ծախսվել, և վերանորոգվել է Աղթամարը (Թուրքիայի իշխանության այդ քայլի իրական նպատակը Թուրքիայի՝ ԵՄ անդամակցության գործընթացում ԵՄ  մարմիններին մոլորության մեջ գցելն էր։ Բացի այդ՝ Թուրքիայի իշխանությունները, հայկական նշանավոր սրբավայրերը թանգարանի և գրադարանի վերածելով, փոխում են այդ սրբավայրերի իրական գործառույթը։- Ակունք խմբ․)։

Աղթամար կղզում գտնվող Սուրբ Խաչ եկեղեցին կառուցվել է 951-921 թթ․ Գագիկ Առաջին թագավորի պատվերով, Մանուել ճարտարապետի կողմից։ Ավանդազրույցի համաձայն՝ այն կառուցվել է Հիսուս Քրիստոսի խաչեփայտը Երուսաղեմից Իրան տեղափոխելուց հետո 7-րդ դարում Վանի շրջան  բերված իրական խաչի մասունքը պահպանելու նպատակով։

Կղզու հարավարևելյան հատվածում կառուցված եկեղեցին ճարտարապետական տեսանկյունից միջնադարյան հայկական արվեստի ամենափայլուն նմուշներից մեկն է համարվում։ Կարմիր անդեզիտ քարով կառուցված եկեղեցու արտաքին ճակատը զարդարված է ցածր ռելիեֆի ձևով մշակված հարուստ բուսական ու կենդանական զարդաքանդակներով։ Եկեղեցին իր այս յուրահատկությամբ հայկական ճարտարապետության պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ է գրավում։

Տասնյակ տարիներ շարունակ անուշադրության մատնված եկեղեցին 2005-2007 թթ․   Թուրքիայի Հանրապետության մշակույթի և զբոսաշրջության նախարարության գլխավորությամբ, որպես Թուրքիայում ապրող հայերի և հարևան Հայաստանի հետ հարաբերությունները բերալավելուն ուղղված քայլ, վերանորոգվել է, որի համար ծախսվել է 1․5 մլն դոլար։ Վերանորոգման աշխատանքերը միջազգային մշակութային որոշ շրջանակների կողմից համարվել է «քաղաքական նպատակ հետապնդող» արարք։ Եկեղեցին 2007 թ․ մարտի 29-ին Թուրքիայի Հանրապետության մշակույթի նախարար Էրթուղրուլ Գյունայի և Հայաստանի մշակույթի փոխնախարարի մասնակցությամբ բացվել է որպես թանգարան։ Վերանորոգման աշխատանքների ավարտին եկեղեցում 2010 թ․ սեպտեմբերի 19-ին Կ․ Պոլսի հայոց պատրիարքության հոգևոր խորհրդի պատրիարքի փոխանորդ, արքեպիսկոպոս Արամ Աթեշյանի ձեռամբ պատարագ է մատուցվել։ Դա 95 տարվա դադարից հետո այնտեղ մատուցված առաջին պատարագն էր։

2011 թ․ սեպտեմբերի 23-ին Վանի երկրաշարժի ժամանակ եկեղեցին թեթև վնասվել է։ Եկեղեցու գմբեթը ճաք է տվել, որոշ պատուհաններ և կերամիկական քանդակներ կոտրվել են։

Աղթամարի եկեղեցին ունի ոչ միայն պատմական, այլ նաև՝ զբոսաշրջության համար օրեցօր ավելացող նշանակություն։ Թուրքիայի պատմության և մշակութային պատմության մեջ ամենակարևոր վկաներից մեկը համարվող կառույցը շրջանի ամեննշանավոր պատմական ժառանգությունների շարքում է․․․

https://www.timeturk.com/tarihin-sahitliginde-akdamar/haber-1599663

Թարգմանեց Անի Մելքոնյանը

Akunq.net

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *