Ermenistan\u2019daki tarikat hareketleri<\/b><\/p>\n
Feodal ili\u015fkilerin derinle\u015fmesi, \u00f6zellikle \u00e7ift\u00e7ilerin durumunu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131r. Hem vergiler, hem de resmi ve feodal bor\u00e7lar artar. Yabanc\u0131 egemenlik d\u00f6neminde durum daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. \u00c7ift\u00e7iler ile k\u00f6yler ve \u015fehirlerde ya\u015fayan halk, kendisini s\u00f6m\u00fcrenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmeye ba\u015flar. Bir k\u0131sm\u0131 efendilerinden ka\u00e7ar, di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise tarikat \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda resmi kiliseye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcr.<\/p>\n
IV.-V. y\u00fczy\u0131llarda, m\u00fcminlerin durumdan ho\u015fnut olmay\u0131p, kendi yerle\u015fim yerlerini terk ederek, insanlardan uzak yerlerde manast\u0131rlar kuran sahrac\u0131lar hareketi geni\u015f yay\u0131l\u0131m kazan\u0131r. Sahrac\u0131lar hareketini kendi etkisi alt\u0131na almak i\u00e7in kilise taraf\u0131ndan baz\u0131 ad\u0131mlar at\u0131l\u0131r.<\/p>\n
V. y\u00fczy\u0131lda, bir di\u011fer sosyal hareket olan Borborit (Yunanca borbos<\/i> kelimesinden, \u00e7\u00f6p, pislik, tiksindirici) hareketi kitlesel bir hal al\u0131r. \u00d6zellikle M\u0131ds\u011f\u0131ne hareketi, y\u00f6neticiler ve kilise i\u00e7in endi\u015fe verici olmu\u015f, 443 y\u0131l\u0131ndaki \u015eahapivan Konseyi bu konuya de\u011finmi\u015ftir. Tarikatlar\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmak amac\u0131yla tarikat\u00e7\u0131lar\u0131n el ve ayak tandonlar\u0131 kesilip, al\u0131nlar\u0131na \u201ctilki damgas\u0131\u201d vurulmakta, tarikat\u00e7\u0131lar\u0131 gizleyenler de sert bir \u015fekilde cezaland\u0131r\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n
Pavlikyan hareketinin ba\u015flang\u0131c\u0131 ve s\u00fcreci<\/b><\/p>\n
Tarikat\u00e7\u0131lar\u0131n nutuklar\u0131 halk aras\u0131nda geni\u015f yank\u0131 bulmaktayd\u0131. K\u00f6yl\u00fcler, zanaatk\u00e2rla ve ticaret erbab\u0131n\u0131n haricinde, asiller ve din adamlar\u0131 dahi tarikatlara kat\u0131lmaktayd\u0131. Pavlikyan hareketi, tarikat\u00e7\u0131 hareketler tarihi i\u00e7inde g\u00fcc\u00fc ve \u00f6nemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6zel bir yer tutmaktad\u0131r. Bu hareket ad\u0131n\u0131, kurucusu Po\u011fos\u2019tan (Yunanca Pavlos) almaktad\u0131r. Hareket, \u00f6zellikle Bizans\u2019a yak\u0131n olan Bat\u0131 Ermenistan\u2019da g\u00fc\u00e7l\u00fc olmakla birlikte, Do\u011fu Ermenistan\u2019da da hayli yayg\u0131nd\u0131. Tehlike son derece b\u00fcy\u00fck oldu\u011fundan dolay\u0131 katolikos Hovhan Odznetsi, Pavlikyan hareketinin doktrinine kar\u015f\u0131 \u00f6zel olarak bir \u00e7al\u0131\u015fma yazma gere\u011fini duyar. Bunun haricinde, Pavlikyan hareketini k\u00f6k\u00fcnden s\u00f6kmek amac\u0131yla kesin ve sert tedbirlere ba\u015fvurur. 719 Dvin kilise konseyinde, m\u00fcminlere Pavlikyanlarla ili\u015fki kurmak, hatta onlarla konu\u015fmak dahi kesinlikle yasaklan\u0131r. Ermeni katolikosunun ba\u015flatm\u0131\u015f oldu\u011fu bu tepkiler, Pavlikyanlar\u2019\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fck Hayk, Kapadovkia (Kapadokya) ve Pontos\u2019a yerle\u015fmeye zorlar. Bunun sonucunda bu hareket Do\u011fu Ermenistan\u2019da fiili olarak durulur.<\/p>\n
Bat\u0131 Ermenistan\u2019da ise bu hareket tersine giderek ivme kazan\u0131r. Pavlikyanlar\u2019\u0131n ilk \u00f6nderlerinden Kostandin\u2019in yo\u011fun faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi Y\u00fcksek Hayk\u2019\u0131n Manana\u011fi b\u00f6lgesi \u00f6nemli bir merkeze d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Kostandin, taraftarlar\u0131yla birlikte K\u00fc\u00e7\u00fck Hayk\u2019a yerle\u015fir ve b\u00fcy\u00fck bir Pavlikyan cemaati kurar.<\/p>\n
Bizansl\u0131lar\u0131n politikas\u0131. Arap y\u00f6netiminin duru\u015fu<\/b><\/p>\n
\u0130mparatorlu\u011fun Ermenistan topraklar\u0131nda tarikat\u00e7\u0131 hareketin geni\u015flemesi, Bizans y\u00f6neticilerini rahats\u0131z eder. Araplar, H\u0131ristiyan Bizans\u2019\u0131 zay\u0131flatmak i\u00e7in bu hareketi himayelerine ald\u0131klar\u0131nda, durum daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Bizans y\u00f6netimi, hareketin \u00f6n\u00fcn\u00fc almak niyetiyle her yerde Pavlikyanlara kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir takibat ba\u015flat\u0131r, a\u011f\u0131r cezalar uygular, tarikata sad\u0131k kalanlar ise, diri-diri yak\u0131l\u0131r. Lakin beklenenin aksine, hareket k\u0131r\u0131lmakla kalmay\u0131p, K\u00fc\u00e7\u00fck Asya\u2019n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde, Yunanl\u0131lar\u0131 ve imparatorluk vatanda\u015f\u0131 di\u011fer halklar\u0131n temsilcilerini de i\u00e7ine alarak geni\u015f bir \u015fekilde yay\u0131lmaya ba\u015flar. Kendi kanunlar\u0131yla y\u00f6netilen yeni Pavlikyan cemaatleri kurulur.<\/p>\n
Hovsep, Vahan ve Sergios gibi liderler sayesinde Pavlikyan hareketi VIII. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda yeni bir ivme kazan\u0131r.<\/p>\n
Pavlikyanlar, bir de\u011fil, iyi ve k\u00f6t\u00fc olmak \u00fczere iki Tanr\u0131 oldu\u011funu vaaz ederler. Bu d\u00fcnyada maddi ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olarak var olan her \u015fey k\u00f6t\u00fc Tanr\u0131 taraf\u0131ndan, ruhani ve g\u00f6r\u00fcnmez olanlar ise iyi Tanr\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pavlikyanlar, d\u00fcnyada h\u00fck\u00fcm s\u00fcren e\u015fitsizli\u011fin ve bask\u0131lar\u0131n, iyi Tanr\u0131yla ilgili olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmekteydi. Bu a\u00e7\u0131dan, k\u00f6t\u00fc Tanr\u0131n\u0131n eliyle yarat\u0131lm\u0131\u015f olan d\u00fcnyadaki t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fcklere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmenin gerekli oldu\u011fu kan\u0131s\u0131ndayd\u0131.<\/p>\n
Pavlikyanlar, \u0130sa Mesih\u2019in do\u011fumu ve faaliyetini kendilerine g\u00f6re a\u00e7\u0131klamakta ve sadece kendilerini ger\u00e7ek H\u0131ristiyan olarak kabul etmekteydi. \u0130sa Mesih\u2019in hayat\u0131yla ilgili farkl\u0131 ayin ve t\u00f6renlerin gereklili\u011fini, bundan dolay\u0131 da resmi bir kilise ve ruhban s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n var olma gereklili\u011fini reddetmekteydi. Pavlikyan din adamlar\u0131 veya tarikat\u0131n ruhani \u00f6nderlerinin giyimleri ve ya\u015fam tarzlar\u0131yla di\u011fer tarikat mensuplar\u0131ndan farkl\u0131 olmalar\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildi.<\/p>\n
Hareketin y\u00fckseli\u015fi ve yenilgisi<\/b><\/p>\n
