{"id":23270,"date":"2013-05-06T03:43:17","date_gmt":"2013-05-06T08:43:17","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=23270"},"modified":"2013-05-06T03:43:17","modified_gmt":"2013-05-06T08:43:17","slug":"ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/","title":{"rendered":"‘Ermeni katliam\u0131 yok’ diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler"},"content":{"rendered":"

\"Serdar<\/a>Serdar Din\u00e7er<\/strong><\/p>\n

Hala\u00e7o\u011flu s\u00f6yle\u015fide baklay\u0131 en sonunda a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Derdi tapu. Sahi Ermeni m\u00fclkleri, mallar\u0131, zenginlikleri ne oldu? Tapular \u015fimdi kimin cebinde?<\/i><\/b><\/p>\n

21 Nisan ak\u015fam\u0131 internette gezerken \u201c\u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131 8500\u2019d\u00fc\u201c i\u00e7erikli bir ba\u015fl\u0131k dikkatimi \u00e7ekti. Herhalde Taner Ak\u00e7am<\/strong>\u2019\u0131n s\u00f6yle\u015fisini al\u0131rken iki s\u0131f\u0131r\u0131 unutmu\u015flar diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak az sonra benzer bir ba\u015fl\u0131\u011fa yine rastlay\u0131nca, merak edip a\u00e7t\u0131m ve konuyu anlad\u0131m. Me\u011fer bu s\u00f6zler Yusuf Hala\u00e7o\u011flu<\/strong>\u2019na aitmi\u015f. Zaman gazetesinin sorular\u0131na verdi\u011fi yan\u0131tlarda bunu s\u00f6ylemi\u015f. Hala\u00e7o\u011flu\u2019na g\u00f6re do\u011fu illerinde \u201ctehcir\u201c yap\u0131lmam\u0131\u015f, \u201cisteyenler Rusya taraf\u0131na ge\u00e7mi\u015f, kalan b\u00f6lgelerden de 500 bin Ermeni nakledilmi\u015f\u201c. Hala\u00e7o\u011flu T\u00fcrk ordusunun, T\u00fcrk devletinin masumiyetine delil olarak da bir alman belgesinden s\u00f6z ediyor. \u00d6te yandan Alman ar\u015fiv belgelerinde aynen \u015funlar s\u00f6yleniyor: \u201cE\u011fer T\u00fcrk ordusu olmasayd\u0131 Ermeniler K\u00fcrtler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcrd\u00fc.\u201c Bu da T\u00fcrk ordusunun, yani devletin Ermenileri korudu\u011funu g\u00f6steriyor zaten\u2026.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla katliam yok. Hastal\u0131ktan a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lenler bu s\u00f6yledi\u011fim rakamlar. T\u00fcrkiye\u2019de bir tak\u0131m gruplar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Ermenilerin say\u0131s\u0131 8.000 civar\u0131nda. Ermenilerin b\u00fcy\u00fck bir soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131klar\u0131 gibi safsatalar da yalan zaten\u2026.<\/p>\n

Gizli Ermeniler yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019nin bu konuda \u00e7ok dikkatli olmas\u0131 laz\u0131m. Mesela emlak meselesi g\u00fcndeme gelecektir. Burada devleti y\u00f6netenlerin uyan\u0131k olmas\u0131 gerek.\u201c<\/p>\n

Hala\u00e7o\u011flu belgenin tarih ve dosya numaras\u0131n\u0131 versin<\/h2>\n

Yatmadan b\u00f6yle \u015feyler okumak benim ya\u015f\u0131mda insanlar i\u00e7in iyi de\u011fil asl\u0131nda. Uykunuz ka\u00e7\u0131yor. Haz\u0131r ka\u00e7m\u0131\u015fken bari \u00e7evirdi\u011fim y\u00fczlerce sayfal\u0131k belgelere bir daha bakay\u0131m dedim. Hala\u00e7o\u011flu\u2019nun s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi c\u00fcmleyi bu belgelerin hi\u00e7birinde bulamad\u0131m. Hala\u00e7o\u011flu\u2019na buradan bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunmak istiyorum: Say\u0131n Milletvekili Yusuf Hala\u00e7o\u011flu Bey, l\u00fctfen and\u0131\u011f\u0131n\u0131z belgenin tarihini ve dosya numaras\u0131n\u0131 verin. Olur ya g\u00f6z\u00fcmden ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. O belgenin Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Politik Ar\u015fivi\u2019nde orijinalini de bulup ba\u015ftan sona sizin i\u00e7in, hem de bedavaya ve bir madalya beklentim de olmadan terc\u00fcme etmeye haz\u0131r\u0131m. B\u00f6ylece bu c\u00fcmlenin kim taraf\u0131ndan (\u00e7\u00fcnk\u00fc t\u0131pk\u0131 Talat ve Enver kadar katliam d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc alman militaristleri de o g\u00fcnlerde T\u00fcrkiye\u2019de cirit at\u0131yordu) ve hangi ba\u011flamda s\u00f6ylendi\u011fini b\u00fct\u00fcn millet \u00f6\u011frensin. Bilgi, tarih bilgisi \u00fc\u00e7 be\u015f fa\u015fistin dilinde mermi olmas\u0131n.<\/p>\n

Hepimiz Kriptoermeniyiz<\/h2>\n

Hala\u00e7o\u011flu\u2019nun s\u00f6yle\u015fisindeki \u201cgizli ermeniler\u201c s\u00f6ylemi bir k\u0131\u015fk\u0131rtma denemesidir, bir nefret s\u00f6ylemidir. Bundan bir s\u00fcre \u00f6nce de Alevilerle ilgili konu\u015fan Mehmet \u015eevket Eygi \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck problemi kriptoermeni ve Yahudilerdir\u201c demi\u015fti. Bunlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde savunmas\u0131z y\u00fczbinlerce insana reva g\u00f6r\u00fclen al\u00e7akl\u0131klar\u0131 okuyup \u00f6\u011frendikten sonra uyuyamayan, susamayan her d\u00fcr\u00fcst insan \u201cgizli\u201cdir, \u00a0\u201ckripto\u201cdur, \u015f\u00fcphelidir, sak\u0131ncal\u0131d\u0131r ve \u201cyang\u0131n halinde ilk bertaraf edilecekler\u201c\u00a0 konumuna sokulur. Bu hi\u00e7 de orijinal bir numara de\u011fildir. Do\u011frudan Alman nazilerinden devral\u0131nm\u0131\u015f, fa\u015fist G\u00f6bbels demagojisinin T\u00fcrk\u00e7e\u2019le\u015ftirilmi\u015finden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Wilhelm ve Alman fa\u015fist s\u00f6yleminin temel kavramlar\u0131ndan biri yahudi ruhlular, ruhen yahudiler (yani gizli, yani kripto yahudi) diye \u00e7evirebilece\u011fimiz i\u015fte bu \u201cGesinnungsjuden\u201c kavram\u0131d\u0131r. Bu kavramla binlerce Alman komunisti, sosyal demokrat\u0131, d\u00fcr\u00fcst antifa\u015fist ayd\u0131n\u0131 damgalanm\u0131\u015f, inim inim inlettirilmi\u015f, temerk\u00fcz kamplar\u0131nda imha edilmi\u015ftir.<\/p>\n

Tapular kimin cebinde?<\/h2>\n

Al\u0131\u015ft\u0131k art\u0131k. Y\u00fczlerce y\u0131lda biz aln\u0131n\u0131n teriyle, \u00e7al\u0131p \u00e7\u0131rpmadan ekme\u011fini kazanan T\u00fcrkleri, K\u00fcrtleri al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131lar. Refkleks oldu. Nerede \u201cT\u00fcrk\u00fcz, m\u00fcsl\u00fcman\u0131z, hepimiz biriz, birle\u015felim!\u201c t\u00fcr\u00fc s\u00f6zleri duysak t\u00fcylerimiz diken diken oluyor. Kabahat bizde de\u011fil, refleks oldu, hemen geriliyoruz, herbir yerimiz b\u00fcz\u00fcl\u00fcyor ve \u201cEyvah!\u201c diyoruz, \u201cEyvah! Yine birileri bizimle birle\u015fecek! Ve kimbilir yine neler y\u00fcr\u00fcyecek!\u201c<\/p>\n

Hala\u00e7o\u011flu s\u00f6yle\u015fide baklay\u0131 en sonunda a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Derdi tapu. Sahi Ermeni m\u00fclkleri, mallar\u0131, zenginlikleri ne oldu? Tapular \u015fimdi kimin cebinde? Biraz \u201cGlasnost\u201c istemek bunca zoraki \u201cbirle\u015fmeden\u201c sonra bizim milletin de hakk\u0131 de\u011fil mi? Yoksa y\u0131llarca h\u00fck\u00fcmette bulunmu\u015f olan MHP bunu biliyor da ondan m\u0131 eski tapu kay\u0131tlar\u0131n\u0131 herkesin bilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor? Neden kar\u015f\u0131? Yoksa tapular\u2026?<\/p>\n

Alman D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Politik Ar\u015fivi\u2019ndeki belgelerde asl\u0131nda t\u00fcm bu sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131 var. Unutmayal\u0131m Almanlar m\u00fcttefik \u00fclkeydi ve bu belgeler gizli belgelerdi. Y\u00fczlerce belgeden sadece birka\u00e7\u0131n\u0131, \u201cd\u00fc\u015fman\u201c \u0130ngiliz de\u011fil, Amerikan de\u011fil, \u201chain\u201c misyoner, Ermeni de\u011fil, do\u011frudan Alman diplomat ve g\u00f6revlilerin tan\u0131kl\u0131klar\u0131na dayanan birka\u00e7\u0131n\u0131 bu yaz\u0131n\u0131n ekine koyuyorum. \u0130\u015fkence d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc m\u00fc, katliam m\u0131, soyk\u0131r\u0131m m\u0131, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, gasp m\u0131, \u0131rz d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 m\u0131, kad\u0131n-s\u00fcbyan ticareti mi, allahs\u0131zl\u0131k m\u0131, kitaps\u0131zl\u0131k m\u0131, hepsini sadece bu birka\u00e7 belgede bile g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u201cAynen Alman belgesi\u201cne s\u0131\u011f\u0131nan Hala\u00e7o\u011flu\u2019nun bu belgelerden hi\u00e7 mi haberi olmam\u0131\u015f?<\/p>\n

24 Nisan kurbanlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde utan\u0131yoruz ve sayg\u0131yla e\u011filiyoruz<\/h2>\n

Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n da dedi\u011fi gibi 24 Nisan ger\u00e7ekten Ermeni ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n \u201cfaili me\u00e7hule\u201c g\u00f6nderilmesinden ba\u015fka bir\u015fey de\u011fildi. Bunlar\u0131n aras\u0131nda olan ve b\u00fcy\u00fck \u015fans\u0131 ve zekas\u0131 sayesinde sa\u011f kurtulabilen Aram Andonyan <\/strong>bu tutuklama ve ard\u0131ndan gelen g\u00fcnleri Rita Soulahian Kuyumjian taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan \u201cExile Trauma and Dead\u201c isimli \u00e7arp\u0131c\u0131, ancak nedense h\u00e2l\u00e2 T\u00fcrk\u00e7esi bulunmayan an\u0131lar\u0131nda dile getiriyor. Zaman bu ayd\u0131nlarla sadece Ermenilerin de\u011fil, T\u00fcrkiye\u2019mizin ne b\u00fcy\u00fck bir zenginli\u011fi yitirdi\u011fini anlama ve anlatma zaman\u0131. Sadece Aram Andonyan \u00f6rne\u011fi bile bu kayb\u0131n ne b\u00fcy\u00fck ve yeri doldurulamayacak bir kay\u0131p oldu\u011funu bize g\u00f6steriyor. Ateizm \u00fczerine T\u00fcrkiye\u2019de ilk yay\u0131n\u0131 da yapan ve bu y\u00fczden dindar Ermeniler aras\u0131nda bir s\u00fcre izole olmaktan da korkmayan \u201cmatrak\u201c Aram Andonyan asl\u0131nda g\u00f6nl\u00fc insan diye yal\u0131m yal\u0131m yanan bir insand\u0131r. \u201cBalkan Sava\u015f\u0131\u201c isimli yap\u0131t\u0131 da \u201cT\u00fcrk\u201c tarih yaz\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu sava\u015f konusundaki temel yap\u0131tlar\u0131ndan biridir. Bu kitapta \u015fu s\u00f6zleri de yer al\u0131r:<\/p>\n

\u201cToplar bir \u00fclkeye yaln\u0131z ba\u015f\u0131na gitmez. Beraberinde onlar\u0131 imal eden \u00fclkenin manevi etkisini de g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. \u201c<\/p>\n

Anadolu Ermenilerinin k\u00f6klerinin kurutuldu\u011fu sava\u015fta T\u00fcrkiye\u2018nin kulland\u0131\u011f\u0131 toplar Krupp toplar\u0131yd\u0131.<\/p>\n

\u00a0\u201eAlman Belgelerinde Alman-T\u00fcrk Silah \u201eArkada\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201c ve Ermeniler\u201c isimli kitab\u0131n eki cd\u2019den belgeler:<\/b><\/em><\/p>\n

Erzincan K\u0131z\u0131l-Ha\u00e7 askeri hastanesinden bir doktorun mektubu (29 Haziran 1915):<\/strong><\/p>\n

\u201cB\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Dr. Neukirch\u2019in karde\u015fine mektubu<\/em><\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 1.VI.\u2019da Erzincan<\/em>\u2019da baz\u0131 ermeni ailelerin s\u00fcr\u00fclece\u011fi duyuldu, \u00f6nce 5, daha sonra 150, sonunda da s\u00f6ylenen \u015fuydu: b\u00fct\u00fcn ermenilerin gitmesi gerekiyor. Ayn\u0131 zamanda bura civar\u0131nda Erzurum taraf\u0131ndan ermeni ailelerin a\u00e7\u0131kta konaklad\u0131klar\u0131 ve jandarmalarca g\u00f6zetim alt\u0131nda tutulduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. S\u0131hhiyecilerimizden Gehlsen, bunlarla konu\u015fmak istedi, ama bu ona yasakland\u0131. Daha sonraki g\u00fcnlerde durum daha da netle\u015fti: ermeni kad\u0131nlar\u0131n hepsi evlerinin \u00f6n\u00fcnde oturuyorlar ve neleri var neleri yoksa satmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Her\u015fey sudan ucuza gitti. K\u00f6yl\u00fcler ve k\u00fcrtler, ermeni mahallelerine girdiler ve e\u015feklerine ev malzemesi y\u00fckleyip g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler, arada tepeleme y\u00fcklenmi\u015f ka\u011fn\u0131lar gidiyordu. Anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla al\u0131c\u0131lar \u015fehrin etraf\u0131ndaki uzak y\u00f6relerden geliyorlard\u0131. 10.VI.\u2019da manzara de\u011fi\u015fti. \u015eehir bo\u015fald\u0131. Ermeni mahallelerinde her k\u00f6\u015fede silahl\u0131 n\u00f6bet\u00e7iler dikiliyordu. Evlerden ermeni kad\u0131nlar e\u015fekler, kap ka\u00e7ak ve \u00e7ocuklar\u0131 ile geliyorlar ve k\u00fc\u00e7\u00fck kervanlar halinde yola d\u00fcz\u00fcl\u00fcyorlard\u0131. Erkekler \u00e7o\u011funlukla amele taburuna al\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u00e7in di\u015fi \u00f6\u011fe a\u011f\u0131r bas\u0131yordu.\u00a0\u00a0 Hasta ve \u00e7ok ihtiyar kad\u0131nlar\u0131n da topallayarak gittikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. \u0130stisna yap\u0131lmad\u0131: Bizim askerlerimizden birinin kar\u0131s\u0131, lekeli hummadan yar\u0131 bayg\u0131n yatarken, 11.VI.\u2019da bir ata oturtuldu, benim enerjik bir raporla transportun kad\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc demek olaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamama ra\u011fmen. 12.VI.\u2019da ikinci b\u00f6l\u00fcm gitti ve o zamandan beri ermeni mahallesi bombo\u015f, b\u00fct\u00fcn 10-20000 n\u00fcfus (ermeni k\u00f6yleri bu say\u0131n\u0131n i\u00e7inde yok) gitti. Hi\u00e7 olamazsa her\u015fey d\u00fczen i\u00e7inde oldu, en az\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi kadar\u0131yla. Dikkati \u00e7ekmesi gereken \u015fey yaln\u0131z, seyahatin hedefi \u00fczerine tutarl\u0131 hi\u00e7bir \u015fey duyulmamas\u0131yd\u0131; Arabistan dendi, g\u00fcney K\u00fcrdistan, vs. Ama biz biliyoruz ki, Anadolu\u2019da seyahat atl\u0131, zengin insanlar i\u00e7in bile kolay de\u011fildir ve kuvvetli bir b\u00fcnye ister. Ayr\u0131ca yol \u00fczerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6ylerde 20 ki\u015fi i\u00e7in yiyecek bulmak da \u00e7o\u011funlukla pek zordur. O zaman 20.000 veya daha fazla kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ihtiyar\u0131 g\u00fcne\u015fin yak\u0131c\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131nda haftalarca nas\u0131l beslemeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, yatacak yer konusunu hi\u00e7 a\u00e7mayal\u0131m. H\u00fck\u00fcmetin bunu ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fine asla ciddi olarak inanmam\u0131\u015ft\u0131m. Ger\u00e7ekten gidilen yolun ne oldu\u011funu, belki \u015fu anlatabilir: Hen\u00fcz s\u00fcrg\u00fcn ba\u015flarken bize bir t\u00fcrk doktor, k\u00fcrtlerin soygun f\u0131rsat\u0131n\u0131, herhalde ka\u00e7\u0131rmayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Daha 11.VI.\u2019da ise s\u00f6ylenen \u015fuydu ki, baz\u0131 kad\u0131nlar geri gelmi\u015fler ve gece bask\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015flard\u0131. 12.VI: sabah\u0131 T\u00fcrk\u00e7e konu\u015fabilen eczac\u0131m\u0131z Gehlsen, 20 askerlik bir mangan\u0131n harekete ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6rd\u00fc. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 bir askere seferin nereye gitti\u011fini sordu. Yan\u0131t: Kemah Bo\u011faz\u0131\u2019na. Orada ge\u00e7mekte olan ermenilere bask\u0131nlar yap\u0131lm\u0131\u015f. D\u00fcn ak\u015fam manga geri d\u00f6nd\u00fc ve Gehlsen ne oldu\u011funu \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok antiermeni havas\u0131na yatt\u0131 ve b\u00f6ylece bo\u011fazda, bir grup ermeni kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun etraf\u0131n\u0131n askerlerce sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve emir \u00fczerine hepsinin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendi. G\u00fczel, gen\u00e7 kad\u0131nlara ate\u015f etmeye k\u0131yamazm\u0131\u015f insan, ama ne fayda, emir \u00f6yleymi\u015f. Bir\u00e7ok kad\u0131n \u00e7ocu\u011funu nehre atm\u0131\u015f, ba\u015fka \u00e7ocuklar\u0131 t\u00fcrkler islam e\u011fitimi vermek i\u00e7in yanlar\u0131na alm\u0131\u015flar. Kad\u0131nlar ka\u00e7mam\u0131\u015flar, hepsi dizlerinin \u00fczerinde duruyorlarm\u0131\u015f. G. bundan sonra aniden pozu b\u0131rakm\u0131\u015f ve askeri, e\u011fer bir kelime yalan s\u00f6yl\u00fcyorsa ihbar etmekle su\u00e7lam\u0131\u015f. Asker buna ra\u011fmen ilk anlatt\u0131klar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funda diretmi\u015f. Kendi oradayken \u00f6ld\u00fcr\u00fclenlerin say\u0131s\u0131n\u0131 3000 olarak vermi\u015f ve yaln\u0131z \u00e7ok az\u0131n\u0131n da\u011flara ka\u00e7abildi\u011fini, ama k\u00fcrtlerin haberi oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f! Oras\u0131 b\u00f6yle \u015feyler i\u00e7in \u00e7ok uygun bir yer. Buras\u0131, F\u0131rat\u2019\u0131n Erzincan d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bat\u0131dan terketti\u011fi bo\u011faz. Orada yol kilometrelerce hep nehir boyunca gider, diklemesine yal\u00e7\u0131n kaya duvarlar\u0131 yandan ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 olanakd\u0131\u015f\u0131 yapar. F\u0131rat\u2019\u0131n sol k\u0131y\u0131s\u0131nda soyguncu da\u011f k\u00fcrtlerinin oturdu\u011fu nobran bir b\u00f6lge (Dersim) uzan\u0131r. Orada bir \u015fey olursa o zaman\u00a0 hemen k\u00fcrtler su\u00e7lanabilir!…<\/p>\n

\u2026 Bir alman K\u0131z\u0131l Ha\u00e7 Misyonu\u2019undan iki saat mesafede, bunun, i\u015fte b\u00f6yle hi\u00e7bir kar\u015f\u0131 \u00f6nlem alamad\u0131\u011f\u0131 bir katliam ger\u00e7ekle\u015febildi.<\/p>\n

Katliamlar\u0131n oldu\u011funu h\u00fck\u00fcmet itiraf etmek zorundad\u0131r. O ama su\u00e7u k\u00fcrtlere y\u0131k\u0131yor ve hatta ermenileri korumak i\u00e7in birlikler yollad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ediyor. Bunun kar\u015f\u0131s\u0131nda ise askerin ifadesi ! Bunun d\u0131\u015f\u0131nda da \u015fehirde katliam \u00fczerine s\u00f6ylentilerin u\u00e7u\u015ftu\u011funu anmama gerek yok. Katliam, s\u00fcrg\u00fcn kafilesinin bir k\u0131sm\u0131na dokunmayacak olsa, salg\u0131n hastal\u0131klar, s\u0131cak ve k\u00fcrtler, geriye pek fazlas\u0131n\u0131n kalmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacaklard\u0131r.<\/p>\n

Sinirsel halimiz berbat: M\u00fcttefi\u011fiz diye, b\u00fct\u00fcn bunlara kar\u015f\u0131, raporlar yazmaktan ba\u015fka bir\u015fey yapamadan seyirci kalmak zorunday\u0131z.\u201d<\/p>\n

