Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi d\u00fcn Reis Mustafa Pa\u015fa\u2019n\u0131n taht-\u0131 riyasetinde i\u00e7tima ederek Trabzon tehcir ve taktilinde medhald\u00e2r olma\u011fla maznun bulunanlar\u0131n muhakemelerine devam etmi\u015f ve m\u00fcddeiumuminin iddianamesi ber-vech-i \u00e2t\u00ee okunmu\u015ftur:<\/p>\n
“Ermenilerin tehciri hakk\u0131nda \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmet-i merkeziyesince ittihaz olunan mukarrer\u00e2t\u0131n Trabzon vilayeti merkeziyle m\u00fclhak kur\u00e2s\u0131nda tatbik ve icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda: Evvela Ermeni z\u00fck\u00fbrunun ve onu m\u00fcteakib mu\u00e2mel\u00e2t-\u0131 tehciriyenin kendilerine de te\u015fmil edilen nisv\u00e2n ve s\u0131by\u00e2n\u0131n tayin edilen mahallere sevkleri esnas\u0131nda bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 De\u011firmendere cihetlerinde b\u00eerahm\u00e2ne katl, s\u0131byan ve nisv\u00e2n\u0131n\u0131 kay\u0131klara bilirk\u00e2b deniz a\u00e7\u0131klar\u0131nda denize atarak bo\u011fmak suretiyle telef, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Hilal-i Ahmer Hastahanesinde tedavi maksad\u0131yla suver-i muhtelife ile tesmim bunu m\u00fcteakib emv\u00e2l, nukud, m\u00fccevher\u00e2t vesair z\u00ee-k\u0131yem e\u015fyalar\u0131n\u0131 ya\u011fma eylemek gibi b\u00fct\u00fcn \u00e2lem-i be\u015feriyetin bir lanet ve nefretle y\u00e2d edece\u011fi fezayih ve ef\u2019\u00e2l-i cin\u00e2iyeye ictis\u00e2r eylemekle m\u00fcttehem elyevm hal-i firarda bulunan Trabzon Valisi Cemal Azmi ve murahhas Nail ve h\u00e2z\u0131r-\u0131 bilmeclis bulunan Mehmet Ali, Mustafa, Niyazi, Nuri ve r\u00fcfeka-y\u0131 sairesi bu az\u00eem kitali v\u00fccuda getirmek hususunda her birerlerinin derece-i dahl ve i\u015ftir\u00e2kleri tayin-i cezaya esas olacakt\u0131r. Evvel-i emrde bunlar\u0131n tedkiki l\u00e2zime-i kanuniyedendir. Cemal Azmi, murahhas Nail Beyler kimlerdir? Bunlar devlet ve h\u00fck\u00fcmet memuru olmay\u0131p devletin hasbe\u2019t-tesad\u00fcf zim\u00e2m-\u0131 um\u00fbrunu dokuz sene evvel her nas\u0131lsa ellerine ge\u00e7irerek her birerleri bilistikl\u00e2l veya bir di\u011ferine mu\u00e2venet suretiyle bili\u015ftir\u00e2k env\u00e2-i mez\u00e2lim, kital, irtik\u00e2b\u00e2t, suistim\u00e2l\u00e2t-\u0131 m\u00fctev\u00e2liye ile h\u00fck\u00fcmet-i seniyyeyi bug\u00fcnk\u00fc vaz\u2019-\u0131 haz\u00eene d\u00fc\u015f\u00fcren tahribk\u00e2r ellerden, vah\u015fi zihniyetlerden m\u00fcte\u015fekkil \u0130ttihat ve Terakki denilen haydut \u00e7etesinin Trabzon m\u00fcmessil-i cin\u00e2\u00eelerindirler.<\/p>\n
\u0130\u015fte makam-\u0131 iddi\u00e2n\u0131n Cemal Azmi ve Nail haklar\u0131ndaki nokta-i nazar\u0131 ve beyanat\u0131 budur. \u015eu itibarla bu ikisi f\u00e2il-i as\u0131l, \u00e2mil-i m\u00fcdebbirdir. Cemal Azmi, murahhas Nail bir ki\u015fi olmak m\u00fcnasebetiyle bu az\u00eem kitali bittabi v\u00fcc\u00fbda getiremezler. Tertib\u00e2t ve tasavvur\u00e2t-\u0131 cin\u00e2iyelerini mensub olduklar\u0131 \u00e7etenin matl\u00fbb ve m\u00fcltezimi olan \u015fekilde yapmak i\u00e7in bir\u00e7ok aletlere arz-\u0131 ihtiy\u00e2c ediyorlard\u0131. Bu aletlerin ted\u00e2rikinde tatbik ettikleri usul ve meslek de bu aletlerin kendilerinden daha basit, daha mahd\u00fbd\u00fc\u2019l-fikr hul\u00e2sa gayrin n\u00fcf\u00fbz ve kudretinden isti\u00e2neye al\u0131\u015fm\u0131\u015f kendi sa\u2019y ve gayretiyle m\u00fckteseb\u00e2t-\u0131 ilmiyyesiyle terakki, teali imk\u00e2n\u0131n\u0131 kendileri i\u00e7in m\u00fcnseleb olmu\u015f adamlardan intihab ve ted\u00e2rikinde tatbik olunan usul ve takib edilen nazariye de bu idi. Hi\u00e7 \u015f\u00fcbhesiz ki \u00e2lem-i insaniyeti dilh\u00fbn ve m\u00fcteessir eden bu cinayetlere az \u00e7ok kitabda me\u015fgul olmu\u015f b\u00fct\u00fcn feyz ve rifat\u0131n\u0131 m\u00fckteseb\u00e2t-\u0131 ilmiyyesinden bekleyen insanlar i\u015ftirak edemezdi. \u015eu itibariyle icra k\u0131l\u0131nan tahkikat ve esn\u00e2-y\u0131 muhakemede istima olunan \u015fuh\u00fbdun ve bir\u00e7ok kes\u00e2n\u0131n m\u00fcdellel ihbar\u00e2t\u0131, Vehib Pa\u015fa\u2019n\u0131n evrak miyan\u0131nda mahfuz raporlar\u0131ndan istinbat olunan netayic-i kanuniyeye nazaran:<\/p>\n
