{"id":21996,"date":"2013-02-28T02:14:07","date_gmt":"2013-02-28T07:14:07","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=21996"},"modified":"2013-02-28T02:14:07","modified_gmt":"2013-02-28T07:14:07","slug":"1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/","title":{"rendered":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify\"><b><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=21997\" rel=\"attachment wp-att-21997\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-21997\" alt=\"1897 Xanasor Olayi\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg\" width=\"300\" height=\"176\" \/><\/a>Hovsep Hayreni <\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan K\u00fcrt sorunu, tarihin \u201challedilmi\u015f\u201d san\u0131lan, fakat inat\u00e7\u0131 bir adalet davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek ya\u015fayan Ermeni sorunuyla kopmaz ba\u011flar i\u00e7indedir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ayn\u0131 co\u011frafyada bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi bo\u011fulmu\u015f, bir halk topyek\u00fcn bo\u011fazlanm\u0131\u015ft\u0131. Onun hayaleti bug\u00fcnk\u00fc sorunun her iki taraf\u0131n\u0131 da bunaltma durumunda. Ondan ka\u00e7\u0131\u015f yok, tav\u0131rs\u0131zl\u0131k da olmuyor.Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkler gibi K\u00fcrtler aras\u0131nda da farkl\u0131 e\u011filimler kendini daha net g\u00f6stermeye zorlan\u0131yor. Kimi cesaretle, kimi utanga\u00e7 ve ikircikli y\u00fczle\u015fmeye yana\u015f\u0131rken, kimileri de buna set \u00e7ekmek \u00fczere y\u00fcz\u00fcn\u00fc berkitip ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tahkim ediyor. Resmi T\u00fcrk tezlerine \u00e7ok benzer s\u00f6ylemleri K\u00fcrt ulusalc\u0131 \u00e7evreler i\u00e7inde duymam\u0131z bu bak\u0131mdan \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmuyor. Ama bir de bol s\u0131f\u0131rl\u0131 rakamlarla kar\u015f\u0131 atak yar\u0131\u015f\u0131na girenleri var ki, bu kadar\u0131 da olmaz dedirtiyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Rusyal\u0131 K\u00fcrt gazeteci s\u0131fat\u0131yla yazan Aziz Mamoyan&#8217;\u0131n [1] \u201cDo\u011frular\u0131 G\u00f6rmek Laz\u0131m\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesinde [2] y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc fikirler ve ortaya att\u0131\u011f\u0131 spek\u00fclatif Xanasor iddias\u0131 bu karakterdedir. \u0130ddiay\u0131 ondan ald\u0131\u011f\u0131 gibi hi\u00e7 sorgulamadan yayan ba\u015fkalar\u0131 da var. Tarihi tersy\u00fcz eden politik yorumlar\u0131na ge\u00e7meden \u00f6nce u\u00e7urduklar\u0131 o balona bir i\u011fne bat\u0131rmay\u0131 elzem g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Makalesinde K\u00fcrtlerin de Ermeniler taraf\u0131ndan katliam g\u00f6rd\u00fcklerini vurgulamak \u00fczere Xanasor olay\u0131n\u0131 \u00f6rnek g\u00f6steren yazar, 25-27 Temmuz 1897 tarihinde 250 ki\u015filik Ermeni fedai grubunun tam 40 bin K\u00fcrd\u00fc katletti\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor. \u00dcstelik bunu kendi tasavvuru filan de\u011fil, bizzat Ermenilerin itiraf\u0131 gibi g\u00f6steriyor: <i>\u201cBu \u00fc\u00e7 g\u00fcnl\u00fck sava\u015f\u0131n sonunda Mazrik A\u015fireti yok edilmi\u015f, 40.000 kadar insan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d. <\/i>Bu c\u00fcmlenin pe\u015fine parantez a\u00e7\u0131p hangi internet sayfas\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131na dair bir g\u00fczel referans da vermi\u015f. \u00d6yle ki, kimsenin \u015f\u00fcphesi olmas\u0131n!..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>\u201cErmeni fedailerin 40.000 K\u00fcrd\u00fc katletti\u011fi\u201d nereden \u00e7\u0131k\u0131yor?<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bir K\u00fcrt gazeteci dostumun g\u00f6r\u00fc\u015f almak i\u00e7in iletti\u011fi yaz\u0131y\u0131 okuyunca, \u00f6nceden bilgi sahibi olmamakla beraber, muhtemel bir intikam sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n Hala\u00e7o\u011flu tarz\u0131nda \u015fi\u015firilmi\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Verilen rakam\u0131n mant\u0131\u011fa hi\u00e7 mi hi\u00e7 s\u0131\u011fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek i\u015fin asl\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma s\u00f6z\u00fc verdim. Xanasor sald\u0131r\u0131s\u0131 ne \u00fczerine yap\u0131lm\u0131\u015f, nas\u0131l ya\u015fanm\u0131\u015f, sonu\u00e7lar\u0131 ne olmu\u015f, net bilgiler var m\u0131, nas\u0131l de\u011ferlendirmek gerekir?.. Bunlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da konu etmek \u00fczere, \u00f6nce katliam bilan\u00e7osu diye verilen rakama bakal\u0131m:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Xanasoru konu eden ne kadar kayna\u011fa bakt\u0131msa orada \u00f6ld\u00fcr\u00fclen K\u00fcrtler i\u00e7in verilen bir say\u0131 g\u00f6remedim. Hi\u00e7 bir internet sayfas\u0131nda da \u201c40.000 kadar insan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d ibaresine rastlayamad\u0131m. Nihayet yazar\u0131n referans verdi\u011fi adrese girince kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan Ermenice yaz\u0131da g\u00f6rd\u00fcm ki 40.000 rakam\u0131 K\u00fcrtlerin \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 olarak belirtilmiyor. Evet yaz\u0131da ge\u00e7en b\u00f6yle bir rakam var, ama neyle ilgili? Mazrik a\u015firetinin genel n\u00fcfusuyla!.. Do\u011fru d\u00fcr\u00fcst anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in s\u00f6zkonusu yaz\u0131dan o rakam\u0131n ge\u00e7ti\u011fi c\u00fcmleyi T\u00fcrk\u00e7e aktar\u0131yorum:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>\u201c40 bin ki\u015filik K\u00fcrt Mazrik a\u015fireti eliyle yap\u0131lan 1896 Van katliam\u0131, Ermenilere kar\u015f\u0131 K\u00fcrtler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ihlalleri doruk noktas\u0131na ula\u015ft\u0131rd\u0131\u201d <\/i>[3]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Mazrik a\u015firetinin genel n\u00fcfusunu ifade eden bir rakamd\u0131r bu. Xanasor olay\u0131nda Mazrik a\u015firetinin hedeflendi\u011fini okuyan yazar, o anlat\u0131mlarda hi\u00e7 \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131 belirtilmezken \u201ca\u015firetin g\u00fcc\u00fcn\u00fcn k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u201d, hatta \u201ca\u015firetin silindi\u011fi\u201d t\u00fcr\u00fcnden ajitatif s\u00f6ylemlere bakarak \u201cha e\u011fer \u00f6yle diyorlarsa, a\u015firetin n\u00fcfusu da 40 bin denildi\u011fine g\u00f6re, ben bu say\u0131y\u0131 katliam bilan\u00e7osu olarak g\u00f6sterebilirim\u201d uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvurmu\u015f olmal\u0131. E\u011fer al\u0131nt\u0131da tahrifat yapmadan \u201cbak\u0131n Ermeniler b\u00f6yle b\u00f6b\u00fcrleniyor, kim bilir ka\u00e7 binini k\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r\u201d gibi bir vurgu yapsayd\u0131, biz onun ajitatif s\u00f6ylemden istifade okuyucunun hafsalas\u0131na b\u00fcy\u00fck rakamlar s\u0131\u011fd\u0131rmak istedi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve bu kadar\u0131yla ele\u015ftirirdik. Fakat burada onu a\u015fan bir\u015fey var. Yok \u201c\u00f6yle bir kast\u0131m olmad\u0131, bilerek tahrifat yapmad\u0131m\u201d diyecekse, iki metin aras\u0131nda bariz olan fark\u0131n hangi \u201cyanl\u0131\u015fl\u0131k\u201dla nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olabilece\u011fini a\u00e7\u0131klamas\u0131 beklenir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ayn\u0131 rakam\u0131 Mamoyan&#8217;\u0131n yaz\u0131s\u0131ndan alan Xerz\u00ee isimli ba\u015fka bir K\u00fcrt yazar da, Ermeni K\u00fcrt ili\u015fkilerine de\u011findi\u011fi kendi makalesinde kullanm\u0131\u015f. [4] O da ger\u00e7ekli\u011finden \u015f\u00fcphe duymam\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Dahas\u0131 \u0130ddiay\u0131 per\u00e7inleyecek vurgular e\u015fli\u011finde veriyor. Sanki az \u00e7ok bilinmesine ra\u011fmen kimilerince g\u00f6rmezden geliniyormu\u015f gibi bir hat\u0131rlatma havas\u0131 i\u00e7inde as\u0131l mesajlar\u0131n\u0131 da yediriyor: <i>\u201cHanasor (Xanasor\u00ea) Ermeni Eylemi bu halklar\u0131 birbirine kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lan provokasyonlara en g\u00fczel \u00f6rnektir. Nedense milliyet\u00e7i Ermeniler ve onlar\u0131n ma\u011fduriyet ve mazlumiyetlerini sebeb g\u00f6stererek K\u00fcrtleri tarihin en barbar milleti olarak g\u00f6stermekten imtina etmeyen baz\u0131 K\u00fcrtler bu ac\u0131 olay\u0131 bilmemekte, daha do\u011frusu hat\u0131rlamak istememektedirler&#8230; Ta\u015fnak Partisi taraf\u0131ndan hayata ge\u00e7irilen bu eylemde en az 40.000 K\u00fcrt katledilmi\u015ftir&#8230; Malesef bu tip\u00a0 kanl\u0131 olaylar halklar\u0131n aras\u0131ndaki mesafenin gitgide a\u00e7\u0131lmas\u0131na ve d\u00fc\u015fmanl\u0131klar\u0131n artmas\u0131na sebeb olmu\u015f, ilerde ya\u015fanacak olan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck k\u0131y\u0131mlar\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur. Bu asla ink\u00e2r edilemeyecek tarihi bir olgudur.\u201d<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1915 i\u00e7in \u00f6z\u00fcr dileyen K\u00fcrtleri cayd\u0131rmaya d\u00f6n\u00fck yaz\u0131s\u0131nda Xerz\u00ee&#8217;nin en sars\u0131c\u0131 kozu oluyor \u201c40 binlik Xanasor katliam\u0131\u201d!.. 1915&#8217;ten \u00f6nce b\u00f6yle kimbilir daha ne kadar sald\u0131r\u0131yla Ermeniler K\u00fcrtleri tahrik etmi\u015f, sonra da e\u011fer daha fazlas\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015flerse \u015fik\u00e2yet etmeye haklar\u0131 yoktur demeye getiriyor. Birazdan g\u00f6rece\u011fiz, Mamoyan&#8217;\u0131n da benzer s\u00f6zleri var. Fakat \u00f6nce \u015fu devasa rakam\u0131 kendi ak\u0131l ve hafsalalar\u0131na nas\u0131l s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 sormak gerekiyor. Tel\u00e2fuz ettikleri \u00f6l\u00fc say\u0131s\u0131, T\u00fcrk ordusunun onbinlerce askeri, onlarca topu, y\u00fczlerce makinal\u0131 t\u00fcfe\u011fi, zehirli gazlar\u0131 ve sava\u015f u\u00e7aklar\u0131yla iki y\u0131l boyunca operasyon yapt\u0131\u011f\u0131 Dersim&#8217;deki soyk\u0131r\u0131m kurbanlar\u0131n\u0131n toplam say\u0131s\u0131na e\u015fit neredeyse. Hafif silahlarla donanm\u0131\u015f birka\u00e7 y\u00fcz Ta\u015fnak fedaisinin iki g\u00fcnl\u00fck sald\u0131r\u0131s\u0131 sonucunda b\u00f6yle bir bilan\u00e7oya ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n maddi a\u00e7\u0131dan olanaks\u0131z oldu\u011funu bilecek kadar hesap da m\u0131 bilmiyorlar?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130kisi de merak edip Xanasor&#8217;un ne b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir yerle\u015fim oldu\u011funa bakmam\u0131\u015f anla\u015f\u0131lan. Mazrik a\u015firetinin genel n\u00fcfusu belirtildi\u011fi gibi 40 bin olsun diyelim. Peki bu a\u015firet ka\u00e7 k\u00f6yde ya\u015f\u0131yordu, en b\u00fcy\u00fck yerle\u015fim noktas\u0131nda ka\u00e7 n\u00fcfus olabilirdi? Bunlar akla gelecek basit \u015feyler de\u011fil mi? Diyelim siz a\u015firetin k\u00f6yler ve yayla yerlerinde da\u011f\u0131n\u0131k ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate alm\u0131yor, fedailerin sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Xanasor isimli yeri de -m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ama varsayal\u0131m ki- bir \u015fehir san\u0131yorsunuz. Peki \u00f6yleyse, 250 ki\u015filik fedai grubunun 40 bin ki\u015filik \u015fehir halk\u0131n\u0131 komple katletmesi nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131, bunu da m\u0131 tuhaf g\u00f6rmediniz? B\u00f6yle devasa bir rakam\u0131n tuhafl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmek i\u00e7in insan\u0131n ille kimlik olarak su\u00e7lanan taraftan m\u0131 olmas\u0131 gerekir?.. A\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere, Xanasor denilen yer Mazrik a\u015firetinin \u00e7ad\u0131rlardan olu\u015fan bir yerle\u015fim alan\u0131. Olay tarihi haziran sonu oldu\u011funa g\u00f6re yayla yeri de olabilir. Kimi kaynakta 250, kiminde 300 \u00e7ad\u0131rl\u0131k bir oba oldu\u011fu belirtiliyor. Her \u00e7ad\u0131rdan bir ka\u00e7 ki\u015fi kurban edilmi\u015f olsa bilan\u00e7o ne olabilir siz hesap edin. Sonu\u00e7ta say\u0131 az da olsa katliam katliamd\u0131r, ama keyfince s\u0131f\u0131rlar ekleyip dudak u\u00e7uklatmaya \u00e7al\u0131\u015fmak niye? Mamoyan hileli aktarma yapt\u0131\u011f\u0131 kaynakta de\u011filse bile ayn\u0131 olay\u0131 konu eden