Pavlikyanlar, fikirleri haricinde, askeri faaliyetleri sayesinde de Bizans \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ciddi bir \u015fekilde tehlikeye atar. Bu y\u00fczden Bizans y\u00f6netimi IX. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda, Pavlikyanlara kar\u015f\u0131 cezai i\u015flemleri g\u00fc\u00e7lendirir. Bunun sonucunda Pavlikyanlar bir s\u00fcreli\u011fine imparatorluk topraklar\u0131n\u0131 terk ederek, Arap topraklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmaya mecbur olur. Arap halifeli\u011fi onlara memnuniyetle s\u0131\u011f\u0131nma vererek, s\u0131n\u0131r b\u00f6lgelerine yerle\u015ftirir. Araplar, Ermeni Pavlikyanlar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc, Bizans\u2019a kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri m\u00fccadelede kullanma niyetindeydi.<\/p>\n
Bizans ordular\u0131 hareketin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kaz\u0131mak amac\u0131yla,\u00a0 Pavlikyanlar\u0131 ac\u0131mas\u0131zca yok eder. Pavlikyanlar, Tevrik kalesini \u00fcs yaparak, savunman\u0131n haricinde, geni\u015f sald\u0131r\u0131 operasyonlar\u0131na dahi ba\u015fvururlar. Yetenekli ordu komutan\u0131 Karpeas, Pavlikyanlar\u0131n silahl\u0131 kuvvetlerinin ba\u015f\u0131na ge\u00e7ince, nihai m\u00fccadeleye ba\u015fvuran Pavlikyanlar, Bizans\u2019\u0131n d\u00fczenli ordular\u0131na kar\u015f\u0131 Karpeas\u2019\u0131n komutas\u0131nda parlak ve etkileyici zaferler elde ederek, Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131na dahi vararak imparatorlu\u011fun ba\u015fkentine yakla\u015fmay\u0131 ba\u015far\u0131r. Hareketin kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131nda ani bir y\u00fckseli\u015f ya\u015fan\u0131r.<\/p>\n
\u0130mparatorluk, ezeli d\u00fc\u015fman\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6l\u00fcm-kal\u0131m m\u00fccadelesi vermeye mecbur kal\u0131r. Tahta \u00e7\u0131kan Ermeni as\u0131ll\u0131 imparator I. Vasil kesin i\u015flemlere ba\u015fvurur. Ordular\u0131, 872 y\u0131l\u0131nda, a\u011f\u0131r \u00e7arp\u0131\u015fmalar sonucunda Pavlikyanlar\u0131 hezimete u\u011frat\u0131r ve Pavlikyanlar\u0131n son \u00fcss\u00fc olan Tevrik kalesini tahrip eder.<\/p>\n
\u0130mparatorluk, Pavlikyanlar\u0131 b\u00fcy\u00fck gruplar halinde Balkanlara yerle\u015ftirir, onlar da burada fikirlerini yaymaya devam eder. Pavlikyanlar\u0131n etkisi alt\u0131nda Bulgaristan\u2019da Bogomil, Fransa\u2019da ise Albigoyan hareketi olu\u015fur.<\/p>\n
http:\/\/www.findarmenia.com\/arm\/<\/p>\n
T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ermenistan\u2019daki tarikat hareketleri Feodal ili\u015fkilerin derinle\u015fmesi, \u00f6zellikle \u00e7ift\u00e7ilerin durumunu a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131r. Hem vergiler, hem de resmi ve feodal bor\u00e7lar artar. Yabanc\u0131 egemenlik d\u00f6neminde durum daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. \u00c7ift\u00e7iler ile k\u00f6yler ve \u015fehirlerde ya\u015fayan halk, kendisini s\u00f6m\u00fcrenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmeye ba\u015flar. Bir k\u0131sm\u0131 efendilerinden ka\u00e7ar, di\u011fer k\u0131sm\u0131 ise tarikat \u00f6rt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda resmi kiliseye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fcr. IV.-V. […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7,14],"tags":[],"class_list":["post-22497","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ermenilerin-tarihi","category-haberler"],"yoast_head":"\n