{"id":22099,"date":"2013-03-05T05:49:33","date_gmt":"2013-03-05T10:49:33","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=22099"},"modified":"2013-03-05T05:49:33","modified_gmt":"2013-03-05T10:49:33","slug":"bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/","title":{"rendered":"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=22100\" rel=\"attachment wp-att-22100\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-full wp-image-22100\" alt=\"Meline Anumyan\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg\" width=\"290\" height=\"331\" srcset=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg 290w, https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/03\/Meline-Anumyan-263x300.jpg 263w\" sizes=\"auto, (max-width: 290px) 100vw, 290px\" \/><\/a>Meline Anumyan<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i>Tarih Doktoru<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni katliamlar\u0131 tertip\u00e7ilerinin sorumlulu\u011fu sorunu, \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ana davalar da d\u00e2hil olmak \u00fczere, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131 (tehcir ve taktil) su\u00e7lamas\u0131yla yakla\u015f\u0131k 63 ayr\u0131 dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1919-1921 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ba\u015fkentinin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 vilayetler ve sancaklarda da benzer davalar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, burada de\u011findiklerimiz, sadece \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde g\u00f6r\u00fclen yarg\u0131lamalard\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn1\">[1]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 vilayetleri ve sancaklar\u0131nda ya\u015fayan Ermenilerin tehcir ve katledilmesiyle ilgili davalar hakk\u0131ndaki veriler, o d\u00f6nemde \u0130stanbul\u2019da yay\u0131nlanan Osmanl\u0131ca, Ermenice, Frans\u0131zca, Yunanca ve \u0130ngilizce bas\u0131nda yer alm\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn2\">[2]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00fcnl\u00fck gazetelerin bir\u00e7o\u011fu, divan-\u0131 harp mahkemelerinin duru\u015fmalar\u0131yla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler sunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Baz\u0131 dergiler, sadece davalar\u0131n \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerini yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenilerin tehciri ve toplu katliamlar\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla a\u00e7\u0131lan davalar\u0131n ilki, Yozgat davas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yarg\u0131lama (18 duru\u015fma) 5 \u015eubat-7 Nisan 1919 tarihlerinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kaderin bir cilvesi gibi, mahkeme binas\u0131 olarak, 10 y\u0131l \u00f6nce Abd\u00fclhamit\u2019in huzurunda t\u00f6renle a\u00e7\u0131lan Osmanl\u0131 Meclisi se\u00e7ilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn3\">[3]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131klar ba\u015flang\u0131\u00e7ta 3 ki\u015fiydi. Yozgat mutasarr\u0131f\u0131, Bo\u011fazl\u0131yan kaymakam\u0131 Kemal, Yozgat jandarma birli\u011fi komutan\u0131 Tevfik ve Yozgat vak\u0131flar m\u00fcd\u00fcr\u00fc eski g\u00f6revlisi Feyyaz Ali.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">17. duru\u015fmada Feyyaz Ali\u2019nin dosyas\u0131, ayr\u0131ca g\u00f6r\u00fclmek \u00fczere ayr\u0131l\u0131r, fakat bu karar k\u00e2\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde kal\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn4\">[4]<\/a>. 8 Nisanda a\u00e7\u0131klanan dava h\u00fckm\u00fcne istinaden, san\u0131klardan Bo\u011fazl\u0131yan kaymakam\u0131 Kemal idama<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn5\">[5]<\/a>, jandarma komutan\u0131 Tevfik ise 15 y\u0131l k\u00fcrek cezas\u0131na mahk\u00fbm edilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn6\">[6]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat davas\u0131 duru\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda, \u00f6zellikle de 22 \u015eubat 1919 tarihli oturumda \u00e7ok say\u0131da resmi belge ve bilhassa \u015fifreli telgraflar okunmu\u015f ve bu belgelerin ger\u00e7eklili\u011finin tasdik edilmesi sonucunda Kemal, divan-\u0131 harp taraf\u0131ndan idam cezas\u0131na mahk\u00fbm edilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn7\">[7]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat mutasarr\u0131f\u0131 Cemal Bey, 12 Aral\u0131k 1918 tarihinde, soru\u015fturma heyetine yaz\u0131l\u0131 olarak verdi\u011fi ifadesinde, tehcir uygulamas\u0131na yerel polis te\u015fkilat\u0131n\u0131n da kat\u0131lm\u0131\u015f, Yozgat \u015fehri ve \u00e7evre k\u00f6ylerden tehcir edilen Ermenilerin, polis, \u00e7eteler ve halk taraf\u0131ndan katledilmi\u015f oldu\u011funu bildirir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn8\">[8]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu davan\u0131n ilk duru\u015fmas\u0131nda (5 \u015eubat 1919), yerel 1800 ki\u015filik Ermeni n\u00fcfustan sadece 80 ki\u015finin hayatta kald\u0131\u011f\u0131 savc\u0131 taraf\u0131ndan kaydedilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn9\">[9]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat davas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc duru\u015fmas\u0131nda, san\u0131klardan Kemal ve Tevfik\u2019in, Yozgat Ermenilerinin katledilmesi i\u00e7in yerel halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 temin ve te\u015fvik ettikleri tespit edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davac\u0131 avukatlar\u0131ndan (m\u00fcddei \u015fahsi) Levon Ferit \u201cKemal Bey Ermeni fec\u00e2yiinin mahal-\u0131 icras\u0131 olan \u201cG\u00fcller\u201d nahiyesinde icra k\u0131l\u0131nan katliama gider iken \u201cTiyatroya gidiyoruz\u201d demi\u015f ve G\u00fcller ahal-i isl\u00e2miyesinin hissiy\u00e2t-\u0131 taassubk\u00e2r\u00e2nelerini tehyic eder bir nutuk irad ederek fec\u00e2iye ora ahalisinin de i\u015ftir\u00e2kini temin etti\u011fini ve muztarib halk\u0131n en\u00een ve \u0131zt\u0131r\u00e2b\u00e2t\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda mumaileyh nargile i\u00e7mi\u015fti. Jandarma kumandan\u0131 Tevfik Bey de at\u0131na r\u00e2kib olarak irad eyledi\u011fi nutukta milletin de katli\u00e2ma i\u015ftir\u00e2kini te\u015fvik etmi\u015f ve bizzat t\u00fcfek ile 3 ki\u015fi idam eylemi\u015fti\u201d,- der<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn10\">[10]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Levon Ferit, ayn\u0131 duru\u015fmada \u201cMahall-i k\u0131t\u00e2l oldu\u011fu iddia edilen G\u00fcller kariyesinde 6000 ki\u015finin ziy\u00e2\u0131 oradan herbiri bir taraf\u0131ndan kesilen noksan\u00fc\u2019l-uzv kalan ecs\u00e2dan bellidir. Heyet-i T\u0131bbiye mu\u00e2yenesiyle tez\u00e2h\u00fcr eder\u201d,- der<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn11\">[11]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada, kanuna istinaden tehcire maruz kalmamas\u0131 gereken Protestan Ermenilerin tehciri konusu da ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davac\u0131 avukatlar\u0131ndan (m\u00fcddei \u015fahsi) Hayk \u201cKemal Beye protestan oldu\u011fundan bahs ile tehcire tabi tutulmamas\u0131 istirham\u0131nda bulunan v\u00e2lidesinin mumaileyhin \u201cbence hep birdir, protestan katolik, hep Ermenidir ve gidecekler dedi\u011fini arzetti\u201d,- der.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">11 \u015eubat 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc duru\u015fmada konu\u015fan Artin \u201c\u2026Ermenilerin sekizer sekizer ba\u011flanarak Yozgat haricine sevk olunduklar\u0131n\u0131 ve Ermeniler \u00fczerinde bulunan z\u00eek\u0131ymet e\u015fya ve nakit ve evrak-\u0131 nakdiyenin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 gasb\u0131n Osman Pa\u015fa Tekkesi civar\u0131nda kad\u0131nlar\u0131n sarho\u015f edildiklerini ve G\u00fcller kariyesine muv\u00e2sallata Yozgat mutasarr\u0131f vekili Bo\u011fazl\u0131yan kaymakam\u0131 Kemal Bey\u2019in 500 atl\u0131 \u00e7ete ile v\u00fcr\u00fbd eyledi\u011fini, Ermenileri teslim alarak ak\u015fam saat 12\u2019den sonra muv\u00e2salat edilince papaza vadelerinin takarr\u00fcb eyledi\u011finden \u00e2det-i \u00e2yinin icr\u00e2 edilmesi l\u00fczumunun ihtar olundu\u011funu ve evvel\u00e2 papaz\u0131n idam edildi\u011fini, bilahare Kemal Bey\u2019in d\u00fcd\u00fck \u00e7alarak idam edenlere hitap ile: \u201cSiz kesmesini bilmiyorsunuz\u201d diye te\u015fvikatta bulundu\u011funu, bunun \u00fczerine \u00e7etelerin her \u00f6n\u00fcne geleni \u015fiddetle kesmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 ve v\u00e2lidesinin de kesilece\u011fini anlayarak kendisinin firar ile Kayseri\u2019ye gitti\u011fini beyan etti\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn12\">[12]<\/a>,- diye belirtilmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada, \u015fahit olarak ifade veren, eski Yozgat mebusu \u015eakir Bey, Ermeni katliamlar\u0131n\u0131 durdurmas\u0131 i\u00e7in yerel y\u00f6neticiye \u015fahsen ba\u015fvurdu\u011fu, fakat netice alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn13\">[13]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat davas\u0131n\u0131n, 12 \u015eubat 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda verilen ifadelerden \u00f6zellikle Ermeni \u015fahit \u00d6jeni Varvaryan\u2019\u0131n, zorla din de\u011fi\u015ftirme olaylar\u0131yla ilgili ifadeleri belirtmeye lay\u0131kt\u0131r: \u201c\u2026b\u00f6ylece Osman Pa\u015fa Tekkesine getirildi\u011fini, orada Yozgatl\u0131 polis Numan Efendi ile i\u015fte buradaki Feyyaz Bey\u2019in bulundu\u011funu, bunlar\u0131n paralar\u0131n\u0131 ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve Fener\u2019e g\u00f6nderdiklerini, gece kendisiyle bir iki k\u0131z\u0131 daha \u201csizi m\u00fcsl\u00fcman edece\u011fiz, burada oturunuz\u201d diye al\u0131koyduklar\u0131n\u0131, di\u011ferleri 50-60 araba kadar oldu ve onlar\u0131 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. O g\u00fcn bu Kemal Bey de orada idi. Elinde k\u0131l\u0131\u00e7 bulundu\u011fu halde yanlar\u0131na geldi\u011fini ve adamlar\u0131na \u201ce\u011fer siz bunlar\u0131n hepsini iyice \u00f6ld\u00fcrmezseniz ben sizi \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcm. Anam\u0131z bizi bug\u00fcn i\u00e7in do\u011furmad\u0131 m\u0131! Haydi ne duruyorsunuz, y\u00fcr\u00fcy\u00fcn\u00fcz, kesiniz, alt\u0131 ya\u015f\u0131ndan yetmi\u015f ya\u015f\u0131na kadar hepsini kesiniz!\u201d dedi\u011fini, orada g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde ekin bi\u00e7er gibi b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 kestiklerini, kendisini kesmek i\u00e7in validesinin kuca\u011f\u0131ndan ald\u0131klar\u0131n\u0131, ba\u015f\u0131na vurduklar\u0131n\u0131, kesilenlerin ceplerini bo\u015faltt\u0131klar\u0131n\u0131, ak\u015fam \u00fczeri kendilerini do\u011fruca kaymakaml\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini, bu kaymakam Kemal Bey\u2019in orada bizzat bir kere daha d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve kendi eliyle ete\u011finde bulunan bir liraya kadar paras\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in maiyetine emir verdi\u011fini fakat meiyetindekiler kendisini ka\u00e7\u0131rarak Pul k\u00f6y\u00fcne g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini, orada Ad\u0131g\u00fczel nam\u0131nda bir jandarma al\u0131p \u0130ncirli k\u00f6y\u00fcne g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, orada Ahmed Onba\u015f\u0131 kendisini evinde alt\u0131 ay al\u0131koydu\u011funu ve kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir ah\u0131rdan firar etti\u011fini s\u00f6yledi\u201d.<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn14\">[14]<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Savc\u0131n\u0131n, katliamdan nas\u0131l kurtuldu\u011fu sorusuna \u00d6jeni, \u0130slam\u2019\u0131 kabul ederek kurtulmu\u015f oldu\u011funun belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn15\">[15]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada s\u00f6z alan \u015fahit Azniv \u0130branosyan, divan-\u0131 harbe verdi\u011fi ifadesinde, yakla\u015f\u0131k 860 hane gayrim\u00fcslimin tehcire u\u011frad\u0131\u011f\u0131, kendisinin de onlar\u0131n i\u00e7inde oldu\u011fu, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Ta\u015fp\u0131nar\u2019a g\u00f6nderilerek, orada katledildi\u011fi, san\u0131k Kemal Bey\u2019in ise caniliklerinden dolay\u0131 \u201ckasap kaymakam\u201d lakab\u0131 elde etmi\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn16\">[16]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">15 \u015eubat 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen 6. duru\u015fmada \u015fahit Isdepan, \u00f6nce G\u00fcller, ard\u0131ndan da Elek\u00e7iler\u2019e s\u00fcr\u00fclen Ermenilerin, yerel k\u00f6yl\u00fcler taraf\u0131ndan balta, kazma ve oraklarla katledilmi\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn17\">[17]<\/a>. T\u00fcm k\u00f6y\u00fcn\u00fcn katledildi\u011fini belirten \u015fahit, san\u0131klar\u0131n bu katliama \u015fahsen kat\u0131lm\u0131\u015f olduklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn18\">[18]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bayan Annik de ayn\u0131 duru\u015fmada, Ermeni katliamlar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayan ifadeler vererek, birinci ve ikinci kafilelerden erkeklerin, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnden ise g\u00fczel kad\u0131nlar\u0131n se\u00e7ilerek, kalan Ermenilerin katledildi\u011fini belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn19\">[19]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">18 \u015eubat 1919\u2019de g\u00f6r\u00fclen 7. duru\u015fmada s\u00f6z alan \u015fahitlerden, Ankara 15. Kolordu komutan\u0131, Miralay Halil Recai \u201cBinba\u015f\u0131 \u015eahap Bey\u2019e<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn20\">[20]<\/a> yollanan bir \u015fifreli telgrafta, Bo\u011fazl\u0131yan\u2019da, 2-300 Ermeni\u2019nin imha edilmi\u015f oldu\u011fu yaz\u0131lmaktayd\u0131\u201d,- diye ifade vermi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn21\">[21]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cHalil Recai -Ermeniler\u2019in katline d\u00e2\u2019ir Bo\u011fazl\u0131yan\u2019dan telgraf ald\u0131n\u0131z m\u0131 diye bana Tedk\u00eek-i Seyyi\u2019\u00e2t Komisyonu\u2019nda da sordular. Zann edersem, \u015eah\u00e2b Bey b\u00f6yle bir telgraf alm\u0131\u015f, bu da iki, \u00fc\u00e7 y\u00fcz Ermeni\u2019nin imh\u00e2s\u0131na d\u00e2\u2019irmi\u015f. Telgraf bende de\u011fildir. Kayseri\u2019den Ankara\u2019ya b\u00f6yle bir telgraf \u00e7ekilmi\u015f olacak.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M\u00fcdde\u00ee-i \u2018Um\u00fbm\u00ee \u2013\u015eah\u00e2b Bey ma\u2019iyyet-i \u2018aliyyelerinde iken cihet-i \u2018askeriyyenin b\u00f6yle tehc\u00eer mes\u00e2\u2019iliyle i\u015ftig\u00e2line sebeb nedir?