{"id":8453,"date":"2011-09-19T03:05:58","date_gmt":"2011-09-19T08:05:58","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=8453"},"modified":"2011-09-19T03:05:58","modified_gmt":"2011-09-19T08:05:58","slug":"halide-edipin-suriye-anilari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/","title":{"rendered":"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right\"><a href=\"mailto:hurayse@hotmail.com\">Ay\u015fe H\u00fcr<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=8454\" rel=\"attachment wp-att-8454\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-8454\" title=\"Ay\u015fe H\u00fcr\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/Ay\u015fe-H\u00fcr.jpg\" alt=\"\" width=\"272\" height=\"185\" \/><\/a>Son g\u00fcnlerde kanl\u0131 olaylara sahne olan Suriye, bildi\u011finiz gibi bir zamanlar Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bir eyaletiydi. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girmesinden bir hafta sonra, 18 Kas\u0131m 1914\u2019te, Bahriye Naz\u0131r\u0131 Cemal Pa\u015fa, hem \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Kanal Seferi\u2019ni icra etmek, hem bir s\u00fcredir ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 politikalar g\u00fcden milliyet\u00e7i hareketleri kontrol etmek i\u00e7in, IV. Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Suriye, Filistin, Hicaz ve Kilikya B\u00f6lgeleri Umumi Valili\u011fi\u2019ne atanm\u0131\u015ft\u0131.<\/em><\/strong><em><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0Cemal Pa\u015fa, Suriye ve L\u00fcbnan\u2019da, gayrim\u00fcslimlere ve Arap milliyet\u00e7ilerine kar\u015f\u0131 izledi\u011fi sert politikalarla tarihe ge\u00e7ti. Hatta Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u015eam ve Beyrut\u2019ta 32 Arap milliyet\u00e7isini ast\u0131rmas\u0131n\u0131n, Mekke \u015eerifi\u2019nin ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 \u2018Arap \u0130syan\u0131\u2019n\u0131n esas nedeni oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Elbette ger\u00e7ek bu kadar basit de\u011fil. Ancak bu yaz\u0131da bu konuya de\u011fil, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n b\u00f6lgeyi \u2018Konyala\u015ft\u0131rmak\u2019 (Pa\u015fa \u2018T\u00fcrkle\u015ftirmek\u2019 yerine bu terimi kullan\u0131yordu) y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc e\u011fitim faaliyetlerine de\u011finece\u011fim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Haydarpa\u015fa Gar\u0131\u2019nda\u00a0hareket<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Edebiyat\u00e7\u0131 ve siyaset\u00e7i Halide Edip (Ad\u0131var) Han\u0131m, 1916 yaz\u0131nda Cemal Pa\u015fa\u2019dan bir mektup alm\u0131\u015ft\u0131. Emir Subay\u0131 Falih R\u0131fk\u0131 (Atay) taraf\u0131ndan getirilen mektupta Cemal Pa\u015fa \u2018T\u00fcrk kad\u0131n\u0131n\u0131n medar-\u0131 iftihar\u0131\u2019 Halide Han\u0131m\u2019a, Beyrut\u2019taki Amerikan ve Frans\u0131z kolejlerine benzer okullar a\u00e7ma hayalinden s\u00f6z ediyor ve Halide Han\u0131m\u2019\u0131 Suriye ve L\u00fcbnan\u2019a davet ediyordu. Haydarpa\u015fa Gar\u0131\u2019ndan yola \u00e7\u0131kan ekipte Falih R\u0131fk\u0131 (Atay), Halide Edip, Nakiye (Elg\u00fcn) Han\u0131m, Hamdullah Suphi (Tanr\u0131\u00f6ver) ile Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n \u2018\u00e7ar\u015fafl\u0131 s\u00f6rler\u2019 dedi\u011fi kad\u0131n hocalar vard\u0131. Cemal Pa\u015fa Hamdullah Suphi\u2019nin Suriye\u2019deki eski T\u00fcrk-\u0130slam mimarisi eserleriyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131n\u0131 istemi\u015fti. Falih R\u0131fk\u0131\u2019ya g\u00f6re Cemal Pa\u015fa, b\u00f6ylece \u2018L\u00fcbnan\u2019\u0131 Konyala\u015ft\u0131rmay\u0131\u2019 