\u201cBir ihtimal, t\u00fcm bunlar d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n genel kurbanlar\u0131 aras\u0131nda neredeyse kaybolup gidecektir, bir ihtimal, d\u00fcnyadaki bir\u00e7ok ermeni dostu anlatt\u0131\u011f\u0131m olaylardan bir g\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir hareket yaratacakt\u0131r. Benim ki\u015fisel g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm \u015fu ki, burada kad\u0131n ve \u00e7ocuklara reva g\u00f6r\u00fclen muamele, d\u00fcnya sava\u015f\u0131n\u0131n her iki taraf\u0131n\u0131n da \u015fimdiye dek listelemeye\u00a0 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 vah\u015fet eylemlerinin hepsinden k\u00f6t\u00fcd\u00fcr. Konstantinopel\u2019deki temsilcili\u011fimiz \u015f\u00fcphesiz bu s\u00fcrg\u00fcn \u00f6nlemlerinden genelde bilgi sahibidir, ama ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bilemez ve bilseydi bile yerel t\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131 yeterince etkilemekten aciz kal\u0131rd\u0131. Bizim sa\u011fl\u0131k ekibimize gelince, bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilirdi: uygun bir bahane ile bu rezil edici y\u00f6reden ba\u015fka bir sava\u015f b\u00f6lgesine g\u00f6nderilmemiz. Ama ekibin \u00fcyeleri bu konuda farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar, ayr\u0131ca askeri hastanenin nakliyesi korkun\u00e7 zor olurdu, bu y\u00fczden galiba burada dayanmak zorunday\u0131z.\u201d<\/p>\n

B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Wangenheim\u2019dan Bethmann Hollweg\u2019e, (Pera, 9 Temmuz 1915):<\/strong><\/p>\n

Halep Kayzerlik Konsolosu bu ay\u0131n 8\u2019inde \u015funu bildiriyor:<\/p>\n

\u201cYarbay von Mikusch Musul\u2019dan geri d\u00f6nd\u00fc ve \u015funlar\u0131 birdirdi:<\/p>\n

Tell Ermen ve ona kom\u015fu bir k\u00f6yde k\u00fcrtler a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bir hafta \u00f6nce ermenilere katliam d\u00fczenlediler. B\u00fcy\u00fck kiliseler tahrip edildi; Herr von Mikusch\u2019un bizzat kendisi 200 ceset g\u00f6rd\u00fc. Milis ve jandarma katliama en az\u0131ndan g\u00f6z yumdu, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla kendi de kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Nizibin(Nizip?-\u00e7ev.)<\/em> ile Tell Ermen<\/em> aras\u0131nda yedek birlikler (hapishaneden sal\u0131verilenler) subaylar\u0131yla birlikte sevin\u00e7 i\u00e7inde katliam\u0131 anlatt\u0131lar ve ahalisi kesilmi\u015f bir ermeni k\u00f6y\u00fcn\u00fc tamamen talan ettiler.<\/p>\n

Carabulus<\/em>\u2019da \u00e7ok yerde F\u0131rat\u2019tan a\u015fa\u011f\u0131 birbirine ba\u011fl\u0131 cesetler s\u00fcr\u00fckleniyordu.\u201c<\/p>\n

Ayn\u0131 g\u00fcn \u00e7ekti\u011fi bir ba\u015fka telgrafda Herr R\u00f6ssler, Cemal Pa\u015fa\u2019n\u0131n son zamanda, kendi yetki alan\u0131nda ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini engellemek i\u00e7in sert emirler verdi\u011fini ve ayn\u0131 emirlerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ordu alan\u0131nda da verilmesi i\u00e7in dilek\u00e7e verdi\u011fini bildiriyor\u2026.\u201c<\/p>\n

Konsolos R\u00f6ssler\u2019den Bethmann Hollweg\u2019e, (Halep, 27 Temmuz 1915): <\/strong><\/p>\n

\u201e3) Rumkale, Birecik ve Cerabulus<\/em>\u2019da g\u00f6zlenen F\u0131rat\u2019ta s\u00fcr\u00fcklenen cesetler olay\u0131, bana ay\u0131n 17\u2019sinde iletilen bir habere g\u00f6re, tam 25 g\u00fcn s\u00fcrm\u00fc\u015f. Cesetler hep ayn\u0131 \u015fekilde, iki\u015fer iki\u015fer s\u0131rt s\u0131rta ba\u011fl\u0131 imi\u015fler. Bu d\u00fczenlilik, ba\u015f\u0131bozuk bir katliam\u0131n de\u011fil, resmi makamlarca \u00f6ld\u00fcr\u00fclmenin bir\u00a0 i\u015fareti. S\u00f6yleniyor ki, bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, cesetler Adiaman<\/span><\/em>\u2019da askerlerce nehre at\u0131lm\u0131\u015flar. Daha a\u015fa\u011f\u0131da anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi bu nehirde cesetlerin s\u00fcr\u00fcklenmesi olay\u0131, \u00e7ok g\u00fcnl\u00fck bir aradan sonra yine ba\u015flam\u0131\u015f ve bu kez daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc. Bu sefer s\u00fcr\u00fcklenenler \u00e7o\u011funlukla kad\u0131n ve \u00e7ocuklarm\u0131\u015f.<\/p>\n

4) Tell Abiad<\/em>\u2019da oturan ya\u015fl\u0131, kesin g\u00fcvenilir, \u0130svi\u00e7re\u2019li bir \u00e7iftten \u00f6\u011frendi\u011fime g\u00f6re Tell Abiad\u2019daki ermeniler 8-12 ya\u015f arasndaki\u00a0 k\u0131zlar\u0131n\u0131 satm\u0131\u015flar, \u00f6nce 2 Mecidiye\u2019ye (bir Mecidiye=a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 3,50 Mark), sonradan 1 Mecidiye\u2019ye ve daha az\u0131na veya bedavaya vermi\u015fler. Anla\u015f\u0131lan onlar\u0131 \u00e7\u00f6lde bekleyen iklimden ve bedevilere ba\u011fl\u0131 yazg\u0131lar\u0131ndan korumak istemi\u015fler. Durmadan Tell Abiad\u2019a ko\u015fan t\u00fcrkler, s\u00fcr\u00fclenlerle \u00e7ocuk pazarl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015flar. G\u00fcvenilir adam\u0131m bana al\u0131c\u0131lar\u0131n isimlerini s\u00f6yledi. \u0130lk grubu Zetun<\/em>\u2019dan gelen ve Tell Abiad\u2019dan ge\u00e7enlerin \u2013 ge\u00e7ici olarak Rakka<\/em>\u2019ya \u2013 ba\u015flar\u0131na gelenlerden sonra duygular\u0131 k\u00f6relmi\u015fti ve hi\u00e7 ses \u00e7\u0131karmadan her\u015feyi kendilerine yapt\u0131r\u0131yorlard\u0131. Onlara yeterince yiyecek verilmi\u015fti, ama \u00e7ok d\u00fczensiz. Suyun \u00e7ok k\u0131t oldu\u011fu Tell Abiad\u2019\u0131n g\u00fcneyinde k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar \u00f6lmek zorunda kalacaklar. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndakilerden de bir\u00e7o\u011fu\u00a0 me\u015fakkatten \u00f6lecek. Koca bir grubun tamam\u0131 susuzluktan ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi bile. Tar\u0131m ara\u00e7lar\u0131n\u0131 yanlar\u0131na alamad\u0131lar. \u00d6lmeyenler vard\u0131klar\u0131 yerde ne yapacaklar?<\/p>\n

5) H\u00fck\u00fcmetin emirlerinin bu sertli\u011finde, g\u00f6\u00e7enlerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 muamele, ge\u00e7tikleri b\u00f6lgenin tek tek memur ve jandarmalar\u0131n\u0131n insaf\u0131na kal\u0131yor. Bunun i\u00e7in bazen besleniyorlar, bazen de beslenmiyorlar.\u201c<\/p>\n

Bu rapora ek olarak yollanan W.Spieker\u2019in 27 Temmuz 1915 tarihli raporundan:<\/strong><\/p>\n

\u201e24 Temmuz 1915, Cumartesi g\u00fcn\u00fc 8 ermeniyi Ras ul Ayn Hatt\u0131\u2019ndan getirdim; 3 kad\u0131n, ond\u00f6rt ya\u015f\u0131nda bir k\u0131z ve 5-8 ya\u015f aras\u0131nda 4 k\u0131z\u00e7ocu\u011fu. Kad\u0131nlardan erke\u011fi Harput ile Ras ul Ayn aras\u0131nda, g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp ate\u015fe verilen birinin, Touem <\/em>\u0130stasyonu\u2019nda tren personeli\u00a0 (7-8 erkek) taraf\u0131ndan \u00f6ylesine \u0131rz\u0131na ge\u00e7ilmi\u015f ki, onun bir daha kendine gelebilece\u011finden \u015f\u00fcphe duyuldu \u2013 2 g\u00fcn boyunca s\u00fcrekli bay\u0131lma n\u00f6betleri ge\u00e7irdi ve kendisi \u015fu ana dek evimde e\u015fimden bak\u0131m ve doktor tedavisi g\u00f6r\u00fcyor. Onun 7 ayl\u0131k, zay\u0131flay\u0131p iskelet gibi olmu\u015f tek o\u011flunu , Nuss Tell<\/em>\u2019de m\u00fchendis Herr Linsmeyer\u2019in orada topra\u011fa verdik. \u0130kinci kad\u0131n\u0131, iki k\u0131z\u0131yla bir ta\u015foca\u011f\u0131ndaki bir i\u015f\u00e7i \u00e7ad\u0131r\u0131nda buldum. \u00c7ad\u0131r\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00e7ad\u0131r\u0131n a\u00e7\u0131k yerine do\u011fru cephe alm\u0131\u015f yar\u0131m daire \u015feklinde bir \u00e7au\u015f<\/em> vea\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 15 asker oturuyorlard\u0131, \u00e7ad\u0131r\u0131n i\u00e7inde kad\u0131n tek ba\u015f\u0131na ikiye k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f oturuyordu. M\u00fchendis Herr Linsmeyer\u2019in yan\u0131ma verdi\u011fi jandarma, kad\u0131n\u0131 zor kullanarak \u00e7ad\u0131rdan \u00e7\u0131kard\u0131; onu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7abuk Nuss Tell\u2019de emniyet alt\u0131na ald\u0131k. 14 ya\u015f\u0131ndaki k\u0131z\u0131, Hoca <\/em>\u0130stasyonu\u2019ndaki 22-25 ya\u015flar\u0131ndaki bekar istasyon \u015fefinin barakas\u0131nda bulduk. \u0130stasyon \u015fefi k\u0131z\u0131n \u0131rz\u0131na ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, k\u0131z 2 g\u00fcn boyunca direnmi\u015f. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn istasyon \u015fefi, k\u0131z\u0131n boyun e\u011fmesini sa\u011flamak i\u00e7in, ona 24 saat yiyecek vermemi\u015f. M\u00fchendis Herr Linsmeyer\u2019in olay\u0131 m\u00fcd\u00fcr Herr Hasenfratz\u2019a telgrafla bildirme tehdidi sayesinde k\u0131z bize teslim edildi. Ras ul Ayn\u2019da \u015fu anda, Harput ve \u00e7evresinden erkekleriyle birlikte s\u00fcr\u00fclen binlerceden geri kalan 1600 kadar kad\u0131n ve \u00e7ocuk bulunuyor. Bu 1600 ki\u015fi aras\u0131nda art\u0131k bir tek erkek veya\u00a0 12 ya\u015f \u00fczerinde\u00a0 erkek \u00e7ocuk yok. Yiyecek, i\u00e7ecek ve g\u00fcne\u015fe kar\u015f\u0131 bir koruma olmadan, sa\u011fl\u0131kl\u0131lar ve hastalar, g\u00fcne\u015fte 43 \u00b0C s\u0131cakta, kendilerine refakat eden askerlerin keyfine teslim edilmi\u015f vaziyette yerlerde yat\u0131yorlar. M\u00fchendis Herr Linsmeyer<\/em>, ki daha ge\u00e7en ay y\u00fcz\u00fcme kar\u015f\u0131 \u201cermeni serseri g\u00fcruhu\u201d diye konu\u015fmu\u015ftu, bana kelimesi kelimesine \u015funu s\u00f6yledi: \u201c Ben kolayca duygulanan bir adam de\u011filimdir, ama bu zavall\u0131 insanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131 tutamad\u0131m. Bizim y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131zda b\u00f6yle bir \u015feyin olabilece\u011fini olas\u0131 g\u00f6rm\u00fcyordum..\u201dS\u00fcleyman <\/em>isimli bir \u00e7au\u015f <\/em>kendine 18 kad\u0131n ve k\u0131z ald\u0131 ve onlar\u0131 arap ve k\u00fcrtlere 2-3 Mecidiye\u2019ye verdi. Bir t\u00fcrk komiser bana \u015f\u00f6yle dedi: Arap ve k\u00fcrtlerin, h\u00fck\u00fcmetin izni veya zorla, ka\u00e7 kad\u0131n ve k\u0131z\u0131 al\u0131p gittiklerini art\u0131k bilemiyoruz. Bu kez ermenilerle i\u015fimizi, uzun zamandan beri yapmak istedi\u011fimiz gibi g\u00f6rd\u00fck, onundan dokuzunu ya\u015fatmad\u0131k.<\/p>\n

