{"id":2187,"date":"2010-07-20T06:47:50","date_gmt":"2010-07-20T11:47:50","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=2187"},"modified":"2010-07-20T06:47:50","modified_gmt":"2010-07-20T11:47:50","slug":"hemsin-bayramlari-ve-oyunlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/","title":{"rendered":"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI"},"content":{"rendered":"

Jenia Kha\u00e7atryan<\/strong><\/p>\n

Emma Petrosyan<\/strong><\/p>\n

Ermenistan Cumhuriyeti Arkeoloji ve Etnografi Enstit\u00fcs\u00fc<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Toplum hayat\u0131, i\u015f ve bayram g\u00fcnlerinden ibarettir. Asl\u0131nda, her bayram yeni bir i\u015fin, yeni bir hayat\u0131n bir ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u0131n\u0131r\u0131 olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bayramlar, hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabii itici g\u00fcc\u00fc, ya\u015fam\u0131n yeni bir etkimesidir. Bayramlar\u0131 beklemenin ve bayramlara \u00f6zel olarak haz\u0131rlanman\u0131n sebebi budur. D\u00fc\u011f\u00fcn, cenaze, ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rma veya dindirmeyle, ayr\u0131ca resmi olaylarla ilgili takvimlere veya \u00f6zel g\u00fcnlere ba\u011fl\u0131 bayramlar vard\u0131r. Bunlar\u0131n her birinin kendine has geleneksel kurallar\u0131 ve bu kurallar \u00e7er\u00e7evesinde improvizasyon yapma imk\u00e2n\u0131 vard\u0131r. L\u00e2kin etnografik ara\u015ft\u0131rmalar, bayramlarda ananelerin a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir. Hem\u015finli Ermenilerin toplum hayat\u0131nda t\u00f6ren ve halk tiyatrosu \u00e7ok belirgin bir rol oynamaktad\u0131r. K\u00f6kleri antik ge\u00e7mi\u015fe varmakta, di\u011fer taraftan ise g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015f\u0131p, dinden uzakla\u015fma s\u00fcreci sonucunda \u00e7ok belirgin baz\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen XX. yy.\u0131n 60\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131nda h\u00e2la Karadeniz\u2019in Kuzeydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayan Hem\u015finli Ermenilerin merasimleriyle ilgili baz\u0131 etnografik veriler elde etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n

Y\u0131ll\u0131k takvim, halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerinden biridir ve t\u00fcm t\u00f6rensel karma\u015f\u0131k sistemin gidi\u015fat\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k, sezonluk, haftal\u0131k ve g\u00fcnl\u00fck zaman dilimlerinin en \u00f6nemli g\u00f6stergesidir. Bu a\u00e7\u0131dan, anlat\u0131mlarda yer bulan ayr\u0131nt\u0131lar ve bunlara ek olarak H.Muratyan\u2019\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131, B.G.Torlakyan ve J.K.Kha\u00e7atryan\u2019\u0131n kaydettikleri bas\u0131lmam\u0131\u015f ar\u015fiv belgeleri dahi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n

Yeniy\u0131l-Ka\u011fand (Noel) – \u0130sa\u2019n\u0131n do\u011fumu<\/strong><\/p>\n

\u00a0K\u0131\u015f\u0131n kutlanan bayramlar\u0131n i\u00e7inde, yeniy\u0131ldan \u0130sa\u2019n\u0131n vaftizine (C\u0131rorhnenk-suyun kutsanmas\u0131) kadar olan s\u00fcre (Aral\u0131k 24\u2019ten Ocak 6\u2019ya kadar) \u00f6zel bir \u00f6neme haizdir. Kutlu do\u011fum kutlamalar\u0131n\u0131n k\u0131sa aral\u0131klar\u0131 t\u00f6ren yerlerini ve hangi bayrama ait olduklar\u0131n\u0131 ay\u0131rt etme ve belirleme konusunda zorluk \u00e7\u0131kartmaktad\u0131r.<\/p>\n