ba\u015fka internet sayfalar\u0131nda 250-300 \u00e7ad\u0131rdan bahsedildi\u011fini g\u00f6rebilirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">D\u00fcr\u00fcst olmayan ba\u015fka bir husus, bu sald\u0131r\u0131n\u0131n sanki durup dururken ve rastgele bir K\u00fcrt yerle\u015fimine yap\u0131lm\u0131\u015f gibi yans\u0131t\u0131lmas\u0131d\u0131r. Hemen \u00f6ncesinde Vanl\u0131 Ermenilere ya\u015fat\u0131lan katliamlar\u0131 ve bunlarda Mazrik a\u015firetinin rol\u00fcn\u00fc g\u00f6rmezden gelerek, bu sald\u0131r\u0131n\u0131n (\u00e7ok k\u00f6t\u00fc de olsa) bir misilleme oldu\u011funu saklayarak yazar\u0131n vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 imaj \u201cK\u00fcrt-Ermeni ihtilaf\u0131n\u0131 yaratan\u0131n sald\u0131rgan ve katliamc\u0131 Ermeniler oldu\u011fu\u201ddur. Yaln\u0131z bu kadar da de\u011fil, o buradan 1915&#8217;e de uzanarak bak\u0131n nas\u0131l bir \u00f6ncelik-sonral\u0131k yada etki-tepki tablosu \u00e7iziyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><i>\u201cBu ortaya \u00e7\u0131kan say\u0131 taraflar\u0131n sava\u015fta verdikleri kay\u0131p say\u0131s\u0131 de\u011fildir. Ayr\u0131ca makalede anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re iki Ermeni papaz da silahl\u0131 gruplarla beraber bu eyleme kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Xanasor\u00ea\u2019ye yap\u0131lan sald\u0131r\u0131n\u0131n, 1915 y\u0131l\u0131 trajik olaylar\u0131ndan 18 sene \u00f6nce icra edildi\u011fine dikkat edelim. 1915 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde K\u00fcrtlerin yeni bir ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015fti\u011fini de anlayal\u0131m. Ermenilere kar\u015f\u0131 nefret duyma sebebi olan, Ermeni fedailerinin eylemlerinin hat\u0131ralar\u0131ndan g\u00fcc\u00fcn\u00fc alm\u0131\u015f bu K\u00fcrtlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, devletin Ermenilere kar\u015f\u0131 faaliyete ge\u00e7irdi\u011fi cezaland\u0131rma operasyonlar\u0131nda yer alm\u0131\u015f olabilecekleri kabul edilebilir. Xanasor\u00ea Eylemi, Ermeni militanlar taraf\u0131ndan yap\u0131lan tek kanl\u0131 sald\u0131r\u0131 de\u011fildir&#8230;\u201d<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1915&#8217;te devletin Ermenilere yapt\u0131\u011f\u0131 katliamlar\u0131 \u201ccezaland\u0131rma operasyonlar\u0131\u201d olarak nitelemek de neyin nesi? Bu asl\u0131nda yazar\u0131n nerede durdu\u011funu ele veren daha da b\u00fcy\u00fck bir ay\u0131p. Ama as\u0131l \u00fczerinde durmak istedi\u011fim \u015fu \u201chat\u0131ralardan g\u00fcc\u00fcn\u00fc alma\u201d meselesi. E\u011fer ki yazar Xanasor olay\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Van-Vaspuragan \u00e7evresinde daha sonralar\u0131 vuku bulan \u015feyler i\u00e7in b\u00f6yle bir ba\u011f kurmakla yetinseydi biraz makul g\u00f6z\u00fckebilirdi, ama 1915&#8217;te Ermeniler yaln\u0131z Van&#8217;da de\u011fil her yerde katledildi ve \u00e7ok uzak b\u00f6lgelerde katliama kat\u0131lan K\u00fcrtler muhtemelen Xanasor&#8217;un ad\u0131n\u0131 bile duymu\u015f de\u011fildi. Bunun tek Ermeni sald\u0131r\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek bir iki ba\u015fka olay anmaya \u00e7al\u0131\u015fmak da durumu kurtarmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten Ermenilerin o d\u00f6nem fedai gruplar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 yerlerde, az say\u0131larda oldu\u011fu gibi, esas aktiviteleri de Ermeni k\u00f6yl\u00fcleri korumaya ve gerekti\u011finde direni\u015f i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlemeye d\u00f6n\u00fckt\u00fc. 1908&#8217;e kadar faal olup sonra demokratikle\u015fme umuduyla da\u011f\u0131lan fedai gruplar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131 eylemleri \u00e7ok nadir olmu\u015ftur, o da halk\u0131n ba\u015f\u0131na bela kesilen zorbalara kar\u015f\u0131. Xanasor sald\u0131r\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcyle ve sivillerin bulundu\u011fu bir yerle\u015fimi hedeflemesiyle m\u00fcstesna bir \u00f6rnek say\u0131l\u0131r. Benzeri daha k\u00fc\u00e7\u00fck ba\u015fka \u00f6rnekler varsa bile yayg\u0131n oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ermeni halk\u0131 ise, k\u00f6yl\u00fcs\u00fc ve kentlisiyle gayet bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir mizaca sahip olup genelde kendine y\u00f6nelen sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 koymaktan bile acizdi. Tam burada Mamoyan&#8217;\u0131n hi\u00e7 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etmeden ge\u00e7ti\u011fi 1894-1896 k\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak gerekir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6zellikle 1895&#8217;in son \u00fc\u00e7 ay\u0131 i\u00e7inde Abd\u00fclhamit&#8217;in y\u00f6nlendirmesi ve ba\u011fnaz kitlelerin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131yla Ermeni halk\u0131na kar\u015f\u0131 furya halini alan pogrom tipi sald\u0131r\u0131larda Trabzon, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbekir, Mamuret \u00fcl Aziz, Sivas, Adana, Halep vilayetleri kapsam\u0131ndaki irili ufakl\u0131 40-50 kent ve y\u00fczlerce k\u00f6y harabeye \u00e7evrilmi\u015f, toplam 300 bin Ermeni kurban edilmi\u015ftir. \u00c7ok yerde ordu birlikleri ve Hamidiye alaylar\u0131n\u0131n da do\u011frudan rol oynad\u0131\u011f\u0131 bu katliamlar Ermeni halk\u0131n\u0131n haf\u0131zas\u0131nda \u201c\u00f6nceki k\u0131r\u0131m-talan\u201d olarak yer etmi\u015f, Hamidiyeli K\u00fcrtlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 yerlerde ise K\u00fcrt\u00e7e olarak \u201cFerman\u00ea Kurdan\u201d diye an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bile olmu\u015ftur. Etki-tepki meselesinde as\u0131l dikkate de\u011fer olan Xanasor&#8217;dan \u00f6nceki bu s\u00fcre\u00e7tir. Xanasor eylemi bu s\u00fcrecin son halkas\u0131ndaki 1896 Van katliam\u0131ndan hareketle \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f ve a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere tam onun birinci y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcne denk d\u00fc\u015fen g\u00fcnlerde yap\u0131lm\u0131\u015f. \u015eu halde, 18 y\u0131l sonraki soyk\u0131r\u0131mla bunun ba\u011f\u0131n\u0131 kuran yazar, hemen bir y\u0131l \u00f6nceki Van katliam\u0131yla ba\u011f\u0131n\u0131 neden kurmuyor?