Ben bunlar\u0131 kaleme al\u0131rken kar\u0131m \u015fehirdeki gezintisinden geliyor ve bana g\u00f6zya\u015flar\u0131 i\u00e7inde, biraz \u00f6nce 800 kadar ermeniden olu\u015fan bir transportla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor, yal\u0131nayaklarm\u0131\u015f ve parampar\u00e7a, k\u0131t p\u0131l\u0131p\u0131rt\u0131lar\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda.<\/p>\n

Besniye\u2019<\/em>de 1800 kadar kad\u0131n, \u00e7ocuk ve az say\u0131da erkekten olu\u015fan b\u00fct\u00fcn ahali s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f; g\u00fcya Urfa\u2019ya gideceklermi\u015f. G\u00f6ksu<\/em>\u2019da, F\u0131rat\u2019\u0131n bir yan kolu, hepsi soyunmaya zorlanm\u0131\u015f ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve nehre at\u0131lm\u0131\u015f. Son g\u00fcnlerde F\u0131rat\u2019ta, bir g\u00fcn 170 kadar, bazen 50, 60 ve daha \u00e7ok cesedin a\u015fa\u011f\u0131ya s\u00fcr\u00fcklenip gitti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. M\u00fchendis Herr Awdis, ba\u015fmuhasibiyle yapt\u0131\u011f\u0131 k\u0131sa bir at gezintisinde 40 kadar ceset g\u00f6rm\u00fc\u015f. K\u0131y\u0131ya vuran cesetler k\u00f6pekler taraf\u0131ndan, ak\u0131nt\u0131daki kum adac\u0131klar\u0131nda kalanlar akbabalarca yeniyor. Son zamandakiler \u00e7o\u011funlukla kad\u0131n ve \u00e7ocuk cesetleri.<\/p>\n

Yukar\u0131da s\u00f6zedilen 800 ermeni Mara\u015f civar\u0131ndaki D\u00f6ngeli <\/em>ve \u00c7\u00fcr\u00fckkos\u2019<\/em>dan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fler. Onlara Antep\u2019e g\u00f6t\u00fcr\u00fclecekleri ve yanlar\u0131na 2 g\u00fcnl\u00fck erzak almalar\u0131 s\u00f6ylenmi\u015f. Antep yak\u0131n\u0131na geldiklerinde denmi\u015f ki: yan\u0131ld\u0131k, sizin Nizib\u2019<\/em>e gitmeniz gerekiyor, Nizib\u2019<\/em>de: Bumbuc\u2019<\/em>a gitmeniz gerekiyor, B.\u2019da: Bab<\/em>\u2019a gitmeniz gerekiyor vs. ve sonunda tam 17 g\u00fcn sonra Halep\u2019e varm\u0131\u015flar. Bu 17 g\u00fcn i\u00e7inde h\u00fck\u00fcmetten yiyecek, i\u00e7ecek hi\u00e7bir \u015fey verilmemi\u015f, yanlar\u0131ndaki az\u0131c\u0131k varl\u0131klar\u0131n\u0131 ekmekle de\u011fi\u015f toku\u015f etmek zorunda kalm\u0131\u015flar, Nizib <\/em>yak\u0131n\u0131na vard\u0131klar\u0131nda zaten az olan e\u015fyalar\u0131n\u0131 5 TL\u2019s\u0131na satmak ve bunu refakatlar\u0131ndaki jandarmalara vermek zorunda kalm\u0131\u015flar, bunu vermezlerse kad\u0131n ve k\u0131zlar\u0131n gece ka\u00e7\u0131r\u0131l\u0131p lekelenece\u011fiyle tehdit edilmi\u015fler.<\/p>\n

Ras ul Ayn\u2019a varan kad\u0131nlar yolda bir \u00e7ok kez kendilerine e\u015flik eden jandarmalar\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyunmak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015flar. Giysilerinde para aranm\u0131\u015f, sa\u00e7lar\u0131nda da ve \u2026 mahrem yerleri de, oraya para saklanm\u0131\u015f m\u0131 diye.<\/p>\n

Bir kad\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck k\u0131z\u0131n\u0131 zorla elinden alm\u0131\u015flar. O da \u00e7aresizlikten di\u011fer iki \u00e7ocu\u011fu ile birlikte kendini F\u0131rat\u2019a atm\u0131\u015f. Bir i\u015fadam\u0131 bana, F\u0131rat k\u0131y\u0131s\u0131nda do\u011fum yapan bir kad\u0131n\u0131n, \u00e7aresizlik i\u00e7inde nas\u0131l yavrusunu nehre f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi g\u00f6zleriyle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131.<\/p>\n

D\u00f6rt y\u0131ld\u0131r Herr Linsmeyer\u2019in yan\u0131nda ayda 400 Kuru\u015f \u00fccretle seyislik yapan Tripoli\u2019<\/em>den Said<\/em> ad\u0131nda bir g\u00f6\u00e7men, dedi\u011fine g\u00f6re, kendi de birka\u00e7 ermeni kesebilmek i\u00e7in g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak askerli\u011fe ba\u015fvurdu. Ona \u00f6d\u00fcl olarak, Urfa<\/em> yak\u0131n\u0131ndaki bir ermeni k\u00f6y\u00fc olan A.\u2019da bir ev s\u00f6z\u00fc verilmi\u015f. TellAbiad<\/em>\u2019da depo idarecisi Herr Seemann\u2019\u0131n\u00a0 yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan iki \u00e7erkes ayn\u0131 gerek\u00e7e ile kendilerini g\u00f6n\u00fcll\u00fc yazd\u0131rm\u0131\u015flar. G\u00f6ksun <\/em>yak\u0131n\u0131ndaki bir \u00e7erkes k\u00f6y\u00fc olan \u00c7adakl\u0131<\/em> ihtiyar heyeti ba\u015f\u0131 benim bir tan\u0131d\u0131\u011f\u0131ma \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: Ew jikmak itsch\u00fcn giderler <\/em>(ev y\u0131kmak i\u00e7in giderler).\u201c<\/p>\n

Erzurum Konsolosluk G\u00f6revlisi Carl Schlimme\u2019nin 5 A\u011fustos 15 tarihli raporu:<\/strong><\/p>\n

\u201eTrapezunt seyahat\u0131m \u00fczerine rapor.<\/p>\n

Konsolos Yard\u0131mc\u0131s\u0131 von Scheubner\u2019in g\u00f6revlendirmesi \u00fczerine 18 Haziran\u2019da buradan Trabzon\u2019a yola \u00e7\u0131kt\u0131m. Bayburt\u2019a dek atla Avusturya\u2019l\u0131 ski misyonu ile birlikte gittim. Buradaki vali, bu beylerden, aralar\u0131nda\u00a0 buradaki ermeni piskoposunun k\u0131zkarde\u015finin de bulundu\u011fu ve Angora\u2019<\/em>ya yolculu\u011fa izin ka\u011f\u0131d\u0131 verilen bir aileyi yanlar\u0131na almalar\u0131n\u0131 rica etmi\u015fti. Bayburt\u2019ta bizden aileyi teslim etmemiz istendi. Biz buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131nca arabac\u0131lar\u0131 elimizden ald\u0131lar ve bundan sonra arabalar\u0131 kendimiz s\u00fcrmek zorunda kald\u0131k. Dr. Pietschmann, benden ona Erzincan\u2019a dek refakat etmemi rica etti, Bayburt\u2019ta alman konsoloslu\u011funa \u00e7ekmek istedi\u011fimiz telgraf da kabul edilmedi. Biz bunun pazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaparken, ermenilerin zorla elimizden al\u0131nmak istendi\u011fini fark ettik. T\u00fcfeklerimizi ate\u015fe haz\u0131r hale getirdik ve sadece bunun sayesinde Bayburt\u2019tan rahats\u0131z edilmeden \u00e7\u0131kabildik. Yolda ayan beyan komitac\u0131 <\/em>n\u00f6bet noktalar\u0131 farkettik. Bize e\u015flik eden jandarmalar bizimle daha ileriye gitmeyi red ettiler ve bize \u00e7ok kez ermenileri kesmeyi \u00f6nerdiler. B\u00f6yle, s\u00fcrekli bir bask\u0131n beklentisi i\u00e7inde Erzincan\u2019a vard\u0131k.<\/p>\n

Burada ermeni ailesini polis bizden zorla ald\u0131 ve enterne etti. Sonradan Erzrurum\u2019da \u00f6\u011frendim ki, Herr von Scheubner\u2019e h\u00fck\u00fcmet\u00e7e Erzincan Mutesarrifi<\/em>\u2019n\u0131n resmi bir raporu iletilmi\u015f. Bunda ermeni ailenin yanlar\u0131nda silah bulundu\u011fu i\u00e7in al\u0131konuldu\u011fu bildiriliyormu\u015f. Ben araban\u0131n benim yan\u0131mda arand\u0131\u011f\u0131na ve hi\u00e7bir \u015fey bulunmad\u0131\u011f\u0131na tan\u0131kl\u0131k edebilirim.<\/p>\n