Noel kutlamalar\u0131n\u0131n temel ameliyeleri, ailenin refah ve bollu\u011funu g\u00fcven alt\u0131na alma niyeti g\u00fcden t\u00f6ren ate\u015fini yakmak, ziyafet ve gelecekle ilgili \u00f6ng\u00f6r\u00fclerdir. Hem\u015finlilerin yeniy\u0131l\u0131, J\u00fclyen takvimiyle \u00f6rt\u00fc\u015fmekle birlikte, yeniy\u0131l\u0131 bazen Noel\u2019de de kutlad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlamaktad\u0131rlar. Haykadzor sakinleri 60\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar birbirlerini \u201cyeniy\u0131l\u0131n kutlu olsun ve mutlu Noel\u201d diyerek kutlam\u0131\u015flard\u0131r (J.K.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, anlatan \u011eukasyan Vardan). J\u00fclyen takvimde Noel, Aziz B\u00fcy\u00fck Vasil haftas\u0131ndan \u00f6nce gelmektedir. Halk takvimine g\u00f6re, Ocak ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnleri Aziz Vasil g\u00fcnleri olarak bilinmektedir. Bu y\u00fczden de Oca\u011f\u0131n 1\u2019i perhiz g\u00fcnlerine denk d\u00fc\u015fmektedir ve bayram\u0131 aile \u00e7evresinde kutlamak kurald\u0131r.<\/p>\n

Bayram masas\u0131na her \u00e7e\u015fit perhiz yemekleri konmakta ve kutsal bir anlama haiz oldu\u011fundan dolay\u0131 yemeklerin say\u0131s\u0131na \u00f6zel \u00f6nem verilmekteydi. Yedi say\u0131s\u0131na, yedi \u00e7e\u015fide \u00f6nem verilmekte ve daneli yemekler ve k\u0131zart\u0131lm\u0131\u015f kabak i\u00e7inden haz\u0131rlanm\u0131\u015f tatl\u0131 \u00e7e\u015fitleri a\u011f\u0131rl\u0131ktayd\u0131. \u00d6nceden, f\u0131r\u0131na 7 \u00e7e\u015fit hamur i\u015fi sipari\u015f verilirdi. Evde ise ailenin say\u0131s\u0131na g\u00f6re hamur i\u015fi haz\u0131rlan\u0131p i\u00e7lerinden birine \u015fans ni\u015fan\u0131<\/strong> konulurdu (B.Torlakyan ar\u015fivi, 4. cilt, s.238). Hem\u015finli Ermeniler ak\u015fam, g\u00fcne\u015f batt\u0131ktan sonra Yeniy\u0131l\u0131<\/strong> \u00f6zel olarak aile sofras\u0131nda kutlam\u0131\u015flar, masaya muhakkak b\u00fcy\u00fck bir testiyle su koyup, sabaha kadar yanacak olan 4 mum yakm\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7am a\u011fac\u0131 yerine, bayram a\u011fac\u0131 olarak yar\u0131lm\u0131\u015f ceviz, kurutulmu\u015f incir ve elmalarla s\u00fcslenmi\u015f mutluluk getiren<\/strong> zeytin dal\u0131 kullanm\u0131\u015flard\u0131r (\u00e7amlar 1900 y\u0131l\u0131ndan sonra kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131). Zeytin dal\u0131n\u0131, durmas\u0131 i\u00e7in, \u00a0b\u00fcy\u00fck bir ihtimalle Yunanl\u0131lar gibi (E.Kh.) t\u00f6ren ekme\u011fine bat\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Yeniy\u0131l masas\u0131nda muhakkak kuru \u00fcz\u00fcmle \u00e7e\u015fnilendirilmi\u015f ha\u015flanm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r daneleri ve m\u0131s\u0131r unu, s\u00fct ve bitkisel ya\u011fla haz\u0131rlan\u0131p yo\u011furtla servis edilen Kha\u015fil (arma<\/strong>) bulunmal\u0131yd\u0131. Olmazsa olmazlardan bu\u011fday ekme\u011fi, k\u0131zarm\u0131\u015f kabakla haz\u0131rlanm\u0131\u015f pasta, nohut, kuru yemi\u015fler ve ball\u0131 cevizdi. Bayram masas\u0131n\u0131n en de\u011ferli s\u00fcs\u00fc elmayd\u0131. B.Torlakyan\u2019a g\u00f6re, ev han\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan elmalardan birinin i\u00e7ine \u015fans ni\u015fan\u0131<\/strong> olarak bir madeni para gizlenmekte, evin reisi ise elmay\u0131 dilimleyerek herkese da\u011f\u0131tmal\u0131yd\u0131. Ni\u015fan kime d\u00fc\u015ferse y\u0131lsonuna kadar mutlu ve ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131 kabul edilmekteydi (B.Torlakyan ar\u015fivi, 4. cilt, s.226). L\u00e2kin t\u00fcm aileye yetecek boyutta bir elma bulundu\u011funu tasavvur etmek hayli zor oldu\u011fundan, elde edilen di\u011fer verilere g\u00f6re, aile bireyleri say\u0131s\u0131 kadar elma bulunan tepsinin masaya konulup bunlardan birinin i\u00e7ine ev han\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan bir g\u00fcm\u00fc\u015f para saklanm\u0131\u015f olmas\u0131 daha mant\u0131kl\u0131 g\u00f6z\u00fckmektedir (J.K.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Haykadzor, anlatan Vardan \u011eukasyan). Herkes, i\u00e7ine para gizlenmi\u015f olan elman\u0131n kendisine d\u00fc\u015fmesini arzu etmekteydi. \u0130nan\u0131\u015fa g\u00f6re, b\u00f6ylelikle mutlulu\u011fu elde etmi\u015f olan \u015fah\u0131s sadece kendi ailesine de\u011fil, yeniy\u0131lda ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131 ilk eve de mutluluk ve ba\u015far\u0131 g\u00f6t\u00fcrecekti. Bu ki\u015fi Ruslar taraf\u0131ndan ilk ziyaret\u00e7i<\/strong> (\u043f\u043e\u043b\u0430\u0437\u043d\u0438\u043a) olarak an\u0131lmaktayd\u0131. Ermeniler aras\u0131nda ilk ziyaret\u00e7inin \u015fans getirmesi inan\u0131\u015f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar korunmaktad\u0131r. Ni\u015fan\u0131 elde eden ki\u015fi sabah erkenden \u00e7e\u015fmeye gidip evin t\u00fcm su kaplar\u0131n\u0131 doldurmal\u0131yd\u0131. Mutlak ve \u00f6nemli g\u00f6revi ise, evin hayvanlar\u0131na t\u00f6ren yemekleri yedirmesiydi. Ah\u0131ra girip \u00f6ncelikle ah\u0131r\u0131n t\u00fcm k\u00f6\u015felerine bu\u011fday daneleri serpmeli, hayvanlardan her birine tek-tek arma, ha\u015flanm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r daneleri yedirmeli, sonunda da verimli olmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcp\u00fcrgeyle hayvana hafif\u00e7e vurmal\u0131yd\u0131. Bu i\u015flem esnas\u0131nda kutlama kelimeleri s\u00f6yleyip anla\u015f\u0131lmaz al pari, dul pari, kher a\u00e7ar, ek tusik <\/strong>tekerlemesini tekrarlamal\u0131yd\u0131 (B.Torlakyan ar\u015fivi, 4. cilt, s.290). Bu merasimin amac\u0131 yeni y\u0131lda \u00fcr\u00fcn bollu\u011fu, hayvanlarda verimlilik ve insanlara sa\u011fl\u0131k sa\u011flamakt\u0131.<\/p>\n