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halil Recai \u2013Ben onu bilemem. Bana b\u00f6yle bir telgraf geldi, ben de Ba\u015fkumandanl\u0131k\u2019a verdim. \u015eah\u00e2b Bey\u2019den esb\u00e2b\u0131n\u0131 sormad\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bana sorulmam\u0131\u015ft\u0131. (\u2026)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">M\u00fcdde\u00ee-i \u2018Um\u00fbm\u00ee \u2013\u015eah\u00e2b Bey, ma\u2019l\u00fbm\u00e2t\u0131 kimden alm\u0131\u015f?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Halil Recai \u2013Bo\u011fazl\u0131yan\u2019dan alm\u0131\u015f\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn22\">[22]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada dinlenen, Rum as\u0131ll\u0131 \u015fahit H\u0131ristaki Andreyadis \u015fu tan\u0131kl\u0131kta bulur: \u201c331 Temmuz 24 Cum\u2019a Sabah\u0131 emir geldi. Cem\u00e2l Bey<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn23\">[23]<\/a> tehc\u00eere ba\u015flad\u0131. \u0130lk partisi ertesi g\u00fcn Sivas\u2019a sevk olundu. \u0130kincisi de Sivas\u2019a g\u00f6nderildi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti Kayseri\u2019ye sevk edildi. O esn\u00e2da \u0130ttih\u00e2d ve Terakki Murahhas\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn24\">[24]<\/a> Ermeni imh\u00e2s\u0131 i\u00e7in \u015fif\u00e2h\u00ee emirler verdi. Cem\u00e2l Bey buna r\u00e2z\u0131 olmad\u0131. \u00c7orum\u2019a gitti. \u0130\u015fittik ki \u2018azl edilmi\u015f, yerine Kem\u00e2l Bey geldi. yaln\u0131z Bo\u011fazl\u0131yan Ermenileri\u2019nin imh\u00e2 edildi\u011fini duyduk. (\u2026)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunun \u00fczerine halk\u0131 iki\u015fer iki\u015fer, Ba\u011fl\u0131ca ve Bezlih\u00e2n civ\u00e2r\u0131na g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fler. Etr\u00e2f\u0131 batakl\u0131kl\u0131 bir a\u011f\u0131la doldurmu\u015flar ve oradan \u00e7\u0131kar\u0131p \u00fc\u00e7er, be\u015fer imh\u00e2 etmi\u015fler. Ka\u00e7\u0131p saklananlar\u0131 meyd\u00e2na \u00e7\u0131karmak i\u00e7in \u0130sl\u00e2m olanlar kurtulacak dedikleri halde, \u00e7\u0131k\u0131nca onlar\u0131 da \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fler\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn25\">[25]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">22 \u015eubat 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen Yozgat davas\u0131n\u0131n 9. duru\u015fmas\u0131nda mahkeme reisi Hayret Pa\u015fa\u2019n\u0131n ricas\u0131yla, mahkeme k\u00e2tibisi taraf\u0131ndan baz\u0131 \u015fifreli telgraflar okunur. Bir telgrafta Bo\u011fazl\u0131yan\u2019da 1500 Ermeninin katledilmi\u015f oldu\u011fu, 207 numaral\u0131 telgrafta ise Bo\u011fazl\u0131yan civar\u0131ndaki kasabalarda 360 Ermeninin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 <a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn26\">[26]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">5 Mart 1919\u2019da g\u00f6r\u00fclen, ayn\u0131 davan\u0131n 10. duru\u015fmas\u0131nda \u015fahit olarak dinlenen Tokat mutasarr\u0131f\u0131, Ermeni katliamlar\u0131n\u0131n herkes taraf\u0131ndan bilinen bir olgu oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn27\">[27]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 oturumda, \u015fahit olarak dinlenen M\u00fclkiyye M\u00fcfetti\u015fi Nedim Bey, ald\u0131\u011f\u0131 duyumlara g\u00f6re tehcir edilen 140 ki\u015fiden olu\u015fan bir Ermeni kafilesinin, geceleyin bir ah\u0131ra kapat\u0131larak t\u00fcm\u00fcn\u00fcn sopalarla \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlat\u0131r. \u015eahidin anlatt\u0131klar\u0131na g\u00f6re baz\u0131 k\u00f6ylerden tehcir edilen Ermeniler, yolda \u00e7etelerin sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn28\">[28]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu duru\u015fmada da dinlenen \u015eahap Bey, Bo\u011fazl\u0131yan tehciri esnas\u0131nda cinayet ve yolsuzluklar\u0131n meydana gelmi\u015f oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sunulan iki ifadeden biri jandarma taraf\u0131ndan verilmi\u015f olup, 36 Ermeni\u2019den 11\u2019inin \u00e7eteler taraf\u0131ndan, di\u011ferlerinin ise daha sonra katledildi\u011fi belirtilmekte, \u00fczerinde \u201cgizli\u201d ibaresi olan di\u011fer telgraf ise Bo\u011fazl\u0131yan tehciriyle ilgilidir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn29\">[29]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat yarg\u0131lamalar\u0131 esnas\u0131nda, Ermeni kafilelerini g\u00f6zetmek niyetiyle devlet taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen g\u00f6revlilerin de yerel halk\u0131 Ermenilere kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015f oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. B\u00f6ylece, 24 Mart 1919 tarihli duru\u015fmada, savc\u0131 Haralambo Efendi, san\u0131k Kemal\u2019e, Ermeni kafilelerinin g\u00f6zetimiyle g\u00f6revli olarak g\u00f6nderilmi\u015f olan Abdullah\u2019\u0131n neden halk aras\u0131nda kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Savc\u0131n\u0131n kanaatine nazaran, devlet g\u00f6revlilerinin mevcudiyeti \u015fartlar\u0131nda, devlet taraf\u0131ndan benzer \u015fah\u0131slar\u0131n g\u00f6nderilmesinin, \u00f6zel bir gaye g\u00fcd\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu g\u00f6stermektedir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn30\">[30]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131k Kemal Bey, \u00f6n soru\u015fturma esnas\u0131nda verdi\u011fi ifadede, astlar\u0131na, tehcirle ilgili emirlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 okuduktan sonra yakma emri vermi\u015f oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">24 Mart 1919 tarihli duru\u015fmada bu konuyla ilgili Kemal\u2019e soru sorulmu\u015ftur. Kemal Bey, kendi verdi\u011fi ifadeyi ink\u00e2r etmeyi denemi\u015fse de, savc\u0131 Haralambo Efendi taraf\u0131ndan bu olgu tasdik edilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn31\">[31]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada, Yozgat dini \u00f6nderinin (m\u00fcft\u00fcs\u00fcn\u00fcn) vermi\u015f oldu\u011fu \u00f6n soru\u015fturma ifadesinde, Kemal\u2019in m\u00fcft\u00fc taraf\u0131ndan uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, onun ise \u201cSen h\u00fck\u00fcmetten merhametli misin?\u201d dedi\u011fi, mahkeme reisi taraf\u0131ndan belirtilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn32\">[32]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada san\u0131klar, devlet taraf\u0131ndan g\u00f6nderilmi\u015f olan emirlere at\u0131fta bulunarak, kendilerini aklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Duru\u015fmalarda vermi\u015f olduklar\u0131 ifadelere g\u00f6re, Ermeni kafilelerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi i\u00e7in devlet taraf\u0131ndan yard\u0131m verilmemi\u015f oldu\u011fu belirtilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn33\">[33]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat davas\u0131n\u0131n 27 Mart 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda, san\u0131klardan Kemal Bey ayn\u0131 arg\u00fcmanla kendisini aklamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn34\">[34]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 oturumda mahkemeye ifade veren, \u0130ngiltere vatanda\u015f\u0131 Albay Mehmet Bey, baltalar ve b\u0131\u00e7aklarla Ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zleriyle g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn35\">[35]<\/a>. Mehmet Bey\u2019in belirtti\u011fine g\u00f6re Ermeniler, Karaku\u015f Vadisi\u2019nde katledilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn36\">[36]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 27 Mart 1919 duru\u015fmas\u0131nda ifade veren \u00dcsk\u00fcdar mutasarr\u0131f\u0131 Mehmet Ali Bey, Ermeni katliamlar\u0131na devlet g\u00f6revlileri ile yerel halk\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 olas\u0131, fakat bunun sadece h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan verilmi\u015f olan gizli talimatlar do\u011frultusunda ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olabilece\u011fini belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn37\">[37]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada, Tevfik\u2019in imzas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan ve \u00f6zellikle \u201cErmenilerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmak gerekir\u201d ifadesinin bulundu\u011fu bir rapor okunur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn38\">[38]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon davas\u0131 (20 duru\u015fma), 26 Mart-20 May\u0131s 1919 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Mahkemenin h\u00fckm\u00fc 22 May\u0131sta a\u00e7\u0131klan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davada haz\u0131r bulunan san\u0131klar 7 ki\u015fidir. Mustafa Nuri, Mehmet Ali, Yusuf R\u0131za, kaymakam Talat, Ali Saib, Niyazi ve Nuri.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n 16. duru\u015fmas\u0131nda Yusuf R\u0131za\u2019n\u0131n dosyas\u0131 ayr\u0131l\u0131r ve \u0130ttihat ve Terakki Partisi merkez komitesi \u00fcyelerinin davas\u0131yla birlikte daha sonra g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon yarg\u0131lamas\u0131nda, Trabzon valisi Cemal Azmi ve parti sorumlu sekreteri Nail Bey\u2019in dosyalar\u0131 da g\u0131yab\u0131nda g\u00f6r\u00fclerek, ikisi de g\u0131yaplar\u0131nda \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm edilir. Mehmet Ali 10, Mustafa ile Nuri ise birer y\u0131l hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn39\">[39]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkeme heyeti, Niyazi ve Talat\u2019\u0131n su\u00e7unu ispat eden kan\u0131tlar\u0131 g\u00f6rmezden gelerek, ikisini de beraat ettirir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn40\">[40]<\/a>, sa\u011fl\u0131k m\u00fcfetti\u015fi Ali Saib\u2019in sorgulanmas\u0131 ise, \u201ckesin su\u00e7 emareleri olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131\u201d d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ali Saib\u2019in, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmenin haricinde, Bayan Aslanyan\u2019\u0131n m\u00fccevherlerini zimmetine ge\u00e7irmekten yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Ali Saib\u2019e isnat edilen su\u00e7lardan biri de, hastanede, Vardan ad\u0131nda bir Rus vatanda\u015f\u0131 Ermeni gencini zehirlemesiydi<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn41\">[41]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Daha sonra, Trabzon K\u0131z\u0131lay (Hilal-i Ahmer) hastanesinde gazla ve daha ba\u015fka \u015fekillerle Ermenileri zehirlemi\u015f olma su\u00e7lamas\u0131yla, kendisine kar\u015f\u0131 ayr\u0131 bir dava a\u00e7\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn42\">[42]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1920 y\u0131l\u0131n\u0131n Ekim ay\u0131nda, Trabzon Vilayeti Yomra Sanca\u011f\u0131\u2019ndaki Ermenilerin tehcir ve katledilmesiyle ilgili dava sonu\u00e7lan\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn43\">[43]<\/a>. Bu davan\u0131n san\u0131klar\u0131 aras\u0131nda Y\u00fczba\u015f\u0131 Tevfik,\u00a0 Aste\u011fmen Salim ve \u0130stanbullu Muhlis vard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bas\u0131nda yer bulan verilere istinaden Tevfik, 10 y\u0131l k\u00fcrek cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Di\u011fer san\u0131klar\u0131n mahkemesi devam eder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yozgat davas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcnde Tevfik\u2019in, 15 Haziran 1915 tarihinde, Trabzon valisi Cemal Azmi\u2019den tehcirle ilgili, 19 noktadan olu\u015fan bir talimatname alm\u0131\u015f oldu\u011fu belirtilir. Yomra Sanca\u011f\u0131 davas\u0131 esnas\u0131nda dinlenen \u015fahitlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, Ermenilerin kay\u0131klara bindirilip, Karadeniz\u2019de bo\u011fuldu\u011fu konusunda ifade veren \u00fcst d\u00fczey T\u00fcrk memurlardan olu\u015fmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn44\">[44]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon san\u0131klar\u0131ndan Ali Saib\u2019in ayr\u0131 tutulan davas\u0131 8-21 Aral\u0131k 1919 tarihleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ali Saib, Trabzon K\u0131z\u0131lay hastanesinde gaz ve daha ba\u015fka metotlarla Ermenileri zehirlemekle su\u00e7lanmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn45\">[45]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu yarg\u0131lama esnas\u0131nda dinlenen \u015fahitler, ald\u0131klar\u0131 bilgilere istinaden san\u0131\u011f\u0131n morfinle Ermeni \u00e7ocuklar\u0131 zehirleyip, \u00e7uvallara doldurarak \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011funu belirtir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Dahas\u0131, daha davan\u0131n ilk duru\u015fmas\u0131nda (8 Temmuz 1919) Doktor Ziya Bey, san\u0131k aleyhine ifade vererek Ali Saib\u2019in, \u00e7ocuklar\u0131 \u015f\u0131r\u0131ngayla \u00f6ld\u00fcr\u00fcp, \u00e7uvallara doldurarak, imha etti\u011fini belirtir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">T\u00fcm bu ifadelere ra\u011fmen san\u0131k, belirtilen su\u00e7lamalar\u0131n g\u00f6rg\u00fc \u015fahitleri bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, mahkeme taraf\u0131ndan beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn46\">[46]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Doktor Ali Saib\u2019in beraat\u0131, su\u00e7 eylemini do\u011frulayan kan\u0131t ve \u015fahitlere ra\u011fmen, san\u0131\u011f\u0131n mahkeme taraf\u0131ndan beraat ettirilme \u00f6rneklerinden biridir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ali Saib\u2019in, Trabzon valisi Cemal Azmi\u2019nin emriyle ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu zehirlemeler ve cinayetler hakk\u0131nda S. Aknuni, M. Ku\u015fak\u00e7\u0131yan ve daha ba\u015fka Ermeni ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda belirtmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6rne\u011fin Ali Saib, Aknuni taraf\u0131ndan \u00e7ocuk katili olarak an\u0131lmakta<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn47\">[47]<\/a>, Ku\u015fak\u00e7\u0131yan\u2019\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re ise, Trabzon Rum metropolitinin \u00e7abalar\u0131yla toplanan 600 yetim Ermeni \u00e7ocu\u011fu, yetimhaneye yerle\u015ftirme bahanesiyle metropolitin elinden al\u0131n\u0131p, \u00e7ocuklardan 150 tanesi Doktor Ali Saib taraf\u0131ndan \u015fahsen zehirlenmi\u015f, kalanlar ise, kay\u0131k\u00e7\u0131ba\u015f\u0131 Bayraktaro\u011flu Rahmi taraf\u0131ndan \u00e7uvallara doldurularak, denizde bo\u011fdurulmu\u015ftur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn48\">[48]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunun d\u0131\u015f\u0131nda, Trabzon Vilayeti tehcir ve katliamlar\u0131 soru\u015fturmas\u0131 i\u00e7in haz\u0131rlanan iddianamede, Ali Saib\u2019in \u201c\u00e7ocuklar\u0131 k\u00fcfe ile nakl gibi hem-fiil olanlar\u0131n harek\u00e2t-\u0131 cin\u00e2y\u00e2tk\u00e2r\u00e2nesine mu\u00e2venette bulunmas\u0131 hasebiyle\u201d su\u00e7lu bulunmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmektedir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn49\">[49]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Zehirleme