{"id":28713,"date":"2014-03-06T02:57:23","date_gmt":"2014-03-06T07:57:23","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=28713"},"modified":"2014-03-06T02:57:23","modified_gmt":"2014-03-06T07:57:23","slug":"gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/","title":{"rendered":"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=28714\" rel=\"attachment wp-att-28714\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-28714\" alt=\"Hushardzan\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg 300w, https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2014\/03\/Hushardzan-768x513.jpg 768w, https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2014\/03\/Hushardzan.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>T\u00fcrkiye, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 olarak ifade edilen olaylar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Ankara h\u00fck\u00fcmetinin bu konuda pek az sorumlu oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcregelir. Ancak T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin gizli celse zab\u0131tlar\u0131 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 1915 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 T.C\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci ve ilk y\u0131llar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resmi ideolojinin son y\u0131llarda olduk\u00e7a zor durumda bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir yandan devlet; \u2018Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 diye bir \u015fey olmad\u0131, tam tersine Ermeniler M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 ve T\u00fcrkleri katlettiler\u2019 iddias\u0131 \u00fczerinde inatla dururken, di\u011fer yandan ara bir tez giderek yayg\u0131nla\u015f\u0131yor. Bu tez \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: \u2018Katliam\u0131 Osmanl\u0131 ve \u0130ttihat\u00e7\u0131lar yapm\u0131\u015ft\u0131r, bunda M. Kemal ve Cumhuriyetin bir su\u00e7u yok, dolay\u0131s\u0131yla olay\u0131 bu bi\u00e7imiyle yani, ge\u00e7mi\u015fte sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda olmu\u015f bitmi\u015f bir olay olarak kabul edip, tart\u0131\u015fmay\u0131 kapatal\u0131m.\u2019Biz bu yaz\u0131da az\u0131nl\u0131klar\u0131n Anadolu\u2019dan yok edilmesi ve ekonomik varl\u0131klar\u0131n\u0131n zorla gaspedilmesi s\u00fcrecinin Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131nda da nas\u0131l devam etti\u011fini, Ermenileri soyk\u0131r\u0131ma uygulatan mant\u0131\u011f\u0131n, sadece \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p as\u0131l olarak egemen kesimlerin mant\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu, T\u00fcrkiye Meclisi gizli oturum belgeleriyle g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yaz\u0131da kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kaynak T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan 1985 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan \u201cTBMM Gizli Celse Zab\u0131tlar\u0131\u201dd\u0131r. Al\u0131nt\u0131larda sadece cilt ve sayfa numaras\u0131 belirtmekle yetinece\u011fiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Cumhuriyet ve sava\u015f d\u00f6neminde soyk\u0131r\u0131m <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde Rum ve Ermenilerin Anadolu\u2019dan t\u00fcm\u00fcyle yokedilmeleri m\u00fccadelesi b\u00fct\u00fcn h\u0131z\u0131yla s\u00fcrd\u00fc. \u00d6yle ki Ermenilere fabrikalarda i\u015f\u00e7i olarak bile tahamm\u00fcl edilememektedir. 3 Temmuz 1920 tarihinde yap\u0131lan gizli oturumda M. Kemal\u2019in \u015fu s\u00f6zleri bu bak\u0131mdan dikkate de\u011fer:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cEski\u015fehir\u2019de imalathanede Ermeni oldu\u011fundan bahsedildi. Bunlar\u0131 alel\u0131tlak (ne olursa olsun) atmak taraftar\u0131y\u0131z. Fakat Rum ve Ermenileri atmakla b\u00fct\u00fcn makineler duruyor. B\u00f6yle bir zaruret y\u00fcz\u00fcnden onlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek kabil olam\u0131yor.\u201d (C. 1 s. 74)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na ve Rumlarla \u00e7at\u0131\u015fmalara ra\u011fmen D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Anadolu topraklar\u0131nda hala \u00f6nemli bir H\u0131ristiyan n\u00fcfus bulunmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin M\u00fcdafaai Milliye VekiliFevzi \u00c7akmak, 22 Ocak 1921 tarihli gizli oturumda 800 bin kadar H\u0131ristiyan bulundu\u011funu bunlar\u0131n \u00e7o\u011funun da Karadeniz illerinde varoldu\u011funu s\u00f6ylemektedir. Ayr\u0131ca gayr\u0131m\u00fcslimler ekonomik hayattaki yerlerini yine de korumaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Gayr\u0131-m\u00fcslimlerin mallar\u0131na g\u00f6z dikildi<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00fcrk Egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n sorunu, bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcnden nas\u0131l kurtuluruz ve ticarete, sanayiye nas\u0131l el koyabiliriz noktas\u0131nda toplanmakta ve buna \u00e7areler aramaktad\u0131rlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M. Kemal\u2019in yukar\u0131daki s\u00f6zleri sarfetti\u011fi oturumdan bir, iki hafta \u00f6nce Yozgat\u2019ta bir Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 23 Nisan 1920\u2019de T\u00fcrkiye Meclisi a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra Yozgat\u2019ta \u00c7apano\u011flu ailesi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde bir isyan patlak vermi\u015f, isyanc\u0131lar \u00fczerlerine g\u00f6nderilen d\u00fczenli ordu birliklerini