Yeniy\u0131ldan<\/strong> Noel<\/strong>\u2019e kadar olan s\u00fcre i\u00e7inde vuku bulan olaylar ve durumlar\u0131n t\u00fcm y\u0131la etkili olaca\u011f\u0131na herkes inanmaktayd\u0131. Kutlamalar\u0131n ba\u015f i\u015flemleri, sanat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan genel folklorik tiyatro ismiyle adland\u0131r\u0131lan ve sadece o g\u00fcnlerde mutlaka oynanmas\u0131 gereken oyunlard\u0131. Bu oyunlar, eski zamanlarda belli bir senaryoya g\u00f6re, \u015fark\u0131, dans ve m\u00fczik e\u015fili\u011finde takdim edilen t\u00f6ren ayinleriydi. Verilerin kaydedilmesi d\u00f6neminde t\u00f6renlerin uyarlanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 as\u0131l i\u00e7erikleri art\u0131k anla\u015f\u0131lmaz hale gelmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, tipolojik ve k\u0131yaslamal\u0131 ara\u015ft\u0131rma sayesinde geleneksel \u015fekil ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple, oyunlar t\u00f6rensel ve hareketsel (zaman ge\u00e7irmek i\u00e7in) olarak iki k\u0131sma ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taraf\u0131m\u0131zdan kaydedilen y\u0131ll\u0131k kutlamalarla ilgili verilerde oynanan konular\u0131n kutlamadan kutlamaya yer de\u011fi\u015ftirdi\u011fi g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Bu durum, bir taraftan t\u00f6ren ve oyun aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n zay\u0131flam\u0131\u015f oldu\u011funu, di\u011fer taraftan ise bu oyunlar\u0131n takvimsel, ailevi ve resmi t\u00f6renlerle manasal benzerli\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu y\u00fczden, bir dizi oyunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hem\u015fin oyunlar\u0131 sadece Noel\u2019de de\u011fil, ayn\u0131 zamanda Barekendan (Karnaval) ve d\u00fc\u011f\u00fcnlerde de yer bulmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca d\u00fc\u011f\u00fcn, evlilik ve d\u00f6llenme g\u00fcc\u00fc konular\u0131n\u0131n t\u00fcm oyunlarda g\u00f6r\u00fclmesi tesad\u00fcf\u00ee de\u011fildir.<\/p>\n