olaylar\u0131yla ilgili ise, savc\u0131 Feridun taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan iddianamede, cesetlere otopsi yap\u0131larak, zehrin nevinin tespit edilmesi \u00f6nerilmekteydi<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn50\">[50]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon hastanesinde Ermenilerin zehirlenmi\u015f olmas\u0131yla ilgili, 1921 Oca\u011f\u0131nda Doktor Avni\u2019ye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davan\u0131n seyriyle ilgili bas\u0131nda veriler bulunmamaktad\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn51\">[51]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon duru\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda dinlenen \u015fahitler sayesinde, bu b\u00f6lgede ger\u00e7ekle\u015fen katliam, zehirleme ve bo\u011fma uygulamalar\u0131n\u0131n, merkezi h\u00fck\u00fcmetten talimat alan Trabzon valisi Cemal Azmi taraf\u0131ndan y\u00f6netilmi\u015f oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn52\">[52]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni katliamlar\u0131n\u0131n d\u00fczenleyicilerinden b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n hen\u00fcz tutuklanmam\u0131\u015f oldu\u011fu ve Ermeni kan\u0131 ak\u0131tm\u0131\u015f binlerce katilin serbest\u00e7e dola\u015ft\u0131\u011f\u0131, duru\u015fmalar esnas\u0131nda san\u0131klar taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6rne\u011fin, san\u0131klardan Niyazi, Trabzon davas\u0131n\u0131n 26 Mart 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda \u201cBinlerce katil serbest\u00e7e ortal\u0131kta gezinirken, her vilayette birer ara\u015ft\u0131rma komisyonu kurarak, bizim gibi masumlar\u0131 yarg\u0131lamak sizin i\u00e7in daha kolay\u201d,- demi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn53\">[53]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu yarg\u0131lamada, Ermeni kafilelerinin yollarda katliama u\u011framas\u0131 ve denizde bo\u011fma olaylar\u0131 konular\u0131nda ifadeler verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6zellikle 1 Nisan 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen duru\u015fmada ifade veren \u015fahitlerden Nevaret\u2019in anlat\u0131mlar\u0131na istinaden, Ermeni kafilelerini \u201ckorumak\u201d niyetiyle tayin edilmi\u015f olan 50 jandarman\u0131n, sakat ve g\u00fc\u00e7s\u00fcz binlerce ki\u015fiyi yolda katletmi\u015f oldu\u011fu, \u00e7uvallara doldurduklar\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 ise nehirlerde bo\u011fduklar\u0131 \u00f6\u011frenilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn54\">[54]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davan\u0131n 3 Nisan 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda okunan \u015fahit Siranu\u015f\u2019un yaz\u0131l\u0131 ifadesine g\u00f6re \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin baz\u0131 \u00fcyeleri taraf\u0131ndan, t\u00fcm Ermeni erkeklerin katledilmi\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn55\">[55]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada, dinlenen bir di\u011fer kad\u0131n \u015fahidin ifadesine g\u00f6re, Kumkale\u2019ye g\u00f6nderilme bahanesiyle tutuklanan erkeklerin bir k\u0131sm\u0131 Cemal Azmi\u2019nin talimat\u0131yla kur\u015funlanarak, kalan\u0131 ise bo\u011fularak \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn56\">[56]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u015eahit, Rusya vatanda\u015f\u0131 Vardan\u2019\u0131n hastanede zehirlenmi\u015f oldu\u011fu, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n De\u011firmendere y\u00f6n\u00fcne g\u00f6nderilmi\u015f, kalanlar\u0131n ise Niyazi\u2019nin komutas\u0131nda kay\u0131klarla a\u00e7\u0131ld\u0131ktan sonra denize at\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn57\">[57]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 oturumda s\u00f6z alan, san\u0131klardan kaymakam Talat, \u201cBu i\u015fin \u00e7ok gizli olmas\u0131ndan dolay\u0131\u201d \u015fahidin bu \u00f6nemli kararlardan haberdar olmas\u0131yla ilgili hayretini gizleyemez<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn58\">[58]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davan\u0131n 7 Nisan 1919 tarihli oturumunda dinlenen Frans\u0131z vatanda\u015f\u0131 \u015fahit Vitali\u2019nin ifadesine g\u00f6re Trabzon\u2019dan yakla\u015f\u0131k 18.000 Ermeni tehcir edilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn59\">[59]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu duru\u015fmada da ifadesine ba\u015fvurulan \u015fahit, Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n f\u0131\u00e7\u0131lara doldurularak denize at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 kendi g\u00f6zleriyle g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011funu belirtir. Vitali\u2019nin belirtti\u011fine g\u00f6re, bu masum \u00e7ocuklar\u0131n cesetleri denizin dalgalar\u0131yla bazen karaya vurmaktayd\u0131. K\u0131y\u0131ya vuran \u00e7ocuklar\u0131n cesetlerini toplayarak, boyunlar\u0131na birer ha\u00e7 ast\u0131ktan sonra g\u00f6men bir Rum kad\u0131n, yerel y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan \u015f\u00fcpheli olarak kabul edilmi\u015f, y\u00f6neticilerin emriyle toprak a\u00e7\u0131larak, \u00e7ocuklar\u0131n cesetleri \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f, Rum kad\u0131n ise, yapt\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 tutuklanarak i\u015fkence g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn60\">[60]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">8 Nisan 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen duru\u015fmada dinlenen Frans\u0131z as\u0131ll\u0131 \u015fahit Perloran, Trabzon tehcirinin 5 g\u00fcnde, mahalle-mahalle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve Ermenilerin, \u015fehir s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz soyulmu\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn61\">[61]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">12 Nisan 1919 duru\u015fmas\u0131nda \u015fahit olarak dinlenen jandarma \u00fcste\u011fmeni, Ermeni tehcirinden sorumlu komutan M\u00fcnib\u2019in devlet bor\u00e7lar\u0131 dairesi Trabzon \u015fubesi g\u00f6revlisinden edindi\u011fi bilgiye g\u00f6re, Ermenilerin mavnalara doldurulup, denize at\u0131larak bo\u011fulmu\u015f olduklar\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn62\">[62]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">19 Nisan 1919 tarihli oturumda \u015fahit Verjin Odaba\u015fyan (Nayile)<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn63\">[63]<\/a>, \u201cErmeniler tehcir edildikten sonra 30-40 kadar, 2-3 ayl\u0131k ve 2-4 ya\u015flar\u0131nda \u00e7ocu\u011fu Amerikan okuluna doldurdular ve beni de onlara g\u00f6zetmen tayin ettiler. Bu k\u0131rk bebe\u011fe g\u00fcnde iki kutu s\u00fct veriyorlard\u0131, bu y\u00fczden de bir\u00e7o\u011fu a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fc. G\u00fcn\u00fcn birinde Doktor Ali Saib geldi ve \u201cBen bunlardan kurtulman\u0131n \u00e7aresini biliyorum\u201d,- diyerek, hemen iki k\u00fcfe getirtti ve bebekleri hamsi bal\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fcst \u00fcste istifleyerek, g\u00f6t\u00fcr\u00fcp denize atmalar\u0131n\u0131 emretti. Daha 2-3 ki\u015fi dolmu\u015fken, a\u00e7 ve dermans\u0131z bebeklerin a\u011flay\u0131\u015f ve s\u0131zlay\u0131\u015f\u0131na dayanamayarak oradan uzakla\u015ft\u0131m\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn64\">[64]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cCakatamart\u201d gazetesinin hakl\u0131 olarak hayret etti\u011fi gibi, mahkeme ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan bu ifadeyle ilgili \u201c\u00c7ocuklar\u0131 denize d\u00f6kmeye ne gerek vard\u0131, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fcremezler miydi?\u201d, diye garip bir kar\u015f\u0131 arg\u00fcman ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn65\">[65]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu davada \u015fahit olarak ifadeleri al\u0131nan \u00fcst d\u00fczey memurlardan Van eski valisi Naz\u0131m Bey ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu bahriye naz\u0131r\u0131 Avni Pa\u015fa\u2019y\u0131 \u00f6zellikle belirtmek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Van valisi, 30 Nisan 1919 tarihli duru\u015fmada verdi\u011fi ifadesinde, Cemal Azmi taraf\u0131ndan ifa edilen zorbal\u0131klar ile Nuri ve Mehmet Ali beyler taraf\u0131ndan bir Ermeni kad\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n bo\u011fduruldu\u011funu belirtir. Naz\u0131m Bey\u2019e istinaden, ya\u015fl\u0131 18 Ermeni de Ordu kaymakam\u0131 Faik\u2019in emriyle denizde bo\u011fdurulmu\u015ftur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn66\">[66]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 oturumda ifade veren Trabzon temyiz mahkemesi ba\u015fkan\u0131 ve emval-\u0131 metruke komisyonu \u00fcyesi Hilmi Bey, tehcir edilen Ermenilerin yollarda imha edildi\u011fi ve denizde bo\u011fdurulmu\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn67\">[67]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 oturumda, mahkeme reisi \u201cfeci olaylara\u201d yerel savc\u0131n\u0131n m\u00fcdahale etmesi gerekti\u011fini vurgulad\u0131\u011f\u0131nda, \u015fahit Hilmi Bey, savc\u0131n\u0131n m\u00fcdahale etme imk\u00e2n\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn68\">[68]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon askeri sevkiyat komisyonu ba\u015fkan\u0131 Ethem de ayn\u0131 g\u00fcn, Ermenilerin mavnac\u0131ba\u015f\u0131 Yahya taraf\u0131ndan bo\u011fdurulmu\u015f oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn69\">[69]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">5 May\u0131s 1919 tarihli duru\u015fmada, bahriye naz\u0131r\u0131 Avni Pa\u015fa\u2019n\u0131n, Ermenilerin katledilmesi niyetiyle Cemal Azmi taraf\u0131ndan \u00f6zel \u00e7eteler kuruldu\u011fu ve Ermeni doktorlar ve sa\u011fl\u0131k personelini \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc\u011f\u00fc konusundaki yaz\u0131l\u0131 ifadesi okunur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn70\">[70]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon davas\u0131 esnas\u0131nda yer bulan bir di\u011fer ilgin\u00e7 ifade, Kafkasya\u2019dan g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olan M\u00fcsl\u00fcman ve H\u0131ristiyan G\u00fcrc\u00fclerin Ermeni katliamlar\u0131na kat\u0131lmas\u0131yla ilgili olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cJo\u011fovurdi dzayn\u201d (Halk\u0131n sesi) gazetesine istinaden, Trabzon davs\u0131n\u0131n 14. duru\u015fmas\u0131nda (5 May\u0131s 1919) okunan, bahriye naz\u0131r\u0131 Avni Pa\u015fa\u2019n\u0131n ifadesine g\u00f6re, Kafkasya\u2019dan Trabzon\u2019a g\u00f6\u00e7 etmi\u015f olan H\u0131ristiyan ve M\u00fcsl\u00fcman G\u00fcrc\u00fclerden olu\u015fturulan ve \u201cLegion Georgienne\u201d (G\u00fcrc\u00fc lejyonu) olarak an\u0131lan \u00f6zel birlik taraf\u0131ndan, Ermeni kafilelerine sald\u0131r\u0131lar ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn71\">[71]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 duru\u015fmada ifade veren H\u00fcseyin\u2019in s\u00f6zlerine g\u00f6re, Ermenileri katletmek amac\u0131yla, Trabzon ba\u015fgardiyan\u0131 S\u00fcleyman taraf\u0131ndan \u00e7eteler olu\u015fturulmu\u015f, Ordu kaymakam\u0131 Faik ise, 2 mavna dolusu kad\u0131n ve \u00e7ocu\u011fun denizde bo\u011fdurulmas\u0131 emrini vermi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u015eahidin belirtti\u011fine g\u00f6re, Samsun\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclme bahanesiyle mavnalara bindirilen bu insanlar\u0131n cesetleri ertesi g\u00fcn\u00fc k\u0131y\u0131y\u0131 doldurmu\u015ftu<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn72\">[72]<\/a>. Lazistan, Canik ve Trabzon b\u00f6lgeleri soru\u015fturmalar\u0131yla g\u00f6revli adliye m\u00fcfetti\u015fi Kenan, Ermeniler ve Rumlar\u0131n denizde bo\u011fdurularak yok edildikleriyle ilgili vermi\u015f oldu\u011fu ifadede, bu olaylar\u0131n failinin, valini kendisi oldu\u011funu belirtir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn73\">[73]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">13 May\u0131s 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen davada dinlenen, Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa y\u00f6neticilerinden Alman Yarbay \u015etange\u2019nin (Stange) emirerli\u011fi ve terc\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015f olan s\u00fcvari te\u011fmeni Harun Bey, hastanede Ermenilerin zehirlenmesi ve Samsun ile \u00e7evresindeki Ermenilerin yok edilmesiyle ilgili duyumlara sahip oldu\u011funu belirtmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn74\">[74]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cAlemdar\u201d gazetesinin 16 Nisan 1919 tarihinde yay\u0131nlanan ve Trabzon Ermenilerinin tehciri ile katliamlar\u0131yla ilgili iddianamede, belirtilen vilayette ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olan korkun\u00e7 katliamlar\u0131n sistematik karaktere sahip oldu\u011fu vurgulanmaktayd\u0131:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201cTrabzon Ermenilerin tehciri hakk\u0131nda \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmet-i merkeziyesince ittihaz olunan mukarrer\u00e2t\u0131n Trabzon vilayeti merkeziyle m\u00fclhak kur\u00e2s\u0131nda tatbik ve icras\u0131 s\u0131ras\u0131nda: Evvela Ermeni z\u00fck\u00fbrunun ve onu m\u00fcteakib mu\u00e2mel\u00e2t-\u0131 tehciriyenin kendilerine de te\u015fmil edilen nisv\u00e2n ve s\u0131by\u00e2n\u0131n tayin edilen mahallere sevkleri esnas\u0131nda bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 De\u011firmendere cihetlerinde b\u00eerahm\u00e2ne katl, s\u0131byan ve nisv\u00e2n\u0131n\u0131 kay\u0131klara bilirk\u00e2b deniz a\u00e7\u0131klar\u0131nda denize atarak bo\u011fmak suretiyle telef, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Hilal-i Ahmer Hastahanesinde tedavi maksad\u0131yla suver-i muhtelife ile tesmim bunu m\u00fcteakib emv\u00e2l, nukud, m\u00fccevher\u00e2t vesair z\u00ee-k\u0131yem e\u015fyalar\u0131n\u0131 ya\u011fma eylemek gibi b\u00fct\u00fcn \u00e2lem-i be\u015feriyetin bir lanet ve nefretle y\u00e2d edece\u011fi fezayih ve ef\u2019\u00e2l-i cin\u00e2iyeye ictis\u00e2r eylemekle m\u00fcttehem elyevm hal-i firarda bulunan Trabzon Valisi Cemal Azmi ve murahhas Nail ve h\u00e2z\u0131r-\u0131 bilmeclis bulunan Mehmet ali, Mustafa, Niyazi, Nuri ve r\u00fcfeka-y\u0131 sairesi bu az\u00eem kitali v\u00fccuda getirmek hususunda her birerlerinin derece-i dahl ve i\u015ftir\u00e2kleri tayin-i cezaya esas olacakt\u0131r. Evvel-i emrde bunlar\u0131n tedkiki l\u00e2zime-i kanuniyedendir. Cemal Azmi, murahhas Nail Beyler kimlerdir? Bunlar devlet ve h\u00fck\u00fcmet memuru olmay\u0131p devletin hasbe\u2019t-tesad\u00fcf zim\u00e2m-\u0131 um\u00fbrunu dokuz sene evvel her nas\u0131lsa ellerine ge\u00e7irerek her birerleri bilistikl\u00e2l veya bir di\u011ferine mu\u00e2venet suretiyle bili\u015ftir\u00e2k env\u00e2-i mez\u00e2lim, kital, irtik\u00e2b\u00e2t, suistim\u00e2l\u00e2t-\u0131 m\u00fctev\u00e2liye ile h\u00fck\u00fcmet-i seniyyeyi bug\u00fcnk\u00fc vaz\u2019-\u0131 haz\u00eene