de yenip Yozgat\u0131 i\u015fgal etmi\u015flerdi. Bat\u0131 cephesinden \u00e7a\u011fr\u0131lan ve 20 Haziran 1920\u2019de Ankara\u2019dan Yozgat\u2019a hareket eden \u00c7erkes Ethem isyan\u0131 bir hafta i\u00e7inde bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Bu konuda bilinenler bunlard\u0131r. Ama \u201cTBMM Gizli Celse Zab\u0131tlar\u0131\u201d bu olay\u0131n ba\u015fka y\u00f6nlerinin de oldu\u011funu g\u00f6steriyor.Olaydan neredeyse iki y\u0131l sonra 18 Mart 1922 tarihli gizli oturumda Eski\u015fehir Mebusu H\u00fcsrev Sami Bey sorguya \u00e7ekiliyor. Bu ki\u015fi Ethem Yozgat\u2019a giderken M. Kemal\u2019in iste\u011fiyle onun yan\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir. H\u00fcsrev Sami g\u00f6revinin Ethem\u2019e k\u0131lavuzluk yapmak ve Divan\u0131 Harp karar\u0131 olmadan insan as\u0131lmas\u0131na engel olmak oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ethem keyfine g\u00f6re insan asmaktad\u0131r. H\u00fcsrev Sami bu teklifi \u00f6nce reddediyor. Sebebine gelince: H\u00fcsrev Sami Yozgatl\u0131lar\u0131n kendisinden intikam almaya kalkabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Yozgat\u2019ta Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat Ermeni k\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u00f6nemli merkezlerden biriydi. Bo\u011fazl\u0131yan Kaymakam\u0131 Kemal Beyde bu nedenle \u0130stanbul\u2019da yarg\u0131lan\u0131p as\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. H\u00fcsrev Sami eni\u015ftesinin de Ermenileri kesti diye Yozgatl\u0131lar taraf\u0131ndan mahkum edildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu k\u0131r\u0131ma ra\u011fmen Yozgat\u2019ta hala Ermeniler ya\u015famaktad\u0131r. H\u00fcsrev Sami itiraz etmesine ra\u011fmen \u0130smet ve M. Kemal\u2019in \u0131srar\u0131yla Ethem\u2019le birlikte yola \u00e7\u0131k\u0131yor. Yozgat\u2019\u0131 ku\u015fat\u0131yorlar. Sonra top ate\u015fi yap\u0131p ard\u0131ndan Ethem\u2019in g\u00fc\u00e7leri Yozgat\u2019a giriyor. H\u00fcsrev Sami \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u0131kt\u0131 diyor ve anlat\u0131yor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cEfendiler maha\u015farallah Yozgat\u2019\u0131n kad\u0131nlar\u0131, bizim m\u00fcfrezenin efrad\u0131 (fertleri), hepsi Rum ve Ermeni mahallesini ya\u011fma ediyorlar ve Ermeni mahallesi yand\u0131. Bir\u00e7ok makt\u00fcl (\u00f6l\u00fc) vard\u0131. Bunu huzuru alinizde itiraf ediyorum. Miktar\u0131n\u0131 Allah bilir.\u201d (C. 3 s. 91)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c\u015eimdi efendim, bu memleket i\u00e7erisine efrad\u0131 m\u00fcfreze girdiler ve sabaha kadar ya\u011fma ettiler ve baz\u0131lar\u0131n\u0131 katlettiler. Ne buldularsa Rumlardan, Ermenilerden ya\u011fma ettiler ve baz\u0131lar\u0131n\u0131 da katlettiler ve yakt\u0131lar. (&#8230;) Binlerce koyun, araba, s\u0131\u011f\u0131r getirilmi\u015f ve burada Meclisin bir kilometre a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda sat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d ( s. 92)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat Mebusu S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 Bey, bunlar\u0131 anlatan H\u00fcsrev Sami\u2019yi t\u00fcm\u00fcyle do\u011frulam\u0131yor. S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 olay s\u0131ras\u0131nda Yozgat\u2019ta hapistedir. Yani olay\u0131 bizzat ya\u015fam\u0131\u015f bir ki\u015fidir. S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 Ermeni mahallesinin ya\u011fmalan\u0131p H\u0131ristiyanlar\u0131n katledildi\u011fini do\u011fruluyor ama top at\u0131ld\u0131ktan sonra isyanc\u0131lar ka\u00e7t\u0131lar, Ethem g\u00fc\u00e7lerine ilk ba\u015fta kar\u015f\u0131 koyan olmad\u0131 diyor. Hatta kendisini o\u011flunun gelip hapisten \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve di\u011fer mahkumlar\u0131n da serbest\u00e7e \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Yani S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 kar\u015f\u0131 koyma olmad\u0131\u011f\u0131 halde bilin\u00e7li bir ya\u011fma ve katliam\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ima ediyor. Sonra \u015funlar\u0131 ekliyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cH\u0131ristiyan evlerine gelince, ya\u011fmaya koyuldular. Herifin hayat\u0131, mal\u0131 gidiyor. Pencereden bomba att\u0131lar. \u0130\u00e7inde gavurlar\u0131 yakt\u0131lar.\u201d (s. 94)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00fcleyman S\u0131rr\u0131 Bey\u2019in ve H\u00fcsrev Sami\u2019nin anlatt\u0131klar\u0131ndan sadece H\u0131ristiyan az\u0131nl\u0131klar\u0131n sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131\u011f\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlara dokunulmad\u0131\u011f\u0131, hatta ya\u011fmalama i\u015fine y\u00f6re halk\u0131n\u0131n da bizzat kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Baz\u0131 yazarlar Ethem\u2019in M. Kemal\u2019le aray\u0131 bozmas\u0131na bakarak, ondan bir halk kahraman\u0131 \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu apayr\u0131 bir konu ama bunun do\u011fru bir tav\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 s\u00fcrecinde geride kalan az\u0131nl\u0131k n\u00fcfusu bezdirmek, panikletip ka\u00e7\u0131rmak i\u00e7in elden ne gelirse yap\u0131lmaya devam edilmektedir. \u00d6rne\u011fin Fevzi \u00c7akmak s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz 22 Ocak 1921 tarihli gizli oturumda H\u0131ristiyanlardan askerlik i\u00e7in bedeli nakdi al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n imalathanelerde, naf\u0131a i\u015flerinde yani yol, k\u00f6pr\u00fc, t\u00fcnel gibi bay\u0131nd\u0131rl\u0131k i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermektedir. (Bu \u00f6neri \u0130kinci D\u00fcnya Harbi\u2019nde esas olarak hayata ge\u00e7ecektir, g\u00f6rece\u011fiz.) Fevzi \u00c7akmak\u2019\u0131n bu \u00f6nerisi kar\u015f\u0131s\u0131nda, Malatya Mebusu Fevzi Efendi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cEfendiler, Ermenilerin denaat\u0131, ihaneti malumdur.