Yeniy\u0131l arifesinde, t\u00fcm aile oca\u011f\u0131n etraf\u0131nda toplanm\u0131\u015fken, kap\u0131 aniden g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle a\u00e7\u0131l\u0131p biri ta\u015flarla dolu bir torbay\u0131 i\u00e7eri atmaktad\u0131r. Atan ki\u015fi, torbaya ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 ipi s\u0131k\u0131ca tutarak, kimse taraf\u0131ndan tan\u0131nmamak i\u00e7in saklan\u0131rd\u0131. Evde kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve ba\u011f\u0131rt\u0131-\u00e7a\u011f\u0131rt\u0131 aras\u0131nda biri ipi, bir di\u011feri ise torbay\u0131 \u00e7eki\u015ftirmeye ba\u015flar, torban\u0131n gizlenmi\u015f olan sahibi ise ipi \u00e7ekerek ka\u00e7ar, kaybolurdu. Az sonra kap\u0131 tekrar a\u00e7\u0131l\u0131p kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131k, korku ve g\u00fcl\u00fc\u015fmeler tekrar ba\u015flard\u0131, ta ki ev sahipleri torban\u0131n i\u00e7indeki ta\u015flar\u0131 ceviz ve f\u0131nd\u0131kla takas edene kadar. Ancak bundan sonra g\u00f6r\u00fcnmeyen ki\u015fi torbay\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7ekip ortadan kaybolurdu (Y.Muradyan, 120\u2013121). Di\u011fer t\u00f6ren oyunu ise Yeniy\u0131l<\/strong> sabah\u0131nda oynanmaktayd\u0131.<\/p>\n

\u0130ki gen\u00e7, ellerinde baston, ta\u015f veya baltayla sessizce eve sokulup i\u00e7lerinden biri, genellikle fare kapanlar\u0131n\u0131n konuld\u0131\u011fu \u00e7at\u0131 aras\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p elindekiyle kalaslara vurmaktayd\u0131. \u0130kinci gen\u00e7 tahminen eve girip a\u015fa\u011f\u0131dan soru soruyordu, ne yap\u0131yorsun\u2026?<\/strong> Yukardaki fareleri kovuyorum\u2026<\/strong> cevapl\u0131yordu. A\u015fa\u011f\u0131dakinin, nereye kovuyorsun?<\/strong>– sorusuna, yukar\u0131daki, \u0130stanbul\u2019a<\/strong> \u2013cevapl\u0131yor veya daha uzak bir yer ismi veriyor, Karadeniz\u2019in \u00f6tesine vs. diyordu (k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc istedi\u011fi bir ki\u015finin ad\u0131n\u0131 da verebilirdi). Tekrar darbe sesleri duyuluyor ve a\u015fa\u011f\u0131daki soruyordu ne yap\u0131yorsun\u2026?<\/strong> Tsav k\u0131ytem ku\u2026<\/strong>(ac\u0131lar\u0131 kovuyorum) cevab\u0131na ner \u011f\u0131rgis bidi\u2026?<\/strong> (nereye g\u00f6ndereceksin) Sorup, uzak bir yerin ismini filanca yere\u2026 <\/strong>cevap olarak al\u0131yordu. B\u00f6ylece, soru-cevaplarla t\u00fcm ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131 ve aileye zarar verebilecek her \u015feyi evden kovmu\u015f oluyorlard\u0131 (Y.Muradyan, 122). B\u00fcy\u00fck Perhiz\u2019in ilk haftas\u0131ndaki g\u00fcnlerden birinde yap\u0131lan benzer t\u00f6renler Ermenistan\u2019\u0131n hemen-hemen t\u00fcm b\u00f6lelerinde yayg\u0131nd\u0131r (E.Petrosyan, \u201cAntik Ermenistan\u2019da Tanr\u0131lar ve T\u00f6renler\u201d, s.55).<\/p>\n