d\u00fc\u015f\u00fcren tahribk\u00e2r ellerden, vah\u015fi zihniyetlerden m\u00fcte\u015fekkil \u0130ttihat ve Terakki denilen haydut \u00e7etesinin Trabzon m\u00fcmessil-i cin\u00e2\u00eelerindirler\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn75\">[75]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c(\u2026)Hi\u00e7 \u015f\u00fcbhesiz ki \u00e2lem-i insaniyeti dilh\u00fbn ve m\u00fcteessir eden bu cinayetlere az \u00e7ok kitabda me\u015fgul olmu\u015f b\u00fct\u00fcn feyz ve rifat\u0131n\u0131 m\u00fckteseb\u00e2t-\u0131 ilmiyyesinden bekleyen insanlar i\u015ftirak edemezdi. (&#8230;)\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn76\">[76]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u00fcy\u00fckdere veya Bo\u011fazi\u00e7i davas\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn77\">[77]<\/a>, 23 Mart-24 May\u0131s 1919 tarihleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. San\u0131klar, B\u00fcy\u00fckdere polis \u015fefi Abd\u00fclkerim, B\u00fcy\u00fckdere\u2019de ya\u015fayan t\u00fcccar Selanikli Refik H\u0131fz\u0131 Bey ve muhtar Celal Efendi\u2019den olu\u015fmaktayd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">6 May\u0131s 1919 tarihli oturumda, Haf\u0131z Mahmut adl\u0131 bir san\u0131k daha eklenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkemenin h\u00fckm\u00fc 24 May\u0131s 1919 tarihinde okunur. Buna g\u00f6re Abd\u00fclkerim 1, Refik ise 2 y\u0131l hapse mahk\u00fbm olur. Di\u011fer san\u0131klar beraat eder<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn78\">[78]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mamuret-\u00fcl Aziz veya Harput davas\u0131, 28 Temmuz 1919-10 Ocak 1920 tarihine kadar s\u00fcrer. Bu dava Harput eski valisi Sabit, \u0130ttihat ve Terakki Partisi merkez komitesi \u00fcyesi Bahaettin \u015eakir, parti delegesi Resneli Naz\u0131m, Harput eski kaymakam\u0131 As\u0131m, Harput eski mebuslar\u0131 Saffet ve Hac\u0131 Sait, Dersim mebusu Mehmet Nuri ve Mamuret-\u00fcl Aziz eski maarif m\u00fcd\u00fcr\u00fc Ferit\u2019e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Harput Ermenilerinin tehciri ve katledilmeleriyle ilgili iddianamede, firari Bahaettin \u015eakir ve Resneli Naz\u0131m beylerin 1915 y\u0131l\u0131nda, daha ba\u015fka yerlerde oldu\u011fu gibi, Harput Vilayeti\u2019nde de Ermenileri tehcir edip, Dersim K\u00fcrtleri ile \u00e7evre k\u00f6ylerin M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131n\u0131 silahland\u0131rarak, t\u00fcm Ermenileri tehcir yolunda katletmi\u015f oldu\u011fu belirtilmekteydi. \u0130ddianameye istinaden, Harput kaymakam\u0131 As\u0131m, hapiste bulunan Ermenileri i\u015fkencelerle \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011fu, Harput mebusu Saffet\u2019in Ermeni s\u00fcrg\u00fcnleri gruplar halinde toplayarak muhaf\u0131zlara onlara ate\u015f etme emri verdi\u011fi, vali Sabit\u2019in, Ermenilere ait mallar\u0131n intihaline izin verdi\u011fi, Dersim mebusu Mehmet Nuri\u2019nin ise Molovank K\u00f6y\u00fc Ermenilerinin tehciri esnas\u0131nda, Ermenileri katletmeleri i\u00e7in jandarmalar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015f oldu\u011fu belirtilmekteydi<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn79\">[79]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Harput davas\u0131n\u0131n 20 A\u011fustos 1919 tarihli oturumunda, S\u00fcryani as\u0131ll\u0131 Jorjio ifade verir. Bu \u015fahidin belirtti\u011fine g\u00f6re Harput tehciri esnas\u0131nda t\u00fcm yerel H\u0131ristiyanlar hapse at\u0131l\u0131p, i\u015fkenceden ge\u00e7irilmi\u015f, ard\u0131ndan da gruplar halinde tehcir edilmi\u015flerdir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn80\">[80]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Harput tehciri ve katliamlar\u0131 davas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fc 13 Ocak 1920 tarihinde okunur. Bu h\u00fckme g\u00f6re Bahaettin \u015eakir g\u0131yab\u0131nda idama, Resneli Naz\u0131m ise g\u0131yab\u0131nda 15 y\u0131l k\u00fcrek cezas\u0131na mahk\u00fbm edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kalan san\u0131klar, mahkeme taraf\u0131ndan beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn81\">[81]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">H\u00e2lbuki baz\u0131 Ermeniler taraf\u0131ndan soygun su\u00e7lamas\u0131yla dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan savc\u0131, Mehmet Nuri\u2019nin Harput\u2019a g\u00f6nderilmesini talep etmekteydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Lakin san\u0131\u011f\u0131n avukat\u0131, \u0130stanbul\u2019da g\u00f6r\u00fclen davan\u0131n tehcir ve katliam su\u00e7lamas\u0131yla oldu\u011fu, Harput\u2019ta a\u00e7\u0131lan\u0131n ise m\u00fclk\u00fc zimmetine ge\u00e7irmekten dolay\u0131 oldu\u011fundan, bu iki davan\u0131n birbirleriyle birle\u015ftirilemeyece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015f, askeri mahkeme ise savc\u0131n\u0131n talebini reddederek, Mehmet Nuri\u2019yi serbest b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn82\">[82]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bayburt davas\u0131, 15 Mart-4 Temmuz 1920 tarihleri aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu dava, Urfa eski kaymakam\u0131 Behramzade Nusret ve Pire Mehmet olarak an\u0131lan Te\u011fmen Mehmet Necati\u2019ye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mehmet Necati, soru\u015fturma esnas\u0131nda firarda bulunmaktayd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkeme h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re iki san\u0131k da \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r. Bayburt davas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fc \u201cTakvim-i Vek\u00e2i\u201d gazetesinde yay\u0131nlanmam\u0131\u015f, sadece mahkeme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn sultan taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 yer bulmu\u015ftur. Bu davan\u0131n \u201cTerc\u00fcman-\u0131 Hakikat\u201d gazetesinin 5 A\u011fustos 1920 tarihli n\u00fcshas\u0131nda yay\u0131nlanan h\u00fckm\u00fc, Haykazn G. \u011eazaryan taraf\u0131ndan \u00e7evrilerek yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bayburt davas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcnde, Ermeni katliamlar\u0131 emrinin, \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin merkez komitesi taraf\u0131ndan verilerek, \u00f6zel ulaklar vas\u0131tas\u0131yla b\u00f6lgelere ula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu bir kere daha vurgulanmaktad\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn83\">[83]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bayburt dava h\u00fckm\u00fcnde, san\u0131\u011f\u0131n 20.000 Ermeni\u2019nin katledilmesini organize ederek, m\u00fck\u00e2fat olarak g\u00f6revinin y\u00fckseltilmi\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn84\">[84]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c\u00c7akatamart\u201d gazetesine g\u00f6re, Bayburt Ermenilerinin tehcir ve katliamlar\u0131n\u0131n Nusret ve Mehmet Necati taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu baz\u0131 \u015fahitlerin ifadeleriyle tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yerel polisler ve jandarmalar taraf\u0131ndan, Nusret\u2019in emriyle bir gecede dayak ve zorbal\u0131kla toplanan Bayburt Ermenilerinin, en vah\u015fi \u015fartlar alt\u0131nda tehcir edilmesinin ard\u0131ndan, Ermenilerin evleri aranarak, t\u00fcm mal varl\u0131klar\u0131na el konur. Ermeniler, tehcir yolunda gruplara b\u00f6l\u00fcnerek, hemen hepsi katledilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">150 Ermeni \u00e7ocu\u011fu, Nusret taraf\u0131ndan Binba\u015f\u0131 Han\u0131 olarak an\u0131lan yere doldurulur ve herkesin, istedi\u011fi \u00e7ocu\u011fu al\u0131p gitmesine izin verilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn85\">[85]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Behramzade Nusret, 5 A\u011fustos 1920 tarihinde, \u0130stanbul\u2019un Beyaz\u0131t meydan\u0131nda idam edilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn86\">[86]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bayburt Sanca\u011f\u0131 ve \u00e7evre yerle\u015fimlerinin tehcirinden dolay\u0131, yerel kaymakam Yusuf Ziya da su\u00e7lanm\u0131\u015f, davas\u0131 ayr\u0131 olarak Ocak 1920\u2019de ba\u015flanm\u0131\u015f ve \u015eubatta, san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131yla son bulmu\u015ftur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn87\">[87]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Erzincan davas\u0131, \u201ctehcir esnas\u0131nda Ermenilerin katledilmesi ve imhas\u0131\u201d ve mal varl\u0131klar\u0131n\u0131n intihali su\u00e7lamas\u0131yla a\u00e7\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn88\">[88]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Erzincan tehciri ve katliamlar\u0131 davas\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda Erzincan eski kaymakam\u0131 Memduh, jandarma komutan\u0131 ile otel sahibi Haf\u0131z Abdullah Avni<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn89\">[89]<\/a>, Erzincan eski mebusu Halet, Hac\u0131 Vahitzade R\u0131za, Dersim a\u015firet reislerinden K\u0131rmo Yusuf, jandarma \u00e7avu\u015fu Arslan ve Danzik Nahiyesi m\u00fcd\u00fcr\u00fc a\u015firet reisi K\u00e2ko yarg\u0131 takibat\u0131na al\u0131n\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn90\">[90]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Lakin sultan\u0131n h\u00fckm\u00fc onaylamas\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Hac\u0131 Vahitzade R\u0131za, dava s\u00fcresinde vefat etmi\u015f oldu\u011fundan, ona kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava d\u00fc\u015fer, Erzincan kaymakam\u0131 Memduh ise Malta\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011finden dolay\u0131 dosyas\u0131, daha sonra g\u00f6r\u00fclmek \u00fczere ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Erzincan davas\u0131 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, sivil ceza kanununun 170. ve askeri ceza kanununun 171. maddelerine istinaden, Erzincan mebusu Sa\u011f\u0131rzade Halit, \u00e7ete reisi K\u0131rmo Yusuf ve Erzincan jandarma \u00e7avu\u015fu Arslan g\u0131yaplar\u0131nda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Erzincan jandarma komutan\u0131 Haf\u0131z Abdullah Avni huzurunda yap\u0131lan soru\u015fturma sonucunda, Abdullah Avni \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r ve h\u00fck\u00fcm 22 Temmuz 1920 tarihinde, \u0130stanbul\u2019un Beyaz\u0131t meydan\u0131nda infaz edilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn91\">[91]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130dam esnas\u0131nda boynundan as\u0131l\u0131 olan yaftada, Erzincan Ermenilerinin katli ve imhas\u0131n\u0131 tertiplemek su\u00e7undan \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm edildi\u011fi yaz\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn92\">[92]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00c7atalca posta ve telgraf m\u00fcd\u00fcr\u00fc Osman Nuri\u2019nin davas\u0131 4 A\u011fustos 1919 tarihinde ba\u015flar. San\u0131k, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131yla ilgili belgeleri yakmakla su\u00e7lanmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn93\">[93]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Savc\u0131, san\u0131\u011f\u0131n belgeleri \u00fcst\u00fcn\u00fcn emriyle yakm\u0131\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131, ikinci duru\u015fmada san\u0131\u011f\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 mahkemeden talep eder<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn94\">[94]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00c7atalca \u0130ttihat ve Terakki Partisi sorumlu sekreteri Cemal O\u011fuz ve Y\u00fczba\u015f\u0131 Nurettin\u2019e kar\u015f\u0131, \u0130stanbul\u2019dan \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019ya tehcir edilen Ermenilerin katledilmesi su\u00e7lamas\u0131yla dava a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Cemal O\u011fuz, ayn\u0131 zamanda parti sorumlu sekreterleri davas\u0131n san\u0131klar\u0131 aras\u0131nda da bulunmaktayd\u0131. Dosyas\u0131, sorumlu sekreterler davas\u0131n\u0131n on ikinci duru\u015fmas\u0131nda (29 Aral\u0131k 1919) \u201chastal\u0131k\u201d nedeniyle ayr\u0131larak 27 Ocak 1920 tarihinden itibaren ayr\u0131 bir dava olarak ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkemenin h\u00fckm\u00fc 8 \u015eubat 1920 tarihinde okunur ve Cemal O\u011fuz Ermeni Doktor \u00c7ilingiryan ve 4 arkada\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sorumlu kabul edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkemenin h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re Cemal O\u011fuz, 5 y\u0131l ve 4 ay, firari san\u0131k Nurettin ise 6 y\u0131l ve 8 ay k\u00fcrek cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn95\">[95]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nahiye y\u00f6neticilerinin<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn96\">[96]<\/a> davas\u0131, Derbent Nahiyesi y\u00f6neticisi Vecihi, Bah\u00e7ecik Nahiyesi y\u00f6neticisi Ali \u015euuri, \u0130zmit (Nikomedia) eski hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim ve arkada\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 \u201cya\u011fma, soygun, tehcir ve r\u00fc\u015fvet\u201d su\u00e7lamas\u0131yla a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Toplam 6 san\u0131\u011f\u0131n yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 bu dava, 27 Kas\u0131m 1919 tarihinde ba\u015flar. 3 Aral\u0131k 1919 tarihli oturumda \u015fahit \u00e7avu\u015f S\u00fcleyman, hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim\u2019e kar\u015f\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde verdi\u011fi ifadede \u0130brahim\u2019in, silah bulma bahanesiyle Ermenileri bir okulda toplayarak, silahlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen herkesi d\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Daya\u011fa mahk\u00fbm etti\u011fi ilk ki\u015fi ise Ermeni rahip olmu\u015ftur<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn97\">[97]<\/a>. Adapazar\u0131 e\u015fraf\u0131n\u0131n \u00f6nde gelen isimlerinden, \u0130ttihat ve Terakki Partisi sorumlu sekreteri Hamit Bey\u2019in davas\u0131nda da, eski hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim Bey\u2019in su\u00e7lar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayan ifadelerin kayda ge\u00e7mi\u015f oldu\u011funu eklemek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131k Hamit, 6 A\u011fustos 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda, tehcir esnas\u0131nda Adapazar\u0131\u2019nda bulundu\u011funu ve o d\u00f6nemde \u201csilah bulma\u201d niyetiyle hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim\u2019in \u0130stanbul\u2019dan gelerek, Ermenileri kilisede toplay\u0131p, sopayla silah toplamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn98\">[98]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nahiye y\u00f6neticilerinin davas\u0131n\u0131n, 7 Aral\u0131k 1919 tarihinde g\u00f6r\u00fclen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc duru\u015fmas\u0131nda, Ermenilerin