{"id":4789,"date":"2011-03-19T03:33:32","date_gmt":"2011-03-19T08:33:32","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=4789"},"modified":"2011-03-19T03:33:32","modified_gmt":"2011-03-19T08:33:32","slug":"bir-zamanlar-trabzon-ermenileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/","title":{"rendered":"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: left\"><strong><em><a rel=\"attachment wp-att-4790\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=4790\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-4790\" title=\"Ay\u015fe H\u00fcr\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/Ay\u015fe-H\u00fcr.jpg\" alt=\"\" width=\"272\" height=\"185\" \/><\/a>\u00a0\u00a0\u00a0 Ay\u015fe H\u00fcr<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">19 Ocak 2007\u2019de derin bir cinayete kurban verdi\u011fimiz Hrant Dink\u2019in katilin Trabzonlu \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine, T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Trabzon Ba\u015fkan\u0131 Mithat Kerim Aslan \u201cDemek ki buray\u0131 se\u00e7tiler\u201d demi\u015fti. Sonra bir televizyon program\u0131nda komplo teorileri ile me\u015fhur Aytun\u00e7 Alt\u0131ndal \u201cTrabzon pilot b\u00f6lge olarak se\u00e7ildi\u201d dedi.<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ard\u0131ndan bir ara MHP Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na soyunan \u00dcmit \u00d6zda\u011f \u201cB\u00f6lgenin milli dokusunun zay\u0131f insan zeminini istismar ederek, milli dokuyu par\u00e7alamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor\u201d diyerek kafam\u0131z\u0131 iyice kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Kim se\u00e7ti, ni\u00e7in se\u00e7ti, hedef neydi, merak etmi\u015ftik do\u011fal olarak. Ergenekon soru\u015fturmalar\u0131 sayesinde bu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 art\u0131k a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 biliyoruz. Ancak aradan ge\u00e7en d\u00f6rt y\u0131lda Hrant Dink cinayetinin azmettiricilerini mahkemeye \u00e7\u0131karmay\u0131 ba\u015faramad\u0131k, neredeyse su\u00e7\u00fcst\u00fc yap\u0131lan Og\u00fcn Samast\u2019\u0131 bile mahk\u00fbm ettiremedik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">19 Ocak haftas\u0131nda, Trabzon\u2019un yak\u0131n d\u00f6nem tarihine bakmak anlaml\u0131 olabilir diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. B\u00f6lgenin Rum ahalisinin ak\u0131betini 14 Mart 2010 tarihli \u201cPontus\u2019un gayr\u0131 resm\u00ee tarihi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m. Bu hafta s\u0131ra, b\u00f6lgenin Ermeni ahalisinin ak\u0131betinde.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Berlin Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n etkileri<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tanzimat\u2019tan sonraki d\u00f6neme damgas\u0131n\u0131 vuran II. Abd\u00fclhamid, Do\u011fu topraklar\u0131nda her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha derinle\u015fen K\u00fcrt krizini kararl\u0131 bir \u0130slam birli\u011fi politikas\u0131yla \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ve bunu k\u0131smen de olsa ba\u015fard\u0131 ama Hamidiye Alaylar\u0131n\u0131n olu\u015fumuyla bir\u00e7ok S\u00fcnni K\u00fcrt a\u015fireti yeni siyasi, hukuki ve ekonomik imtiyazlar kazan\u0131rken Ermeniler, Yezidiler ve Dersim\u2019in d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Alevilerin devletle ili\u015fkileri biraz daha bozuldu. Sonu\u00e7ta Abd\u00fclhamid politikalar\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu olarak Do\u011fu vilayetlerinde ya\u015fayan etnik gruplar aras\u0131nda art\u0131k dostluk ve dayan\u0131\u015fmadan de\u011fil, d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve \u00e7at\u0131\u015fmadan s\u00f6z edilmeye ba\u015fland\u0131. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, merkezi devletin deste\u011fi ile imparatorlu\u011fun uzak b\u00f6lgelerinde boy g\u00f6stermeye ba\u015flayan misyonerlik faaliyetlerinin etkisi ile b\u00f6lgede sosyal, dinsel ve cinsiyetler aras\u0131ndaki hiyerar\u015filerde \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. \u00a0\u00c7ok dinli ve \u00e7ok etnisiteli bir toplumun ekonomik alanda en verimli unsuru olarak ta\u015fra \u015fehirlerinde k\u00fc\u00e7\u00fck ve b\u00fcy\u00fck burjuvaziyi olu\u015fturan H\u0131ristiyanlar, idari reformlarla yetinmeyip siyasi ortakl\u0131k talep etmeye ba\u015flay\u0131nca, bu talep Trabzon gibi kozmopolit bir \u015fehirde b\u00fcy\u00fck sorun yaratmad\u0131 ancak, imparatorlu\u011fun geneli a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, \u201cmillet-i h\u00e2kime\u201dyi temsil etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen siyasi elitler a\u00e7\u0131s\u0131ndan kolay sindirilecek bir durum de\u011fildi.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130plerin iyice gerilmesine neden olan olay, 1878 Berlin Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 61. Maddesi ile verilen s\u00f6zlerin yerine getirilmemesi oldu. Baz\u0131 gen\u00e7 Ermeniler, cemaat \u00f6nderlerine bask\u0131 yaparak, h\u00fck\u00fcmete kar\u015f\u0131 tavr\u0131n sertle\u015ftirilmesini istemeye ba\u015flad\u0131lar. \u0130lk Ermeni siyasi \u00f6rg\u00fct\u00fc 1880\u2019lerde M\u0131g\u0131rdi\u00e7 Portakalyan taraf\u0131ndan kuruldu. 1885\u2019te kurulan ikinci parti olan Armenagan\u2019\u0131n (Armenakan) \u00f6rg\u00fctleyicileri de Portakalian\u2019\u0131n yolda\u015flar\u0131yd\u0131. Rusya\u2019daki \u2018Narodnik\u2019 hareketinden etkilenen \u00e7e\u015fitli gruplar 1887\u2019de Cenevre\u2019de, daha sonra da Tiflis\u2019te devrimci dernekler kurdular, ard\u0131ndan da partile\u015fmeye ba\u015flad\u0131lar. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlileri 1887\u2019de Cenevre\u2019de kurulan ve Marksist ilkeleri benimsemi\u015f olan Devrimci H\u0131n\u00e7ak (\u00c7an) Partisi (1909\u2019dan sonra Sosyal Demokrat H\u0131n\u00e7ak ad\u0131n\u0131 ald\u0131) ve 1890\u2019da Tiflis\u2019te kurulan Ta\u015fnaksutyun (Ermeni Devrimci Federasyonu-EDF) idi.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Trabzon\u2019da Ermeni \u00f6rg\u00fctlenmesi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">O y\u0131llarda yakla\u015f\u0131k bir milyon ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve bunun 150 bin kadar\u0131n\u0131n Rum, 40 kadar\u0131n\u0131n Ermeni oldu\u011fu Trabzon Vilayeti\u2019nde ilk siyasi grubun 1880\u2019lerde bir grup \u00f6\u011frenci taraf\u0131ndan kuruldu\u011fu san\u0131l\u0131r ama bilinen ilk \u00f6rg\u00fct 1889\u2019da kurulan Krtasirats Gaghtni Enkerutiun (Gizli E\u011fitim Derne\u011fi) idi. Van\u2019da 1885 y\u0131l\u0131nda kurulan Armenagan adl\u0131 siyasi partinin Trabzon \u015fubesi ise, partinin kuruldu\u011fu y\u0131l a\u00e7\u0131ld\u0131. H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019nin kurucular\u0131ndan Ruben Khan-Azat\u2019\u0131n (Nshan Karapetian) 1890\u2019da Trabzon\u2019daki Amerikan K\u0131z Okulu\u2019na \u00f6\u011fretmen olarak gelmesiyle siyasi \u00e7al\u0131\u015fmalar h\u0131z kazand\u0131, Bafra, Merzifon, Amasya, Tokat, Yozgat, A\u011f\u0131n, Arapkir ve Trabzon\u2019da H\u0131n\u00e7ak\u2019\u0131n \u015fubeleri \u00f6rg\u00fctlendi.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ancak, Khan-Azat ve arkada\u015f\u0131 Hakob (Hagop) Meghavorian\u2019\u0131n \u0130stanbul Kumkap\u0131\u2019da yap\u0131lan 5 Temmuz 1890 tarihli g\u00f6steri s\u0131ras\u0131nda polis taraf\u0131ndan tutuklanmamak \u00fczereyken \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7malar\u0131yla, Trabzon\u2019daki faaliyetleri \u00f6rg\u00fctlemek Ta\u015fnaksutyun\u2019un Rusya kanad\u0131na ba\u011fl\u0131 Simon Zavarian ve Hovsep Arghutian\u2019a kald\u0131. B\u00f6ylece H\u0131n\u00e7ak ve Ta\u015fnak hareketleri, \u00fclkenin di\u011fer yerlerinin aksine, Trabzon\u2019da ittifak haline girdiler, ancak Rusya kadrolar\u0131 hareketi daha da radikalle\u015ftirdi.