(Ya\u015fa sesleri)\u201d dedikten sonra Ermeni, Rum ve Yahudilerden 500 Lira bedeli nakdi al\u0131nmas\u0131n\u0131, hem de bunlar\u0131n Erzurum\u2019a, Sivas\u2019a yollan\u0131p yollarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ister. Ard\u0131ndan da; \u201cMaksad\u0131m onlar\u0131n ezilmesidir.\u201d (s.322) diye ekler. Yani Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ve Ermeni Tehciri s\u0131ras\u0131ndaki az\u0131nl\u0131k d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm h\u0131z\u0131yla s\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>K\u00fcrt ve Rum k\u0131r\u0131m\u0131 da ba\u015fl\u0131yor <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6zellikle Do\u011fu Karadeniz b\u00f6lgesindeki Rumlar\u0131n durumu T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1920\u2019den, B\u00fcy\u00fck Taaruz\u2019un yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1922\u2019ye kadar bir\u00e7ok gizli oturumun nedeni olmu\u015ftur. O y\u0131llar\u0131n Dahiliye Vekili Fethi Bey (Okyar) bu b\u00f6lgede 85 bin Rum bulundu\u011funu s\u00f6ylerken, o d\u00f6nem (1922 y\u0131l\u0131) Canik Mebusu ve Amasya \u0130stiklal Mahkemesi \u00fcyesi olan Emin Bey, kay\u0131tlara g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 94 bin Rumun bulundu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve tahminen 4 bin Rumun da da\u011flarda e\u015fkiyal\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Biz bu rakam\u0131 100 bin Rum olarak yuvarlayal\u0131m. Egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n sorunu Samsun, Giresun, Ordu, Trabzon gibi illerde ya\u015fayan bu 100 bin Rumdan kurtulu\u015f yolu bulmakt\u0131r. Fazla da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorlar. 1915 y\u0131l\u0131n\u0131n bahar\u0131nda Ermenilere uygulanan y\u00f6ntemi bu sefer 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n Temmuzu\u2019nda Rumlara uygulamaya ba\u015fl\u0131yorlar. H\u00fck\u00fcmet 15-50 ya\u015f aras\u0131 Rum erkeklerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn i\u00e7 b\u00f6lgelere s\u00fcr\u00fclmesi karar\u0131 al\u0131yor ve bunun uygulanmas\u0131n\u0131 da Merkez Ordusu Komutan\u0131 Sakall\u0131 Nurettin Pa\u015fa\u2019ya b\u0131rak\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Burada Sakall\u0131 Nurettin Pa\u015fa hakk\u0131nda biraz bilgi vermemiz gerekiyor. Bu ki\u015fi i\u015fkenceyle insan \u00f6ld\u00fcrmekten, toplu katliam ve zul\u00fcm yapmaktan zevk alan bir sap\u0131kt\u0131r. Sakall\u0131 Nurettin o y\u0131l\u0131n yani 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n k\u0131\u015f\u0131nda Ko\u00e7giri K\u00fcrt ayaklanmas\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck bir mezalimle bast\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu mezalimde daha \u00f6nce Ermenilere yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi resmi g\u00fc\u00e7lerin yan\u0131s\u0131ra \u00f6rne\u011fin Topal Osman \u00e7etesi gibi sivil \u00e7eteler de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nurettin Pa\u015fa\u2019n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmler Meclisteki milletvekillerinin bile tahamm\u00fcl\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131rm\u0131\u015f, bu ki\u015finin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyen gizli oturumlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 4 Ekim 1921 tarihli gizli oturumdan bir \u00f6rnekle yetinelim. Erzincan Mebusu Emin Bey\u2019in konu\u015fmas\u0131ndan baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmler \u015f\u00f6yle:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cRefahiye\u2019de bir arkada\u015f\u0131m vard\u0131r, onu i\u015fhad ederek (\u015fahit olarak g\u00f6stererek) yirmi sene evvel buraya tavattun etmi\u015f, teehh\u00fcl etmi\u015f (yerle\u015fmi\u015f, evlenmi\u015f) bir T\u00fcrk, servetine tama edilerek (g\u00f6z dikilerek), kar\u0131s\u0131 cebren al\u0131nm\u0131\u015f ve sen Alevisin diyerekten herif emval ve emlaki (mal\u0131 m\u00fclk\u00fc) ya\u011fma edildikten sonra \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Efendiler; d\u00fcnyan\u0131n hangi yerinde b\u00f6yle bir hareket g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki babas\u0131n\u0131 bir evlad\u0131n elinde bir ip, di\u011fer evlad\u0131n elinde bir ip olarak \u00e7ektirilerek tam alt\u0131 saat zarf\u0131nda bu suretle feciane \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr? Rica ederim efendi sen bu vaziyet kar\u015f\u0131s\u0131nda asi olmaz m\u0131s\u0131n?(&#8230;)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu fecayi (facialar) Ermenilere bile yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hayri Bey (Dersim) &#8211; Hakikaten bu fecayi Ermenilere bile yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.