haricinde, T\u00fcrk \u015fahitler de san\u0131klar\u0131n su\u00e7lu olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ifade vererek, hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim ile Bah\u00e7ecik Nahiyesi y\u00f6neticisi Ali \u015euuri\u2019nin, Ermenileri i\u015fkenceye tabi tutarak, mal varl\u0131klar\u0131n\u0131 zimmetlerine ge\u00e7irdiklerini belirtmi\u015flerdir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn99\">[99]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130zmit Ermenilerinin tehciri ve katliam\u0131 sorumlular\u0131n\u0131n davas\u0131, 1920\u2019nin Mart ba\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130zmit davas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcne istinaden, hapishane eski m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim, 15 y\u0131l k\u00fcrek cezas\u0131na mahk\u00fbm olur ve r\u00fctbesi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr, Faik \u00e7avu\u015f 3 bu\u00e7uk y\u0131l hapis cezas\u0131na, Ali \u015euuri 1, Vecihi 2, Ahmet \u00e7avu\u015f ve Hasan ise d\u00f6rder ay hapis cezas\u0131 ile yirmi\u015fer de\u011fnek vuru\u015funa \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131klardan S\u00fcleyman \u00e7avu\u015f, Hac\u0131 Halit ve Salih beraat eder<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn100\">[100]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Adapazar\u0131 e\u015fraf\u0131ndan, \u0130ttihat ve Terakki Partisi sorumlu sekreteri Hamit Bey\u2019in davas\u0131n\u0131n ilk oturumu 4 A\u011fustos 1919 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fir. Hamit Bey\u2019e kar\u015f\u0131, Adapazar\u0131 Ermenilerinin tehciri ve mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya\u011fmas\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Adapazar\u0131 kaymakam\u0131 Recai N\u00fczhet Bey, bu dava ba\u011flam\u0131nda \u00f6nemli beyanatlarda bulunur ve ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi soru\u015fturma neticesinde, Hamit ve daha ba\u015fkalar\u0131n\u0131n, tehditle Ermenilerin mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zimmetlerine ge\u00e7irmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 tespit etti\u011fini belirtir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">N\u00fczhet\u2019in belirtti\u011fine g\u00f6re, konuyla ilgili, \u0130ngiliz komutanl\u0131\u011f\u0131 terc\u00fcman\u0131 ve 130\u2019dan fazla Ermeni\u2019den \u015fik\u00e2yetler alm\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn101\">[101]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kaymakam Recai N\u00fczhet\u2019in, san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7unu kesinle\u015ftiren ifadesine ra\u011fmen savc\u0131, 16 \u015eubat 1920 tarihinde g\u00f6r\u00fclen davan\u0131n son oturumunda san\u0131\u011f\u0131n beraat ettirilmesini talep eder ve Hamit mahkeme taraf\u0131ndan beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn102\">[102]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Amasya davas\u0131, Amasya mutasarr\u0131f\u0131 S\u0131rr\u0131, jandarma b\u00f6l\u00fck komutan\u0131 Tevfik ve Amasya\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen e\u015fraf\u0131ndan Hasan\u2019a kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">O d\u00f6nemde yay\u0131nlanan gazetelere istinaden, bu dava \u00e7er\u00e7evesinde, farkl\u0131 san\u0131klar\u0131n davalar\u0131 da g\u0131yaplar\u0131nda ele al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkeme heyetinin de\u011fi\u015fimlerinden dolay\u0131 Amasya davas\u0131 uzun s\u00fcrer ve san\u0131klar\u0131n beraat\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn103\">[103]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Der Zor\u2019daki Ermeni katliamlar\u0131yla ilgili \u0130stanbul ola\u011fan\u00fcst\u00fc mahkemelerinde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 dava y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunlardan ilki, Der Zor polis m\u00fcd\u00fcr\u00fc Mustafa \u00d6kke\u015f\u2019e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r ve dava 20 Ocak 1921 tarihinde ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Mart ay\u0131nda san\u0131k, \u201cisnat edilen su\u00e7lamalar\u0131n tespit edilemedi\u011finden dolay\u0131\u201d beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn104\">[104]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Der Zor\u2019da d\u00fczenlenen Ermeni katliamlar\u0131n\u0131n di\u011fer davas\u0131, firari Der Zor eski mutasarr\u0131f\u0131 Salih Zeki\u2019ye kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn105\">[105]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Hayli k\u0131sa s\u00fcren bu davan\u0131n neticesinde san\u0131k, g\u0131yab\u0131nda \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">28 Nisan 1920 tarihinde verilen h\u00fck\u00fcmde yarg\u0131lama esnas\u0131nda ifadesi al\u0131nan \u00e7ok say\u0131da \u015fahitlerin s\u00f6ylediklerine g\u00f6re, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden Der Zor Sanca\u011f\u0131\u2019na tehcir edilen \u00e7ok say\u0131da Ermeni, yeniden tehcir edilme bahanesiyle, \u015fahsen Zeki taraf\u0131ndan toplanan haydutlardan olu\u015fturulan atl\u0131 ve yayan \u00e7eteler vas\u0131tas\u0131yla daha ba\u015fka b\u00f6lgelere s\u00fcr\u00fclerek, bu \u00e7eteler san\u0131\u011f\u0131n talimat\u0131 ve huzurunda Ermenilere sald\u0131r\u0131p, yanlar\u0131ndaki para ve e\u015fyalar\u0131n\u0131 soyarak, bir\u00e7o\u011funu vah\u015fi bir \u015fekilde \u00f6ld\u00fcr\u00fcp, Habur Nehri k\u0131y\u0131s\u0131nda imha etmi\u015flerdir&#8221; diye vurgulanmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn106\">[106]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Der Zor\u2019da d\u00fczenlenen Ermeni katliamlar\u0131yla ilgili \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dava, komiser \u0130brahim\u2019e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 27 \u015eubat 1921 tarihinde ba\u015flayan bu davan\u0131n ak\u0131betiyle ilgili bas\u0131nda veriler bulunamam\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn107\">[107]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Edirne (Adrianapolis) Ermenilerinin tehciri su\u00e7lamas\u0131yla, parti sorumlu sekreterleri yarg\u0131lamas\u0131 esnas\u0131nda yarg\u0131lanan Edirne m\u00fcfetti\u015fi Abd\u00fclg\u00e2ni<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn108\">[108]<\/a>, vak\u0131flar m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc amiri Sadrettin, tar\u0131m i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc Avni, R\u0131fat ve Hayrullah hakk\u0131nda da dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131klar\u0131n aras\u0131nda bulunan Servet, yarg\u0131lama s\u00fcresinde vefat etti\u011finden dolay\u0131, davas\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu davan\u0131n son oturumu 1 Ocak 1921 tarihinde ger\u00e7ekle\u015fir. Dava, Edirne m\u00fcfetti\u015fi Abd\u00fclg\u00e2ni de d\u00e2hil olmak \u00fczere, t\u00fcm san\u0131klar\u0131n beraat\u0131yla sonu\u00e7land\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">H\u00e2lbuki parti sorumlu sekreterleri h\u00fckm\u00fcne istinaden Abd\u00fclg\u00e2ni, tehcir i\u015flemi \u00fczerinde \u00f6nemli oranda etkili olmu\u015f, silahl\u0131 birliklerle her yeri dola\u015fm\u0131\u015f, Ermenilerin paralar\u0131na el koymu\u015f ve \u00f6nemli derecede zenginlik elde etmi\u015fti<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn109\">[109]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">E\u011fin (Ak\u0131n) Ermenilerinin tehciriyle ilgili, 1921 y\u0131l\u0131nda iki farkl\u0131 yarg\u0131 s\u00fcreci ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunlardan birincisi Mehmeto\u011flu \u0130brahim, ikincisi ise Kasap Mustafa\u2019yla ilgiliydi. \u0130ki dava da hemen-hemen ayn\u0131 zaman s\u00fcresinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve iki san\u0131k da beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn110\">[110]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Giritli Necati Efendi\u2019nin yarg\u0131lanmas\u0131na, 13 Temmuz 1919 tarihinde ba\u015flan\u0131r. \u0130ttihat ve Terakki Partisi \u00fcyesi Necati, Diyarbak\u0131r b\u00f6lgesinde d\u00fczenlenen Ermeni katliamlar\u0131na kat\u0131lmak ve Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa\u2019ya \u00fcye olmakla su\u00e7lanmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn111\">[111]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131k, beraat ettirilerek, serbest b\u0131rak\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn112\">[112]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Harput kaymakam\u0131 As\u0131m Bey\u2019in davas\u0131, 30 Aral\u0131k 1920 tarihinde ba\u015flayarak, 1921 y\u0131l\u0131n\u0131n Mart sonlar\u0131nda, san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131yla nihayetlenir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn113\">[113]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Karam\u00fcrsel tehciri esnas\u0131nda Ermenilerin mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n soyulmas\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla R\u0131fat, firari hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn114\">[114]<\/a>, Karam\u00fcrselli Ali, acenta \u0130smail ve imam Selahattin\u2019e kar\u015f\u0131 20 Ocak 1920 tarihinde dava a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131klardan R\u0131fat, Malta\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilen canilerin aras\u0131nda bulundu\u011fundan dolay\u0131, dosyas\u0131 ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Mahkemede haz\u0131r bulunan t\u00fcm san\u0131klar mahkeme taraf\u0131ndan beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn115\">[115]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ki\u011f\u0131 Ermenilerinin tehciri ve katliamlar\u0131yla ilgili \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde iki farkl\u0131 dava s\u00fcreci i\u015fletilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Birinci dava, Hagop ad\u0131nda bir Ermeni\u2019yi \u00f6ld\u00fcrmek su\u00e7lamas\u0131yla, Timur Bin \u0130smail\u2019e kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. 28 \u015eubat 1921 tarihinde g\u00f6r\u00fclen son oturumda san\u0131klar, \u015fahitlerin ifadelerinde var olan \u00e7eli\u015fkiler ve yeterli miktarda kan\u0131t olmamas\u0131 sebebiyle beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn116\">[116]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ki\u011f\u0131 Ermenilerinin tehciri esnas\u0131nda i\u015flenen c\u00fcr\u00fcmlerle ilgili Demir ve Zilel Dursun\u2019a kar\u015f\u0131 da yarg\u0131lama ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Davan\u0131n son celsesinde (6 Mart 1921) Zelil Dursun beraat ettirilir, Demir\u2019e verilen cezayla ilgili ise bas\u0131ndan bilgi edinmek m\u00fcmk\u00fcn olmam\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn117\">[117]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Musul eski genel komutan\u0131 Nevzat\u2019\u0131n davas\u0131 8 Nisan 1919 tarihinde ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Birinci oturumda okunan soru\u015fturma komisyonunun raporuna istinaden san\u0131klar, Musul\u2019daki Ermeni s\u00fcrg\u00fcnlerin mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 soymak, bin ki\u015fiden olu\u015fan bir Ermeni kafilesini katletmek ve Musul\u2019da \u00e7ok say\u0131da Ermeni\u2019yi \u00f6ld\u00fcrmekle su\u00e7lanmaktayd\u0131<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn118\">[118]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nevzat\u2019\u0131n tahkikat\u0131 esnas\u0131nda, san\u0131\u011f\u0131n tehcir edilen Ermenilerden madeni paralar gasp etmesiyle ilgili ifadeler kayda ge\u00e7irilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Musul belediye ba\u015fkan\u0131 dan\u0131\u015fman\u0131 \u00c7erkez Bekir\u2019in ifadesine g\u00f6re Nevzat, Ermenilere ait t\u00fcm d\u00fckk\u00e2nlar\u0131 kapatt\u0131r\u0131p, sahiplerini \u00e7\u00f6le s\u00fcrerek katlettirmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">22 Nisan 1919 tarihli oturumda baz\u0131 tan\u0131klar, san\u0131\u011f\u0131n t\u00fcrl\u00fc \u015fekillerde halka bask\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 ifadesini vermi\u015flerdir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn119\">[119]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">26 Nisan 1919 tarihli duru\u015fmada okunan, \u0130stanbul g\u00fcmr\u00fck m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc istatistik dairesi sekreterlerinden Cemal\u2019in yaz\u0131l\u0131 ifadesine g\u00f6re \u201cErmeni kad\u0131nlar, t\u00fcm gece boyunca daya\u011fa maruz kalm\u0131\u015flard\u0131r\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Nevzat, 28 May\u0131s 1919 tarihinde Malta\u2019ya s\u00fcrg\u00fcn edilen san\u0131klardan oldu\u011fundan dolay\u0131, davas\u0131 ertelenir ve tekrar devam edilmez.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ad\u0131 ge\u00e7en san\u0131k, 6 Eyl\u00fcl 1921 tarihinde s\u00fcrg\u00fcn yerinden firar etmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn120\">[120]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Musul\u2019da, Ermenilere y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u015fiddet olaylar\u0131yla ilgili, Y\u00fczba\u015f\u0131 Ferit ve Zekeriya\u2019ya kar\u015f\u0131 da 2 Haziran 1919 tarihinde dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">San\u0131klardan Zekeriya, dava s\u00fcresinde firarda bulundu\u011fundan dolay\u0131 g\u0131yaben yarg\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130ki san\u0131k da beraat ettirilir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn121\">[121]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Musul tehciriyle ilgili, Musul mebusu Fevzi\u2019ye kar\u015f\u0131 da a\u00e7\u0131lan dava, 30 Ocak 1920 tarihinde san\u0131\u011f\u0131n beraat\u0131yla neticelenir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn122\">[122]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">20 Ocak 1921 tarihinde ba\u015flayan Sivas ve Ko\u00e7hisar Ermenilerinin tehciri ve katliyle ilgili dava s\u00fcrecinde Ko\u00e7hisar Sanca\u011f\u0131 eski kaymakam\u0131 Nabi, Sivas jandarma komutan\u0131, Y\u00fczba\u015f\u0131 Ali \u015eefik ve t\u00fcccar Ball\u0131zade \u00d6mer Rauf yarg\u0131lan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1 \u015eubat 1921 tarihinde okunan h\u00fck\u00fcm do\u011frultusunda, t\u00fcm san\u0131klar beraat eder<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn123\">[123]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenilerin tehciri i\u015flemine kat\u0131lmas\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla Suriye vali yard\u0131mc\u0131s\u0131 Tevfik\u2019e kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan dava 24 \u015eubat 1921 tarihinde, san\u0131\u011f\u0131n 6 ay hapis cezas\u0131 almas\u0131yla sonu\u00e7lan\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn124\">[124]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde Ermenilerin tehciri ve katledilmesiyle ilgili 1919-1921 y\u0131llar\u0131nda vilayet ile sancak y\u00f6neticileri ile baz\u0131 \u015fah\u0131slara kar\u015f\u0131 \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde a\u00e7\u0131lan davalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131yla ilgili bas\u0131nda yay\u0131nlanan veri bulunmamaktad\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn125\">[125]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu gibi davalardan Bilecik<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn126\">[126]<\/a>, \u00c7anakkale, Diyarbak\u0131r, Giresun, Kastamonu, K\u0131rkkilise, Konya, Mu\u015f ve Yalova yarg\u0131lamalar\u0131n\u0131 sayabiliriz<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn127\">[127]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki Ermenilerin tehciri ve katliam\u0131 konusundaki davalarla ilgili \u015f\u00f6yle bir sistematik belirlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130lk yarg\u0131lamalarda mahkeme, san\u0131klar hakk\u0131nda nispeten sert cezalar uygularken, daha sonraki davalarda, san\u0131klar\u0131n beraat ettirilmesi olaylar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu a\u00e7\u0131dan, haliyle, \u00fclkede milliyet\u00e7i hareketin geli\u015fmesi ve yenilmi\u015f olmakla ilgili ruh halinin \u00fczerinden at\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 \u00f6nemli bir rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Zaman\u0131n bas\u0131n\u0131 da ba\u015flang\u0131\u00e7 a\u015famas\u0131nda var olan ve 1919 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda, Osmanl\u0131 gazeteleri taraf\u0131ndan \u201ctarihi\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan yarg\u0131lamalara y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck ilgiyi zaman i\u00e7inde kaybeder.