hayal ediyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Ermeni katili\u00a0Bahaeddin \u015eakir<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130stasyonlardan birinde trene 1915 Ermeni katliamlar\u0131nda g\u00f6rev alm\u0131\u015f Dr. Bahaeddin \u015eakir binmi\u015fti. Halide Edip\u2019le Bahaeddin \u015eakir yol boyunca konu\u015fmu\u015flard\u0131. Bahaeddin \u015eakir yapt\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6yle gururla anlatm\u0131\u015ft\u0131 ki, daha sonra Halide Edip, Falih R\u0131fk\u0131\u2019ya \u201cbana bilmeyerek bir katilin elini s\u0131kt\u0131rd\u0131n\u0131z\u201d diye sitem etmi\u015fti. Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n dedi\u011fine g\u00f6re Bahaeddin \u015eakir de kendisine \u201cSenin gibi gen\u00e7leri bu kad\u0131nla temas etmekten men etmeli\u201d demi\u015fti. Falih R\u0131fk\u0131\u2019ya g\u00f6re ikisi de birbirinden nefret etmi\u015flerdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Han\u0131m ve Nakiye Han\u0131m, L\u00fcbnan\u2019a vard\u0131klar\u0131nda Pa\u015fa\u2019y\u0131, Sofar\u2019daki k\u00f6\u015fk\u00fcnde ziyaret etmi\u015flerdi. Dediklerine g\u00f6re Pa\u015fa\u2019n\u0131n e\u015fi Seniye Han\u0131m \u0130svi\u00e7re\u2019ye \u00e7ocu\u011funu tedaviye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in yoktu. Pa\u015fa\u2019n\u0131n o g\u00fcnlerde \u2018L\u00fcbnan\u2019\u0131n ecesi\u2019 diye \u00fcnlenen Linda S\u00fcrsok ile birlikte oldu\u011fu dedikodusu yap\u0131l\u0131yordu. Halide Han\u0131m\u2019a g\u00f6re, evde Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n k\u0131z karde\u015fi ve kay\u0131nvalidesi vard\u0131. K\u0131z karde\u015fi son derece ciddi ve iyi kalpli bir T\u00fcrk kad\u0131n\u0131yd\u0131. Ya\u015f\u0131 da hayli ilerlemi\u015fti. Kay\u0131nvalidesi ise 60 ya\u015flar\u0131nda ince, enerjik ve \u015f\u0131k bir han\u0131md\u0131. Ev halk\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 son derece sayg\u0131l\u0131 davran\u0131yordu. Halide Edip\u2019in bu t\u00fcr ki\u015fisel a\u00e7\u0131klamalarla Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 itibar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f Cemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 okurlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde aklama gayreti i\u00e7inde oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Ayntura Yetimhanesi\u2019ni ziyaret<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n iste\u011fi \u00fczerine iki hafta boyunca Beyrut\u2019ta konuyla ilgili ki\u015filerle g\u00f6r\u00fc\u015fen Halide Edip Cemal Pa\u015fa\u2019ya bir rapor sunmu\u015ftu. Rapora g\u00f6re L\u00fcbnan, Beyrut ve \u015eam vilayetleri ortak bir e\u011fitim sistemi alt\u0131nda birle\u015ftirilecek, \u00fc\u00e7 vilayetin her birinde alt\u0131 s\u0131n\u0131fl\u0131 bir ilkokul a\u00e7\u0131lacak, bu ilkokullar\u0131n g\u00f6revi de \u00f6\u011frencileri normal okullara ve kolejlere haz\u0131rlamak olacakt\u0131. Okullarda T\u00fcrk\u00e7e, Arap\u00e7a ve Frans\u0131zca, \u00fc\u00e7 dil \u00f6\u011fretilecekti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Raporun sunumundan sonra Halide Edip, Kud\u00fcs\u2019teki kutsal mek\u00e2nlar\u0131 ve Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 Ayntura (Ain Toura) Yetimhanesi\u2019ni gezdi. Yetimhane\u2019de sava\u015fta ve 1915\u2019teki k\u0131r\u0131mda anne-babas\u0131n\u0131 kaybeden Ermeni \u00e7ocuklar\u0131 kal\u0131yordu. Bilindi\u011fi gibi Suriye ve L\u00fcbnan 1915\u2019teki \u00f6l\u00fcm yolculu\u011funun menzillerinden biriydi. Halide Edip, \u00e7ocuklara T\u00fcrk isimlerinin verildi\u011fini \u00f6\u011frenince Cemal Pa\u015fa\u2019ya itiraz etmi\u015fti. Ama Cemal Pa\u015fa, ba\u015fka yol olmad\u0131\u011f\u0131na ikna etmi\u015fti kendisini.