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u0130TC-Ta\u015fnak \u0130ttifak\u0131 <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Do\u011fu vilayetlerinde milliyet\u00e7i ve sosyalist propaganda yapmaya ve az da olsa, baz\u0131 gerilla faaliyetleri s\u00fcrd\u00fcrmeye ba\u015flayan Ermeni partilerinin hedefleri ile ilk n\u00fcvesi 1889\u2019da Asker\u00ee T\u0131bbiye\u2019de kurulan \u0130ttihat ve Terakki Cemiyeti\u2019nin (\u0130TC) hedefi asl\u0131nda ayn\u0131yd \u0130ki taraf da II. Abd\u00fclhamid\u2019in bask\u0131c\u0131 rejimine son verip yerine daha \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc bir rejim kurmay\u0131 istiyorlard\u0131. O tarihlerde \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n Do\u011fu Anadolu\u2019da Erzurum ve Trabzon d\u0131\u015f\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck h\u00fccreleri d\u0131\u015f\u0131nda ciddi bir \u00f6rg\u00fctlenmesi yoktu. Ermeni \u00f6rg\u00fctleri ise Balkanlarda varl\u0131k g\u00f6steremiyorlard\u0131. Bu nedenle Do\u011fu illerinde toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumaya s\u00f6z verdi\u011fi s\u00fcrece \u00f6zellikle Ta\u015fnaklar \u0130TC taraf\u0131ndan ittifak edilebilir bir parti olarak kabul edilmi\u015flerdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130li\u015fkiler 1894 y\u0131l\u0131nda, (bug\u00fcn Batman iline ba\u011fl\u0131) Sason\u2019da ba\u015flayan ve k\u0131sa s\u00fcrede t\u00fcm b\u00f6lgeye yay\u0131lan pogromlardan sonra s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131. (Bu katliamlarda \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131 Britanya ve Frans\u0131z konsolosluk raporlar\u0131 100 bin ila 200 bin aras\u0131nda g\u00f6sterir, Ermeni Patrikhanesi\u2019nin rakam\u0131 300 bine \u00e7\u0131kar\u0131r, resm\u00ee tarih\u00e7i Kamuran G\u00fcr\u00fcn ise 8.700 Ermeni ile 1.800 M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrer.)\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Vali Kadri Bey\u2019e \u00f6vg\u00fcler<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Abd\u00fclhamit y\u00f6netimi, \u00fclke \u00e7ap\u0131nda Ermeni milliyet\u00e7ilerine g\u00f6z a\u00e7t\u0131rm\u0131yordu ama Trabzon Valisi Kadri Bey\u2019in ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc ve uzla\u015fmac\u0131 tavr\u0131 sayesinde Trabzon\u2019da bask\u0131lar en alt d\u00fczeyde kalm\u0131\u015ft\u0131. Trabzon Vilayeti\u2019ndeki t\u00fcm y\u00f6neticiler i\u00e7in ilgin\u00e7 bilgi notlar\u0131 tuttu\u011fu g\u00f6r\u00fclen Longworth\u2019a g\u00f6re, 1892 y\u0131l\u0131n\u0131n may\u0131s ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda Ali Bey\u2019in yerine atanan Kadri Bey, \u201cazimli, kararl\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkan, g\u00fcler y\u00fczl\u00fc, c\u00f6mert, kolay ula\u015f\u0131labilir, ancak neyin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermede zorlanan \u00e7o\u011fu zaman ise yanl\u0131\u015f karar veren\u201d bir g\u00f6revliydi ve \u201calt\u0131 y\u0131ll\u0131k g\u00f6revi boyunca Ermeni hadisesini \u00f6nleyememesi ya da isteksiz davranmas\u0131\u201d ki\u015fisel tarihinde kara bir leke gibi durmaktayd\u0131. Longworth\u2019a g\u00f6re selefi Ali Bey ise muhtemelen \u0130stanbullu bir Rum olan Geogiades ile evli oldu\u011fu i\u00e7in, \u00f6zel ya\u015fam\u0131 ile halk\u0131n g\u00f6z\u00fcne batm\u0131\u015f, Padi\u015faha, dans etti\u011fi, kumar oynad\u0131\u011f\u0131, i\u00e7ki i\u00e7ti\u011fi yolunda jurnaller yollanm\u0131\u015f, ancak bunlardan bir \u015fey \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cB\u00fct\u00fcn vil\u00e2yetler Trabzon gibi y\u00f6netilse, T\u00fcrklerin k\u00f6t\u00fc y\u00f6netiminden \u00e7ok az \u015fey i\u015fitiriz\u201d diyen Longworth, H\u0131n\u00e7ak Partisi\u2019ne \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe giden yolun sadece kundak\u00e7\u0131l\u0131k, soygun ve cinayetlerden ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in\u201d sempati duymuyordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu tutumun, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n H\u0131ristiyanlara y\u00f6nelik bir katliama y\u00f6nelmelerine neden olabilece\u011finden korkuyordu. Ancak Longworth\u2019un korktu\u011fu olmad\u0131 ve Ocak 1895\u2019te Trabzon\u2019da mahkemeye sevk edilen 17 Ermeni siyasi eylemciden sadece be\u015fi 5 y\u0131ldan 15 y\u0131la kadar de\u011fi\u015fen hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Bahri Pa\u015fa suikast\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">30 Eyl\u00fcl 1895\u2019de \u0130stanbul\u2019da, B\u00e2b-\u0131 \u00c2li\u2019de toplanarak reform taleplerini dile getiren Ermenilerin g\u00f6sterisinin aniden 10 g\u00fcnl\u00fck bir ter\u00f6r