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bas\u0131n\u0131n ilgisinin azalmas\u0131, sadece Kemalistlerin olas\u0131 zaferiyle ilgili olmay\u0131p, 23 Nisan 1920 tarihli kararla, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmalar\u0131yla ilgili davalar\u0131n kapal\u0131 kap\u0131lar ard\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcp, bas\u0131n ve toplumun, davalar\u0131n gidi\u015fat\u0131ndan haberdar olamamas\u0131yla da ilgiliydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yukar\u0131da belirtilen, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde ger\u00e7ekle\u015fen Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla g\u00f6r\u00fclen yarg\u0131lamalar aras\u0131ndan \u00f6zellikle, Ermenilerin tehcir ve yok edilmesinin h\u00fck\u00fcmetten talimat alm\u0131\u015f yerel y\u00f6neticiler taraf\u0131ndan d\u00fczenlenip, koordine edilmesiyle ilgili yarg\u0131lama s\u00fcresince en \u00e7ok ifadenin ve kan\u0131tlar\u0131n sunulmu\u015f oldu\u011fu, ilk g\u00f6r\u00fclen Yozgat ve Trabzon davalar\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bunun haricinde, bu davalar esnas\u0131nda ifade vermi\u015f olan tan\u0131klar, b\u00fcy\u00fck oranda T\u00fcrkler ve di\u011fer milletlere ait M\u00fcsl\u00fcmanlar olup, T\u00fcrk tarih\u00e7i ve diplomat Bil\u00e2l \u015eim\u015fir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn128\">[128]<\/a> ve T\u00fcrk resmi tarihi temsilcisi Ferudun Ata\u2019n\u0131n<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn129\">[129]<\/a> belirtmi\u015f oldu\u011fu gibi \u201csadece Ermeniler\u201d olmam\u0131\u015ft\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn130\">[130]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Dahas\u0131, Trabzon davas\u0131 esnas\u0131nda san\u0131klara kar\u015f\u0131 ifade vermi\u015f olan ki\u015filer aras\u0131nda, Van eski valisi Naz\u0131m, Erzurum eski valisi Tahsin, bahriye naz\u0131r\u0131 Avni, adliye m\u00fcfetti\u015fi Kenan, Trabzon ve Lazistan ordular\u0131 kurmay ba\u015fkan\u0131 Albay Muhtar, Te\u011fmen Ahmet ve benzer \u015fahsiyetler bulunmaktad\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn131\">[131]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sonu\u00e7 olarak, 1919-1921 y\u0131llar\u0131 ars\u0131nda \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde, Ermenilerin tehcir ve katledilmesi su\u00e7lamas\u0131yla 63 farkl\u0131 dava g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenilerin katledilmesiyle ilgili soru\u015fturman\u0131n b\u00f6lge-b\u00f6lge ele al\u0131nmas\u0131, fiili olarak uygun olmakla birlikte, s\u00f6z konusu olan c\u00fcr\u00fcm ayn\u0131 oldu\u011fundan dolay\u0131, nazari a\u00e7\u0131dan t\u00fcm bu davalar bir tek yarg\u0131lamayla ele al\u0131n\u0131p, tek bir genel h\u00fck\u00fcm verilebilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Zaman\u0131n bas\u0131n\u0131nda da, tek bir yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 konusunda \u00f6nerilerin yer bulmu\u015f oldu\u011fu enteresand\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u201cAlemdar\u201d gazetesi redakt\u00f6r\u00fc Refi Cevat Ulunay, 28 Mart 1919 tarihinde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 \u201cTehcir ve Taktil Muh\u00e2kemleri\u201d makalesinde \u201cMuh\u00e2kemenin Yozgat\u2019a ait k\u0131sm\u0131 bitecek, ondan sonra Trabzon meselesi ba\u015flayacak, bir m\u00fcddet de o devam edecek, ondan sonra Diyarbak\u0131r ilahiri!.. Memalik\u2019i Osmaniye\u2019nin hemen hemen \u00e7ok vil\u00e2y\u00e2t\u0131nda tehcir ve taktil vuku buldu\u011fu cihetle bunun tamamiyle arkas\u0131 ne zaman al\u0131nabilece\u011fi art\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcls\u00fcn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">O halde buna akli, kanuni ve mant\u0131ki bir \u00e7are-i hal bulmak icab eder. Bu \u00e7are-i hal mevcuddur. Daha do\u011frusu bunu \u00e7are-i hal olarak de\u011fil, \u015fimdiye kadar takib edilmesi laz\u0131m gelen yeg\u00e2ne tarik-i kanun\u00ee olmak \u00fczere kabul ediyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tehcir ve taktil meselesi umumi bir meseledir. Bunu hukuk-\u0131 \u015fahsiyye davas\u0131 \u015feklinde telakki etmeyi do\u011fru bulmuyoruz. E\u011fer tehcir ve taktil mes\u00e2ilini muh\u00e2keme eden divan\u2019\u0131 harb i\u015fi uzatmakla bir tak\u0131m haf\u00e2y\u00e2 ve esr\u00e2ra vukuf kesb edilece\u011fini \u00fcmid ediyorsa bu nokta-\u0131 nazar\u0131 da tenkid edebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehcir ve taktil mes\u00e2ili \u00fczerlerinde fazla oynanmaya l\u00fczum g\u00f6r\u00fclmeyen mevzulard\u0131r. Bunlar \u00f6yle c\u00fcr\u00fcmlerdir ki hem malum, hem m\u00fcsbet ve hem me\u015fh\u00fbddur. Bunun i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 tedkikat ve tahkikat hi\u00e7 de l\u00fczum g\u00f6rm\u00fcyoruz. Tehcir ve taktil mes\u00e2ilinden dolay\u0131 tahkikat-\u0131 l\u00e2zime s\u00fcratle yap\u0131ld\u0131ktan sonra, hukuk-\u0131 umumiye davas\u0131 gibi muhakeme edilmeli, umumi bir h\u00fck\u00fcmle mesele hall \u00fc fasl olunmal\u0131 idi ve b\u00f6yle olmas\u0131 icab ederdi\u201d<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn132\">[132]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">H\u00e2lbuki Ermeni katliamlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyenlerin yarg\u0131lamalar\u0131n\u0131 b\u00f6lge-b\u00f6lge ger\u00e7ekle\u015ftirmek, divan-\u0131 harbe zaman kazanma ve davalar\u0131, ittifak devletleri nezdinde kullanma imk\u00e2n\u0131 vermekteydi. Bu durum, \u0130ttihat kar\u015f\u0131t\u0131 bas\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 Refi Cevat \u201cAraban\u0131n Beygirleri Nas\u0131l \u0130mi\u015f?\u201d makalesinde, 1913 y\u0131l\u0131nda, Mahmut \u015eevket Pa\u015fa suikast\u0131n\u0131n faillerini mahk\u00fbm etmek ve i\u00e7lerinde hanedanl\u0131k ailesinden birinin oldu\u011fu ki\u015fileri dara\u011fac\u0131na g\u00f6ndermek i\u00e7in, \u0130ttihat\u00e7\u0131lara topu-topu birka\u00e7 g\u00fcn gerekmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Yozgat yarg\u0131lamas\u0131 esnas\u0131nda divan-\u0131 harp mahkemesi, su\u00e7lar\u0131 \u00e7ok say\u0131da belge ve ifade sayesinde ispatlanm\u0131\u015f olan san\u0131klara manas\u0131z sorular sorarak davan\u0131n uzat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn133\">[133]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00dclkedeki siyasi atmosfer de yarg\u0131lamalar esnas\u0131nda de\u011fi\u015fir. Art\u0131k esasen milliyet\u00e7ilerden olu\u015fan son Osmanl\u0131 meclisinin mebuslar\u0131 tarafindan 20 \u015eubat 1920 tarihinde, Ermeni katliamlar\u0131 sorumlular\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayli tutarl\u0131 bir yol izleyen Damat Ferit Pa\u015fa\u2019n\u0131n \u00f6zel divana verilmesi istemiyle hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn134\">[134]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Damat Ferit, Kemalistlerin bask\u0131lar\u0131 neticesinde, 17 Ekim 1920 tarihinde istifas\u0131n\u0131 sunmaya mecbur olur. Yerine, Kemalistlere kar\u015f\u0131 m\u00fcspet yakla\u015f\u0131m i\u00e7inde olan Tevfik Pa\u015fa getirilir. Tevfik Pa\u015fa\u2019n\u0131n g\u00f6rev s\u00fcresinde, 8 Kas\u0131m 1920 tarihinde, Bayburt h\u00fckm\u00fcn\u00fc vermi\u015f olan h\u00e2kimler tutuklan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n h\u00e2len askeri, i\u00e7i\u015fleri ve adalet bakanl\u0131klar\u0131ndaki g\u00f6revlerini s\u00fcrd\u00fcren ittihat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan, divan-\u0131 harp h\u00e2kimleri ile mahkemede tan\u0131k olarak ifade vermi\u015f olan \u015fah\u0131slar\u0131n s\u00fcrekli olarak tehdit edilmi\u015f olduklar\u0131, fakat hakimlerin tutuklanmas\u0131 olay\u0131n\u0131n emsalinin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Behramzade Nusret\u2019i idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131rmaktan dolay\u0131 bu h\u00e2kimlere kar\u015f\u0131 ceza davas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">2 \u015eubat 1921 tarihinde h\u00e2kim Nemrut Mustafa Pa\u015fa 7, mahkeme \u00fcyelerinden Recep Pa\u015fa ve Recep Bey 5\u2019er, Fettah Bey ise 3 ay hapis cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kriker\u2019e istinaden, h\u00e2kim Mustafa Pa\u015fa, bahriye naz\u0131r\u0131 Avni Pa\u015fa\u2019y\u0131 sert bir \u015fekilde sorgulama cesaretini g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131 mahk\u00fbm edilmi\u015ftir<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn135\">[135]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenilerin imha edilmesi nedeniyle \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lan topu-topu 3 caniden 2\u2019si olan Mehmet Kemal ve Behramzade Nusret, Kemalistler taraf\u0131ndan kahraman ilan edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Behramzade Nusret\u2019in idam edildi\u011fi g\u00fcn olan 5 A\u011fustos 1920 tarihinde Ankara Meclisi, bir sayg\u0131 g\u00f6sterisi olarak oturumuna 10 dakika ara verir. Ayn\u0131 Ankara Meclisi 9 Aral\u0131k 1920 tarihinde kabul edilen bir kararla, Kemalin ailesine maa\u015f ba\u011flar ve ayn\u0131 y\u0131l\u0131n 25 Aral\u0131\u011f\u0131nda, Behramzade Nusret\u2019in ailesine de maa\u015f ba\u011flanmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r<a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftn136\">[136]<\/a>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sonu\u00e7 olarak belirtmek gerekir ki, ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n yarg\u0131lanmalar\u0131, \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nden ziyade, Ermenileri imha etme ve Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nu Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7ine \u00e7ekme su\u00e7unun \u00fczerlerine y\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, parti \u00fcst d\u00fczey g\u00f6revlilerine y\u00f6nelik olmu\u015ftur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu plan, \u0130ttihat ve Terakki Partisi taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f olup, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k durumunda partinin kurtularak, sadece y\u00f6neticilerinin sorumluluk alt\u0131nda kalmas\u0131 niyetini g\u00fctmekteydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tecedd\u00fct Partisi\u2019nin kurulu\u015f karar\u0131nda, \u00fcst d\u00fczey ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n bu partiye \u00fcye olamayacaklar\u0131 maddesinin bulunmas\u0131 bu durumu tasdik etmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1919 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ittihat ve Terakki Partisi davalar\u0131n\u0131n, partinin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7lar\u0131 tamamen a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fturmaktan ziyade, belli bir oranda \u00f6rtbas etmeye y\u00f6nelik olup, Ermenilerin imhas\u0131yla ilgili sorumluluk sorununun ve Britanyal\u0131lar\u0131n, T\u00fcrkiye konusunda s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f olduklar\u0131 siyasetin, milliyet\u00e7i hareketin \u015fekillenmesine katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f oldu\u011funu belirtmek gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i>T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7eviren: Diran Lokmag\u00f6zyan<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i>Akunq.net<\/i><\/b><\/p>\n<div><\/p>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref1\">[1]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rf\u00ee Zab\u0131tlar\u0131, \u0130ttihad ve Terakki\u2019nin Yarg\u0131lanmas\u0131 1919-1922, Bilgi \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul, 2008, s. 149.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref2\">[2]<\/a> S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en yarg\u0131lamalar konusunda bilgi veren t\u00fcm gazetelerin isimleriyle ilgili bk. <b>Kriker, <\/b>\u201cYozgat Ermenileri katliam\u0131n\u0131n belgesel tarihi\u201d, New York, 1980, s.34 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref3\">[3]<\/a> <b>Piliposyan N., Kestekyan A. \u201c(Kapents A.) <\/b>\u201cYozgatl\u0131lara an\u0131t\u201d, Frezno, 1955, s.405 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref4\">[4]<\/a> Farkl\u0131 bir b\u00f6lgede bulunan davas\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclece\u011fi mahkemede haz\u0131r bulunmak i\u00e7in hapisten sal\u0131verilen Feyyaz Ali, mahkeme yerine, Ankara\u2019ya giderek, yeni kurulan meclise milletvekili se\u00e7ilir, bk. <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 194.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref5\">[5]<\/a> Kemal\u2019in, sadece h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kendisine verilen talimatlar\u0131 titizlikle yerine getirmi\u015f oldu\u011funu s\u00f6yleyerek, su\u00e7unu k\u0131smen kabul ettti\u011fini belirtmek gerekir. Bk. Tehcir ve Taktil Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 28 Mart 1919. Ayn\u0131 arg\u00fcmanla, dara\u011fac\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n hemen \u00f6ncesinde kendisini aklamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bk. <b>Kriker<\/b>, \u201cYozgat Ermenileri katliam\u0131n\u0131n belgesel tarihi\u201d, s.1.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref6\">[6]<\/a> Takv\u00eem-i Vekayi, No 3617, 7 A\u011fustos 1919 s. 1-2.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref7\">[7]<\/a> <b>Kriker<\/b>, \u201cYozgat Ermenileri katliam\u0131n\u0131n belgesel tarihi\u201d, s.66.