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">16 Eyl\u00fcl 1916\u2019da Suriye\u2019deki incelemelerini bitiren Halide Edip ve Nakiye Han\u0131m \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fcler. Ama Halide Edip, k\u0131sa s\u00fcre sonra Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u0131srarl\u0131 daveti \u00fczerine tekrar Suriye\u2019ye gidecekti. Bu sefer gitmeden \u00f6nce g\u00fcvendi\u011fi baz\u0131 ki\u015filere ak\u0131l dan\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Bunlardan biri olan \u015fair Yahya Kemal daha sonra yolculukla ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncesini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131: \u201cAnadolu bombo\u015f dururken, yaln\u0131z Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n muvakkat (ge\u00e7ici) bir h\u00fck\u00fcmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tezyin etmek (s\u00fcslemek) i\u00e7in, bizi ve lisan\u0131m\u0131z\u0131 pek \u00f6zlemeyen Suriye\u2019de bir maarif fezeyan\u0131 (ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131) bahusus (\u00f6zellikle) o felaketler aras\u0131nda bir\u00e7ok insan\u0131 ac\u0131 ac\u0131 g\u00fcl\u00fcmsetiyordu\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u0130nsaniyete yard\u0131m i\u00e7in<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip ise biyografik eseri \u2018Mor Salk\u0131ml\u0131 Ev\u2019de neden gitmeyi kabul etti\u011fini \u015f\u00f6yle anlam\u0131\u015ft\u0131: \u201c1916 y\u0131l\u0131n\u0131n Eyl\u00fcl\u2019\u00fc harbin insanlar\u0131 \u00fcmitsizli\u011fe sevkeden \u0131st\u0131rap ve sefaleti ile doludur. Muharrirlik hayat\u0131m bence o g\u00fcnlerde ehemmiyetini kaybetmi\u015fti. Bir sat\u0131r dahi yazam\u0131yordum. E\u011fer M\u00fcsl\u00fcman kad\u0131nlar\u0131n\u0131n \u00e7ekilebilece\u011fi bir manast\u0131r hayat\u0131 bizde olabilse idi, mutlak \u00e7ekilirdim. Her ne ise bu vaziyette her insan mutlak insaniyete elinden geleni yapmak ister. Benim i\u00e7in tek saha talim ve terbiye sahas\u0131 olabilirdi. O hizmet sahas\u0131n\u0131 bana L\u00fcbnan ve Arap diyar\u0131 a\u00e7t\u0131. Ayntura yetimhanesindeki \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 sekiz y\u00fcze \u00e7\u0131km\u0131\u015f oldu\u011funu, gerek oras\u0131 ve gerekse L\u00fcbnan ve Suriye\u2019de haz\u0131rlanm\u0131\u015f plana g\u00f6re mektep a\u00e7ma faaliyetini deruhte etmemi Cemal Pa\u015fa tekrar teklif etti\u011fi zaman hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden kabul ettim.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Cemal Pa\u015fa ile aralar\u0131nda ne vard\u0131?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=8455\" rel=\"attachment wp-att-8455\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-large wp-image-8455\" title=\"halide edip\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/halide-edip-600x407.jpg\" alt=\"\" width=\"555\" height=\"376\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip bu ikinci seyahatine k\u0131z karde\u015fleri Nigar ve Belk\u0131s han\u0131mlar\u0131 da g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130ki o\u011flunu ise ablas\u0131 Mahmure\u2019ye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Ayr\u0131ca heyette, 50 kadar kad\u0131n e\u011fitimci ile birka\u00e7 da erkek e\u011fitimci vard\u0131. Ancak bu seyahat \u0130stanbul\u2019da dedikodulara neden oldu. Baz\u0131lar\u0131 Halide Edip\u2019le Cemal Pa\u015fa aras\u0131nda bir g\u00f6n\u00fcl ba\u011f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Yoksa evli barkl\u0131 bir