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Parmakla i\u015faret etti\u011fi \u015feye bak\u0131n; Xanasor eylemine kat\u0131lan iki de papaz varm\u0131\u015f. Peki o papazlar neden kat\u0131lm\u0131\u015f olabilir acaba? Hemen \u00f6nceki y\u0131llarda Ermenilere yap\u0131lan sald\u0131r\u0131lar\u0131n papazlar\u0131 vah\u015fice hedeflemesinden olamaz m\u0131 mesela? 1894-95 Ermeni katliamlar\u0131yla ilgili uluslararas\u0131 bir raporun Van vilayeti b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yaz\u0131lanlara bakal\u0131m: Hepsini aktarmak uzun olur, ama orada isimleriyle an\u0131lan 12 kazan\u0131n 100&#8217;den fazla k\u00f6y\u00fcnde \u00f6zellikle kilise ve manast\u0131rlara y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00e7oklar\u0131n\u0131n ya\u011fma ve tahrip edildi\u011fi, ba\u015fta papazlar olmak \u00fczere Ermeni halk\u0131n\u0131n ter\u00f6r yoluyla \u0130slama ge\u00e7meye zorland\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131l\u0131yor. Birinde verilen ayr\u0131nt\u0131; \u201cSerp Manast\u0131r\u0131 ba\u015fkan\u0131 Papaz Bedros&#8217;un \u00f6nce dili ve ba\u015fka uzuvlar\u0131 kesildi. Bu kesme-do\u011frama i\u015fi papaz\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle bitti&#8230;\u201d [5]. Demek ki varm\u0131\u015f bir hikmeti papazlar\u0131n da fedai olmas\u0131n\u0131n!..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b>Xanasor Seferi&#8217;nin zemini,\u00a0 muhtemel olu\u015f bi\u00e7imi ve adil yakla\u015f\u0131m<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermenice tarih kitaplar\u0131 ve internet sayfalar\u0131nda \u201cXanasori Ar\u015favank\u0131\u201d (Xanasor Seferi) diye an\u0131lan sald\u0131r\u0131 eylemi, \u00f6ncesiyle birlikte \u015f\u00f6yle anlat\u0131l\u0131yor:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Abd\u00fclhamit y\u00f6netimi 1894-95 katliamlar\u0131 ard\u0131ndan Ermenilerin g\u00fcc\u00fcn\u00fc korumakta oldu\u011fu Van b\u00f6lgesine odaklan\u0131r. Van&#8217;da ilk \u00f6nce kurulmu\u015f olan Armenagan partisi geni\u015f\u00e7e \u00f6rg\u00fctl\u00fcd\u00fcr. Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7aklar\u0131n da belli bir g\u00fcc\u00fc vard\u0131r. Vanl\u0131 devrimciler s\u0131n\u0131r\u0131n \u0130ran taraf\u0131na d\u00fc\u015fen Salmast ve Xoy b\u00f6lgelerindeki Ermenilerle s\u0131k\u0131 ili\u015fki i\u00e7inde olup, o taraftan silah-cephane ve insan deste\u011fi al\u0131rlar. Salmast ile Van aras\u0131nda ya\u015fayan Asuri, Yezdi ve \u015eiilerle birlik geli\u015ftirmeyi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. Anla\u015fman\u0131n en zor oldu\u011fu kesim Sunni K\u00fcrtlerdir. \u0130ki b\u00f6lge aras\u0131 ge\u00e7i\u015flerde onlar\u0131n m\u00fcdahalesiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 olur. Hamidiye alaylar\u0131nda \u00f6rg\u00fctlenen K\u00fcrtler Abd\u00fclhamid&#8217;in b\u00f6lgedeki vurucu g\u00fcc\u00fc olarak katliam tehdidini s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">2 Haziran 1896 g\u00fcn\u00fc Van \u015fehrinde mollalar\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7er. Bir hafta boyunca bir dizi Ermeni mahallesi ate\u015fe verilir. Surp Hagop kilisesine s\u0131\u011f\u0131nanlar orada katledilir. \u015eehirdeki \u00fc\u00e7 Ermeni partisinin temsilcileri birle\u015fik direni\u015f \u00f6rg\u00fctler. T\u00fcrk ve K\u00fcrt silahl\u0131 gruplar\u0131 s\u00fcrekli takviye edilirken Ermenilerin cephanesi t\u00fckenmeye ba\u015flar. Van&#8217;daki \u0130ngiliz konsolosu ve ba\u015fkalar\u0131 m\u00fcdahale eder. \u015eehirdeki Ermeni devrimcilerin uzakla\u015fmas\u0131 \u015fart\u0131yla k\u0131r\u0131m\u0131n \u00f6nlenece\u011fi s\u00f6z\u00fc verilir. Birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck isti\u015fareden sonra devletle var\u0131lan anla\u015fma gere\u011fi Ermeni temsilcileri kendi askeri g\u00fc\u00e7lerini \u0130ran&#8217;a ge\u00e7irmek \u00fczere Varaka da\u011f\u0131na \u00e7ekerler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Armenagan temsilcisi Avedisyan \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 1000 kadar gen\u00e7, \u00e7o\u011fu silahs\u0131z olarak \u0130ran&#8217;a ge\u00e7i\u015f yaparken konaklamak istedikleri Xanasor d\u00fcz\u00fcndeki Parto\u011fimeos manast\u0131r\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda ku\u015fat\u0131l\u0131r, y\u00fczlercesi orada katledilir. Ancak 30-40 ki\u015fi Salmast&#8217;a ge\u00e7ebilir, bir k\u0131sm\u0131 da Van-Vaspuragan \u00e7evresine geri \u00e7ekilir. Ta\u015fnakl\u0131 Bedo ile H\u0131n\u00e7akl\u0131 Mardig&#8217;in 83 silahl\u0131 ki\u015fiden olu\u015fan birle\u015fik gruplar\u0131 da ayn\u0131 yolda ku\u015fat\u0131l\u0131r ve g\u00fcn boyu \u00e7at\u0131\u015farak \u015fehit d\u00fc\u015ferler. Devrimcilerin uzakla\u015fmas\u0131 ard\u0131ndan \u015fehirde konsoloslar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 sayesinde ba\u015fka sald\u0131r\u0131 olmaz, fakat uzakla\u015ft\u0131r\u0131lan gen\u00e7lerin toplu k\u0131r\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck bir travma olu\u015fturur. Halk\u0131n devrime olan inanc\u0131 sars\u0131l\u0131r. Van&#8217;da ciddi bir karamsarl\u0131k ba\u015fg\u00f6sterir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Salmast taraf\u0131nda bulunan devrimciler Ta\u015fnakl\u0131 Nikol Duman \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde toplan\u0131p bir kar\u015f\u0131 atak yapmay\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131r. K\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7irdikten sonra de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerden silahl\u0131 g\u00fc\u00e7lerini birle\u015ftirir ve ge\u00e7en y\u0131l gen\u00e7lerin katledilmesinde rol oynayan Mazrik a\u015firetine sald\u0131r\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcrler. \u015eeref Bey&#8217;in y\u00f6netimindeki bu a\u015firet Hamidiye alaylar\u0131n\u0131n aktif bir unsuru ve s\u0131n\u0131r b\u00f6lgesinde denetim arac\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in onun g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131rma, K\u00fcrtleri sindirme ve devletle i\u015fbirli\u011finden cayd\u0131rma amac\u0131 da