Hem\u015finli Ermenilerin, a\u011fac\u0131 korkutma t\u00f6reni olarak an\u0131lan bir adetleri verd\u0131r. Yeniy\u0131l sabah\u0131nda iki gen\u00e7, baltalar ellerinde olarak ses \u00e7\u0131karmadan bah\u00e7eye girip meyve vermeyen a\u011faca yakla\u015f\u0131p i\u00e7lerinden biri baltay\u0131 sallayarak meyva \u00e7es peril, g\u0131drem biti.., <\/strong>(meyve vermezsen kesece\u011fim) di\u011feri ise g\u0131dril mi, pera gu <\/strong>(kesme, verecek) <\/strong>demekteydi. Ayn\u0131 i\u015flemi \u00fc\u00e7 kere tekrarlad\u0131ktan sonra, a\u011fac\u0131n o y\u0131l i\u00e7inde \u00fcr\u00fcn verece\u011fine inanmaktayd\u0131lar (Y.Muradyan, s.125).<\/p>\n

En yayg\u0131n oyun evli \u00e7iftlerin oyunuydu (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Yukar\u0131 Loo, anlatan Takmazyan). Yeniy\u0131l sabah\u0131 toplanan gen\u00e7ler ve \u00e7ocuklar y\u00f6netici olarak i\u00e7lerinden \u00fc\u00e7 ki\u015fi se\u00e7erler. Biri damat k\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcn\u00fcr, ikincisi kad\u0131n elbisesi giyip gelin olur, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ise eline yiyeceklerle dolu bir \u00e7anta veya torba al\u0131p t\u00fcm y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kolunun y\u00f6neticisi olur. Grup, \u015fark\u0131lar ve danslar e\u015fli\u011finde evden-eve dola\u015f\u0131r. Her evin yeniy\u0131l\u0131n\u0131 kutlay\u0131p iyi dileklerde bulunarak evin t\u00fcm k\u00f6\u015felerine bu\u011fday ve arpa serpi\u015ftirirler. Komiklikler ve \u015fakalar yaparlar. Ev sahipleri, grubu b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lay\u0131p armut, elma, ceviz, f\u0131nd\u0131k, kestane gibi hediyeler verirler. K\u00f6y\u00fc dola\u015ft\u0131ktan sonra hep birlikte ziyafete oturur, toplad\u0131klar\u0131 yiyeceklerin \u00e7ok olmas\u0131 durumunda ise bir k\u0131sm\u0131 satarlar. So\u00e7i \u015fehrinde, Ermeni gen\u00e7leri Noelde (5 Ocak), evden eve gezip, Aleluya<\/strong> s\u00f6yleyerek evin k\u00fc\u00e7\u00fcklerini kutsay\u0131p, gelinleri \u00f6vmekteydiler. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar g\u0131da maddeleri haricinde maddi hediyeler de toplay\u0131p, bununla yetimhane, okul gibi kurulu\u015flara yard\u0131m etmekteydi.<\/p>\n

B\u00f6yle g\u00fcnlerde, Ermeni k\u00f6ylerinde Papi kha\u011f<\/strong> (dede oyunu) yayg\u0131n olarak oynanmaktayd\u0131. Bu tiyatro oyununun birka\u00e7 variasyonlar\u0131n\u0131 burada takdim etmek istiyoruz. Yukar\u0131 E\u015feri\u2019de gen\u00e7ler Dede, Gelin, Arap ve Doktor <\/strong>k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girerlerdi (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, anlatan Nvard \u011earag\u00f6zyan). Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe \u00e7alg\u0131c\u0131lar da kat\u0131l\u0131rlard\u0131 (\u00f6zellikle kemen\u00e7eciler). T\u00fcm\u00fcn\u00fcn elbiseleri pa\u00e7avralarda olu\u015fmaktayd\u0131. Arab\u0131n y\u00fcz\u00fc isle boyan\u0131rd\u0131. Ev sahibiyle \u00f6nceden anla\u015f\u0131p Dede eve girip bastonuna dayan\u0131r, ev sahibi ne istedi\u011fini sorar, Dede ondan dikim yapacak bir yer<\/strong> ister, ard\u0131ndan bastonuyla dikim s\u0131ralar\u0131 ve \u00e7ukurlar kazmaya ba\u015flar, ard\u0131ndan Gelini, G\u00fclizar\u2019\u0131 yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r, ikisi birlikte, sopalar ellerinde komikliklerle s\u00f6zde \u00e7ukurlar kazarlar, az sonra G\u00fclizar\u2019\u0131n sevgilisi olan Arap onlara yard\u0131m etmeye gelir, Damat da gelir ve \u015fakalar yapmaya ba\u015flarlar, herkes birbirine vurur, aya\u011f\u0131 kay\u0131p d\u00fc\u015fer ve tekrar kalkar ve sonunda, Doktor haricinde herkes eve dolu\u015fur, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyip dans ederler. Aniden silah sesi duyulur ve Arap vurularak yere y\u0131k\u0131l\u0131r, G\u00fclizar da \u00fczerine kapan\u0131p a\u011f\u0131t yakmaya ba\u015flar. Doktor i\u00e7eri girer ve bir \u00e7eki\u015ftirme ba\u015flar. Arab\u0131 evirip \u00e7evirir, kollar\u0131n\u0131 ayaklar\u0131n\u0131 \u00e7eki\u015ftirir, kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131 dinlemek i\u00e7in g\u00f6\u011fs\u00fc hari\u00e7 her taraf\u0131na kula\u011f\u0131n\u0131 yaslar. Uzun ve g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc i\u015flemlerden sonra Arap nihayet dirilir ve hep birlikte tekrar halka olu\u015fturarak dans eder, \u015fark\u0131 s\u00f6yler ve giderler.<\/p>\n