Erzincan\u2019\u0131n i\u00e7inden 26 Haziran sabah\u0131, yaln\u0131zca kad\u0131nlar ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan b\u00fcy\u00fck bir s\u00fcrg\u00fcn grubu ge\u00e7ti. Aralar\u0131nda hastalar, do\u011fumu yak\u0131n hamileler vard\u0131, bir\u00e7ok kad\u0131n ve \u00e7ocuk yar\u0131\u00e7\u0131plakt\u0131, ellerinde bir tutam ot vard\u0131 ve onu yiyorlard\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka hi\u00e7bir\u015feyleri yoktu. Baz\u0131lar\u0131 ekmek alabilmek i\u00e7in benden para dilendiler. Bunlara ben bir\u015fey verince, jandarmalarca d\u00f6\u011f\u00fcld\u00fcler. Bu grup Kemah Bo\u011faz\u0131\u2019na do\u011fru gitti.<\/p>\n

27 Haziran g\u00fcn\u00fc Zibik\u00f6y <\/em>Bo\u011faz\u0131\u2019nda kad\u0131n ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan ba\u015fka bir grupla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bunlarda tesellisi imk\u00e2ns\u0131z bir durumda idiler ve jandarmalardan hayvan muamelesi g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n

Zibik\u00f6y\u2019\u00fcn i\u00e7inde, orada gecelemesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir grup vard\u0131. Bunlar a\u00e7\u0131k bir alanda daire \u015feklinde i\u00e7i\u00e7e \u015f\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015flard\u0131 ve onlara jandarmalar, su getirmeye bile izin vermiyorlard\u0131.<\/p>\n

Trabzon\u2019a varmadan az \u00f6nce, 1 Temmuz\u2019da erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuklardan olu\u015fan bir kervana rastlad\u0131m. Giysilerine bak\u0131l\u0131rsa bunlar, ne araba ne de e\u015fekleri oldu\u011fu i\u00e7in boh\u00e7alar\u0131n\u0131 kendileri ta\u015f\u0131yan ermeni e\u015fraf\u0131 idi. Trabzon\u2019dan ahali, korkun\u00e7\u015fekilde, zalimce s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, ne bir \u015fey satmaya, ne de bir \u015feyi yanlar\u0131na almaya izinliydiler.<\/p>\n

Trabzon\u2019dan d\u00f6nerken Cevizlik<\/em>\u2019e dek suyun i\u00e7inde veya kenar\u0131nda yatan 20\u2019den fazla erkek cesedi g\u00f6rd\u00fcm. Hepsi \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak soyulmu\u015ftu. Gemi\u015fhaneh (G\u00fcm\u00fc\u015fhane ?-\u00e7ev.) <\/em>ve Kop Han <\/em>\u00f6n\u00fcnde yine cesetler g\u00f6rd\u00fcm. Bana t\u00fcrk k\u00f6yl\u00fclerin anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re Trabzon\u2019dan erkeklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc Gemi\u015fane\u2019ye kadarki yolda \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f. Bir\u00e7ok kad\u0131n\u0131n da, \u00f6zellikle onlara e\u015flik eden jandarmalarca, \u0131rz\u0131na ge\u00e7ildi\u011fini ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylediler.<\/p>\n

Bayburt\u2019un gerisinde hepsi arabalar ve atlar \u00fczerinde Erzincan\u2019a giden bir kervana rastlad\u0131m. Bunlar\u0131n aras\u0131ndaki tan\u0131d\u0131klardan, oraya dek rahats\u0131z edilmediklerini \u00f6\u011frendim. T\u00fcm bu g\u00f6rd\u00fcklerime dayanarak en iyi muameleyi Erzurum\u2019dan s\u00fcr\u00fclenlerin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131kl\u0131k edebilirim.<\/p>\n

Yukar\u0131da s\u00f6ylenenleri yeminle onaylamaya haz\u0131r\u0131m.\u201c<\/p>\n

\u00a0W.Like\u2019nin raporundan, (Mersin, tarihsiz, b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla 1915 sonlar\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f):<\/strong><\/p>\n

\u201cTamam infaz etsinler, sert cezalar versinler, su\u00e7lular\u0131, gerekirse hatta binlercesini ass\u0131nlar. T\u00fcrkiye\u2019nin polis g\u00fcc\u00fc o denli zay\u0131f m\u0131 ki, ermenilerle ba\u015f edemiyor? Ama bu baylara d\u00fczenlilik uymuyor; Mitridates, Timurlenk ve Cengiz Han, durmadan, hep yeniden kendilerini d\u0131\u015fa vuruyorlar, bu eski barbar kan banyosu zevki. \u2026<\/p>\n

\u2026 Kendi \u015fahit oldu\u011fum b\u00fct\u00fcn katliamlarda, en utanmaz bi\u00e7imde soygun yap\u0131ld\u0131. Bir\u00e7ok katliam art\u0131k, bu i\u015fi bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline getirdi ve en son bo\u011fazlamalarda bu ganimet h\u0131rs\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fcmsenmeyecek ikinci<\/span> bir neden oldu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc neden dini fanatizmdir, ama bu belirleyici olan de\u011fildir.\u201d<\/p>\n

\u201cSivas, Amasya, Tokat gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde, Haziran ba\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn ermeni d\u00fckkanlar\u0131 kapal\u0131 idi, b\u00fct\u00fcn erkek n\u00fcfus hapishanelerde veya amale kolonlar\u0131ndayd\u0131. \u0130htiyarlar, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar, binlercesi u\u00e7suz bucaks\u0131z\u00a0 kafileler halinde ka\u011fn\u0131lara bindirilmi\u015flerdi; onlar\u0131 Kangal\u2019<\/em>a, yani \u00e7orak Uzunyayla\u2019<\/em>da \u0131ss\u0131z bir yere deporte ettiler. Refakat eden \u201castsubay\u201d, el kol i\u015faretiyle \u201cHendek yapacaim\u201d<\/em> \u2013yani bir \u00e7ukur a\u00e7t\u0131raca\u011f\u0131m, dedi. Bu bahts\u0131zlar\u0131n yak\u0131nda kur\u015funa dizilecekleri konusunda bende en k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u015f\u00fcphe b\u0131rakmad\u0131lar, aksine bir de benim tezah\u00fcrat\u0131m\u0131 beklediler, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten alman Kayzer\u2019i ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmelerini emretmi\u015fti. Bana daha \u00f6nceden birka\u00e7 bin ermeninin vuruldu\u011fu ve g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zden \u0131rak koyaklar\u0131 g\u00f6stermek de istediler. Kul\u00fcbelerinden gen\u00e7 k\u0131z \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fckseldi\u011fi k\u00f6yler, g\u00f6zlerimin \u00f6n\u00fcnde, pek adil bir i\u015fi yerine getiriyor havas\u0131nda, b\u00fcy\u00fck bir keyif ve tabiilikle ya\u011fmaland\u0131lar; s\u00f6ylenen hep ayn\u0131yd\u0131: alman Kayzer\u2019i emretti, Almanya bunu b\u00f6yle istiyor. …<\/p>\n

… Ticaretin eskisi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi gelecek 10-15 y\u0131l boyunca olanakd\u0131\u015f\u0131d\u0131r; \u00fclke fakirle\u015fmek zorunda ve t\u00fcrk devleti hi\u00e7bir vergi toplayamayacak.<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki elkonan evler, arsa ve mal depolar\u0131 anlams\u0131z bir \u015fekilde yok pahas\u0131na savruluyorlar. Torpilliler, m\u00fclkleri ger\u00e7ek de\u011ferlerinin onda birine al\u0131yorlar; egemen s\u0131n\u0131f kazan\u0131yor ve zenginle\u015fiyor. …<\/p>\n

…Eski T\u00fcrkiye\u2019nin tolerans\u0131ndan bug\u00fcn kimse s\u00f6z bile edemez. Konya\u2019da y\u00fcksek bir t\u00fcrk memur, b\u00fct\u00fcn hristiyanlar\u0131 hamal veya ayakkab\u0131 boyac\u0131s\u0131 yapaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Bu adam sadece genel j\u00f6nt\u00fcrk havas\u0131n\u0131n bir temsilcisi ki, ben bunu asla eski d\u00fcr\u00fcst m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131nki ile e\u015f tutamam. …\u201d<\/p>\n

\u00a0Halep\u2019ten Ba\u015f\u00f6\u011fretmen Dr. Niepage\u2019nin 15Ekim 1915 tarihli raporundan:<\/strong><\/p>\n

\u201cTam \u015fimdi kendine tahmin edilemeyen bir etkinlik alan\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olan alman ortaokulu \u00f6\u011fretmenleri olarak bu mektubu imzalayan bizler, bu umut dolu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, ermenilerin s\u00fcr\u00fclmesinde g\u00fcnbeg\u00fcn g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde cereyan eden i\u011fren\u00e7liklerden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zarar\u0131n \u00fcz\u00fcc\u00fc etkisine, y\u00fcksek D\u0131\u015fi\u015fleri Dairesi’nin dikkatini \u00e7ekmeyi g\u00f6revimiz biliriz.<\/p>\n

Ermenilerin da\u011fl\u0131k y\u00f6relerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda hep g\u00f6r\u00fclen kanl\u0131 zul\u00fcmlerde oyalanmak istemiyoruz; h\u0131s\u0131mlar\u0131ndan ayr\u0131 veya onlar\u0131n g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde kesilen binlerce erkekte; ha bre yeni s\u00fcrg\u00fcn saflar\u0131n\u0131n ge\u00e7mek zorunda kald\u0131klar\u0131 yollarda, n\u00f6bet\u00e7ileri ve onlar\u0131n kafadarlar\u0131nca \u0131rzlar\u0131na ge\u00e7ilen veya par\u00e7alanan ve \u00e7\u0131plak cesetleri bu yollara sa\u00e7\u0131lan say\u0131s\u0131z k\u0131z, kad\u0131n ve \u00e7ocuklarda; geriye kalan, her\u015feyi talan edilmi\u015f dul ve yetimleri, iskeletle\u015fmi\u015f halde buraya varmadan mahveden anlat\u0131lamayacak kabal\u0131klarda, susuzluktan \u00f6l\u00fc\u015flerde, a\u00e7l\u0131kta oyalanmak istemiyoruz, yola \u00e7\u0131kanlar\u0131n belki alt\u0131da biri \u2013 sonra yine \u00e7\u00f6llere, varolma olana\u011f\u0131 vermeyen benzer bir \u00e7ile yolculu\u011funa g\u00f6nderilmek \u00fczere \u2013buraya var\u0131r, ermeni ad\u0131 yok olas\u0131ya dek.<\/p>\n

T\u00fcm bunlar, tahmin ederiz, y\u00fcksek D\u0131\u015fi\u015fleri Dairesi’ne bu \u00fclkedeki temsilcilerince bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Buna kar\u015f\u0131n, bu halk imhas\u0131ndaki kitlesel sefaletten k\u00fc\u00e7\u00fck bir kesite, bizden sadece dar bir sokak\u00e7a bizden ayr\u0131lan, hemen okulumuzun yan\u0131ba\u015f\u0131nda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kan bir kesite \u0131\u015f\u0131k tutmam\u0131za izin verilsin.<\/p>\n

Bu, t\u00fcrk makamlar\u0131n\u0131n ermenilere, s\u00fcrg\u00fcnleri, \u00f6zellikle a\u011f\u0131r hastalar\u0131 i\u00e7in verdikleri b\u00fcy\u00fck eski bir han. Yani bir hastahane, denilebilirdi. Dar koridordan i\u00e7eri girelim:<\/p>\n