d\u00f6nemine d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve can kay\u0131plar\u0131n\u0131n meydana gelmesiyle huzursuzluk zirveye \u00e7\u0131kt\u0131. O g\u00fcnlerde eski Van Valisi Bahri Pa\u015fa \u0130stanbul\u2019a giderken birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne Trabzon\u2019da konaklam\u0131\u015ft\u0131. Van\u2019daki uygulamalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Ermeniler taraf\u0131ndan pek sevilmeyen Bahri Pa\u015fa ile ona e\u015flik eden Trabzon Kumandan\u0131 Hamdi Pa\u015fa, \u0130ran Konsolosu Mirza Raz\u00ee Han ve Trabzon Posta Telgraf Ba\u015f M\u00fcd\u00fcr\u00fc Hac\u0131 \u00d6mer Efendi\u2019ye, 3 Ekim 1895\u2019te iki Ermeni genci taraf\u0131ndan ba\u015far\u0131s\u0131z bir suikast giri\u015fiminde bulunuldu. Sald\u0131rganlar\u0131n biri hari\u00e7 di\u011ferlerinin Vali Kadri Bey\u2019in himmetiyle tutuklanmaktan kurtulmalar\u0131, \u00fcst\u00fcne \u00fcstl\u00fck ka\u00e7ak Ha\u00e7ik\u2019in ertesi g\u00fcn Vil\u00e2yet K\u00e2tibi Rahmi Efendi\u2019nin katline kar\u0131\u015fmas\u0131 \u00fczerine ortal\u0131k iyice gerginle\u015fti.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0\u00a0Birka\u00e7 g\u00fcn sonra, \u0130stanbul olaylar\u0131nda bir yak\u0131n\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyan bir Ermeni\u2019nin, kald\u0131\u011f\u0131 han\u0131n balkonundan, olaylar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u015fehirde dola\u015fan Kadri Bey ve \u00e7evresindekilerin \u00fczerine ate\u015f a\u00e7mas\u0131yla fitil ate\u015flendi. Olay\u0131 duyan M\u00fcsl\u00fcman ahali, \u015fehirdeki H\u0131ristiyan evlerini talan ederken, Avusturya, \u0130ran, Fransa, \u0130talya, Rusya, Yunanistan, Bel\u00e7ika ve \u0130spanya konsoloslar\u0131 olaylar\u0131n yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yerel y\u00f6neticilerle konu\u015ftular ama g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri olaylar\u0131 bast\u0131rmakta ba\u015far\u0131s\u0131z oldu.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Rus sava\u015f gemisi Teretz geliyor <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">7 Ekim 1895 g\u00fcn\u00fc kimli\u011fi belli olmayan biri taraf\u0131ndan bir M\u00fcsl\u00fcman \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcnce olaylar iyice \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131. \u00d6fkeli M\u00fcsl\u00fcman-T\u00fcrk ahalinin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan ka\u00e7mak i\u00e7in Ermeniler konsolosluklara ve okullara s\u0131\u011f\u0131nd\u0131lar. Olaylar\u0131n zirveye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn sadece Frans\u0131z Konsoloslu\u011fu\u2019na s\u0131\u011f\u0131nanlar\u0131n say\u0131s\u0131 iki-\u00fc\u00e7 bin idi. Vali Kadri Bey\u2019in giri\u015fimleri ile ertesi g\u00fcn ortal\u0131k sakinle\u015fti ve d\u00fckk\u00e2nlar a\u00e7\u0131ld\u0131. Ancak k\u0131sa s\u00fcre sonra olaylar tekrar ba\u015flad\u0131. 10 ekimde h\u00fck\u00fcmet s\u0131k\u0131y\u00f6netim ilan etti ve 14 ekimde Trabzon liman\u0131na Rus sava\u015f gemisi Teretz\u2019in gelmesiyle taraflar \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rakmak zorunda kald\u0131lar. Ancak benzeri olaylar Samsun, Ordu ve G\u00fcm\u00fc\u015fhane b\u00f6lgelerinde de boy g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Britanya Konsolosu Longworth bu konuyla ilgili raporunda, Ermenileri kastederek \u201csilahs\u0131z ve bihaber durumdaki bu insanlar hemen hemen hi\u00e7 kar\u015f\u0131 koymadan ac\u0131kl\u0131 bir teslimiyet i\u00e7inde can ve mallar\u0131n\u0131 vermi\u015ftir. Ancak yine de kahramanca hareketleri de t\u00fcmden yok de\u011fildi\u201d diyordu. \u201cTrabzon\u2019da pek \u00e7ok sessiz ve savunmas\u0131z insan\u0131n bu \u015fekilde yok edilmesini Asya T\u00fcrkiyesi\u2019ndeki seri olaylar\u0131n ilki\u201d olarak niteleyen Longworth\u2019a g\u00f6re, olaylarda 298\u2019i Trabzon merkezde olmak \u00fczere, civar kasaba ve k\u00f6ylerde (G\u00fcm\u00fc\u015fhane d\u00e2hil) toplam 507 Ermeni \u00f6lm\u00fc\u015f, 5197 ki\u015fi g\u00f6\u00e7 etmi\u015f, 1.510 ev ve d\u00fckk\u00e2n ya\u011fmalanm\u0131\u015f, 320 ev ve d\u00fckk\u00e2n yanm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrk taraf\u0131n\u0131n kayb\u0131 ise 16 ki\u015fi olup, Trabzon\u2019da M\u00fcsl\u00fcmanlara ait 162 d\u00fckk\u00e2n, G\u00fcm\u00fc\u015fhane\u2019de ise 70 d\u00fckk\u00e2n ya\u011fmalanm\u0131\u015ft\u0131. Olaylarda \u00fc\u00e7 de Rum \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Saray\u0131n casuslar\u0131n\u0131n M\u00fcsl\u00fcman halk aras\u0131nda, \u201c\u0130ngiltere\u2019nin te\u015fvikiyle Ermenilerin isyan edecekleri ve ani bir sald\u0131r\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcreceklerine dair dedikodular yaymas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden\u201d olaylar\u0131n b\u00f6yle kanl\u0131 h\u00e2l ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen konsolosa g\u00f6re askerlerin kar\u0131\u015fmamas\u0131 durumunda can kayb\u0131 bu kadar y\u00fcksek olmayabilirdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u201cT\u00fcrklerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu kom\u015fular\u0131na kar\u015f\u0131 [k\u00f6t\u00fc] tav\u0131r almakta teredd\u00fct etmi\u015fti.\u201d\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Trabzon\u2019dan ilk g\u00f6\u00e7ler<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Longworth\u2019a g\u00f6re olaylar y\u00fcz\u00fcnden hi\u00e7bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n tutuklanmamas\u0131 da y\u00f6netimin yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyordu ancak, y\u00f6netim Ermenilere kar\u015f\u0131 da yumu\u015fak davranm\u0131\u015ft\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc tutuklanan 400 Ermeni\u2019den 35-40 ki\u015fi haricindekiler, hemen serbest b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1896\u2019n\u0131n aral\u0131k ay\u0131nda, Abd\u00fclhamid, olaylara kar\u0131\u015fanlara af ilan etti ve \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lanlar ile k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131lar d\u0131\u015f\u0131ndakiler serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131. Ama art\u0131k kendilerini g\u00fcvende hissetmeyen Ermenilerin bir k\u0131sm\u0131 Rusya\u2019ya g\u00f6\u00e7 etti. Longworth\u2019un tahminine g\u00f6re 1896\u2019n\u0131n sonunda Trabzon Sanca\u011f\u0131\u2019ndan g\u00f6\u00e7 edenlerin say\u0131s\u0131 7.600 ki\u015fiye ula\u015fm\u0131\u015f, 1.200 Ermeni hanesi 450\u2019ye inmi\u015fti. Ancak, Trabzon\u2019daki Ermeni cemaati, bu b\u00fcy\u00fck darbeyi, ABD, \u0130ngiltere, Fransa ve \u0130svi\u00e7re ba\u015fta olmak \u00fczere Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin maddi yard\u0131mlar\u0131, \u0130stanbul\u2019daki Ermeni Ortodoks Patrikhanesi ve Viyana\u2019daki Katolik M\u0131khitaristlerin maddi-manevi deste\u011fi ile k\u0131sa s\u00fcrede atlatacaklard\u0131. Nitekim Ermeni Ortodoks Patrikhanesi kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 1902\u2019de, Trabzon Sanca\u011f\u0131\u2019nda 24 bin Ermeni ya\u015f\u0131yor, 41 kilise ve \u00fc\u00e7 bin \u00f6\u011frencinin okudu\u011fu 47 okul ile Ermeni tiyatrosu faaliyetine devam ediyordu.\u00a0<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u0130TC-Ta\u015fnak ittifak\u0131 ve 1908<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130TC de \u00fclkenin di\u011fer b\u00f6lgelerinde benzer ba\u015fkald\u0131r\u0131lar\u0131 \u00f6rg\u00fctlemi\u015fti. Sonunda \u0130TC-Ta\u015fnak ittifak\u0131 ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131 ve II. Abd\u00fclhamit Me\u015frutiyet\u2019i ikinci kez ilan etmek zorunda kald\u0131. Ama ili\u015fkilerin bozulmaya ba\u015flamas\u0131 da bu tarihte oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130TC, bask\u0131c\u0131 Abd\u00fclhamit\u2019i tahttan indirmekten vazge\u00e7mi\u015f, iktidar\u0131 perde arkas\u0131ndan idare etmeye karar vermi\u015fti. Bu durum Ta\u015fnaklar\u0131 ku\u015fkuland\u0131rd\u0131. 1909\u2019da \u0130stanbul\u2019da \u0130TC\u2019nin \u00f6rg\u00fctledi\u011fi 31 Mart Olay\u0131 ya\u015fand\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcnlerde Adana\u2019da ya\u015fanan olaylarda 20 bin Ermeni\u2019nin M\u00fcsl\u00fcman halk taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesiyle Ermenilerin \u0130ttihat\u00e7\u0131lara g\u00fcveni iyice azald\u0131. 