Cemal Azmi, murahhas Nail\u2019in hareket-i v\u00e2k\u0131alar\u0131 hem-fiil olmalar\u0131 itibariyle kanun-\u0131 cezan\u0131n k\u0131rkbe\u015finci maddesinin delaletiyle y\u00fczyetmi\u015finci maddesine temas etti\u011fi bu suretle tecziyeleri ve Niyazi, Mustafa, Nuri, Mehmed Ali ve Doktor Saib Beylerin ef\u2019\u00e2l-i cin\u00e2iyeyi i\u2019d\u00e2d ve teshil eylemesinde bilerek f\u00e2il-i asl\u00eelere mu\u00e2venette bulunmalar\u0131 hasebiyle bu cinayetin feran z\u00eemedhali olduklar\u0131ndan, ancak bunlardan Doktor Saib tabib olmak s\u0131fat\u0131yla bir tabib i\u00e7in hastay\u0131 tesmime ihtiya\u00e7 yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc mikdar-\u0131 fenniden fazla verilen devalar hastay\u0131 \u00f6ld\u00fcrece\u011fi gibi ciddi bir te\u015fhis hilaf\u0131na ayn\u0131 maksad\u0131n yanl\u0131\u015f tedavi neticesiyle de husule gelece\u011fi tabiidir. Bunu ak\u0131l ve mant\u0131k ve kanun kabul edemez. V\u00fccudu farz olunsa dahi mahallinde feth-i meyyit ve otopsi yap\u0131p evvela o \u00f6lenlerin vefat\u0131n\u0131 int\u00e2c eden nev\u2019-i sem anla\u015f\u0131ld\u0131ktan sonra bu da esb\u00e2b-\u0131 s\u00fcb\u00fbtiyyeye iktiran ederse o fiilin f\u00e2ili olabilir. Bug\u00fcn ise buna imk\u00e2n olmad\u0131\u011f\u0131ndan bundan dolay\u0131 bu cihetten mumaileyhin beraatine yaln\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 k\u00fcfe ile nakl gibi hem-fiil olanlar\u0131n harek\u00e2t-\u0131 cin\u00e2y\u00e2tk\u00e2r\u00e2nesine mu\u00e2venette bulunmas\u0131 hasebiyle di\u011ferleriyle beraber harek\u00e2t-\u0131 v\u00e2k\u0131alar\u0131na temas eden kanun-\u0131 cezan\u0131n k\u0131rkbe\u015finci maddesinin f\u0131kra-i saniyesi del\u00e2letiyle y\u00fczyetmi\u015fd\u00f6rd\u00fcnc\u00fc madde mucibince tecziyelerini, Kaymakam Talat Bey\u2019in tehcir ve taktil ve tek\u00e2lif-i harbiye komisyonlar\u0131nda zerre kadar kanaat-bah\u015f-i vicdan olacak suistimalat\u0131na \u015fuh\u00fbd ve del\u00e2ile destres olunamad\u0131\u011f\u0131ndan mumaileyhin de beraatini taleb ederim.<\/p>\n
Bundan sonra m\u00fcdafaa vekillerinin m\u00fcdafaalar\u0131n\u0131n istim\u00e2\u0131 z\u0131mn\u0131nda muh\u00e2kemenin Cumartesi g\u00fcn\u00fc saat dokuz bu\u00e7u\u011fa tatil olundu\u011fu taraf-\u0131 riyasetten tebli\u011f olunarak muh\u00e2kemeye hitam verilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00a0<\/em><\/strong>\u201cAlemdar\u201d, 16 Nisan 1919<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi d\u00fcn Reis Mustafa Pa\u015fa\u2019n\u0131n taht-\u0131 riyasetinde i\u00e7tima ederek Trabzon tehcir ve taktilinde medhald\u00e2r olma\u011fla maznun bulunanlar\u0131n muhakemelerine devam etmi\u015f ve m\u00fcddeiumuminin iddianamesi ber-vech-i \u00e2t\u00ee okunmu\u015ftur: “Ermenilerin tehciri hakk\u0131nda \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmet-i merkeziyesince ittihaz olunan mukarrer\u00e2t\u0131n Trabzon vilayeti merkeziyle m\u00fclhak kur\u00e2s\u0131nda tatbik ve icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda: Evvela Ermeni z\u00fck\u00fbrunun ve onu m\u00fcteakib mu\u00e2mel\u00e2t-\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-5287","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler"],"yoast_head":"\n