Baz\u0131 kubbeler, \u00e7\u0131plak toprak \u00fczerinde, en fazla birka\u00e7\u0131 araba \u00fczerindeki varl\u0131klar\u0131n\u0131n art\u0131klar\u0131 \u00fczerinde yatan, pa\u00e7avralara b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f, sefil, iyice zay\u0131flam\u0131\u015f varl\u0131klar. Kad\u0131n ve \u00e7ocuklar. Arada bir bir ihtiyar. Erkeklik ya\u015f\u0131nda kimse yok.<\/p>\n

Avluya giriyoruz. Ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 bir hela haline gelmi\u015f. O kubbelerin k\u0131y\u0131s\u0131nda, hastalarda, can\u00e7eki\u015fenler ve \u00f6l\u00fclerden olu\u015fan y\u0131\u011f\u0131n, kendi pisli\u011finin i\u00e7inde karman \u00e7orman yatar halde. Milyonlarca sinek bitkin hastalar\u0131n ve cesetlerin \u00fczerinde. S\u0131zlanmalar, inlemeler, orda burda doktor isteyen bir \u00e7\u0131\u011fl\u0131k, binlerce sinekten eza \u00e7eken g\u00f6zlerden bir yakar\u0131\u015f. Bir ihtiyar\u0131n cesedi yan\u0131nda abdestlerini yapan iki \u00e7ocuk.<\/p>\n

D\u0131\u015fk\u0131 ile \u00f6rt\u00fcl\u00fc avludan \u00f6b\u00fcr taraftaki bir kubbeye ge\u00e7iyoruz. Donukla\u015fm\u0131\u015f, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6lmek \u00fczere bir d\u00fczine \u00e7ocuk, aralar\u0131nda baz\u0131 can \u00e7eki\u015fenler \u2013 ya da \u00f6l\u00fcler ? Kimse onlarla ilgilenmiyor. Zifiri bir kuytudan yar\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir \u00e7ocuk cesedi \u00e7\u0131kar\u0131lmam\u0131\u015f m\u0131yd\u0131, hani anca o \u00e7\u00fcr\u00fcme kokusuyla dikkatleri kendine \u00e7eken ? Bu son g\u00fcnlerde anneleri bu mek\u00e2nda can veren \u00f6ks\u00fczler orada. Buraya hi\u00e7bir doktor gelmiyor. Hi\u00e7bir ila\u00e7 derman vermiyor. Onlar da korkun\u00e7 bir \u00f6l\u00fcme mahkumlar. A\u00e7l\u0131ktan \u00f6lecekler. H\u00fck\u00fcmet bu \u201ehastahaneye\u201c, mercimek veya bulgur <\/em>(bir \u00e7e\u015fit k\u0131r\u0131k bu\u011fday) veya kara asker ekme\u011fi g\u00f6nderiyor. \u00c7o\u011fu haftalarca, hatta aylarca susuz s\u0131cakta s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bu zavall\u0131 yarat\u0131klar\u0131n zay\u0131flam\u0131\u015f mideleri b\u00f6ylesi bir besini kald\u0131ram\u0131yor, kald\u0131 ki o zaten kimseye yetmezdi. Bundan sonra gelen dizanteri, g\u00fc\u00e7ten d\u00fc\u015fme, tifus\u2026<\/p>\n

Bu arada hamallar tabutlarla geldiler. Son g\u00fcnlerde \u00f6lenlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, olduklar\u0131 gibi, tabutlara kondu, en yak\u0131ndaki mezarl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131nd\u0131, toplu mezara bo\u015falt\u0131ld\u0131. Tabutlarla (bunlar sadece ta\u015f\u0131ma arac\u0131) ta\u015f\u0131ma yetmiyor; buraya sa\u011f varanlardan zaten her g\u00fcn 100-150\u2019si \u00f6l\u00fcyor; y\u00fck arabalar\u0131nda cesetler y\u0131\u011f\u0131nla ta\u015f\u0131n\u0131yor; en k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bir \u00f6rt\u00fc kapat\u0131yor. Bacaklar, orda burda bir kafa, araba yolda tak\u0131rdayarak giderken, a\u015fa\u011f\u0131 sallan\u0131yorlar.<\/p>\n

Ve hemen bu sahnelerin g\u00f6sterim alan\u0131n\u0131n yan\u0131ba\u015f\u0131nda, biz alman \u00f6\u011fretmenler, \u00f6\u011frencilerimizi alman k\u00fclt\u00fcr\u00fcyle tan\u0131\u015ft\u0131rmak zorunday\u0131z. Onlar belki okula gelirken, yollar\u0131 b\u00f6yle bir ceset arabas\u0131yla kesi\u015fti; veya zavall\u0131 kurbanlar\u0131n iniltilerini, \u00f6ks\u00fcr\u00fcklerini, kubbelerin alt\u0131ndaki a\u00e7\u0131k pencereden duydular veya hava alabilmek i\u00e7in dar soka\u011fa kadar s\u00fcr\u00fcnen, ama halsizlikten tekrar geriye d\u00f6nemeyen ve \u015fimdi \u00fczerleri sinekle kapl\u0131 vaziyette, can \u00e7eki\u015fir halde sokakta yatan o zavall\u0131 \u015fekillerin yalvarmalar\u0131na muhatap oldular.<\/p>\n

E\u011fer bu \u00f6\u011frenciler ermeni iseler, okulun yan\u0131ndaki avlularda kendi yurtta\u015flar\u0131 a\u00e7l\u0131ktan can verirlerken, hangi ruh hali i\u00e7inde biz \u00f6\u011fretmenlerinden, tarih ve yurtbilgisi, din ve di\u011fer konularda ders dinlerler acaba.<\/p>\n

Evet, m\u00fcsl\u00fcman \u00e7ocuklar\u0131n, b\u00f6ylesi tablolar kar\u015f\u0131s\u0131nda bizim<\/span> \u00f6\u011fretilerimizi duyduklar\u0131nda \u00e7\u0131ld\u0131rmayacaklar\u0131 m\u0131 san\u0131l\u0131yor yoksa ? Oysa kad\u0131n ve \u00e7ocuklara kar\u015f\u0131 bu toplu cinayetleri tam bir i\u011frenti i\u00e7inde, ba\u011f\u0131\u015flay\u0131c\u0131 tanr\u0131n\u0131n emirlerine kar\u015f\u0131 g\u00fcnah olarak lanetleyen say\u0131s\u0131z d\u00fcr\u00fcst m\u00fcsl\u00fcman var, kendi h\u00fck\u00fcmetlerinin b\u00f6ylesi g\u00fcnahk\u00e2rca zul\u00fcmleri yapabilece\u011fine inanamayan ve su\u00e7u almanlarda arayan. Sabah \u00fclkesi (do\u011fu \u2013 \u00e7ev.) <\/em>halklar\u0131n\u0131n gelecekteki tarihsel haf\u0131zas\u0131ndaki Almanya\u2019n\u0131n \u015feref \u015fildini, korkun\u00e7 lekeler tehdit ediyorlar !<\/p>\n

Ermenilerin da\u011fl\u0131k \u00fclkelerinden s\u00fcr\u00fclmelerinin politik a\u00e7\u0131dan hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u015flemek bizim i\u015fimiz de\u011fil. Ama \u015funa y\u00fcksek sesle i\u015faret etmek istiyoruz ve zorunday\u0131z: s\u00fcrg\u00fcn b\u00f6ylesi deh\u015fet verici bi\u00e7imde, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n toplu \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi \u015feklinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcrse, \u00f6yle bir toplu \u00f6ld\u00fcrme ki, buna herhalde tarih hen\u00fcz \u015fahit olmam\u0131\u015ft\u0131r, o zaman alman okul \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 bu \u00fclkede bir daha telafi edilemeyecek bir zarar g\u00f6recektir.<\/p>\n

Biz, y\u00fcksek bir D\u0131\u015fi\u015fleri Dairesi’nin etkisinin, bu al\u00e7ak\u00e7a cinayeti son saatinde bile durdurmak ve biz alman \u00f6\u011fretmenlerini, daha \u015fimdiden burada \u2013 hristiyan ve m\u00fcsl\u00fcmanlar nezdinde \u2013 ve ayn\u0131 \u015fekilde daha sonra t\u00fcm d\u00fcnya \u00f6n\u00fcnde su\u00e7ortakl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesinin verdi\u011fi her g\u00fcn daha fazla ruhumuzu ezen utan\u00e7tan kurtarmak i\u00e7in yetece\u011fine g\u00fcveniyoruz.<\/p>\n

Ba\u015f\u00f6\u011fretmen Dr. Niepage<\/p>\n

Marie Spieker<\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131daki not elyaz\u0131s\u0131 ile (\u00e7ev.):<\/em><\/p>\n

Meslekta\u015f Dr. Niepage\u2019nin anllatt\u0131klar\u0131nda hi\u00e7 bir abart\u0131 yoktur. Biz burada aylard\u0131r ceset kokusunu i\u00e7imize \u00e7ekiyoruz ve can\u00e7eki\u015fenlerin aras\u0131nda ya\u015f\u0131yoruz. Sadece bu g\u00f6klere hayk\u0131ran durumun yak\u0131nda sona erece\u011fi umudu bize, okulda \u00e7al\u0131\u015fmaya devam etme g\u00fcc\u00fc veriyor ve buradaki t\u00fcrk olmayan ahaliye zay\u0131f g\u00fc\u00e7le, biz almanlar\u0131n ki\u015fisel olarak bu \u00fclkenin korkun\u00e7 y\u00f6ntemleriyle hi\u00e7bir ili\u015fkimizin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlama iste\u011fi.<\/p>\n

Okul M\u00fcd\u00fcr\u00fc Huber<\/p>\n

Dr. Eduard Graeter\u201c<\/p>\n

\u00a0B\u00fcy\u00fckel\u00e7i Wolff-Metternich\u2019den Bethmann Hollweg\u2019e, (Pera, 7 Aral\u0131k 1915):<\/strong><\/p>\n

\u201e… Ge\u00e7en haftan\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde, ermenilere zulm\u00fc Enver Pa\u015fa, Halil Bey ve bug\u00fcn Cemal Pa\u015fa ile ciddi \u015fekilde konu\u015ftum ve huzursuzluk ve hiddetin dost d\u0131\u015f d\u00fcnyada ve Almanya\u2019da da geni\u015f \u00e7evreleri sard\u0131\u011f\u0131na ve e\u011fer bir son gelmezse, t\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetine duyulan t\u00fcm sempatileri bitirece\u011fine i\u015faret ettim. Enver Pa\u015fa ve Halil Bey, daha ba\u015fka deportasyonlar \u2013 \u00f6zellikle \u0130stanbul\u2019dan \u2013 i\u00e7in bir niyet bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. Sava\u015f zorunluluklar\u0131n\u0131n, eleba\u015f\u0131lar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin ard\u0131na saklan\u0131yorlar ve y\u00fczbinlerce kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ya\u015fl\u0131n\u0131n sefalete itildi\u011fi ve \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc itham\u0131yla y\u00fczle\u015fmekten ka\u00e7\u0131yorlar. Cemal Pa\u015fa, ba\u015ftaki talimatlar\u0131n do\u011fru oldu\u011funu, onlar\u0131n uygulan\u0131\u015f\u0131n\u0131n ama k\u00f6t\u00fc organize edildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bunun sonucu, kendinin yiyecek ve para ile hafifletmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 ac\u0131kl\u0131 durumlar\u0131n egemen oldu\u011funu ink\u00e2r etmiyor. Bu do\u011fru. Onun Halep yak\u0131n\u0131ndaki menzil yolunda, m\u00fcltecilerin sefaleti sonucu salg\u0131n hastal\u0131klar hakim ve o \u00e7are aray\u0131\u015f\u0131nda, m\u00fcltecileri soyan bir\u00e7ok \u015fahs\u0131 da ast\u0131rd\u0131. Cemal\u2019in kurmay ba\u015fkan\u0131 Albay Von Kress bana, sefaletin her t\u00fcr tasvirle alay edecek ve her t\u00fcr anlat\u0131y\u0131 a\u015facak boyutlarda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bunun yan\u0131s\u0131ra \u00fclkede, katliamlar\u0131 almanlar\u0131n istedi\u011fi \u015fayias\u0131 yay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

