Օրերս հայտնի դարձավ, որ հայ-թուրքական սահմանին գտնվող Թուրքիայի Ալիջան սահմանային անցակետում իրականացվող աշխատանքների 90%-ն ավարտված է: Թուրքիայի պետական «Anadolu» լրատվական գործակալությունը գրել էր, որ մաքսային և այլ ընթացակարգերի համար նախատեսված շենքերի կառուցմանը զուգընթաց, տեղադրվում են նաև գովազդային վահանակներ և ցուցանակներ:
Նշվում էր, որ դրանց նպատակն է խրախուսել Հայաստանից Թուրքիա մեկնողներին՝ բացահայտել Իգդիրը և հարակից շրջանները: Գործակալության հաղորդմամբ՝ Ալիջանում տիրող իրավիճակին Իգդիրի նահանգապետ Էրջան Թուրանին անձամբ ծանոթացրել է Իգդիրի Քարաքոյունլու շրջանի ղեկավար Ֆաթիհ Էրդողանը: Հիշեցնենք, որ վերջերս Թուրքիան և Հայաստանը հայտարարել էին երկու երկրների միջև վիզայի գործընթացները դյուրացնելու մասին:
Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը երեկ լրագրողների հետ ճեպազրույցում հաստատեց տեղեկությունը, որ թուրքական կողմը վերականգնում է Ալիջանի անցակետը: Սակայն նա նշեց, որ հետագա զարգացումների մասին ոչինչ չի ասի, երբ որ ժամանակը գա՝ պատշաճ կերպով կտեղեկացնի:
«Պայմանավորվածությունը կա դեռ 2022 թվականից: Հայաստան-Թուրքիա կարգավորման գործընթացում իմ փորձը ցույց է տալիս, որ ավելի լավ է սպասել՝ ինչ-որ բան լինի, այդ ժամանակ էլ հայտարարել, չեմ ուզում որևէ կերպ գործընթացներին վնաս տալ»,- նշել է նա:
Հարցին, թե հնարավո՞ր է արդյոք երրորդ երկրների սահմանի բացումը զուգորդվի առհասարակ հայ-թուրքական սահմանի բացմամբ, թե՞ ամեն դեպքում պրոցեսը շարունակվելու է փուլային տարբերակով, Ռուբինյանը պատասխանեց, որ իրենց դիրքորոշումը մշտապես նույնն է.
«Մենք ուզում ենք ունենալ ամբողջապես բաց սահմաններ և հաստատված դիվանագիտական հարաբերություններ, ունենք հստակ պայմանավորվածություն և հույս ունենք, որ շուտափույթ կիրականացվի»:
Անդրադառնալով Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների կարգավորման գործընթացին՝ Ռուբինյանը շեշտել էր, որ Հայաստան-Թուրքիա և Հայաստան-Ադրբեջան գործընթացը տարբեր գործընթացներ են, բայց բնականաբար՝ քանի որ նույն տարածաշրջանում են, կարող են փոխազդել միմյանց վրա:
«Մենք կարծում ենք, որ Հայաստան-Թուրքիա կարգավորման գործընթացում առաջընթացը ոչ միայն չի վնասի, այլ նաև կօգնի և նոր ազդակ կտա Հայաստան-Ադրբեջան գործընթացին: Բացի դա՝ չենք կարող չնկատել, որ Հայաստան-Ադրբեջան գործընթացում ահռելի առաջընթաց կա՝ երկաթգծի առնվազն մասնակի ապաշրջափակումը և այլն»,- նշել է նա:
168.am-ի հետ զրույցում ռուս թուրքագետ Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին ասաց, որ Թուրքիան ակտիվորեն պատրաստվում է Հայաստանի հետ հնարավոր ապագա կարգավորման լիարժեք գործընթացին:
Նրա խոսքով, դա է փաստում թե հռետորաբանությունը, թե տեղեկություններն անցակետը վերականգնելու, ինչպես նաև վիզային դյուրացումներ կատարելու մասին:
Սակայն նա նաև գտնում է, որ Թուրքիան տարատեսակ պատճառաբանություններով հնարավորինս կհետաձգի սահմանի բացումը:
«Իսկ գլխավոր պատճառն այն է, որ Ադրբեջանը դեռևս չի արտոնում Թուրքիային անցնել Հայաստանի հետ հարաբերություններում կարգավորման օրակարգին: Եվ ստացվում է, որ Հայաստանի նկատմամբ կիրառվում է բազմաշերտ նախապայմանային քաղաքականություն: Բացի այդ, այդ քաղաքականությունը փաստորեն աջակցություն է ստանում ռեգիոնում ամրանալ փորձող ԱՄՆ-ի կողմից»,- ասաց Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին՝ հիշեցնելով օրերս Թուրքիայի ԱԳ նախարար Հաքան Ֆիդանի արած հայտարարությունը, թե ԱՄՆ-ի ու Թուրքիայի նպատակները Հարավային Կովկասում համընկնում են:
«Եվ փաստորեն թե՛ Թուրքիան, թե՛ ԱՄՆ-ը, թե՛ Ադրբեջանը քայլեր են ակնկալում Երևանից: Թուրքիայի ԱԳ նախարարն ասել էր, որ Վաշինգտոնը Երևանին մղում է Բաքվի հետ խաղաղության, այսինքն՝ Թուրքիայի ԱԳ նախարարը հայտարարեց, որ ռեգիոնում ԱՄՆ-ը, Թուրքիան, Ադրբեջանը շարժվում են մեկ օրակարգով և այդ «Թրամփի ճանապարհը» համապատասխանում է հենց այդ օրակարգին: Սահմանի բացման հարցում և Հայաստանի ուղղությամբ քայլերի հարցում ևս կա կարծես կոնսենսուս, ուստի Թուրքիան ու Ադրբեջանը ազատորեն համակարգում են իրենց քայլերը ՀՀ-ի նկատմամբ և առանձնապես շտապելու, նախապայմանները վերացնելու կարիք չունեն:
Այս ֆոնին չեմ կարծում, թե այս փուլում ևս Թուրքիան շտապի, թեև ամեն անդրադարձում ՀՀ իշխանությունների ռեգիոնալ ջանքերը բարձր են գնահատվում, հայտնում են աջակցություն այդ օրակարգին»,- ասաց վերլուծաբանը, շարունակելով, որ դա ամեն դեպքում չի ստիպում Թուրքիային տարանջատել հայ-թուրքական օրակարգը հայ-ադրբեջանական օրակարգից: Ռուս արևելագետը գտնում է, որ Թուրքիան այնուամենայնիվ ռեգիոնալ օրակարգը քայլերի պատրանքով լցնելու խնդիր ունի: «Գուցե արվեն փոքր քայլեր կամ ցույց տան, որ կարգավորման օրակարգն ակտիվ փուլ է մտնում առանց էական քայլերի»,- ասաց Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին:
Leave a Reply