1912 se\u00e7imlerinde Ermenilere verilen s\u00f6zler tutulmad\u0131. \u0130pler 1914 yaz\u0131nda koptu.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">24 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc \u0130stanbul\u2019daki Ermeni cemaatinin \u00f6nde gelen 250\u2019ye yak\u0131n temsilcisi s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderildi\u011finde, Trabzon\u2019un \u00f6nde gelen Ermenileri de tutuklanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. 20 haziranda h\u00fck\u00fcmet Trabzon\u2019daki t\u00fcm Ermenilerin tehciri i\u00e7in emir verdi. 27 haziranda \u0130stanbul\u2019daki el\u00e7ili\u011fe bir telgraf \u00e7eken Alman Konsolosu Heinrich Bergfeld, Trabzon Vilayeti\u2019nde yakla\u015f\u0131k 30 bin ki\u015finin tehcire konu oldu\u011funu, bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7l\u0131k ve tif\u00fcs y\u00fcz\u00fcnden \u00f6lmesinin mukadder oldu\u011funu belirtiyordu. (2008\u2019de Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 Talat Pa\u015fa Belgeleri\u2019ne g\u00f6re Trabzon\u2019da ya\u015fayan 37.500 Ermeni\u2019nin tamam\u0131 1 Temmuz 1915\u2019ten itibaren yakla\u015f\u0131k bir ay i\u00e7inde tehcir edilmi\u015fti.)\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Trabzon\u2019da Rus i\u015fgali<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">18 \u015eubat 1916\u2019da, General V. Liakhov\u2019un komutas\u0131ndaki iki Rus t\u00fcmeni, Rize, S\u00fcrmene ve Of\u2019tan sonra Trabzon\u2019a girdi\u011finde geride kalan Ermeniler derin bir nefes ald\u0131lar. Ard\u0131ndan Van, Mu\u015f, Erzurum ve Erzincan da Rus i\u015fgaline u\u011frad\u0131. Ermeni partizanlar\u0131 h\u0131zla Hem\u015fin b\u00f6lgesinde faaliyete ge\u00e7tiler. Din de\u011fi\u015ftirenleri tekrar H\u0131ristiyan yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmakla yetinmediler, Trabzon y\u00f6resinde T\u00fcrk k\u00f6ylerini bas\u0131p, \u00f6ld\u00fcrmelere ve ya\u011fma olaylar\u0131na kalk\u0131\u015ft\u0131lar. Ama 1917 Bol\u015fevik Devrimi durumu aniden tersine \u00e7evirdi ve \u201cKahraman Bey\u201d lakapl\u0131 bir subay\u0131n etraf\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenen Harakal\u0131 Mustafa A\u011fa, karde\u015fi Ey\u00fcp A\u011fa, Sad\u0131ro\u011flu S\u00fcleyman A\u011fa gibi e\u015fraftan ki\u015filer Ermeni ve Rum \u00e7etecilere kar\u015f\u0131 koymaya ba\u015flad\u0131lar.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bol\u015fevik Devrimi nedeniyle karga\u015fa i\u00e7ine giren Rus Ordusu\u2019nun zaaflar\u0131ndan ustaca yararlanan Osmanl\u0131 birlikleri 24 \u015eubat 1918\u2019de Trabzon\u2019u geri ald\u0131ktan sonra, Mart 1918\u2019de Kars, Ardahan ve Batum, Rusya ile imzalanan Brest-Litovsk Anla\u015fmas\u0131 ile Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019na geri verildi.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Mehmed Emin Bey\u2019in \u015fahadeti <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Durumu Ermenilerin lehine de\u011fi\u015ftiren, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun sava\u015ftan yenik \u00e7\u0131kmas\u0131 ve 30 Ekim 1918\u2019de Mondros M\u00fctarekesi\u2019ni imzalamas\u0131 oldu. M\u00fctareke\u2019den sonra sadece M\u00fcttefikler de\u011fil, \u0130ttihat\u00e7\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131 olan Saray ve \u00e7evresi de sava\u015f ve Ermeni Tehciri su\u00e7lular\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 istiyordu. \u00d6zellikle bas\u0131n bu konuda \u0131srarl\u0131 bir yay\u0131n kampanyas\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Meclis\u2019te bu konuda en \u00e7ok s\u00f6z alan ki\u015fi ise, Trabzon Mebusu Haf\u0131z Mehmet Emin Bey\u2019di. Sadrazam Ahmet \u0130zzet Pa\u015fa H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin program\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 bir konu\u015fmada \u201cd\u00f6rt seneden beri yap\u0131lan mezalimin ger\u00e7ek su\u00e7lular\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 memleket i\u00e7inde gezmelerinden\u201d rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Mehmet Emin Bey \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cBunu bendeniz g\u00f6rd\u00fcm. Ordu kazas\u0131nda bir kaymakam