\u201d (C. 2 s. 269, 270)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Sakall\u0131 Nurettin\u2019in icraatlar\u0131 <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M. Kemal ise Nurettin\u2019e sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve bu ki\u015fi K\u00fcrt ayaklanmas\u0131n\u0131n bast\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hemen ard\u0131ndan Rumlar\u0131n tehciriyle g\u00f6revlendirilmi\u015ftir. 1921 Temmuzu\u2019nda da Nurettin tehciri ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat Rumlar beklenilenden daha di\u015fli \u00e7\u0131kar. Tehcir karar\u0131n\u0131 duyar duymaz Rumlar silahlan\u0131p da\u011fa \u00e7\u0131karlar ve eylemlere ba\u015flarlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ermenilere yap\u0131lanlar ortadad\u0131r. Bu eylemler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7aresiz kalan Nurettin bunun ac\u0131s\u0131n\u0131 geride kalan \u00e7oluk \u00e7ocuk, kad\u0131n, ihtiyar Rumlardan \u00e7\u0131karmaya ba\u015flar. Nurettin bu arada askeri g\u00fc\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7eteleri de Rumlara kar\u015f\u0131 kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Lazistan Mebusu Ziya Hur\u015fit 5 Ekim 1921 tarihli gizli oturumda geli\u015fmeleri \u015f\u00f6yle \u00f6zetler: \u201cGe\u00e7en sene Merkez Ordusu Kumandanl\u0131\u011f\u0131 ihdas edildi (9 Aral\u0131k 1920\u2019de Sivas\u2019ta bulunan 3. Kolordu Merkez Ordusu\u2019na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bn.) ve Nurettin Pa\u015fa bunun riyasetine (ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na) ge\u00e7irildi. M\u0131nt\u0131kas\u0131n\u0131n (b\u00f6lgesinin) her taraf\u0131nda o zavall\u0131 halk\u0131n, o \u015fehirlerin, o k\u00f6ylerin \u0131zrar\u0131n\u0131 mucip oldu (\u015fehirlerin k\u00f6ylerin zarar g\u00f6rmesine neden oldu) ve \u00dcmraniye, Ko\u00e7giri hadisesi oldu. Bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6yleri yand\u0131. (&#8230;)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nurettin Pa\u015fa Samsun\u2019da 15 ya\u015f\u0131ndan 50 ya\u015f\u0131na kadar olanlar\u0131 tehcire tabi tuttu.(&#8230;)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nurettin Pa\u015fa Rum tehciri s\u0131ras\u0131nda Samsun\u2019un i\u00e7inde bunlar i\u00e7in gayr\u0131 mesul \u00e7eteler yap\u0131l\u0131yordu. Bunun \u00fczerine Rumlar da\u011flara \u00e7\u0131kt\u0131lar.\u201d (C\u00fcmle bozukluklar\u0131 metnin kendisinde var ama ne demek istedi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Rum \u00e7eteleriyle ba\u015fa \u00e7\u0131kamay\u0131nca kalanlara zulme ba\u015flayan Nurettin Pa\u015fa bununla da kalmaz, geride kalanlar\u0131n da tehcir edilmesi karar\u0131 al\u0131r ve uygulamaya koyar. Bu karar ve Nurettin\u2019in yapt\u0131klar\u0131 b\u00f6lgedeki egemen kesimlerin bile tepkisine neden olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunlardan 56 ki\u015fi (i\u00e7lerinde mebuslar, belediye ba\u015fkanlar\u0131 ve b\u00f6lgenin zenginleri vard\u0131r), Nurettin\u2019i Meclis\u2019e \u015fikayet ederler. Ama kendisini iyice havaya girmi\u015f olan Nurettin bu 56 ki\u015fiye de tav\u0131r al\u0131r ve onlar\u0131n \u015fehirden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131 gibi, bir de onlar\u0131 Rum i\u015fbirlik\u00e7ili\u011fi ve hainlikle su\u00e7lar. \u0130\u015fte bunun \u00fczerine Meclis\u2019te s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz gizli oturumlar ba\u015flar. Nurettin\u2019in g\u00f6revden al\u0131nmas\u0131 ve mahkemede yarg\u0131lanmas\u0131 istenmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nurettin Pa\u015fa\u2019n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu \u00e7etelerin zulm\u00fc y\u00fcz\u00fcnden Rumlar da\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131 diyen Z. Hur\u015fit, bu \u00e7etelerin M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6ylerini bas\u0131p yakt\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve devam ediyor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c(Rumlar) Bunu yapt\u0131\u011f\u0131 zaman Nurettin Pa\u015fa ne ile u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? Yaln\u0131z kad\u0131nlara ve \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 en fena surette hareket edilmi\u015ftir. Bunlar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde as\u0131l silahl\u0131 s\u0131n\u0131fa bir \u015fey yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 anlam\u0131yorum. (&#8230;)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Binaenaleyh Meclisi Ali bu adam\u0131 derhal mevkiinden atmal\u0131d\u0131r. Ko\u00e7giri heyeti tahkikiyesi ve vesaiki (inceleme ve belgeleri) maddeler \u015feklinde. Bu adam\u0131n cinayeti meydanda.\u201d (c. 2 s. 282, 283) (Yar\u0131m c\u00fcmleler, c\u00fcmle d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fckleri orijinal metnin kendisinde var.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">26 A\u011fustos 1922 tarihli gizli oturumda da Sinop Mebusu Hakk\u0131 Hami Bey \u015funlar\u0131 s\u00f6ylecektir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c\u00c7\u00fcnk\u00fc g\u00f6z\u00fcmle g\u00f6rd\u00fcm. Hem \u00f6yle fenal\u0131k yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ki, efendiler bug\u00fcn memurlar\u0131m\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 fenal\u0131\u011f\u0131 emin olunuz \u0130ngilizler yapmaz.(&#8230;) Emin olunuz onlar soyulacakt\u0131r, d\u00f6\u011f\u00fclecektir, her\u015fey yap\u0131lacakt\u0131r. Irzlar\u0131na tecav\u00fcz edilecektir, \u00f6ld\u00fcr\u00fclecektir. Hem de g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcp bizim has\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6n\u00fcne at\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mustafa Sabri Efendi (Siirt) \u2013 \u00d6ld\u00fcrece\u011fiz ya. Tohumluk diye mi besleyece\u011fiz?