Ev sahibi yiyecek ve para \u015feklinde hediyeler verir ve mutlu bir \u015fekilde yolcu eder. Grup, yoluna devam edip ba\u015fka evlerde de oyunu ayn\u0131 \u015fekilde oynar. Anlatan maalesef, Damat ve y\u00f6netici gencin rolleriyle ilgili fazla bir \u015fey hat\u0131rlam\u0131yordu. B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle a\u015fk sahneleri de oynanmaktayd\u0131, \u00f6zellikle Arapla ve bu y\u00fczden de vuruluyordu. Ba\u015fka milletler aras\u0131nda benzer oyunlar\u0131n benzer i\u015flemleri oyunun \u00e7ekirde\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r. Ermenistan\u2019\u0131n hi\u00e7bir b\u00f6lgesinde bug\u00fcne kadar benzer bir Dede oyunu<\/strong> kaydedilmemi\u015ftir. Mdsara K\u00f6y\u00fc\u2019nde, Hem\u015finli Ermeniler aras\u0131nda bu oyunun iki variasyonu g\u00fcn\u00fcm\u00fcze gelmi\u015f ve kaydedilmi\u015ftir. Birinci variasyonu Karapet Ko\u00e7kanyan\u2019\u0131n a\u011fz\u0131ndan dinledik. Nor darun, dsn\u0131ndi or\u0131, irigun\u0131 aleluk govu\u015f keneyink. Toni hays\u0131ntsun, tagvortsun orhnadz m\u0131nan Aaa-ve-diss\u2026 mem\u0131 hays, mem\u0131 tagvor, bab, arab. Bittunn e k\u0131dri\u00e7 k\u0131llen<\/strong>. (yeniy\u0131lda, Kutlu Do\u011fu\u015f g\u00fcn\u00fcnde, ak\u015famleyin aleluk s\u00f6ylerdik. Kutlaman\u0131n gelini, damad\u0131 kutlu olsunlar Aa-ve-diiis\u2026 biri gelin, biri damat, dede, arap. Hepsi de erkek olurdu). Dedeye b\u00fcy\u00fck bir k\u00fcrk giydirmi\u015f, y\u00fcnden ka\u015flar, b\u0131y\u0131k ve sakal takm\u0131\u015flar. Ba\u015f\u0131na kalpak, aya\u011f\u0131na \u00e7ar\u0131k-\u00e7orap giydirip, beline geni\u015f bir kemer ba\u011flam\u0131\u015flar. Arap ne bulmu\u015fsa onu giymi\u015f, sadece tavan\u0131n alt\u0131ndaki isle y\u00fcz\u00fcn\u00fc karartm\u0131\u015flar. Ba\u015f\u0131na fes ge\u00e7irmi\u015fler. Muhakkak korkutucu g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc olmal\u0131 ve beyaz di\u015fleri g\u00f6z\u00fckmeliydi. Geline palto giydirmi\u015f, \u00fczerine de kemer ve \u00f6nl\u00fck ile simli \u00e7uha ba\u011flam\u0131\u015flar. Ba\u015f\u0131na al\u00e7ak fes tak\u0131p \u00fczerine ya\u015fmak ge\u00e7irmi\u015fler. Boynundan a\u015fa\u011f\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir \u015falla \u00f6rtm\u00fc\u015fler. T\u00fcm oyun boyunca gelin iki eliyle y\u00fcz\u00fcn\u00fc \u00f6rter. Damat, iyi giyimli, b\u0131y\u0131kl\u0131 (sakals\u0131z) bir gen\u00e7 olurdu.<\/p>\n