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref8\">[8]<\/a> A.g.e., s.125.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref9\">[9]<\/a> \u201cT\u00fcrklerin g\u00f6z boyamac\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ermenileri su\u00e7lamak i\u00e7in cell\u00e2tlar\u0131 yarg\u0131lar gibi yap\u0131yorlar\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 7 \u015eubat 1919 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref10\">[10]<\/a> Yozgat\u2019tan 12 saat uzakl\u0131kta bulunan nahiye.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref11\">[11]<\/a> \u201cTarihi muhakeme\u201d, \u201cAlemdar\u201d, 10 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref12\">[12]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref13\">[13]<\/a> A.g.e. 2\/15 Mart 1915 tarihli bir gizli talimatnameye istinaden, yabanc\u0131 uyruklu Ermeniler de Der Zor\u2019a tehcir edilecekti, bk. <b>Avagyan A., \u201c<\/b>1915\u2019te Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda yabanc\u0131 uyruklu ve hasta Ermenilerin tehciriyle ilgili (T\u00fcrkiye ar\u015fivlerinden bir belgeye istinaden)\u201d, Bamber Hayastani Arkhivneri, say\u0131 2 (106), Yerevan, 2005, s.194-197 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref14\">[14]<\/a> Tarih\u00ee Muhakeme, \u201cAlemdar\u201d, 12 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref15\">[15]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref16\">[16]<\/a> Tarih\u00ee Muhakeme, \u201cAlemdar\u201d, 13 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref17\">[17]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref18\">[18]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref19\">[19]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 16 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref20\">[20]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref21\">[21]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref22\">[22]<\/a> \u015eahap Bey, Kayseri 15. Kolordu komutan\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref23\">[23]<\/a> Tarih\u00ee Muhakeme, \u201cAlemdar\u201d, 19 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref24\">[24]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 19 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref25\">[25]<\/a> Yozgat mutasarr\u0131f\u0131.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref26\">[26]<\/a> Necati Bey, Yozgat \u0130ttihat ve Terakki Partisi delegesi olmu\u015ftur.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref27\">[27]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 19 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref28\">[28]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 23 \u015eubat 1919. Bu duru\u015fmada okunan di\u011fer \u015fifreli telgrafla ilgili bk. <b>Kriker<\/b>, \u201cYozgat Ermenileri katliam\u0131n\u0131n belgesel tarihi\u201d, s.61.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref29\">[29]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 6 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref30\">[30]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 7 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref31\">[31]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref32\">[32]<\/a> Divan-\u0131 Harb\u2019de Tehc\u00eer Muhakemesi Ba\u015flad\u0131, \u201cAlemdar\u201d, 25 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref33\">[33]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref34\">[34]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref35\">[35]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref36\">[36]<\/a> Tehc\u00eer ve Taktil Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 28 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref37\">[37]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref38\">[38]<\/a> Katl ve Tehc\u00eer Da\u2019v\u00e2s\u0131, \u201cMemleket\u201d, 28 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref39\">[39]<\/a> Tehc\u00eer ve Taktil Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 28 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref40\">[40]<\/a> \u201cSan\u0131k Tevfik, -Ermenilerin k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutmak gerekir ,- demi\u015f\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 28 Mart, 1919, No 115 (1936) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref41\">[41]<\/a> Takv\u00eem-i Vekayi, No 3616, 6 A\u011fustos 1919, ss. 1-3.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref42\">[42]<\/a> \u00d6rne\u011fin, Trabzon yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n 26 Nisan 1919 tarihli duru\u015fmas\u0131nda, Niyazi\u2019nin emval-\u0131 metrukeyi zimmetine ge\u00e7irdi\u011fine dair Trabzonlu Murat\u2019\u0131n yaz\u0131l\u0131 ifadesi okunur. Bk. Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi\u2019de Trabzon Tehc\u00eer ve Taktil Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 27 Nisan, 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref43\">[43]<\/a> Rus vatanda\u015f\u0131 Vardan, 40 Ermeni parti yanda\u015f\u0131 ve ayd\u0131nlar\u0131yla birlikte Trabzon\u2019da denize at\u0131l\u0131r, fakat iyi bir y\u00fcz\u00fcc\u00fc olan Vardan, ba\u011fl\u0131 ellerine ra\u011fmen y\u00fczerek k\u0131y\u0131ya ula\u015fmay\u0131 ba\u015far\u0131r. Bu durum, Ermenilerin katledilmesini y\u00f6neten polisleri o denli \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r ki, Vardan\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyip, K\u0131z\u0131lay hastanesine g\u00f6t\u00fcrmeye karar verirler. Lakin 7 Nisan 1919 tarihli duru\u015fmada ifade vermi\u015f olan Fransa vatanda\u015f\u0131 Vitali\u2019nin s\u00f6zlerine g\u00f6re Vardan, burada Ali Saip taraf\u0131ndan zehirlenerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bk. Trabzon Tehcir ve Taktil Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 8 Nisan, 1919. Ali Saip taraf\u0131ndan Trabzon hastanesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen zehirleme olaylar\u0131yla ilgili Tigran Nardiyan, Bayan Mannik, Trabzon istinat mahkemesi ba\u015fkan\u0131 Hilmi ve daha ba\u015fka tan\u0131klar taraf\u0131ndan verilen ifadelere ra\u011fmen mahkeme, zehirleme olaylar\u0131yla ilgili Ali Saip\u2019e kar\u015f\u0131 verilen ifadeleri \u201cyeterli\u201d g\u00f6rmemi\u015ftir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref44\">[44]<\/a> <b>Ak\u00e7am T.,<\/b> Ermeni Tabusu Aralan\u0131rken Diyalogtan Ba\u015fka \u00c7\u00f6z\u00fcm Var m\u0131?, \u0130stanbul, 2002, s. 90.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref45\">[45]<\/a> A.g.e., s.91.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref46\">[46]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 179.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref47\">[47]<\/a> <b>Ak\u00e7am T.,<\/b> Ermeni Tabusu Aralan\u0131rken Diyalogtan Ba\u015fka \u00c7\u00f6z\u00fcm Var m\u0131?, s. 90.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref48\">[48]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T<\/b>., \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 168.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref49\">[49]<\/a> <b>Akuni S., <\/b>\u201cBir milyon Ermeni\u2019nin katledilmesinin tarihi\u201d, \u0130stanbul, 1920, s.179 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref50\">[50]<\/a> <b>Ku\u015fak\u00e7\u0131yan M.,<\/b> \u201cTrabzon ve Samsun vilayetleri tehcir ve katliamlar\u0131\u201d, Ge\u011fam Aharonyan (\u201cZartonk\u201d gazetesi ba\u015f redakt\u00f6r\u00fc), \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u0131n an\u0131 kitab\u0131 (1915-1965)\u201d, Beyrut, Atlas matbaas\u0131, 1965, s.472 (Ermenice). Trabzon sa\u011fl\u0131k m\u00fcfetti\u015fi Ali Saib taraf\u0131ndan Ermeni \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n zehirlenmesiyle ilgili, bk. ayr\u0131ca, <b>Kirakosyan C.,<\/b> \u201c\u0130ttihat\u00e7\u0131lar, tarih yarg\u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda\u201d, cilt II, Yerevan, 1983, s.216 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref51\">[51]<\/a> Trabzon Taktil ve Tehciri. \u0130ddianamenin K\u0131raat\u0131, \u201cAlemdar\u201d, 16 Nisan, 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref52\">[52]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref53\">[53]<\/a> <b>Dadrian V. <\/b>, Ak\u00e7am T., \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 183.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref54\">[54]<\/a> \u0130ttihat\u00e7\u0131 h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019na karar verilmesiyle ilgili bk. <b>Safrastyan R.,<\/b> \u201cOsmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu, Soyk\u0131r\u0131m program\u0131n\u0131n k\u00f6keni (1876-1920)\u201d, Erivan, 2009, s.168-189 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref55\">[55]<\/a> Trabzon Tehc\u00eeri, \u201cAlemdar\u201d, 27 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref56\">[56]<\/a> Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi\u2019de Trabzon Tehc\u00eer Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 2 Nisan 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref57\">[57]<\/a> Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi: Trabzon Taktil ve Tehc\u00eer Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 4 Nisan 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref58\">[58]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref59\">[59]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref60\">[60]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref61\">[61]<\/a> Trabzon Tehc\u00eer ve Taktil Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 8 Nisan 1919.\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref62\">[62]<\/a> \u201c\u00c7ocuklar, sepetlerle denize d\u00f6k\u00fcl\u00fcr\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 8 Nisan 1919, No 124 (1945) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref63\">[63]<\/a> Trabzon Tehc\u00eer ve Taktil Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 9 Nisan 1919.\u00a0\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref64\">[64]<\/a> Divan-\u0131 Harb-i \u00d6rfi\u2019de Trabzon Tehc\u00eeri Muhakemesi, \u201cAlemdar\u201d, 13 Nisan 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref65\">[65]<\/a> \u201cKundaktaki \u00e7ocuklar hamsi bal\u0131\u011f\u0131 gibi istiflenerek denize at\u0131lm\u0131\u015f\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 20 Nisan 1919, No 135 (1956) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref66\">[66]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref67\">[67]<\/a> Trabzon Tehc\u00eer Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 1 May\u0131s 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref68\">[68]<\/a> \u201cHalk\u0131n sesi\u201d, \u0130stanbul, 1 May\u0131s 1919, No 77-168 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref69\">[69]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref70\">[70]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref71\">[71]<\/a> Enver\u2019in taraftarlar\u0131ndan Yahya K\u00e2hya, daha sonra milliyet\u00e7i hareketin \u00f6nde gelen isimlerinden biri olur. Bir di\u011fer \u00f6nde gelen milliyet\u00e7i olan Topal Osman taraf\u0131ndan, Mustafa Kemal\u2019in direktifiyle \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bk. <strong>\u0410. \u0410\u0432\u0430\u043a\u044f\u043d, <\/strong>\u0427\u0435\u0440\u043a\u0435\u0441\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0444\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440 \u0432 \u041e\u0441\u043c\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0438\u043c\u043f\u0435\u0440\u0438\u0438 \u0438 \u0422\u0443\u0440\u0446\u0438\u0438\u00a0(\u0432\u0442\u043e\u0440\u0430\u044f \u043f\u043e\u043b\u043e\u0432\u0438\u043d\u0430 XIX-\u043f\u0435\u0440\u0432\u0430\u044f \u0447\u0435\u0442\u0432\u0435\u0440\u0442\u044c XX \u0432\u0432.), \u0415\u0440\u0435\u0432\u0430\u043d, \u0438\u0437\u0434. \u201c\u0413\u0438\u0442\u0443\u0442\u044e\u043d\u201d,\u00a02001, \u0441\u0441. 344-345 (Rus\u00e7a).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref72\">[72]<\/a> \u201cHalk\u0131n sesi\u201d, 1 May\u0131s 1919, No 77-168 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref73\">[73]<\/a>\u201c\u0130ki mavna kad\u0131n ve \u00e7ocuk denize d\u00f6k\u00fcl\u00fcr\u201d, \u201cHalk\u0131n sesi\u201d, 6 May\u0131s 1919, No 81-172 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref74\">[74]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref75\">[75]<\/a> Trabzon Taktil ve Tehc\u00eeri. \u0130ddianamenin K\u0131raat\u0131, \u201cAlemdar\u201d, 16 Nisan, 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref76\">[76]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref77\">[77]<\/a> Bas\u0131nda Yenik\u00f6y veya Tarabya tehciri olarak da ge\u00e7mektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref78\">[78]<\/a> Takv\u00eem-i Vekayi, No 3618, 9 A\u011fustos 1919, ss. 1-2.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref79\">[79]<\/a> \u00c7akatamart\u201d, 31 Temmuz 1919, No 220 (2041) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref80\">[80]<\/a> \u201cHarput katliamc\u0131lar\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 21 A\u011fustos 1919 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref81\">[81]<\/a> Takv\u00eem-i Vekayi, No 3771, 9 \u015eubat 1919, ss. 3-6.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref82\">[82]<\/a> \u201cHarput katliamc\u0131lar\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131\u201d, \u201cSon haber\u201d, 30 Ekim 1919 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref83\">[83]<\/a> <b>\u011eazaryan H.,<\/b> \u201cSoyk\u0131r\u0131mc\u0131 T\u00fcrk\u201d, Beyrut, 1968, s.298 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref84\">[84]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref85\">[85]<\/a> Bayburt Ermenilerinin katliamc\u0131s\u0131 as\u0131ld\u0131\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 6 A\u011fustos 1920, No 521 (2342) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref86\">[86]<\/a> \u201cAlemdar\u201d, 6 A\u011fustos 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref87\">[87]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 179.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref88\">[88]<\/a>Mahkumiyet, \u201cTakv\u00eem-i Vekayi\u201d, N 3917, 31 Temmuz 1920.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref89\">[89]<\/a> Haf\u0131z Abdullah Avni, ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n Edirne delegesi Abd\u00fclg\u00e2ni\u2019nin karde\u015fidir, bk. \u201cErzincan katliamc\u0131s\u0131 dara\u011fac\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 30 Temmuz 1920 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref90\">[90]<\/a> Mahkumiyet, \u201cTakv\u00eem-i Vekayi\u201d, N 3917, 31 Temmuz 1920.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref91\">[91]<\/a> Bir Caninin \u0130dam\u0131, \u201cPey\u00e2m-\u0131 Sabah\u201d, 30 Temmuz, 1336 (1920).