g\u00fcd\u00fcl\u00fcr. Ba\u015far\u0131l\u0131 olursa Van Ermenilerinin ruh halini de\u011fi\u015ftirece\u011fi ve devrimci harekete deste\u011fin tekrar g\u00fc\u00e7lenece\u011fi umulur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Kimi kaynaklara g\u00f6re 250, kimine g\u00f6re 350-400 ki\u015filik bir sald\u0131r\u0131 g\u00fcc\u00fc olu\u015fturulur. Bu say\u0131 fedai eylemlerinde daha \u00f6nce hi\u00e7 kaydedilmemi\u015f ve sonralar\u0131 da g\u00f6r\u00fclmeyecek b\u00fcy\u00fckl\u00fcktedir. Xanasori Vartan (Sarkis Mehrabyan) komutas\u0131nda hareket eden birlik Osmanl\u0131-\u0130ran s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 olu\u015fturan Araul da\u011f\u0131n\u0131n k\u0131vr\u0131mlar\u0131 i\u00e7ine konumlan\u0131r. Da\u011f\u0131n ete\u011findeki Xanasor d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc Mazrik a\u015firetinin yayla yeri yada g\u00f6\u00e7ebe yerle\u015fim alan\u0131d\u0131r. 250-300 \u00e7ad\u0131rdan olu\u015fan Mazriklerin obas\u0131na kar\u015f\u0131 25 Haziran 1897 sabah\u0131 \u015fafak s\u00f6kmeden sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7erler. Kara \u00e7ad\u0131rlar i\u00e7inde dikkat \u00e7eken \u00fc\u00e7 beyaz \u00e7ad\u0131r vard\u0131r, bunlar\u0131n \u015eeref Bey&#8217;e ait oldu\u011fu tahmin edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ans\u0131z\u0131n yap\u0131lan bask\u0131na uykuda yakalanan ve \u015foka u\u011frayan a\u015firet mensuplar\u0131, anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re direni\u015f g\u00f6steremez. Panik halinde ka\u00e7\u0131\u015fma ba\u015flar. Fedailer ellerine ge\u00e7en erkekleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr ve bir hayli kan d\u00f6kerler. S\u00f6ylenen i\u015fte bu kadar. Yap\u0131lan k\u0131sa tasvirlerde olay\u0131n bu s\u0131cak safhas\u0131na ili\u015fkin somut ayr\u0131nt\u0131lara rastlam\u0131yoruz. K\u00fcrtlerden ne kadar insan k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair say\u0131 belirtilmiyor. Yaln\u0131z kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeme y\u00f6n\u00fcnde ciddi \u00f6zen g\u00f6sterildi\u011fi vurgulan\u0131yor. \u015eeref Bey&#8217;in ise \u201ckad\u0131n elbisesi giyerek ka\u00e7may\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131\u201d ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bunun a\u015fa\u011f\u0131lama ama\u00e7l\u0131 bir yak\u0131\u015ft\u0131rma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Kimi kaynaklar olay\u0131n o sabah s\u0131n\u0131rl\u0131 saatler i\u00e7inde ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, kimisi 25-27 Haziran aras\u0131 \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydediyor. Muhtemelen sald\u0131r\u0131 birinci g\u00fcnde olup bitmi\u015f, sonraki g\u00fcnler ise grup \u00e7ekilmesini tamamlam\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc olay \u00fczerine \u00e7evreden ba\u015fka a\u015firetlerin yeti\u015fmesine kalmadan grubun Salmast istikametine \u00e7ekildi\u011fi, yaln\u0131z 20 kadar kay\u0131p verdi\u011fi belirtiliyor. [6]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u015e\u00fcphesiz bunlar mu\u011flak bilgilerdir. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 tasvirlerin olmamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc. Bu durum ajitatif s\u00f6ylemlerde verilmek istenen imaj\u0131 zedeleyecek \u015feylerin varl\u0131\u011f\u0131yla a\u00e7\u0131klanabilir. Zira \u00f6yle bir toplu sald\u0131r\u0131, her ne kadar devletin vurucu g\u00fcc\u00fc olan bir a\u015firete kar\u015f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f olsa da, a\u015firet silah\u015f\u00f6rlerinin aileleriyle i\u00e7i\u00e7e uyku halindeyken yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle, kurunun yan\u0131nda ya\u015f\u0131 da yakman\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu bir \u015feydir. Kad\u0131n ve \u00e7ocuklara dokunmama prensibinin bu t\u00fcr bir eylemde s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya g\u00f6zetilmesi hi\u00e7 kolay de\u011fil. Sald\u0131r\u0131lan \u00e7ad\u0131rlarda cinsiyet ve ya\u015f ayr\u0131m\u0131n\u0131 titizlikle yapabilmenin zorlu\u011fu bir yana, kar\u015f\u0131 koyan herkesin \u015fiddetten pay\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2rd\u0131r. Do\u011frudan silahlar\u0131n hedefi olmayanlar bile aile fertlerinin katlini g\u00f6rmekle deh\u015fet ya\u015fam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Yeti\u015fkin erkek n\u00fcfusun dahi \u00e7at\u0131\u015fma alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ms\u0131z hedeflenmesi savunulamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc aralar\u0131nda masumlar\u0131n olmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Xanasor sald\u0131r\u0131s\u0131 kabaca tarif edildi\u011fi gibi yap\u0131lm\u0131\u015fsa, katliama katliamla yan\u0131t verme anlam\u0131na gelir. Belli ki burada intikamc\u0131 bir zihniyetle hareket edilmi\u015f ve g\u00fc\u00e7 g\u00f6sterisiyle kar\u015f\u0131 taraf\u0131 sindirme ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ermeni halk\u0131n\u0131 motive etme amac\u0131yla ger\u00e7e\u011fin \u00fcst\u00fcnde bir ba\u015far\u0131 tablosu \u00e7izildi\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. Sald\u0131r\u0131 s\u0131ras\u0131nda a\u015firet mensuplar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131\u015f\u0131na dair vurgular bu a\u00e7\u0131dan abart\u0131l\u0131 olabilir. Silahl\u0131 a\u015firet mensuplar\u0131n\u0131n hi\u00e7 kar\u015f\u0131 koyamad\u0131klar\u0131n\u0131 tasavvur etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. F\u0131rsat bulduklar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7at\u0131\u015fmaya da girdiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, olay\u0131n bir ka\u00e7 c\u00fcmleyle \u00f6zetlendi\u011fi kadar basit olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebiliriz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni tarih yaz\u0131m\u0131nda Ta\u015fnak \u00e7izgisine ba\u011fl\u0131 olan yada yak\u0131n duranlar bu eylemi b\u00fcy\u00fck bir devrimci at\u0131l\u0131m ve parlak bir ba\u015far\u0131 gibi savunurken, farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan bakanlar ise kendi halk\u0131na yarardan \u00e7ok