vard\u0131. Ermenileri kay\u0131\u011fa doldurarak Samsun\u2019a g\u00f6ndermek bahanesi ile denize d\u00f6kt\u00fcrd\u00fc. Evet, bizim memurlar\u0131m\u0131z\u0131n bir\u00e7ok Ermeni \u00e7oluk ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 kestiklerini ben de s\u00f6yl\u00fcyorum. Ve mallar\u0131 da ya\u011fma edildi. Fakat bu say\u0131 iddia edildi\u011fi gibi bir milyon de\u011fil, 500-600 bin civar\u0131ndad\u0131r. Ayr\u0131ca bu insanlar\u0131n \u2018Ermeni olduklar\u0131ndan dolay\u0131 kesildikleri\u2019 yolundaki beyanlar da do\u011fru de\u011fildir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenilerin Karadeniz\u2019deki Rum \u00e7etecilere yard\u0131m etti\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla tehcir i\u00e7in ortada baz\u0131 nedenlerin oldu\u011funu ileri s\u00fcren Mehmet Emin Bey, k\u0131smi k\u00f6y bo\u015faltmalar\u0131 ile sorun hallolabilecekken bu i\u015fle alakas\u0131z insanlar\u0131n toptan b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131na s\u00fcr\u00fclmesinin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131na de\u011finmi\u015f ancak, \u201cbu canice i\u015fleri yapanlar\u0131n ancak be\u015fte biri T\u00fcrk\u2019t\u00fcr\u201d demi\u015fti.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Trabzon yarg\u0131lamalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1918 Mondros M\u00fctarekesi\u2019nden sonra \u0130tilaf Devletlerinin ve \u0130TC muhaliflerinin bast\u0131rmas\u0131yla tehcir su\u00e7lular\u0131n\u0131n yarg\u0131lamalar\u0131 kapsam\u0131nda, Trabzon\u2019daki davalar 8 Mart 1919\u2019da ba\u015flad\u0131. Trabzon\u2019da ya\u015fananlar konusunda en \u00f6nemli bilgileri Trabzon Garnizon Kumandan\u0131 Avni Pa\u015fa verdi. \u201cSopal\u0131 Mutasarr\u0131f\u201d lakapl\u0131 Trabzon Valisi Cemal Azmi Bey\u2019in Ermeni erkeklerini toplayarak kay\u0131klarla Kumkale ve De\u011firmendere civar\u0131na sevk edilmeleri i\u00e7in emir verdi\u011fi ve bu ki\u015filerden bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn kur\u015funla, bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn denize at\u0131lmak suretiyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair ifadeler \u00fczerine, Berlin\u2019e ka\u00e7m\u0131\u015f olan Cemal Azmi Bey ve\u00a0\u0130TC Trabzon Sekreteri, \u201cYenibah\u00e7eli\u201d nam\u0131yla tan\u0131nan Nail Bey, vilayetteki Ermenileri kitlesel olarak tehcir etmek ve \u00f6l\u00fcmlerine neden olmaktan g\u0131yaplar\u0131nda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. G\u00fcmr\u00fck Memuru Mehmet Ali, Ermeni mallar\u0131na el koymaktan 10 y\u0131l, Emniyet M\u00fcd\u00fcr\u00fc Nuri Bey ile G\u00fcmr\u00fck M\u00fcd\u00fcr\u00fc Mustafa Efendi ayn\u0131 su\u00e7tan birer y\u0131l hapis cezas\u0131na mahk\u00fbm oldular.<strong><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cemal Azmi ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019n\u0131n lideri Dr. Bahaeddin \u015eakir, 17 Nisan 1922\u2019de, Nemesis \u00f6rg\u00fct\u00fcne ba\u011fl\u0131, Aram Yerganian adl\u0131 Ermeni militan taraf\u0131ndan Berlin\u2019de \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Ahmet \u0130zzet Pa\u015fa taraf\u0131ndan yurtd\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilen \u201cYenibah\u00e7eli\u201d Nail, Mustafa Kemal\u2019e \u0130zmir\u2019de suikast yapmaya te\u015febb\u00fcsten su\u00e7lu bulundu ve 27 A\u011fustos 1926 gecesi idam edildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yukar\u0131da ana hatlar\u0131yla verdi\u011fimiz milliyet\u00e7ilikler sava\u015f\u0131ndan T\u00fcrk taraf\u0131 galip \u00e7\u0131kt\u0131 ancak sonu\u00e7ta kaybeden sadece Ermeniler olmad\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin pek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kenti gibi, Trabzon da binlerce y\u0131ll\u0131k hem\u015ferileri ile birlikte ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal t\u00fcm \u0131\u015f\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131 kaybetti ve bir zamanlar\u0131n g\u00f6rkemli liman \u015fehrinden geriye soluk bir suret kald\u0131. \u0130\u015fte b\u00f6lgeyi son y\u0131llarda provakatif olaylar\u0131n merkezi olarak se\u00e7enler bu tarih\u00e7eden al\u0131yorlard\u0131 enerjilerini\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Kaynak\u00e7a<\/strong><em>: <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em>Louise Nalbandian,<\/em><\/strong><em> The Armenian Revolutionary Movement: The Developement of Armenian Political Parties Through the Nineteenth Century, University of California Press, Berkeley and Los Angeles, 1963. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em>Ahmet Hala\u00e7o\u011flu,<\/em><\/strong><em> \u201c\u0130ngiliz Konsolosu Longworth\u2019a g\u00f6re Trabzon Vilayeti (1892-1898),\u201d Belleten, LXVII, 250 (2003), s. 881-909. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em>Taner Ak\u00e7am-Vahakn Dadrian,<\/em><\/strong><em> Tehcir ve Taktil, Divan-\u0131 Harb-\u0131 \u00d6rfi Zab\u0131tlar\u0131, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin Yarg\u0131lanmas\u0131, 1919-1922, \u0130stanbul Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2008, Trabzon\u2019u Anlamak, (Yay. Haz.: G\u00fcven Bak\u0131rezer-Y\u00fccel Demirer), \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2009.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<a href=\"http:\/\/www.taraf.com.tr\/ayse-hur\/makale-bir-zamanlar-trabzon-ermenileri.htm\">http:\/\/www.taraf.com.tr\/ayse-hur\/makale-bir-zamanlar-trabzon-ermenileri.htm<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00a0\u00a0\u00a0 Ay\u015fe H\u00fcr 19 Ocak 2007\u2019de derin bir cinayete kurban verdi\u011fimiz Hrant Dink\u2019in katilin Trabzonlu \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine, T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Trabzon Ba\u015fkan\u0131 Mithat Kerim Aslan \u201cDemek ki buray\u0131 se\u00e7tiler\u201d demi\u015fti. Sonra bir televizyon program\u0131nda komplo teorileri ile me\u015fhur Aytun\u00e7 Alt\u0131ndal \u201cTrabzon pilot b\u00f6lge olarak se\u00e7ildi\u201d dedi.\u00a0 Ard\u0131ndan bir ara MHP Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na soyunan \u00dcmit \u00d6zda\u011f \u201cB\u00f6lgenin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-4789","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"\u00a0\u00a0\u00a0 Ay\u015fe H\u00fcr 19 Ocak 2007\u2019de derin bir cinayete kurban verdi\u011fimiz Hrant Dink\u2019in katilin Trabzonlu \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine, T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Trabzon Ba\u015fkan\u0131 Mithat Kerim Aslan \u201cDemek ki buray\u0131 se\u00e7tiler\u201d demi\u015fti. Sonra bir televizyon program\u0131nda komplo teorileri ile me\u015fhur Aytun\u00e7 Alt\u0131ndal \u201cTrabzon pilot b\u00f6lge olarak se\u00e7ildi\u201d dedi.\u00a0 Ard\u0131ndan bir ara MHP Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na soyunan \u00dcmit \u00d6zda\u011f \u201cB\u00f6lgenin [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-03-19T08:33:32+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/\",\"name\":\"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"datePublished\":\"2011-03-19T08:33:32+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"\u00a0\u00a0\u00a0 Ay\u015fe H\u00fcr 19 Ocak 2007\u2019de derin bir cinayete kurban verdi\u011fimiz Hrant Dink\u2019in katilin Trabzonlu \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00fczerine, T\u00fcrk Ocaklar\u0131 Trabzon Ba\u015fkan\u0131 Mithat Kerim Aslan \u201cDemek ki buray\u0131 se\u00e7tiler\u201d demi\u015fti. Sonra bir televizyon program\u0131nda komplo teorileri ile me\u015fhur Aytun\u00e7 Alt\u0131ndal \u201cTrabzon pilot b\u00f6lge olarak se\u00e7ildi\u201d dedi.\u00a0 Ard\u0131ndan bir ara MHP Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019na soyunan \u00dcmit \u00d6zda\u011f \u201cB\u00f6lgenin [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2011-03-19T08:33:32+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/","name":"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"datePublished":"2011-03-19T08:33:32+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/03\/19\/bir-zamanlar-trabzon-ermenileri\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Bir zamanlar Trabzon Ermenileri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4789","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4789\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}