kad\u0131n, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p b\u00f6yle zorlu bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kar m\u0131yd\u0131? \u0130kiliyi yak\u0131ndan g\u00f6zleme f\u0131rsat\u0131 bulmu\u015f olan Falih R\u0131fk\u0131\u2019n\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ikili aras\u0131nda b\u00f6yle bir ili\u015fki yoktu ancak Halide Edip\u2019in Cemal Pa\u015fa \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etkisi vard\u0131. Cemal Pa\u015fa ona dan\u0131\u015fmadan, onay\u0131n\u0131 almadan bir evrak\u0131 bile imzalayamaz hale gelmi\u015fti. Halide Edip\u2019in erkekler \u00fczerindeki bu etkisi biliniyordu. Pek \u00e7ok erke\u011fi, hi\u00e7 y\u00fcz vermeden etkilemeyi ba\u015farm\u0131\u015f biriydi. \u00d6rne\u011fin Yahya Kemal\u2019in 1918 y\u0131l\u0131nda B\u00fcy\u00fck Mecmua\u2019da yay\u0131mlanan \u2018Telak\u00ee\u2019 (Kavu\u015fma) adl\u0131 \u015fiirine konu olan ki\u015finin Halide Edip oldu\u011fu san\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0\u201cYollarda kalan g\u00f6zlerimin n\u00fbrunu yordum \/ Kimdir o, nas\u0131ld\u0131r diye r\u00fczg\u00e2rlara sordum \/ H\u00fcly\u00e2m\u0131 tutan bir b\u00fcy\u00fc var onda diyordum \/ G\u00f6rd\u00fcm: Di\u015fi bir pars\u0131n el\u00e2 g\u00f6zleri vard\u0131\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sonu\u00e7ta, ikili gayet s\u0131k\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131lar ve Halide Edip Suriye ve L\u00fcbnan\u2019da bir dizi okul a\u00e7t\u0131. Beyrut\u2019taki Dar\u00fc\u2019l Nas\u0131rat adl\u0131 yat\u0131l\u0131 k\u0131z mektebi ve muallim (\u00f6\u011fretmen) mektebi,\u00a0Beyrut, \u015eam ve L\u00fcbnan\u2019\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerindeki yat\u0131l\u0131 ve normal k\u0131z ilkokullar\u0131, Beyrut\u2019ta \u00fc\u00e7-d\u00f6rt bin k\u0131z ve kad\u0131n\u0131n devam etti\u011fi sanayi mektepleri ile Suriye\u2019deki Tanail Ziraat Mektebi ilk akla gelenlerdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cemal Pa\u015fa, Suriye\u2019nin \u00fcnl\u00fc Ermeni m\u00fczisyeni Vedi Sabra\u2019y\u0131 bu okullarda m\u00fczik dersleri vermekle g\u00f6revlendirmi\u015fti. Vedi Sabra, Halide Edip\u2019in Yusuf Peygamber ve karde\u015flerini konu alan \u2018Kenan \u00c7obanlar\u0131\u2019 adl\u0131 oyunu besteleyecek, oyun Ayntura Yetimhanesi\u2019nin \u00f6\u011frencileri taraf\u0131ndan 13 kez sahnelenecekti. Ger\u00e7i Vedi Sabra, Fransa lehine casusluk yapt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Erzurum\u2019a s\u00fcr\u00fcld\u00fc ama bu ve benzeri \u015f\u0131kl\u0131klar sayesinde okullar yerli halktan b\u00fcy\u00fck ra\u011fbet g\u00f6rd\u00fc. L\u00fcbnan\u2019daki okullara daha \u00e7ok H\u0131ristiyan aileler, \u015eam\u2019daki okullara ise M\u00fcsl\u00fcman aileler ba\u015fvuruyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u201c\u00dclkemi en \u00e7ok\u00a0ben ele\u015ftiririm!\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip bu seyahatinde Ayntura Yetimhanesi ile daha yak\u0131ndan ilgilendi. Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Dr. L\u00fctfi (K\u0131rdar) Bey\u2019le birlikte \u00e7ocuklar\u0131 salg\u0131n hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ona g\u00f6re Cemal Pa\u015fa, \u201cs\u00fcrg\u00fcn Ermenilerine kar\u015f\u0131 eski Osmanl\u0131 devlet adam\u0131na yak\u0131\u015f\u0131r bir vaziyet alm\u0131\u015ft\u0131\u201d ve Ermeni kad\u0131nlar Cemal Pa\u015fa\u2019ya ba\u011fl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131, ad\u0131n\u0131 i\u015fledikleri mendillerle g\u00f6steriyorlard\u0131. Ancak bir seferinde \u015fu itirafta bulunmu\u015ftu: \u201cHi\u00e7 kimse \u00fclkesini benim sevdi\u011fim kadar sevemez, ancak, hi\u00e7 kimse \u00fclkesini benim ele\u015ftirdi\u011fim sertlikte ele\u015ftiremez. Bu katliamlar\u0131n lekesini de milletimin \u00fcst\u00fcnden hi\u00e7bir \u015fey temizleyemez.