zarar getiren maceraperest bir giri\u015fim olarak ele\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin Ta\u015fnak \u00f6nderlerinden Rupen hat\u0131ralar\u0131nda, bu eylemin g\u00fcce tapan K\u00fcrtleri daha \u00e7ekingen ve tarafs\u0131z davranmaya sevketti\u011fini, hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131n daha dostane yana\u015fmas\u0131na bile vesile oldu\u011funu s\u00f6ylerken [7], Sovyet Ermenistan\u0131 tarih\u00e7ilerinden H. M. Bo\u011fosyan onun bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmay\u0131p daha sonraki tarihlerde K\u00fcrt a\u015firetlerinin Sasun ve ba\u015fka y\u00f6relerdeki Ermenilere nas\u0131l sald\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Xanasor eyleminin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda onu ele\u015ftirenler oldu\u011funa da dikkat \u00e7ekiyor. T\u00fcrk y\u00f6netiminin bask\u0131s\u0131yla \u0130ran h\u00fck\u00fcmetinin de Ermenilere kar\u015f\u0131 \u00f6nlemler ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, Salmast ve A\u011fbag&#8217;da Ermeni n\u00fcfusun \u00e7ok ma\u011fdur edildi\u011fini belirtiyor. [8]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu tart\u0131\u015fmalarda eylemin insani y\u00f6nden sorgulanmas\u0131 g\u00f6rebildi\u011fimiz kadar\u0131yla eksik kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ermeni halk\u0131na ya\u015fat\u0131lan b\u00fcy\u00fck ac\u0131lar\u0131n b\u00f6yle bir kar\u015f\u0131 ata\u011f\u0131 do\u011furmu\u015f olmas\u0131, yani ma\u011fdur taraf olarak hesap sorman\u0131n g\u00f6zlerdeki me\u015frulu\u011fu bu eksikli\u011fin do\u011fal bir zemini olabilir. Ermeni halk\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc kurutan soyk\u0131r\u0131m ger\u00e7e\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk devleti gibi K\u00fcrt siyasi kurumlar\u0131n\u0131n da ciddi bir tarihsel y\u00fczle\u015fmeden ka\u00e7\u0131n\u0131yor olmas\u0131, Ermeni taraf\u0131n\u0131n kendi pay\u0131na muhasebe yapma duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zay\u0131flatan bir di\u011fer b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6rd\u00fcr. Yine de bu duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterenler hi\u00e7 yok de\u011fil. Aziz Mamoyan&#8217;\u0131n kendi makalesinde s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi tarih\u00e7i-akademisyen Stepan Bo\u011fosyan&#8217;\u0131n ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u0131 bunun bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S. Bo\u011fosyan, \u015eeref Bey y\u00f6netimindeki Mazrik a\u015firetinin Ermeni halk\u0131na y\u00f6nelik katliam ve talanlar\u0131 nedeniyle hedef se\u00e7ildi\u011fini do\u011frulamakla beraber, Xanasor eyleminin olu\u015f bi\u00e7imini yukardakinden farkl\u0131 olarak \u015f\u00f6yle tasvir etmi\u015ftir: <i>\u201cErmeni gruplar\u0131 Xanasor d\u00fcz\u00fcndeki Mazriklerin konak yerini ku\u015fat\u0131yor ve \u00e7ad\u0131rlar \u00fczerine ate\u015f a\u00e7\u0131yorlar. K\u00fcrtlerin yerle\u015fimi i\u015fgal ediliyor, fakat anla\u015f\u0131l\u0131yor ki a\u015firetin reisi kendi askeri b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fcyle uzakla\u015fmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015f. B\u00f6ylece yap\u0131lan sefer kendi hedefine ula\u015fam\u0131yor. Dahas\u0131 at\u0131lan kur\u015funlarla \u00f6len K\u00fcrt kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131 da oluyor. Nedeni \u00e7ok basit, \u00e7\u00fcnk\u00fc geceydi ve kime ate\u015f etti\u011fini se\u00e7ebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Eylemin ba\u015far\u0131s\u0131z g\u00f6r\u00fclece\u011fi belliydi&#8230; Fakat hay\u0131r, Ta\u015fnaktsutyun ba\u015far\u0131s\u0131z kalm\u0131\u015f olamazd\u0131! Ve Xanasor seferi Ermeni halk\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131ndaki en parlak sayfalardan biri ilan edildi. Dahas\u0131 bu deneyim sava\u015f ko\u015fullar\u0131nda h\u00fcmanist duru\u015fun sembol\u00fc yap\u0131ld\u0131. Hatta &#8216;Ermeni fedaisi kad\u0131n ve \u00e7ocuklara ate\u015f etmiyor&#8217; dizeleriyle bunun \u015fark\u0131s\u0131n\u0131 yakt\u0131lar.\u201d <\/i>[9]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Bo\u011fosyan&#8217;a a\u00e7\u0131k mektup yazan Vazken \u011eazaryan ise onun ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u0131na teess\u00fcflerini belirttikten sonra soruyor: <i>\u201cE\u011fer ger\u00e7ekten iddian\u0131z\u0131 temellendirecek kan\u0131tlar\u0131n\u0131z varsa buyurun bari o yararland\u0131\u011f\u0131n\u0131z kaynaklar\u0131 belirtin, isterse T\u00fcrk kaynaklar\u0131 olsunlar&#8230;\u201d<\/i> [10]<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu yaz\u0131\u015fmalardan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere olay\u0131n asl\u0131 olduk\u00e7a kal\u0131n bir sis bulutu arkas\u0131nda kalm\u0131\u015f ve do\u011fru d\u00fcr\u00fcst ne ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyacak yaz\u0131l\u0131 \u015feyler bulma ihtimali de \u00e7ok zay\u0131ft\u0131r. B\u00f6yle olmas\u0131 yine \u015faibeli bakmaya hak verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc e\u011fer \u015fark\u0131lara konu edildi\u011fi gibi \u00f6v\u00fcn\u00e7 duyulacak bir muhtevada ya\u015fanm\u0131\u015f olsayd\u0131, eyleme kat\u0131lm\u0131\u015f fedailer veya onlardan dinleyen Ermeni ayd\u0131nlar\u0131 olay\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc herhalde yazarlard\u0131. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yaz\u0131m\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131lan \u015feyler genelde iyi olmayan hat\u0131ralard\u0131r. Ama \u00f6te yandan eylemin bilan\u00e7osu \u00e7ok a\u011f\u0131r olsa bunun da s\u00f6zl\u00fc K\u00fcrt edebiyat\u0131na yans\u0131mas\u0131 ve daha sonra K\u00fcrt\/K\u00fcrdistan tarih yaz\u0131m\u0131na girmesi beklenirdi. Ermenileri su\u00e7lamak i\u00e7in koz arayan Osmanl\u0131 makamlar\u0131 ise yaz\u0131l\u0131 raporlar\u0131nda i\u015flemeyi ihmal etmezlerdi. Bir de bu alanlara bakmak laz\u0131m Xanasor&#8217;un boyutunu anlamak i\u00e7in.