\u201d (C. 3 s. 722)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kenan Evren\u2019in \u201casmay\u0131p da besleyelim mi\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fcn patenti herhalde bu Mustafa Sabri Efendi\u2019ye ait olmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Soyk\u0131r\u0131m sadece \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n i\u015fi de\u011fil<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerin kendi ba\u015flar\u0131na gizli sakl\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bir operasyon de\u011fildir. Onlar\u0131n arkas\u0131nda o d\u00f6nemin egemen T\u00fcrk ve K\u00fcrt s\u0131n\u0131flar\u0131 vard\u0131r. Bunlar\u0131n temsilcileri o d\u00f6nemin meclisinde \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmetlerinde g\u00f6revlidirler. Olanlardan ve olacaklardan haberdard\u0131rlar. Bu nedenle az\u0131nl\u0131k k\u0131r\u0131m\u0131na ve mallar\u0131n ya\u011fmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir \u015fevkle kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu i\u015ften en \u00e7ok karl\u0131 \u00e7\u0131kanlar onlard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin zab\u0131tlar\u0131nda 1915\u2019ten sonra da ba\u015fta Ermeniler olmak \u00fczere gayr\u0131-M\u00fcslim toplumlara kar\u015f\u0131 bir tehcir ve k\u0131y\u0131m politikas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair bir\u00e7ok ifade bulunuyor. D\u00fcn daha \u00e7ok Cumhuriyetin kurulmas\u0131n\u0131n \u00f6ncesindeki d\u00f6neme dair Meclis zab\u0131tlar\u0131ndan b\u00f6l\u00fcmlere yer vermi\u015ftik. Yaz\u0131m\u0131z\u0131n bug\u00fcnk\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ise Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda gayr\u0131-M\u00fcslimlerin tehcirine y\u00f6nelik ifadelere de\u011finece\u011fiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Az\u0131nl\u0131k mallar\u0131n\u0131n gasp\u0131n\u0131n me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 bitmi\u015f, Cumhuriyet ilan edilmi\u015f, halifelik kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, eski Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun yerini ulusal bir devlet, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n yerini CHF ve M. Kemal alm\u0131\u015f ama Rum ve Ermenilerin k\u00f6k\u00fcn\u00fcn kaz\u0131nmas\u0131 i\u00e7in daha nelerin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine tart\u0131\u015fmalar Meclis toplant\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcndemi olmaya devam etmi\u015ftir. Sorunun daha \u00f6nce arka plan\u0131nda kalan, H\u0131ristiyan &#8211; M\u00fcsl\u00fcman, T\u00fcrk &#8211; Ermeni, T\u00fcrk &#8211; Rum gibi dini ve ulusal \u00e7eli\u015fkilerin g\u00f6lgesinde gizlenen ekonomik y\u00f6n\u00fc art\u0131k \u00f6n plandad\u0131r. Art\u0131k sorun az\u0131nl\u0131klar\u0131 ekonomik faaliyet alan\u0131ndan da tamamen silmek, bunlar\u0131n ekonomik g\u00fc\u00e7lerini ve ili\u015fkilerini yerli burjuvalara devretmektir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">3 Nisan 1924 tarihinde, yani Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra, T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nde gene bir gizli oturum yap\u0131lmakta ve gene az\u0131nl\u0131klarla ilgili bir kanun tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Tart\u0131\u015fma \u201cMahsubi Umumi Kanun Layihas\u0131\u201dn\u0131n ikinci ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc maddeleri \u00fczerinedir. \u0130kinci madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0Madde 2 &#8211; T\u00fcrkiye\u2019den ayr\u0131lan mahaller ahalisinden T\u00fcrk tabas\u0131 olmayanlarla eczay\u0131 vatan\u0131n (vatan\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n) bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tefrike sai olmu\u015f (b\u00f6lmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f) olan siyasi z\u00fcmre ve te\u015fkilatlara mensup e\u015fhas\u0131n (\u015fah\u0131slar\u0131n) hazinedeki matluplar\u0131 (alacaklar\u0131) i\u015f bu kanundan m\u00fcstefit olamaz (yararlanamaz.)\u201d (C. 4 s.428)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Madde; T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayanlarla, vatan\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u00f6lmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f \u015fah\u0131slar\u0131n hazinedeki alacaklar\u0131 bu kanundan faydalanamaz diyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cMahsubi Umumi Kanunu\u201dnun ne oldu\u011fu tutanaklarda yok. Ama bu kanunun ikinci maddesine gelen itirazlar \u00fczerine gizli oturum yap\u0131l\u0131yor ve G\u00fcm\u00fc\u015fhane Mebusu Hasan Fehmi Bey gizli oturumun sebebini a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cArkada\u015flar, hafi celseye sebep olan, saik olan (yol a\u00e7an) ciheti arzedeyim.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Maddeden maksat tehcir ve tegayy\u00fcp eden (g\u00f6\u00e7 eden ve kaybolan, ne oldu\u011fu bilinmeyen) Rumlar\u0131n ve Ermenilerin tekalifi milliye ve harbiye mazbatalar\u0131n\u0131 (D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda al\u0131nan ola\u011fan\u00fcst\u00fc vergilerin belgeleri bn.) mahsup etmemektir. (&#8230;) Binaenaleyh Rumlar\u0131, Ermenileri bu tekalifi milliye mazbatalar\u0131n\u0131n bedellerinden m\u00fcstefit etmemek (yararland\u0131rmamak) i\u00e7in bir \u00e7are d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc. Fakat bunu a\u00e7\u0131k olarak Rum ve Ermeni diyemezdik.