\u201d\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu konu\u015fmaya \u015fahit olan ki\u015fi Halide Edip\u2019in Beyrut\u2019ta a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 okullardan birinde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f Harriet Fischer adl\u0131 bir misyonerdi. Rahibe Fischer, \u201cliderlerinin bu vah\u015feti s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp s\u00fcrd\u00fcrmeyece\u011fini\u201d sordu\u011funda Halide Edip \u201cBaz\u0131lar\u0131 yapt\u0131 bunu ve h\u00e2l\u00e2 devam ediyorlar. H\u00e2l\u00e2 bitmedi. Baz\u0131lar\u0131 kat\u0131lmad\u0131. Ancak onlar\u0131n idari g\u00fc\u00e7leri yoktu. Ayr\u0131ca, s\u00f6ylenen \u015fuydu: Sava\u015ftay\u0131z. Her yan\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fmanlarla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f. B\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcrsek, her \u015feyi kaybederiz. Bizim milletimiz, ya da Ermeniler\u2026\u201d diye savunmu\u015ftu siyasi yolda\u015flar\u0131n\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u201cAd\u0131m \u015e\u00fckr\u00fc,\u00a0soyad\u0131m 535\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 konu\u015fmada Ayntura\u2019daki Ermeni yetimleri i\u00e7in de \u015f\u00f6yle savunuyordu Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n politikalar\u0131n\u0131: \u201cEvet, isimleri de\u011fi\u015ftirildi ama onlar \u00e7ocuk, din ne demek bilmiyorlar. \u015eimdi onlar\u0131 doyurup giydirmek ve g\u00fcvenliklerini sa\u011flamak gerek.\u201d Halbuki, Ermeni etnolog Vergine Svazlian\u2019\u0131n derledi\u011fi s\u00f6zl\u00fc tarih anlat\u0131lar\u0131nda yetim \u00e7ocuklar\u0131n her \u015feyin fark\u0131nda oldu\u011fu anla\u015f\u0131l\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin 1904 F\u0131nd\u0131cak do\u011fumlu Harutyun Alboyac\u0131yan demi\u015fti y\u0131llar sonra: \u201cAna-babam\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fckten sonra, beni ve benim gibi ergin olmayan \u00e7ocuklar\u0131 toplay\u0131p Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n T\u00fcrk yetimler yurduna g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Benim soyad\u0131m 535\u2019ti; ad\u0131m ise \u015e\u00fckr\u00fc\u2019yd\u00fc. Ermeni arkada\u015f\u0131m da Enver ad\u0131n\u0131 ald\u0131. Bizi s\u00fcnnet ettiler. T\u00fcrk\u00e7e bilmeyen bir s\u00fcr\u00fc \u00e7ocuk vard\u0131; onlar Ermeni olduklar\u0131 anla\u015f\u0131lmas\u0131n diye haftalarca konu\u015fmad\u0131lar. E\u011fer \u00e7avu\u015flar bunu duysalard\u0131 onlar\u0131 falakaya yat\u0131r\u0131r, tabanlar\u0131na 20-30-50 darbe vurur veya saatlerce g\u00fcne\u015fe bakmaya zorlarlard\u0131. Bize dua ettiriyorlard\u0131; \u2018Padi\u015fah\u0131m \u00e7ok ya\u015fa!\u2019 c\u00fcmlesini \u00fc\u00e7 kere tekrarlamam\u0131z gerekiyordu. Bize T\u00fcrk giysileri giydiriyorlard\u0131: beyaz entari, onun \u00fcst\u00fcne de siyah c\u00fcppe. Bir m\u00fcd\u00fcr\u00fcm\u00fcz, birka\u00e7 bayan hocam\u0131z vard\u0131. Cemal Pa\u015fa bize iyi bak\u0131lmas\u0131n\u0131 emretmi\u015fti; zira o Ermenilerin akl\u0131n\u0131 ve yeteneklerini \u00e7ok takdir ediyor ve sava\u015f\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131 takdirde, binlerce T\u00fcrkle\u015fmi\u015f Ermeni \u00e7ocu\u011fun gelecekte kendi halk\u0131n\u0131 y\u00fcceltece\u011fine, bizim gelecekte kendisine destek