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1894-96 katliamlar\u0131na misilleme niteli\u011findeki Xanasor olay\u0131 gibi, 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131 ard\u0131ndan Ermeni g\u00f6n\u00fcll\u00fc gruplar\u0131n\u0131n yer yer T\u00fcrk ve K\u00fcrt k\u00f6ylerine y\u00f6nelik intikam sald\u0131r\u0131lar\u0131 da olmu\u015ftur. Boyutlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7ok abart\u0131l\u0131yor olmas\u0131 ayr\u0131 mesele, fakat az da olsa katliam niteli\u011fine b\u00fcr\u00fcnen misillemelerin yanl\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, tespit edilebilen bu t\u00fcr olgular\u0131n vicdani muhasebesini \u00e7ekincesiz yapmak gerekir. Bunlar\u0131 istismar etmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar vars\u0131n etsin, a\u00e7\u0131k y\u00fcrekli davran\u0131\u015f genel plandaki hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n daha net g\u00f6r\u00fcnmesini sa\u011flar. Ermeni halk\u0131 b\u00fct\u00fcn o s\u00fcre\u00e7lerin tart\u0131\u015fmas\u0131z en b\u00fcy\u00fck ma\u011fdurudur. \u00d6nceki gerginlik ve \u00e7at\u0131\u015fmalar i\u00e7inde kendi \u00f6nc\u00fclerinin pay\u0131 ne olursa olsun, nihayetinde hi\u00e7 bir \u015feyin mazur g\u00f6steremeyece\u011fi canavarca bir imha plan\u0131n\u0131n tek tarafl\u0131 kurban\u0131 olmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131 direni\u015fleri asla su\u00e7lanamayaca\u011f\u0131 gibi, katliama d\u00f6n\u00fc\u015fen intikam hareketleri bile kendine yap\u0131lanlarla ayn\u0131 kefeye konulamaz. Evet, Ta\u015fnaklar\u0131n \u015faibeli Xanasor eylemini halen y\u0131ld\u00f6n\u00fcmlerinde kutluyor olmalar\u0131 bu a\u00e7\u0131dan ele\u015ftiri hak eden bir durum. Fakat bunu \u201ccanilerin kahramanla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d gibi bir kli\u015feyle ay\u0131plamak da \u00f6l\u00e7\u00fcy\u00fc ka\u00e7\u0131rmak olur. Biliyoruz ki o eyleme kalk\u0131\u015fan fedailer K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 yada kana susam\u0131\u015f caniler de\u011fildi. Toplu yerle\u015fim alan\u0131na bask\u0131n vermeleri, muhtemelen hedeflerini izole durumda yakalama g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcnden ve hesap sorman\u0131n halk aras\u0131ndaki yak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ileri gelmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ulusal gerilla hareketlerinde devrimci eylem \u00e7izgisi d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kan bu tip sald\u0131r\u0131lar, hatta daha k\u00f6t\u00fcleri yak\u0131n d\u00f6nemlerin de ger\u00e7e\u011fidir. Hat\u0131rlayacak olursak, PKK&#8217;n\u0131n kendi halk\u0131ndan olan koruculara kar\u015f\u0131 eylemlerinde de zaman zaman toplu katliam tablolar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, bir ka\u00e7 yerde korucu ailelerin evleri ate\u015fe verilip kad\u0131n-\u00e7ocuk dahil 30-40 ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Sonra \u00d6calan bu eylemleri Botan b\u00f6lgesinde feodal intikamc\u0131 anlay\u0131\u015fla hareket etti\u011fini s\u00f6yledi\u011fi bir komutan\u0131n s\u0131rt\u0131na y\u0131km\u0131\u015f ve &#8220;K\u00f6r Cemal prati\u011fini mahkum ediyoruz&#8221; demi\u015fti. Ama y\u0131llar sonra Dersim&#8217;de de katliam dahil halka ve di\u011fer devrimci g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 zorbal\u0131k yap\u0131ld\u0131, bu da \u00f6nceki gibi merkezi politikan\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc, ama geri tepince bu defa da g\u00fcnah ke\u00e7isi Doktor Baran oldu. Demek istedi\u011fim, ulusal hareketlerin sakat anlay\u0131\u015flar\u0131 ve zararl\u0131 pratikleri \u00e7ok yerde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ta\u015fnak ve H\u0131n\u00e7ak partilerinin hakl\u0131 ulusal m\u00fccadeleleri i\u00e7inde de yer yer \u00e7\u0131\u011f\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131kan, vicdanlar\u0131 yaralayan \u015feylerin olmas\u0131 do\u011fald\u0131r. Ama onlar\u0131 bire bin katarak su\u00e7lay\u0131p, PKK&#8217;nin benzer i\u015flerine gelince laf s\u00f6yletmeyenler ger\u00e7ekte yaln\u0131z kendi \u00e7ifte standartlar\u0131n\u0131 te\u015fhir etmi\u015f olurlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00f6zkonusu iki makalenin K\u00fcrtler aras\u0131nda 1915 muhasebesinden ka\u00e7\u0131nmay\u0131 telkin eden mesajlar\u0131n\u0131 ve ard\u0131ndaki zihniyeti de ele\u015ftirmek gerekiyor. Onsuz bu konu tamamlanm\u0131\u015f say\u0131lmaz. Ancak fazla uzatmamak i\u00e7in o irdelemeyi sonraya b\u0131rak\u0131yorum. Yak\u0131nda ayr\u0131 ba\u015fl\u0131kla sunmak \u00fczere&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[1]- Yazar bu isim d\u0131\u015f\u0131nda Ez\u00eez \u00ea Cewo ismiyle de an\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[2]- Makaleyi okumak i\u00e7in bkz: <a href=\"http:\/\/www.mezopotamya.gen.tr\/srove-yorum\/kurt-ermeni-iliskilerine-tarihsel-bir-bakis-h1711.html\">www.mezopotamya.gen.tr\/srove-yorum\/kurt-ermeni-iliskilerine-tarihsel-bir-bakis-h1711.html<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[3]- <a href=\"http:\/\/www.aztagdaily.com\/archives\/22143\">http:\/\/www.aztagdaily.com\/archives\/22143<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[4]- Xerz\u00ee, Ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze K\u00fcrt-Ermeni ili\u015fkileri ve 1915 tarihsel kopu\u015funun g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yans\u0131malar\u0131: (<a href=\"http:\/\/www.mezopotamya.gen.tr\/drok-tarih\/kurt-ermeni-iliskileri-1915-ve-ozur-meselesi-h1716.html\">http:\/\/www.mezopotamya.gen.tr\/drok-tarih\/kurt-ermeni-iliskileri-1915-ve-ozur-meselesi-h1716.html<\/a>)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[5]- Ermeni Katliamlar\u0131 Raporu 1894-1895, \u0130stanbul&#8217;da G\u00f6revli Alt\u0131 B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fin Ortak Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u0130statistik, Haz\u0131rlayan P. F. Charmetant, Peri Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul-2012, s. 82-84. (Manast\u0131r\u0131n isminde ge\u00e7en kelime Serp de\u011fil, aziz anlam\u0131nda Surp olmal\u0131).