Grup, evlerden birinin \u00f6n\u00fcnde durup kap\u0131y\u0131 \u00e7alar. Ev sahibi, kap\u0131y\u0131 a\u00e7\u0131p onlar\u0131 i\u00e7eri davet eder. \u00a0Grup komiklikler ve \u015fakalar yaparak ve herkesi g\u00fcld\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015farak i\u00e7eri girer. Baz\u0131lar\u0131 da pat\u0131rd\u0131-g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle \u00e7an<\/strong> oynamaktayd\u0131lar. Dede ortaya \u00e7\u0131k\u0131p dans edecek yer ister ve kollar\u0131n\u0131 a\u00e7arak komiklikler yaparak dans etmeye ba\u015flar. Biraz dans ettikten sonra hepsi dansa kat\u0131l\u0131rlar ve dede Hays unem, berem, kha\u011fts\u0131nem go<\/strong> (gelinim var, getirip oynatay\u0131m) der. Gelin, y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u00e7arak ortaya \u00e7\u0131kar. Gelin biraz dans ettikten sonra ka\u00e7\u0131p saklan\u0131r. Damat bulup geri getirir. Birka\u00e7 kere geri getirdikten sonra oyun biter (kga\u011f\u0131 ba\u015f kenen<\/strong>). Oyun sonunda \u00e7e\u015fitli yiyecekler hediye ald\u0131ktan sonra birinin evinde ziyafete toplan\u0131rlar (d\u0131\u015farda toplan\u0131lmazd\u0131).<\/p>\n

Galust Pa\u015fayan\u2019\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc variasyonda ise kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7t\u00fcr Dede, Gelin ve Arap. \u00dc\u00e7\u00fc de pa\u00e7avralar giyer, arab\u0131n y\u00fcz\u00fc isle, a\u011fz\u0131 ise tebe\u015firle boyan\u0131r (beyaz di\u015fler niyetine).<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fc birden ve \u00f6nceden haber vermeden evden i\u00e7eri girerler. Dede, de\u011f dvek, bar bde kha\u011fank<\/strong> (yer verin dans edece\u011fiz) diyerek dans i\u00e7in yer talep eder. Evin en b\u00fcy\u00fck odas\u0131n\u0131 i\u015fgal ederek dede ve gelin dans etmeye ba\u015flarlar, bu dansa arap da kat\u0131l\u0131r ve gelini \u00e7eki\u015ftirerek \u00f6pmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve birlikte a\u015fk oyunlar\u0131 yapmaya ba\u015flarlar. Dede, gelini araptan ka\u00e7\u0131rarak geri getirir, arap da gelini dededen ka\u00e7\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. B\u00f6ylece, oyunu e\u011flenceli bir \u015fekilde birka\u00e7 kere tekrarlad\u0131ktan sonra oyunu bitirip, hediyeler al\u0131p ba\u015fka bir eve giderler.<\/p>\n