Ben \u00e7ok sert konu\u015ftum. Protestolar\u0131n bir faydas\u0131 yok ve t\u00fcrklerin, g\u00fcya ba\u015fka deportasyon yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 s\u00f6zlerinin hi\u00e7bir de\u011feri yok.<\/p>\n

G\u00fcvenilir kaynaktan, buradaki polis m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn verdi\u011fi bilgiye g\u00f6re, bunun gizli tutulmas\u0131n\u0131 rica ediyorum, k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u0130stanbul\u2019dan 4000 kadar ermeninin Anadolu\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hen\u00fcz \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayan 80.000 ermeninin giderek bo\u015falt\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim, kald\u0131 ki zaten yaz\u0131n 30.000 kadar\u0131 \u0130stanbul\u2019dan s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc ve 30.000 kadar\u0131 ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131. Durdurmak gerekiyorsa, o zaman daha sert ara\u00e7lar gerekli. Bunun i\u00e7in ben, \u201eNorddeutsche Allgemeine Zeitung\u201cda, bana bir direktifle Kayzerlik H\u00fck\u00fcmeti\u2019nin talimat\u0131 ile yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilecek \u015fu a\u00e7\u0131klaman\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyorum:<\/p>\n

\u201eT\u00fcrkiye\u2019de \u015fimdiye kadarki oturum yerlerinden ba\u015fka y\u00f6relere tehcir edilen ermeni ahalinin ac\u0131kl\u0131 yazg\u0131s\u0131 \u00fczerine k\u0131smen yabanc\u0131 bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerin\u00a0 Almanya\u2019ya eri\u015fmesi \u00fczerine, alman halk\u0131n\u0131n geni\u015f \u00e7evrelerini, giderek artan bir huzursuzluk sard\u0131. Her devletin, hele sava\u015f zamanlar\u0131nda, halk\u0131 aras\u0131ndaki k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 \u00f6\u011felere kar\u015f\u0131, sava\u015f huku\u011funun b\u00fct\u00fcn sertli\u011fiyle y\u00fcr\u00fcme hakk\u0131 varsa da, devletin g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in gerekli \u00f6nlemlerin uygulanmas\u0131nda, tek tek bireylerin i\u015fledikleri su\u00e7lar y\u00fcz\u00fcnden, b\u00fct\u00fcn bir halk grubunun, ya\u015fl\u0131lar\u0131, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte cefa \u00e7ekmesinden sak\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Kayzerlik H\u00fck\u00fcmeti, T\u00fcrkiye ve Almanya aras\u0131ndaki ba\u011fla\u015f\u0131kl\u0131ktan do\u011fan s\u0131k\u0131 dostluk ili\u015fkisini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarak, ermeni ahalinin tehciri s\u0131ras\u0131ndaki derin esef verici olaylardan, ki bunlar en ba\u015fta alt kademedeki makamlar\u0131n k\u00f6t\u00fc tav\u0131rlar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ta\u015f\u0131yorlard\u0131, haberdar olur olmaz, t\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin dikkatini \u0130stanbul\u2019daki Kayzerlik B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi yoluyla, sald\u0131r\u0131lar ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klara \u00e7ekmeyi ve tekrar tekrar, yaz\u0131l\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc olarak bunlar\u0131n durdurulmas\u0131n\u0131 istemeyi g\u00f6revi sayd\u0131. Kayzerlik H\u00fck\u00fcmeti ciddi olarak, hem T\u00fcrkiye\u2019nin, hem de ermeni halk\u0131n\u0131n yarar\u0131na olarak, bu itirazlara uyulmas\u0131n\u0131 umut eder.\u201c<\/p>\n

Bas\u0131n\u0131m\u0131zda da, ermeni-takibat\u0131 \u00fczerine ho\u015fnutsuzluk dile getirtilmelidir ve t\u00fcrklere \u015fak\u015fak\u00e7\u0131l\u0131k son bulmal\u0131d\u0131r. Onlar ne ba\u015far\u0131yorlarsa, o bizim eserimizdir, bizim subaylar\u0131m\u0131z, bizim toplar\u0131m\u0131z, bizim param\u0131zd\u0131r. Bizim yard\u0131m\u0131m\u0131z olmasa, \u015fi\u015finen kurba\u011fa misali kendi i\u00e7lerine g\u00f6\u00e7\u00fcverirler. T\u00fcrklerle ili\u015fkide o kadar korkak olmam\u0131za gerek yok. \u00d6yle kolay kolay kar\u015f\u0131 tarafa ge\u00e7ip bar\u0131\u015f yapamazlar. \u015eimdiki<\/span> erk sahipleriyle, ingiliz h\u00fck\u00fcmeti kolayca ittifak kuramaz, \u015fayet Cemal, Enver\u2019i itip yerine ge\u00e7ecek olursa ki, bu olanakd\u0131\u015f\u0131 de\u011fil, onunla bu daha olas\u0131d\u0131r. \u0130ngiliz H\u00fck\u00fcmeti y\u0131llard\u0131r Enver\u2019i d\u00fc\u015f\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Onun \u015fimdiki<\/span> erk sahipleriyle ayr\u0131 bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00e7ok ihtimal d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun Enver Pa\u015fa\u2019y\u0131 genel bar\u0131\u015f sondajlar\u0131 i\u00e7in kullanmas\u0131 ise daha da ihtimal d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Onun \u00f6n\u00fcnde, bu i\u015f i\u00e7in y\u00fczlerce ba\u015fka kanal a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Ermeni meselesinde ba\u015far\u0131 kazanmak i\u00e7in, t\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinde, bunun sonu\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 korku uyand\u0131rmal\u0131y\u0131z. Askeri nedenlerle daha s\u0131k\u0131 bir \u00e7\u0131k\u0131\u015fa cesaret etmezsek, o zaman m\u00fcttefi\u011fimizin katliama nas\u0131l devam etti\u011fine seyirci kalmaktan ve faydadan \u00e7ok k\u0131zd\u0131rmaya yarayan, ba\u015fka ba\u015far\u0131s\u0131z itirazlardan ba\u015fka bir\u015fey geriye kalmaz.<\/p>\n

Ermeni takibatlar\u0131n\u0131n ruhu Tal\u00e2t Bey. O, ancak hafta sonu Anadolu\u2019dan geri d\u00f6necek. Ancak o zaman, onun i\u015f arkada\u015flar\u0131 ve Cemal\u2019le konu\u015fmalar\u0131m\u0131n hangi etkisi oldu\u011funu \u00f6\u011frenece\u011fim. Norddeutsche Allgemeine Zeitung\u2019daki yay\u0131n i\u00e7in, benden gelecek ikinci bir telgrafa dek beklenilmesini \u00f6neriyorum.<\/p>\n

Zimmermann\u2019\u0131n notu, 16.12.<\/strong><\/p>\n

Bunu her hal\u00fck\u00e2rda yapmak zorunda kalaca\u011f\u0131z. Ama yaz\u0131n\u0131n kan\u0131mca, yay\u0131nlanmadan \u00f6nce yumu\u015fat\u0131lmas\u0131 gerekecek. Bu \u015fekliyle itilaf devletlerinin \u00e7ok i\u015fine gelecektir.<\/p>\n

Jagow\u2019un notu<\/strong><\/p>\n

\u00d6zel olarak son b\u00f6l\u00fcm t\u00fcrk h\u00fck\u00fcmeti i\u00e7in daha dost\u00e7a tutulmal\u0131.<\/p>\n

Bethmann Hollweg\u2019in elyaz\u0131s\u0131 ile notu, 17.12.<\/strong><\/p>\n

Bir m\u00fcttefikten, s\u00fcren sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, \u00f6nerildi\u011fi gibi kamu \u00f6n\u00fcnde hesap sorulmas\u0131, \u015fimdiye dek tarihte hi\u00e7 rastlanmam\u0131\u015f bir \u00f6nlemdir. Bizim tek hedefimiz, T\u00fcrkiye\u2019yi sava\u015f\u0131n sonuna dek kendi taraf\u0131m\u0131zda tutmakt\u0131r, bu arada ermeniler mahvolur veya olmaz, fark etmez. Daha uzun s\u00fcrecek sava\u015fta bizim t\u00fcrklere daha, \u00e7ok ihtiyac\u0131m\u0131z olacak. Hem de Cemal\u2019in Enver\u2019in yerine ge\u00e7mesini olanakd\u0131\u015f\u0131 bulmamas\u0131na ra\u011fmen, Metternich\u2019in bu \u00f6neriyi nas\u0131l yapabildi\u011fini anlam\u0131yorum.\u201d<\/p>\n

Konsolos R\u00f6ssler\u2019den Bethmann Hollweg\u2019e,\u00a0 (Halep, 20 Aral\u0131k 1915):<\/strong><\/p>\n

\u201eErmeni sorununda, 12 Ekim tarihli Frankfurter Zeitung\u2019da (haftal\u0131k yay\u0131n) \u00e7\u0131kan ve ekte kopyalar\u0131 itaatk\u00e2rca sunulan iki yaz\u0131, benim \u015fu a\u00e7\u0131klamalar\u0131 yapmama neden oldu:<\/p>\n