olaca\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yordu&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u00c7\u00f6llerde ot yiyen \u00e7ocuklar<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip, Rahibe Fischer\u2019e Cemal Pa\u015fa\u2019y\u0131 savunmu\u015ftu ancak, \u0130stanbul\u2019da kurulan yeni kabinede Maliye Naz\u0131r\u0131 olan dostu Cavid Bey\u2019e yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fu mektuba bak\u0131l\u0131rsa trajedinin fark\u0131ndayd\u0131: \u201c\u2026 Esasen bu memleket bug\u00fcnlerde hep insan\u0131 a\u011flatacak gibi. Eleminde o kadar derin ve ezilmi\u015f bir \u015fey var. Bilhassa Ermeniler, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n aziz ba\u015f\u0131na Allah\u2019la beraber yemin eden, s\u0131rf burada ya\u015famak hakk\u0131n\u0131 bulan bir s\u00fcr\u00fc bedbaht Ermeni var. Mektebe ba\u011fl\u0131 bir bina da bir\u00e7ok var. \u00c7\u00f6llerde ot yiyerek kar\u0131nlar\u0131 \u015fi\u015ftikten sonra kimi anas\u0131n\u0131, kimi babas\u0131n\u0131, bir\u00e7oklar\u0131 da \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kaybettikten sonra buraya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fler. Daha do\u011frusu, Cemal Pa\u015fa getirtmi\u015f (\u2026) D\u0131\u015far\u0131da anas\u0131 a\u00e7l\u0131ktan \u00f6len, babas\u0131 yan\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen, on iki ya\u015f\u0131nda bir Ermeni k\u0131z\u0131 geldi, iltica etti. Mahzun, b\u00fcy\u00fck g\u00f6zleriyle etraf\u0131mda dola\u015f\u0131yor, l\u00fczumlu l\u00fczumsuz elimi \u00f6p\u00fcp a\u011fl\u0131yor. Bah\u00e7ede bir facia daha var. O\u011flunu yan\u0131nda \u00f6ld\u00fcr\u00fcrlerken birdenbire dilini kaybeden bir bedbaht, \u00f6teki o\u011flunu ve ailesini nereye att\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyor. Ayaklar\u0131 \u00e7\u0131plak, g\u00f6zleri elem i\u00e7inde, m\u00fctemadiyen i\u015faretle felaketini hayk\u0131r\u0131yor. Bazen geceleri \u00e7ocu\u011fu \u00f6len bir kad\u0131n gibi, ba\u015f\u0131 elleri i\u00e7inde d\u00f6\u011f\u00fcn\u00fcyor, d\u00f6\u011f\u00fcn\u00fcyor. G\u00fcnd\u00fczleri yaz\u0131m\u0131 yazarken bazen h\u0131\u00e7k\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015fitiyorum. Pencereye ko\u015fuyorum, a\u015fa\u011f\u0131da bah\u00e7ede ellerini sall\u0131yor, o\u011flunun kalbinden kur\u015fun ge\u00e7erken \u00e7\u0131kan sesi g\u00f6klere uluyor, s\u00f6yl\u00fcyor. Bunlardan binlerce, y\u00fczlerce var. Yetimhaneler hayatta bir \u015feyin telafi edemeyece\u011fi \u015feyi kaybetmi\u015f yar\u0131 a\u00e7 bedbaht \u00e7ocuklarla dolu\u2026\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip, mektubunu \u201cYeni kabine bu emsalsiz zul\u00fcm ve cinayetin hi\u00e7 olmazsa sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 hafifletemez mi? \u015eimdi bug\u00fcn ya\u015fayanlara insan hakk\u0131 veremez mi? Ben kendi hayat\u0131mla bu fena ve \u00e7irkin \u015feyi \u00f6deyebilsem \u00f6derdim. Fakat benim hayat\u0131m nedir? Hi\u00e7 hem de pek g\u00fcl\u00fcn\u00e7 ve k\u00fc\u00e7\u00fck bir hi\u00e7!\u201d diye bitirmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halide Edip baz\u0131 kaynaklara g\u00f6re 4 Mart\u2019ta, baz\u0131 kaynaklara g\u00f6re ise Mart ay\u0131n\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru Suriye\u2019den ayr\u0131ld\u0131. Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n g\u00f6revi ise 12 Aral\u0131k 1917\u2019de bitti. Suriye ve L\u00fcbnan\u2019daki Ermeni yetimlerinin \u00e7ilesi ise hi\u00e7bir zaman bitmedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u00d6ZET KAYNAK\u00c7A:<\/strong>\u00a0<em>\u0130pek \u00c7al\u0131\u015flar, Halide Edip, Biyografisine S\u0131\u011fmayan Kad\u0131n (Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2011, s. 135-142;\u00a0Halide Edip, Mor Salk\u0131ml\u0131 Ev, Can Yay\u0131nlar\u0131, 2007; Nevzat Artu\u00e7, Cemal Pa\u015fa, Askeri ve Siyasi Hayat\u0131, TTK Yay\u0131nlar\u0131, 2008; Falih R\u0131fk\u0131 Atay, Zeytinda\u011f\u0131, Bate\u015f Yay\u0131nevi, 1981.