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">(&#8230;) vaktiyle bir emvali metruke (b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, terkedilmi\u015f mallar) kanunu yap\u0131ld\u0131. Firar edenlerin emvalini (mallar\u0131n\u0131) H\u00fck\u00fcmet tasfiye eder deniliyordu. Size sorar\u0131m arkada\u015flar; bahusus (\u00f6zellikle) Musa Kaz\u0131m Efendi\u2019ye sorar\u0131m. Tek bir m\u00fcsl\u00fcman emvalini hangi H\u00fck\u00fcmet, hangi memur tasfiye etti. Maksat; siyasi z\u00fcmre alt\u0131nda bu iki unsuru saklamakt\u0131r. (&#8230;) Hatta o kanun yap\u0131ld\u0131ktan sonra eski hafi celselerin zab\u0131tlar\u0131nda muharrerdir (yaz\u0131l\u0131d\u0131r). Meclisi Ali o zaman\u0131n Maliye Vekili\u2019ne demi\u015ftir ki \u2018mahrem bir tebligat ile bu maddei kanuniyenin M\u00fcsl\u00fcmanlardan firar ve tagayy\u00fcp edenlere \u015famil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 temin edecek misin?\u2019 \u2018Evet\u2019 dedi. Bu teminat\u0131 al\u0131p zapta ge\u00e7irdikten sonra o maddeyi cihana kar\u015f\u0131 umumi olarak \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddede dahi yap\u0131lacak budur.\u201d (c. 4 s. 429)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Az\u0131nl\u0131klar m\u00fclks\u00fczle\u015ftirildi <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u015eimdi buraya kadar olan k\u0131sm\u0131 \u00f6zetleyelim. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda zenginlerden ama esas olarak da az\u0131nl\u0131k burjuvaziden tekalifi harbiye, tekalifi milliye ad\u0131yla ola\u011fan\u00fcst\u00fc sava\u015f vergileri toplanm\u0131\u015f ve bu vergilere kar\u015f\u0131l\u0131k belgeler verilmi\u015ftir. Yani devlet bunlara bir t\u00fcr bor\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti hukuki olarak Osmanl\u0131n\u0131n devam\u0131d\u0131r ve Osmanl\u0131 bor\u00e7lar\u0131n\u0131, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u00fczerine alm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra s\u0131ra \u015fimdi bu bor\u00e7lar\u0131n \u00f6denmesindedir. Bir kanun \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r ve bu kanunun ikinci maddesinde T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 olmayanlar\u0131n ve b\u00f6l\u00fcc\u00fc faaliyetlere kat\u0131lanlar\u0131n (yukar\u0131da madde 2\u2019ye bak\u0131n\u0131z) bu kanundan faydalanamayacaklar\u0131 yaz\u0131l\u0131r. Meclis\u2019te de bulunan egemen kesimler, kendilerinin de sava\u015fma sicili pek iyi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, devletin bunlara olan bor\u00e7lar\u0131n\u0131 da \u00f6demeyece\u011fi korkusuna kap\u0131l\u0131rlar ve gizli oturum yap\u0131l\u0131r. Gizli oturumda kanunu haz\u0131rlayanlar i\u015fin asl\u0131n\u0131 anlat\u0131rlar. Amac\u0131n g\u00f6\u00e7 ettirilen ve ka\u00e7\u0131r\u0131lan Rumlar\u0131n, Ermenilerin paralar\u0131n\u0131 \u00f6dememek oldu\u011funu s\u00f6ylerler. Bir de yak\u0131n ge\u00e7mi\u015ften \u00f6rnek verirler. Daha \u00f6nce de terkedilmi\u015f mallarla ilgili bir kanun yap\u0131lm\u0131\u015f, \u201cEmvali Metruke Kanunu\u201d. H\u00fck\u00fcmet bu mallara el koyup da\u011f\u0131tm\u0131\u015f. Hasan Fehmi bir tane M\u00fcsl\u00fcman mal\u0131n\u0131n bile tasfiye edilmedi\u011fini amac\u0131n Rum ve Ermenilerden kalan mallar\u0131n tasfiyesi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Yani bu kanunla az\u0131nl\u0131klar\u0131n geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 mal-m\u00fclk\u00fcn ya\u011fmalanmas\u0131 yasal k\u0131l\u0131fa b\u00fcr\u00fcnd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Fiiliyatta yap\u0131lan az\u0131nl\u0131klar\u0131n m\u00fclks\u00fczle\u015ftirilmesi yasal olarak da per\u00e7inlenmi\u015f. Hatta egemen s\u0131n\u0131flar o kadar sa\u011flamc\u0131lar ki, Maliye Bakan\u0131\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne bile g\u00fcvenmeyip, ondan bu kanunun M\u00fcsl\u00fcman olup da g\u00f6\u00e7edenlere ve ka\u00e7anlara uygulanmayaca\u011f\u0131na dair yaz\u0131l\u0131 gizli bir belge de haz\u0131rla diyorlar. Evet cevab\u0131 al\u0131nd\u0131ktan ve bu konu da zapta ge\u00e7irildikten sonra kanun kabul ediliyor ve genel haliyle yay\u0131nlan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edelim. Hasan Fehmi Bey (G\u00fcm\u00fc\u015fhane) konu\u015fmas\u0131n\u0131n devam\u0131nda \u201cHarbi Umumiden (Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131) evvel, harbi umuminin ilk senelerinde \u0130slamlar daha ticarete at\u0131lm\u0131\u015f de\u011fillerdi (demek ki sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ve sonunda \u0130slamlar\u0131n ticaretteki durumlar\u0131 da de\u011fi\u015fti bn.). Pek mahdut (s\u0131n\u0131rl\u0131) \u0130slam ma\u011fazalar\u0131 vard\u0131.\u201d (C. 4 s. 429) dedikten sonra, Rum ve Ermeni alacaklar\u0131n\u0131n milyonlarca Liray\u0131 buldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Sadece Ankara\u2019da d\u00f6rt, be\u015f y\u00fcz bin Liradan a\u015fa\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hasan Fehmi Bey mebuslar\u0131 daha da rahatlatmak i\u00e7in \u015funu da ifade ediyor: \u201cMaliye Vekili Bey, evvelce de arzetti\u011fim gibi, yine emvali metrukede oldu\u011fu gibi. Maliye Vekili Bey defterdarlara emir verir der ki, maddeden maksat budur. Yaln\u0131z Rum ve Ermenilere aittir. (&#8230;) Maliye Vekili Bey ile de g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Mahrem tebligat yapaca\u011f\u0131n\u0131 vaadettikten sonra bu maddeyi kabul ettik.