Almanya\u2019daki kamuoyu, anla\u015f\u0131lan, ermeni sorununun ne durumda oldu\u011fundan habersiz, yoksa gazete, olaylar \u00fczerine hen\u00fcz kan\u0131tlanm\u0131\u015f haberler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazamazd\u0131. Gazete diyor ki: \u201eYaln\u0131zca hareketin serserice ta\u015fk\u0131nl\u0131klar\u0131 \u00f6nlenmeli.\u201c \u201e\u00d6fkeli halk y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n her t\u00fcr lin\u00e7 huku\u011fundan, her halde sak\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201c O, b\u00f6ylece as\u0131l konuyu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131yor ve yan g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerle u\u011fra\u015f\u0131yor; yani yanl\u0131\u015f anlamalara g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Ger\u00e7ekte s\u00f6z konusu olan, bamba\u015fka bir \u015feydir. Dahiliye Nezareti\u2019nden g\u00f6nderilen Tehcir Komiseri, burada a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledi: \u201eBir ermenilersiz bir Ermenistan istiyoruz.\u201c H\u00fck\u00fcmetin uydu\u011fu ve hala uymakta oldu\u011fu temel ilke budur ki, bunun uygulanmas\u0131nda ermeni halk\u0131n belki 4\/5\u2019i, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar dahil, K\u00fc\u00e7\u00fckasya\u2019daki evlerinden \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve \u2013 \u00e7o\u011funlukla yaya\u00a0 olarak \u2013 Mezopotamya ve Suriye\u2019ye yola \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Burada bilindi\u011fi kadar\u0131yla, \u015fimdiye dek \u00f6z olarak sadece \u00fc\u00e7 \u015fehir bunun d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r: yani \u0130stanbul, \u0130zmir ve Halep. Bu haftalarca ve aylarca s\u00fcren y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerde bak\u0131m, tabii, yap\u0131lmak istenen ve bunun i\u00e7in emir verilmi\u015f olan yerlerde bile en b\u00fcy\u00fck zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 ve g\u00f6\u00e7enlerin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc a\u00e7l\u0131k, bitkinlik ve hastal\u0131klardan \u00f6lmek zorunda kald\u0131 ve hala g\u00fcn be g\u00fcn kal\u0131yor, h\u00fck\u00fcmet organlar\u0131nca ve onlar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ve cesaretlendirdi\u011fi ahalice uygulanan kas\u0131tl\u0131 imhadan hi\u00e7 s\u00f6z etmeyelim. S\u00fcr\u00fclenlerin geldikleri y\u00f6relere g\u00f6re insanlar\u0131n can kayb\u0131 daha fazla veya az oldu. K\u00fc\u00e7\u00fckasya\u2019n\u0131n do\u011fusunda, bat\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7ok daha fazla. Do\u011fuda, m\u00fcsl\u00fcman haremlerine ka\u00e7\u0131r\u0131lan kad\u0131n ve k\u0131zlar veya daha \u015fansl\u0131 durumlarda m\u00fcsl\u00fcman bir ailenin yan\u0131nda s\u0131\u011f\u0131nak bulanlar hari\u00e7, \u00e7ok say\u0131daki kafilenin % 75\u2019i \u00f6lm\u00fc\u015f olmal\u0131. Mezopotamya\u2019ya ( \u00f6rn. Ras ul Ain ve Tell Abiad) varan geri kalanlar \u00f6ylesine bitkinlerdi ki, onlar\u0131n da b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc sonunda \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n

Bu ko\u015fullarda, ingiliz taraf\u0131nca a\u00e7\u0131klanan 800.000 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ermeni say\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131\u00a0 ba\u015ftan m\u00fccadele a\u00e7mak, rizikolu g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Frankfurter Zeitung \u015f\u00f6yle yaz\u0131yor:<\/p>\n

\u201eT\u00fcrkiye\u2019deki durumlar\u0131 tan\u0131yan kimse bu say\u0131ya inanmayacakt\u0131r. Bu say\u0131yla, T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn ermenilerin % 30\u2019unun, kad\u0131n ve \u00e7ocuklar dahil, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu tamamen imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r.\u201c<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki bu imk\u00e2ns\u0131z de\u011fil. \u0130mhay\u0131 getiren veya ona e\u015flik eden en deh\u015fet verici olaylar ve durumlar \u00fczerine, son aylarda tekrar tekrar rapor verdim. B\u00f6ylesi olaylardan sonra, \u00f6lenlerin say\u0131s\u0131n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00fcksek olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucunu \u00e7\u0131karmak yanl\u0131\u015f olmaz. Bu say\u0131, burada, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn y\u00f6relerinden buraya varanlarla s\u00fcrekli ili\u015fki i\u00e7indeki, en ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiye sahip ermenilerce, tamamen yuvarlak olarak \u015f\u00f6yle tahmin ediliyor: T\u00fcrkiye\u2019deki ermenilerin toplam say\u0131s\u0131 2 \u00bd milyon; bunlardan 6 do\u011fu vilayeti Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbekir, Harput, Sivas\u2019takiler 1.200.000. B\u00fct\u00fcn K\u00fc\u00e7\u00fckasya\u2019da yuvarlak \u00bd milyon s\u00fcrg\u00fcnden muaf kald\u0131 (\u00f6rne\u011fin Mara\u015f b\u00f6lgesinde 50.000\u2019den 9000 geride kald\u0131), Suriye ve Mezopotamya\u2019ya yuvarlak yar\u0131m milyon vard\u0131. Belki 150.000 il\u00e2 200.000 ermeni ya\u015fayan Van, sava\u015f alan\u0131 ve \u00f6zel ko\u015fullara sahip oldu\u011fu i\u00e7in burada say\u0131lm\u0131yor. Suriye ve Mezopotamya\u2019ya varanlar aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc y\u00fcksek ve daha uzun s\u00fcre, hen\u00fcz sona ermemi\u015f olan tehcirin do\u011frudan sonucu olarak y\u00fcksek kalacak. Bu ko\u015fullarda, ba\u015fkalar\u0131na g\u00f6re daha iyi bilgi sahibi olan, ciddiye al\u0131nabilir \u00e7evrelerce 800.000 \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 muhtemel say\u0131l\u0131yor, hatta bu say\u0131n\u0131n daha da y\u00fcksek olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. \u015e\u00f6yle bir fark var, en az\u0131ndan do\u011fu b\u00f6lgelerinden erkeklerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc zorbaca \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, buna kar\u015f\u0131n kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc ise daha yava\u015f y\u00f6ntemler sonucu geldi, b\u00f6ylece t\u00fcrkler \u201eOnlar kendiliklerinden \u00f6l\u00fcyorlar\u201c diyebildiler.\u00a0 \u015eayet ba\u015fka kaynaklarla, T\u00fcrkiye\u2019deki ermenilerin say\u0131s\u0131 yaln\u0131zca 1 \u00bd milyon olarak tahmin edilirse, o zaman b\u00fct\u00fcn say\u0131lar\u0131 daha a\u015fa\u011f\u0131 indirmek gerekir. \u00d6lenlerin oran\u0131 ama ayn\u0131 kal\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Tehcirin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet\u00e7e biliniyor olmas\u0131 gerekirdi. Hen\u00fcz Haziran ay\u0131nda buna i\u015faret edilmi\u015fti; o, ama durmadan yenilerini tehcire \u00e7\u0131kard\u0131. Giderek o, sefalete at\u0131lan y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 beslemeyi, \u00f6rg\u00fctsel a\u00e7\u0131dan, sivil idare makamlar\u0131yla, kendisi isteseydi bile, ba\u015faramayacak hale d\u00fc\u015ft\u00fc, idareyi elinden ka\u00e7\u0131rd\u0131. Ama \u015fimdi bile, hala binlercesi daha ustaca bir m\u00fcdahale ile kurtar\u0131labilirdi.<\/p>\n

Has\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131n resmi sava\u015f haberlerine alman bas\u0131n\u0131nda nas\u0131l muamele edilece\u011fi konusunda, y\u00fcksek sans\u00fcr idaresi, Almanya\u2019da yay\u0131nlanan bir yaz\u0131y\u0131 askeri sans\u00fcr makamlar\u0131na yollad\u0131, o \u015fu c\u00fcmle ile son buluyor:<\/p>\n

\u201eD\u00fc\u015fman taraf\u0131ndan yay\u0131lan resmi haberlerin bu arada huzursuzluk yaratabilece\u011fi korkusuna kar\u015f\u0131, ger\u00e7ek olgular\u0131n hi\u00e7 bir zaman uzun s\u00fcre saklanamayaca\u011f\u0131 ve yalanlar\u0131n sonunda yalan olduklar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 m\u00fclahazas\u0131 konmal\u0131d\u0131r.\u201c<\/p>\n

Ekselanslar\u0131n\u0131z\u0131n y\u00fcksek muhakemesine itaatk\u00e2rca sunmak isterim ki, acaba alman taraf\u0131ndan suskunlukla veya g\u00fczelle\u015ftirici anlat\u0131yla \u00fcstlenilen sorumluluk, hem alman halk\u0131na, hem de d\u00fcnyaya kar\u015f\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fil midir ve daha sonra (belki bize hi\u00e7 de uymayan bir zamanda) g\u00fcny\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan ger\u00e7e\u011fin verece\u011fi politik zarar, bizim \u015fimdi kamuoyumuzu ayd\u0131nlatmam\u0131zdan do\u011fabilecek dezavantajdan daha b\u00fcy\u00fck olmayacak m\u0131d\u0131r ?\u201d<\/p>\n

http:\/\/t24.com.tr\/haber\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/228456<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Serdar Din\u00e7er Hala\u00e7o\u011flu s\u00f6yle\u015fide baklay\u0131 en sonunda a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Derdi tapu. Sahi Ermeni m\u00fclkleri, mallar\u0131, zenginlikleri ne oldu? Tapular \u015fimdi kimin cebinde? 21 Nisan ak\u015fam\u0131 internette gezerken \u201c\u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131 8500\u2019d\u00fc\u201c i\u00e7erikli bir ba\u015fl\u0131k dikkatimi \u00e7ekti. Herhalde Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n s\u00f6yle\u015fisini al\u0131rken iki s\u0131f\u0131r\u0131 unutmu\u015flar diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak az sonra benzer bir ba\u015fl\u0131\u011fa yine rastlay\u0131nca, merak […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,6,14,26,37],"tags":[],"class_list":["post-23270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-belge","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"\n'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Serdar Din\u00e7er Hala\u00e7o\u011flu s\u00f6yle\u015fide baklay\u0131 en sonunda a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Derdi tapu. Sahi Ermeni m\u00fclkleri, mallar\u0131, zenginlikleri ne oldu? Tapular \u015fimdi kimin cebinde? 21 Nisan ak\u015fam\u0131 internette gezerken \u201c\u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131 8500\u2019d\u00fc\u201c i\u00e7erikli bir ba\u015fl\u0131k dikkatimi \u00e7ekti. Herhalde Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n s\u00f6yle\u015fisini al\u0131rken iki s\u0131f\u0131r\u0131 unutmu\u015flar diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak az sonra benzer bir ba\u015fl\u0131\u011fa yine rastlay\u0131nca, merak […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-05-06T08:43:17+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"41 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/\",\"name\":\"'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"datePublished\":\"2013-05-06T08:43:17+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"‘Ermeni katliam\u0131 yok’ diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Serdar Din\u00e7er Hala\u00e7o\u011flu s\u00f6yle\u015fide baklay\u0131 en sonunda a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131yor. Derdi tapu. Sahi Ermeni m\u00fclkleri, mallar\u0131, zenginlikleri ne oldu? Tapular \u015fimdi kimin cebinde? 21 Nisan ak\u015fam\u0131 internette gezerken \u201c\u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131 8500\u2019d\u00fc\u201c i\u00e7erikli bir ba\u015fl\u0131k dikkatimi \u00e7ekti. Herhalde Taner Ak\u00e7am\u2019\u0131n s\u00f6yle\u015fisini al\u0131rken iki s\u0131f\u0131r\u0131 unutmu\u015flar diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ancak az sonra benzer bir ba\u015fl\u0131\u011fa yine rastlay\u0131nca, merak […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2013-05-06T08:43:17+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"41 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/","name":"'Ermeni katliam\u0131 yok' diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"datePublished":"2013-05-06T08:43:17+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/05\/06\/ermeni-katliami-yok-diyen-halacoglu-ve-alman-belgelerindeki-gercekler\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"‘Ermeni katliam\u0131 yok’ diyen Hala\u00e7o\u011flu ve Alman belgelerindeki ger\u00e7ekler"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23270\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}