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref92\">[92]<\/a> \u201cErzincan katliamc\u0131s\u0131 dara\u011fac\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 30 Temmuz 1920 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref93\">[93]<\/a> \u201cHalk\u201d siyasi ve toplumsal gazete, \u0130stanbul, 6 A\u011fustos 1919, No 7 (253) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref94\">[94]<\/a> \u201cHalk\u201d, 7 A\u011fustos 1919, No 8 (254) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref95\">[95]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T., <\/b>\u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss. 160-161.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref96\">[96]<\/a> Bas\u0131nda, \u0130zmit, Bah\u00e7ecik veya Derbent yarg\u0131lamas\u0131 olarak da ge\u00e7mektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref97\">[97]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T., <\/b>\u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 165.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref98\">[98]<\/a> Divan-\u0131 Harp\u2019te Hamid Bey&#8217;in Muhakemesi, \u201cTasvir-i Efk\u00e2r\u201d, 7 A\u011fustos 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref99\">[99]<\/a> <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 165.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref100\">[100]<\/a> \u201c\u0130zmit katliamc\u0131lar\u0131n\u0131n ceza h\u00fckm\u00fc\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 2 May\u0131s 1920, No 392 (2213) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref101\">[101]<\/a> \u201c\u00c7akatamart\u201d, 15 Agustos 1919, No 233 (2054) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref102\">[102]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 168.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref103\">[103]<\/a> A.g.e., s.169.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref104\">[104]<\/a> A.g.e., s. 170.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref105\">[105]<\/a> Der Zor y\u00f6neticisi Salih Zeki taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen cinayetlerle ilgili veriler, \u0130ttihat ve Terakki Partisi \u00fcyeleri iddianamesinde de ge\u00e7mektedir, bk. Takv\u00eem-i Vekayi, No 3540, 5 May\u0131s 1919, s. 6. Der Zor\u2019daki Ermenilerin toplu imhas\u0131n\u0131n Zeki taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu, Aram Andonyan\u2019\u0131n \u201cB\u00fcy\u00fck C\u00fcr\u00fcm\u201d kitab\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde betimlenmektedir, bk. Aram Andonyan, \u201cB\u00fcy\u00fck C\u00fcr\u00fcm\u201d, Boston, 1921, ss.105-112 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref106\">[106]<\/a> <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss. 715-716.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref107\">[107]<\/a> A.g.e., s.180.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref108\">[108]<\/a> Abd\u00fclg\u00e2ni, \u0130ttihat ve Terakki Partisi sorumlu sekreterleri davas\u0131nda su\u00e7lu olarak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, dosyas\u0131 Edirne yarg\u0131lanmas\u0131na eklenmi\u015f ve h\u00fck\u00fcm bu a\u00e7\u0131dan verilmi\u015ftir, bk. Takv\u00eem-i Vekayi, No 3772, 10 \u015eubat 1920, s. 6.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref109\">[109]<\/a> <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 171.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref110\">[110]<\/a> Takv\u00eem-i Vekayi, No 3772, 10 \u015eubat 1920, ss. 5-6.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref111\">[111]<\/a> Harput Vilayeti, E\u011fin Sanca\u011f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Kemaliye olarak ge\u00e7mektedir.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref112\">[112]<\/a> <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss. 171-172.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref113\">[113]<\/a> <b>Ak\u00e7am T.,<\/b> Ermeni Tabusu Aralan\u0131rken Diyalogtan Ba\u015fka \u00c7\u00f6z\u00fcm Var m\u0131?, s. 92.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref114\">[114]<\/a> <b>Dadrian V., Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss. 171-172.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref115\">[115]<\/a> A.g.e., s.173.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref116\">[116]<\/a> Hapishane m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u0130brahim\u2019in dosyas\u0131, g\u0131yab\u0131nda nahiye y\u00f6neticileri veya \u0130zmit davas\u0131 esnas\u0131nda da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, san\u0131k bunun sonucunda 15 y\u0131l k\u00fcrek cezas\u0131na mahk\u00fbm olmu\u015ftur, bk. \u201c\u0130zmit katliamc\u0131lar\u0131 h\u00fckm\u00fc\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 2 Mart 1920, No 392 (2213).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref117\">[117]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, s. 174.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref118\">[118]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref119\">[119]<\/a> A.g.e., ss. 174-175.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref120\">[120]<\/a> \u201c\u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n c\u00fcr\u00fcmlerinin bir aleti divan-\u0131 harp \u00f6n\u00fcnde\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 9 Nisan 1919 (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref121\">[121]<\/a> \u201cNevzat\u2019\u0131n davas\u0131\u201d, \u201c\u00c7akatamart\u201d, 23 Nisan 1919, No 136 (1957) (Ermenice).<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref122\">[122]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss. 175-177.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref123\">[123]<\/a> A.g.e., s.178.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref124\">[124]<\/a> A.g.e.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref125\">[125]<\/a> Kemalist g\u00fc\u00e7lerin \u0130stanbul\u2019a girmesinden sonra mahkeme dosyalar\u0131na el konulur. Bu dosyalar\u0131n daha sonraki kaderi hakk\u0131ndan bilgi bulunmamaktad\u0131r. Baz\u0131 verilere g\u00f6re, T\u00fcrk silahl\u0131 Kuvvetleri Genel Kurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n (ATASE) kapal\u0131 ve gizli ar\u015fivinde, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara kapal\u0131 olarak saklanmaktad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref126\">[126]<\/a> Bilecik Ermenileri katliam\u0131 su\u00e7lamas\u0131yla tutuklanm\u0131\u015f olan, \u00fcnl\u00fc T\u00fcrk yazar\u0131 Orhan Kemal\u2019in babas\u0131 Abd\u00fclkadir Kemal, \u201cAlemdar\u201d gazetesinde, Ermenilerin tehciri ve katledilmesiyle ilgili an\u0131lar\u0131n\u0131 yay\u0131nlayan Hasan Amca\u2019y\u0131 (\u00c7erkez Hasan) tutukevinden tehdit etmi\u015ftir. Hasan Amca, bu tehdit \u00fczerine an\u0131lar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131na son vermi\u015ftir, bk. Hasan Amca, \u201cTehcir ve \u0130mha (tehcirin ger\u00e7ek y\u00fcz\u00fc)\u201d, s.14-15.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref127\">[127]<\/a> <b>Dadrian V. , Ak\u00e7am T.,<\/b> \u201cTehcir ve Taktil\u201d, ss.179-183.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref128\">[128]<\/a> <b>\u015eim\u015fir B.,<\/b> Malta S\u00fcrg\u00fcnleri, \u0130stanbul, Bilgi Yay\u0131nevi, 1985.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref129\">[129]<\/a> <b>Ata F., <\/b>\u0130\u015fgal \u0130stanbulu\u2019nda Tehcir Yarg\u0131lamalar\u0131, Ankara, 2005.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref130\">[130]<\/a> Trabzon yarg\u0131lamalar\u0131 esnas\u0131nda Frans\u0131z \u015fahitler de dinlenmi\u015ftir, bk. Trabzon Tehc\u00eer ve Taktil Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 8 Nisan 1919. Trabzon Tehcir ve Taktil Muh\u00e2kemesi, \u201cAlemdar\u201d, 9 Nisan 1919.\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref131\">[131]<\/a> \u0412\u0430\u0430\u0433\u043d \u0414\u0430\u0434\u0440\u044f\u043d, \u041e\u0431\u0437\u043e\u0440 \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u043e\u0432 \u0442\u0443\u0440\u0435\u0446\u043a\u043e\u0433\u043e \u0432\u043e\u0435\u043d\u043d\u043e\u0433\u043e \u0442\u0440\u0438\u0431\u0443\u043d\u0430\u043b\u0430 \u043f\u043e \u043e\u0431\u0432\u0438\u043d\u0435\u043d\u0438\u044e \u0432 \u0413\u0435\u043d\u043e\u0446\u0438\u0434\u0435 \u0430\u0440\u043c\u044f\u043d: \u0445\u0430\u0440\u0430\u043a\u0442\u0435\u0440 \u0438 \u0437\u043d\u0430\u0447\u0438\u043c\u043e\u0441\u0442\u044c \u0447\u0435\u0442\u044b\u0440\u0435\u0445 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u043d\u044b\u0445 \u0441\u0435\u0440\u0438\u0439 \u0441\u0443\u0434\u0435\u0431\u043d\u043e\u0433\u043e \u0440\u0430\u0437\u0431\u0438\u0440\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u0441\u0442\u0432\u0430, \u201c\u0413\u0435\u043d\u043e\u0446\u0438\u0434-\u043f\u0440\u0435\u0441\u0442\u0443\u043f\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0442\u0438\u0432 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0430\u201d (\u041c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b \u043f\u0435\u0440\u0432\u043e\u0433\u043e \u041c\u043e\u0441\u043a\u043e\u0432\u0441\u043a\u043e\u0433\u043e \u041c\u0435\u0436\u0434\u0443\u043d\u0430\u0440\u043e\u0434\u043d\u043e\u0433\u043e \u0421\u0438\u043c\u043f\u043e\u0437\u0438\u0443\u043c\u0430 18-19 \u0430\u043f\u0440\u0435\u043b\u044f 1995 \u0433.), \u041e\u0442\u0432. \u0440\u0435\u0434\u0430\u043a\u0442\u043e\u0440: \u0430\u043a\u0430\u0434\u0435\u043c\u0438\u043a \u041d\u0410\u041d \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0438 \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u044f \u0412. \u0410. \u041c\u0438\u043a\u0430\u0435\u043b\u044f\u043d, \u041c\u043e\u0441\u043a\u0432\u0430, 1997, \u0441. 33-34.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref132\">[132]<\/a> <b>Refi Cevad,<\/b> Tehc\u00eer ve Taktil Muhakemeleri, \u201cAlemdar\u201d, 28 Mart 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref133\">[133]<\/a> <b>Refi Cevad,<\/b> Araban\u0131n Beygirleri Nas\u0131l \u0130mi\u015f?, \u201cAlemdar\u201d, 20 \u015eubat 1919.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref134\">[134]<\/a> <b>Ak\u00e7am T.,<\/b> \u0130nsan Haklar\u0131 ve Ermeni Sorunu, s. 585.<\/p>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: justify\">\n<p><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref135\">[135]<\/a> <b>Kriker, <\/b>\u201cYozgat Ermenileri katliam\u0131n\u0131n belgesel tarihi\u201d, s.307. Feridun Ata\u2019n\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re Nemrut Mustafa Pa\u015fa ve mahkeme \u00fcyeleri, Behramzade Nusret\u2019le ilgili iki birbirinden farkl\u0131 dava dosyas\u0131 haz\u0131rlamakla su\u00e7lanmaktayd\u0131. Nemrut Mustafa, bu su\u00e7lamay\u0131 kabul etmeyerek, temyize gitmi\u015ftir, bk. <b>Ata F.,<\/b> \u201c\u0130\u015fgal \u0130stanbulu\u2019nda Tehcir Yarg\u0131lamalar\u0131\u201d, ss. 284-285.\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p style=\"text-align: justify\"><a title=\"\" href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-admin\/post-new.php#_ftnref136\">[136]<\/a> <b>Ak\u00e7am<\/b> <b>T.,<\/b> \u0130nsan Haklar\u0131 ve Ermeni Sorunu, \u0130ttihat ve Terakki\u2019den Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019na, 2. Bask\u0131, \u0130stanbul, 2002. s. 556. Kahraman ilan edilmi\u015f olan Kemal\u2019in heykeline, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de, Bo\u011fazl\u0131yan\u2019da rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer cani Behramzade Nusret\u2019e gelince, Urfa\u2019n\u0131n bir okulu ve caddesi bu isimle adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Meline Anumyan Tarih Doktoru Ermeni katliamlar\u0131 tertip\u00e7ilerinin sorumlulu\u011fu sorunu, \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ana davalar da d\u00e2hil olmak \u00fczere, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131 (tehcir ve taktil) su\u00e7lamas\u0131yla yakla\u015f\u0131k 63 ayr\u0131 dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1919-1921 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ba\u015fkentinin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 vilayetler ve sancaklarda da benzer davalar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, burada [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,6,14,26,37],"tags":[],"class_list":["post-22099","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-belge","category-ermeni-soykirimi","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Meline Anumyan Tarih Doktoru Ermeni katliamlar\u0131 tertip\u00e7ilerinin sorumlulu\u011fu sorunu, \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ana davalar da d\u00e2hil olmak \u00fczere, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131 (tehcir ve taktil) su\u00e7lamas\u0131yla yakla\u015f\u0131k 63 ayr\u0131 dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1919-1921 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ba\u015fkentinin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 vilayetler ve sancaklarda da benzer davalar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, burada [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-03-05T10:49:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"290\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"331\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"53 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/\",\"name\":\"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg\",\"datePublished\":\"2013-03-05T10:49:33+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Meline Anumyan Tarih Doktoru Ermeni katliamlar\u0131 tertip\u00e7ilerinin sorumlulu\u011fu sorunu, \u0130stanbul divan-\u0131 harp mahkemelerinde, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ana davalar da d\u00e2hil olmak \u00fczere, Ermeni tehciri ve katliamlar\u0131 (tehcir ve taktil) su\u00e7lamas\u0131yla yakla\u015f\u0131k 63 ayr\u0131 dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1919-1921 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu ba\u015fkentinin d\u0131\u015f\u0131nda, farkl\u0131 vilayetler ve sancaklarda da benzer davalar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, burada [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2013-03-05T10:49:33+00:00","og_image":[{"width":290,"height":331,"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"53 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/","name":"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg","datePublished":"2013-03-05T10:49:33+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#primaryimage","url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg","contentUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/03\/Meline-Anumyan.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/03\/05\/bolgelere-gore-ermeni-tehcir-ve-taktil-katliamlar-davalari-ve-bireysel-durusmalar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"B\u00f6lgelere g\u00f6re Ermeni tehcir ve taktil (katliamlar) davalar\u0131 ve bireysel yarg\u0131lamalar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22099","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22099"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22099\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}