\u201d (C. 4 s. 430)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu a\u00e7\u0131klamalar \u00fczerine milletvekilleri daha fazlas\u0131n\u0131 istemeye ba\u015flarlar: \u201cZeki Bey (G\u00fcm\u00fc\u015fhane) &#8211; Yahudiler ne olacak? Memleketi s\u00fcl\u00fck gibi emen Yahudilerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ey\u00fcp Sabri Bey (Konya) &#8211; Bu madde yaln\u0131z Rum ve Ermenilere mi \u015famildir (kapsamaktad\u0131r), yoksa Kud\u00fcs\u2019(\u00fc) memaliki Osmaniye\u2019den tefrik ile (ay\u0131rarak) bir h\u00fck\u00fcmeti Museviye te\u015fkil etmek isteyen Musevilere ve Araplara da hepsine de \u015famil midir?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hasan Fehmi Bey (Devamla) &#8211; (&#8230;) \u015funu arz edeyim ki maddeyi yazarken biz Rum ve Ermenileri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck.(&#8230;)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Refik Bey (Konya) &#8211; (&#8230;) Maddenin bu suretle kalmas\u0131 muvaf\u0131kt\u0131r. Buna Mi\u015fon da dahil olmal\u0131d\u0131r. Sonu\u00e7ta kanun maddeleri oldu\u011fu gibi kabul edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Sonu\u00e7 <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Buraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan \u015fu sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7\u0131karabiliriz: Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerin kendi ba\u015flar\u0131na gizli sakl\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bir operasyon de\u011fildir. Onlar\u0131n arkas\u0131nda o d\u00f6nemin egemen T\u00fcrk ve K\u00fcrt s\u0131n\u0131flar\u0131 vard\u0131r. Bunlar\u0131n temsilcileri o d\u00f6nemin meclisinde \u0130ttihat ve Terakki H\u00fck\u00fcmetleri\u2019nde g\u00f6revlidirler. Olanlardan ve olacaklardan haberdard\u0131rlar. Bu nedenle az\u0131nl\u0131k k\u0131r\u0131m\u0131na ve mallar\u0131n ya\u011fmas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir \u015fevkle kat\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. Bu i\u015ften en \u00e7ok karl\u0131 \u00e7\u0131kanlar onlard\u0131r. \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderler ise bu katliam\u0131n bedelini canlar\u0131yla \u00f6demi\u015flerdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet d\u00f6neminde de Meclis s\u0131ralar\u0131n\u0131 dolduranlar ayn\u0131 \u00e7evreler, hatta ayn\u0131 ki\u015filerdir. Bunlar do\u011fal olarak Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak bir yana, arta kalan az\u0131nl\u0131klar\u0131n da yokedilmesi ve bunlar\u0131n mal m\u00fclklerinin gaspedilmesi i\u00e7in ellerinden geleni yapm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Az\u0131nl\u0131klara yap\u0131lan katliamlar\u0131n ve bask\u0131lar\u0131n ard\u0131nda i\u00e7 pazar sorunu vard\u0131r. Az\u0131nl\u0131klar\u0131 i\u00e7 pazardan kovmak T\u00fcrkiye burjuvazisinin taa Gen\u00e7 Osmanl\u0131lar\u2019dan yani 1860\u2019l\u0131 y\u0131llardan beri r\u00fcyas\u0131yd\u0131. Bu r\u00fcya Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ko\u015fullar\u0131 f\u0131rsat bilinerek ve daha sonraki s\u00fcre\u00e7te de olay\u0131 sonuna kadar g\u00f6t\u00fcrerek ger\u00e7e\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yani olay 1915\u2019teki katliamla, soyk\u0131r\u0131mla bitmemi\u015f, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Egemen s\u0131n\u0131flar hem soyk\u0131r\u0131m\u0131 hem de yapt\u0131klar\u0131 gasplar\u0131 me\u015fru g\u00f6sterebilmek i\u00e7in, bilin\u00e7li olarak Rum ve Ermeni d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015flar, \u00e7ocuklara daha okul s\u0131ralar\u0131nda bu d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lam\u0131\u015flar ve s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bu d\u00fc\u015fmanl\u0131k devletin vazge\u00e7emeyece\u011fi ideolojik bir araca d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fi\u015fik uluslar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6zeden, onlar\u0131n haklar\u0131ndan bahseden herkese kar\u015f\u0131 en \u00f6nemli silah hala budur. Mevcut MGK y\u00f6netimi bu \u015fovenizm sayesinde kendini me\u015fru g\u00f6sterebilmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M. Kemal\u2019e gelince. Yukar\u0131da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi M. Kemal, Ermeni ve Rum d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 konusunda ve bunlara kar\u015f\u0131 uygulanacak yoketme y\u00f6ntemleri konusunda \u0130ttihat\u00e7\u0131lardan farkl\u0131 de\u011fildi. Ama M. Kemal\u2019in \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerden \u015f\u00f6yle bir fark\u0131 vard\u0131: \u0130ttihat\u00e7\u0131lar kendileri ki\u015fi olarak az\u0131nl\u0131k mallar\u0131n\u0131n ya\u011fmas\u0131na kat\u0131lmad\u0131lar. M. Kemal ise az\u0131nl\u0131k mallar\u0131n\u0131n ya\u011fmalanmas\u0131na bizzat kat\u0131lm\u0131\u015f ve \u201cemvali metruke\u201d selinden epey k\u00fct\u00fck toplam\u0131\u015ft\u0131r. M. Kemal\u2019in y\u00fczbinlerce d\u00f6n\u00fcm\u00fc bulan topraklar\u0131, \u00e7iftlikleri, at\u00f6lyeleri, bir\u00e7ok \u015fehirde bulunan k\u00f6\u015fkleri i\u00e7inde daha \u00f6nce az\u0131nl\u0131klara ait olanlar da vard\u0131. \u00d6rne\u011fin \u00c7ankaya K\u00f6\u015fk\u00fc bir Ermeni\u2019ye aitti. Ankara 1800\u2019l\u00fc y\u0131llarda n\u00fcfusunun \u00fc\u00e7te biri gayr\u0131-M\u00fcslim olan, Frans\u0131z okullar\u0131n\u0131n ve iki tane de tiyatronun bulundu\u011fu modern bir yerle\u015fim yeriydi. Ankara\u2019ya 1892 y\u0131l\u0131nda demiryolu da ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u015fehirden kovulmalar\u0131yla Ankara bir bozk\u0131ra d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Ankara\u2019ya ta\u015f\u0131nan