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cAgos\u201d, Say\u0131:802<strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fe H\u00fcr Son g\u00fcnlerde kanl\u0131 olaylara sahne olan Suriye, bildi\u011finiz gibi bir zamanlar Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bir eyaletiydi. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girmesinden bir hafta sonra, 18 Kas\u0131m 1914\u2019te, Bahriye Naz\u0131r\u0131 Cemal Pa\u015fa, hem \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Kanal Seferi\u2019ni icra etmek, hem bir s\u00fcredir ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 politikalar g\u00fcden milliyet\u00e7i hareketleri kontrol etmek i\u00e7in, IV. Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":8454,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-8453","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ay\u015fe H\u00fcr Son g\u00fcnlerde kanl\u0131 olaylara sahne olan Suriye, bildi\u011finiz gibi bir zamanlar Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bir eyaletiydi. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girmesinden bir hafta sonra, 18 Kas\u0131m 1914\u2019te, Bahriye Naz\u0131r\u0131 Cemal Pa\u015fa, hem \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Kanal Seferi\u2019ni icra etmek, hem bir s\u00fcredir ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 politikalar g\u00fcden milliyet\u00e7i hareketleri kontrol etmek i\u00e7in, IV. Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-09-19T08:05:58+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/halide-edip-600x407.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"12 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/\",\"name\":\"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg\",\"datePublished\":\"2011-09-19T08:05:58+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg\",\"width\":272,\"height\":185},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ay\u015fe H\u00fcr Son g\u00fcnlerde kanl\u0131 olaylara sahne olan Suriye, bildi\u011finiz gibi bir zamanlar Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin bir eyaletiydi. Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019na girmesinden bir hafta sonra, 18 Kas\u0131m 1914\u2019te, Bahriye Naz\u0131r\u0131 Cemal Pa\u015fa, hem \u0130ngilizlere kar\u015f\u0131 Kanal Seferi\u2019ni icra etmek, hem bir s\u00fcredir ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 politikalar g\u00fcden milliyet\u00e7i hareketleri kontrol etmek i\u00e7in, IV. Ordu Kumandanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2011-09-19T08:05:58+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/09\/halide-edip-600x407.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"12 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/","name":"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg","datePublished":"2011-09-19T08:05:58+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/09\/Ayse-Hur.jpg","width":272,"height":185},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/09\/19\/halide-edipin-suriye-anilari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Halide Edip\u2019in Suriye an\u0131lar\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8453","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8453"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8453\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}