\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[6]- Olayla ilgili anlat\u0131mlar bir\u00e7ok internet sayfas\u0131nda var, \u00e7ok benzer olmalar\u0131 nedeniyle hepsinin hareket noktas\u0131 Rupen&#8217;in a\u015fa\u011f\u0131daki hat\u0131ra kitab\u0131 olmal\u0131. Burada hepsinden ortak bir derleme vermeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[7]- Rupen, Hay He\u011fapoxagani M\u0131 Hi\u015fadagner\u0131 (Bir Ermeni Devrimcinin An\u0131lar\u0131), 2. cilt, Tahran-1982, s. 45<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[8]- H. M. Bo\u011fosyan, Vaspuragani Batmutyunits (Vaspuragan Tarihinden) 1850-1900, Yerevan-1988, s. 289<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[9]- \u00c7orrort \u0130\u015fxanutyun, No: 439, 2 Aral\u0131k 2003<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">[10]- Hay Ariner, Say\u0131 63-64, Ekim 2005<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i>hovhayreni@hotmail.com<\/i><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><b><i>http:\/\/hyetert.blogspot.com\/2013\/02\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve.html<\/i><\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hovsep Hayreni G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan K\u00fcrt sorunu, tarihin \u201challedilmi\u015f\u201d san\u0131lan, fakat inat\u00e7\u0131 bir adalet davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek ya\u015fayan Ermeni sorunuyla kopmaz ba\u011flar i\u00e7indedir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ayn\u0131 co\u011frafyada bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi bo\u011fulmu\u015f, bir halk topyek\u00fcn bo\u011fazlanm\u0131\u015ft\u0131. Onun hayaleti bug\u00fcnk\u00fc sorunun her iki taraf\u0131n\u0131 da bunaltma durumunda. Ondan ka\u00e7\u0131\u015f yok, tav\u0131rs\u0131zl\u0131k da olmuyor.Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkler gibi K\u00fcrtler aras\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,26,37],"tags":[],"class_list":["post-21996","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler","category-makaleler","category-tarih-sayfalari"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Hovsep Hayreni G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan K\u00fcrt sorunu, tarihin \u201challedilmi\u015f\u201d san\u0131lan, fakat inat\u00e7\u0131 bir adalet davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek ya\u015fayan Ermeni sorunuyla kopmaz ba\u011flar i\u00e7indedir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ayn\u0131 co\u011frafyada bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi bo\u011fulmu\u015f, bir halk topyek\u00fcn bo\u011fazlanm\u0131\u015ft\u0131. Onun hayaleti bug\u00fcnk\u00fc sorunun her iki taraf\u0131n\u0131 da bunaltma durumunda. Ondan ka\u00e7\u0131\u015f yok, tav\u0131rs\u0131zl\u0131k da olmuyor.Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkler gibi K\u00fcrtler aras\u0131nda [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2013-02-28T07:14:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"626\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"369\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"24 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"kalem\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"headline\":\"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik\",\"datePublished\":\"2013-02-28T07:14:07+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/\"},\"wordCount\":4904,\"commentCount\":0,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/02\\\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg\",\"articleSection\":[\"Haberler\",\"Makaleler\",\"Tarih Sayfalar\u0131\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/\",\"name\":\"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/02\\\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg\",\"datePublished\":\"2013-02-28T07:14:07+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/02\\\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg\",\"contentUrl\":\"http:\\\/\\\/akunq.net\\\/tr\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2013\\\/02\\\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/2013\\\/02\\\/28\\\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\\\/\\\/akunq.net\\\/turkish\\\/author\\\/kalem\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Hovsep Hayreni G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm arayan K\u00fcrt sorunu, tarihin \u201challedilmi\u015f\u201d san\u0131lan, fakat inat\u00e7\u0131 bir adalet davas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ferek ya\u015fayan Ermeni sorunuyla kopmaz ba\u011flar i\u00e7indedir. Y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ayn\u0131 co\u011frafyada bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck m\u00fccadelesi bo\u011fulmu\u015f, bir halk topyek\u00fcn bo\u011fazlanm\u0131\u015ft\u0131. Onun hayaleti bug\u00fcnk\u00fc sorunun her iki taraf\u0131n\u0131 da bunaltma durumunda. Ondan ka\u00e7\u0131\u015f yok, tav\u0131rs\u0131zl\u0131k da olmuyor.Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkler gibi K\u00fcrtler aras\u0131nda [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2013-02-28T07:14:07+00:00","og_image":[{"width":626,"height":369,"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"24 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/"},"author":{"name":"kalem","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"headline":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik","datePublished":"2013-02-28T07:14:07+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/"},"wordCount":4904,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg","articleSection":["Haberler","Makaleler","Tarih Sayfalar\u0131"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/","name":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg","datePublished":"2013-02-28T07:14:07+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#primaryimage","url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg","contentUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/02\/1897-Xanasor-Olayi-300x176.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2013\/02\/28\/1897-xanasor-olayi-40-binlik-uydurma-ve-gerceklik\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"1897 Xanasor Olay\u0131, 40 Binlik Uydurma Ve Ger\u00e7eklik"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21996"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21996\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}