b\u00fcrokratlar az\u0131nl\u0131klardan kalan Yahudi, Rum ve Ermeni mahallelerine yerle\u015ftirildiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Az\u0131nl\u0131klara esas ekonomik darbe \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda vurulacakt\u0131r. Ama o arada 1936 y\u0131l\u0131nda olan bir olay vard\u0131r ki etkisi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrmektedir. O y\u0131l az\u0131nl\u0131k vak\u0131flar\u0131n\u0131n ellerindeki ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131 bildirmeleri istenir. Onlar da bildirir. Bu kadar. Fakat 1974 y\u0131l\u0131nda Yarg\u0131tay az\u0131nl\u0131k vak\u0131flar\u0131n\u0131 \u201cyabanc\u0131 kurulu\u015f\u201d kategorisine dahil eder. Sonras\u0131nda bu vak\u0131flar\u0131n 1936 y\u0131l\u0131ndan sonra elde ettikleri mallara el konulmaya ba\u015flan\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de devam etmektedir ve tart\u0131\u015fma konusudur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00fcn\u00fcm\u00fczde Ermeni, Rum ve Yahudi d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ekonomik boyutundan \u00e7ok, \u015fovenizm boyutuyla, K\u00fcrt ulusal m\u00fccadelesi ile ili\u015fkilendirilerek, her t\u00fcr b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011fe, emperyalizmin m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele demagojisi alt\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i><a href=\"http:\/\/www.aykiridogrular.com\/haber-4000-Gizli-Zabitlardan-Ermeni-Soykirimi.html#.UxXIiPl_uWZ\">http:\/\/www.aykiridogrular.com\/haber-4000-Gizli-Zabitlardan-Ermeni-Soykirimi.html#.UxXIiPl_uWZ<\/a><\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 olarak ifade edilen olaylar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Ankara h\u00fck\u00fcmetinin bu konuda pek az sorumlu oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcregelir. Ancak T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin gizli celse zab\u0131tlar\u0131 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 1915 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 T.C\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci ve ilk y\u0131llar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resmi ideolojinin son y\u0131llarda olduk\u00e7a zor durumda bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,14,26,37,42],"tags":[],"class_list":["post-28713","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari","category-turkiyede-azinliklar"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"T\u00fcrkiye, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 olarak ifade edilen olaylar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Ankara h\u00fck\u00fcmetinin bu konuda pek az sorumlu oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcregelir. Ancak T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin gizli celse zab\u0131tlar\u0131 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 1915 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 T.C\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci ve ilk y\u0131llar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resmi ideolojinin son y\u0131llarda olduk\u00e7a zor durumda bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2014-03-06T07:57:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2014\/03\/Hushardzan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"534\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/\",\"name\":\"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg\",\"datePublished\":\"2014-03-06T07:57:23+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"T\u00fcrkiye, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 olarak ifade edilen olaylar\u0131n Osmanl\u0131 d\u00f6neminde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Ankara h\u00fck\u00fcmetinin bu konuda pek az sorumlu oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcregelir. Ancak T\u00fcrkiye Meclisi\u2019nin gizli celse zab\u0131tlar\u0131 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n 1915 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 T.C\u2019nin kurulu\u015f s\u00fcreci ve ilk y\u0131llar\u0131nda da s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor.Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 konusunda resmi ideolojinin son y\u0131llarda olduk\u00e7a zor durumda bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bir [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2014-03-06T07:57:23+00:00","og_image":[{"width":800,"height":534,"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2014\/03\/Hushardzan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"22 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/","name":"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg","datePublished":"2014-03-06T07:57:23+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#primaryimage","url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg","contentUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/03\/Hushardzan-300x200.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2014\/03\/06\/gizli-zabitlardan-ermeni-soykirimi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Gizli Zab\u0131tlardan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28713","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28713"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28713\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28713"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28713"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28713"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}