Tsebelda\u2019da, Paydsar Harutyun k\u0131z\u0131 G\u00fcrumyan\u2019dan (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, ayn\u0131 yerde), Haysi kha\u011f<\/strong> (gelin oyunu) an\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir variasyon da kaydedilmi\u015ftir. Burada oynayanlar \u00fc\u00e7 ki\u015fidir, ya\u015fl\u0131 adam (dede), hays<\/strong> (gelin) ve knkahar<\/strong> (sa\u011fd\u0131\u00e7). Onlar\u0131n etraf\u0131nda, pa\u00e7avralar giymi\u015f birka\u00e7 gen\u00e7ten m\u00fcte\u015fekkil bir grup bulunmaktad\u0131r. Bu gruba bazen, din adam\u0131 rol\u00fcn\u00fc oynayan biri de kat\u0131lmaktad\u0131r. Oyunu daha da e\u011flenceli yapmak i\u00e7in gelinin duva\u011f\u0131 yerine bal\u0131k\u00e7\u0131 a\u011f\u0131 da kullan\u0131labilir. Ya\u015fl\u0131 damad\u0131n karn\u0131na ve s\u0131rt\u0131na yast\u0131klar ba\u011flay\u0131p ba\u015f\u0131na yemeni ge\u00e7irip, y\u00fcz\u00fcn\u00fc isle karart\u0131p b\u0131y\u0131k ve sakal (kenevir demetlerinden) takm\u0131\u015flar. Eline de b\u00fcy\u00fck bir de\u011fnek vermi\u015fler. Sa\u011fd\u0131\u00e7, i\u00e7lerinden en \u00e7ok pa\u00e7avra i\u00e7inde ve yolunmu\u015f olan\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Grup, pat\u0131rd\u0131 yaparak, birbirlerini iteleyerek ve \u015fakalarla sokaklarda dolan\u0131p bir evin \u00f6n\u00fcnde durur. Ya\u015fl\u0131 damat i\u00e7eriye girip Kareli e, vor \u0131stev mi adzu \u015finenk<\/strong> veya kareli e indz mi adzugi te\u011f tak<\/strong> diyerek, ev sahibinden ekilecek alan ister. Ev sahibi verir. Damat sopas\u0131yla bir daire \u00e7izer ve kanallar a\u00e7ar gibi hareketler yapar. Ard\u0131ndan \u015fark\u0131 s\u00f6yleyerek dans etmeye ba\u015flar. Az sonra hays\u0131 berek<\/strong> (gelini getirin) ba\u011f\u0131r\u0131r. Gelin, biraz naz eder, fakat dansa kat\u0131l\u0131r, birden, damad\u0131n ya\u015fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr ve k\u00fcserek d\u0131\u015far\u0131 ka\u00e7ar. \u0130htiyar bastonuna yaslanarak, Kezi aber\u015fum karnem, kondura karnem, \u015fal u gurba karnem, bilezug karnem<\/strong> (sana ipekler al\u0131r\u0131m, kundura al\u0131r\u0131m, \u015fal ve \u00e7orap al\u0131r\u0131m, bilezik al\u0131r\u0131m) der. Gelin ikna olup geri d\u00f6ner ve birlikte biraz daha dans ettikten sonra hediyeler alarak oyuna son verirler. Yanlar\u0131nda ruhani<\/strong> oldu\u011fu takdirde oyun d\u00fc\u011f\u00fcn t\u00f6reniyle son bulurdu. Gruptaki gen\u00e7ler tebrik eder, gelini oynat\u0131r veya ihtiyara varmas\u0131 i\u00e7in ikna ederlerdi. Bazen a\u015fk sahneleri de oynan\u0131rd\u0131. Hediyeler hep ayn\u0131yd\u0131. Anlatanlar\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re t\u00fcm bunlar sadece e\u011flenme amac\u0131yla yap\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n

B\u00f6ylece, Dede oyunu<\/strong> variasyonlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ekilecek yer, belli bir alan\u0131n ayr\u0131lmas\u0131, gelinin saklanmas\u0131 veya ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vurgulanmas\u0131 ve evlilik t\u00f6reni gibi birka\u00e7 genel \u00f6zellik kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Aleluya \u015fark\u0131s\u0131 ve tebrikler haricinde, hi\u00e7birinin H\u0131ristiyanlar\u0131n Noel<\/strong> bayram\u0131yla ilgisi yoktur. Dede oyununun<\/strong> k\u00f6klerinin \u00e7ok daha eskilere dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmemiz gerekmektedir. Ermenistan\u2019\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde ve genel olarak t\u00fcm Hint-Avrupa halklar\u0131 aras\u0131nda benzer tipolojide sahnelemeler oynanm\u0131\u015f ve bu oynlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca akt\u00f6rleri ke\u00e7i k\u0131l\u0131\u011f\u0131na girmi\u015ftir. Oyunun temel s\u00fcjesi ise \u00f6l\u00fcm ve dirili\u015f fikridir.<\/p>\n

Hem\u015finli Ermeniler, ya\u015fad\u0131klar\u0131 co\u011frafyadan dolay\u0131 Pontuslu Yunanl\u0131larla s\u0131k\u0131 ili\u015fki i\u00e7inde olduklar\u0131ndan dolay\u0131, aralar\u0131nda belirli k\u00fclt\u00fcrel paralelliklerin olmas\u0131 tabiidir.\u00a0<\/p>\n

Ba\u015fta Cavakhk (Cavaheti) Ermenileri olmak \u00fczere, baz\u0131 yerlerde yeniy\u0131l masas\u0131nda t\u00f6ren ekme\u011fi kuklalar\u0131n\u0131 Ermenilerin asil-vasil<\/strong> veya do\u011frudan Vasil<\/strong> adland\u0131rmalar\u0131n\u0131n haricinde XIX. yy.da, Ermeni vilayetlerinde Aziz Vasil\u2019le ilgili hi\u00e7bir inan\u0131\u015fa rastlamamaktay\u0131z. Ermeniler ve Yunanl\u0131lar maskeli e\u011flenceler ve t\u00f6ren y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fleri esnas\u0131nda genellikle hayvan maskeleri ve k\u0131yafetleri giymi\u015f, \u00f6zellikle deve, ay\u0131, ke\u00e7i ve ko\u00e7 \u015fekillerine ve geleneksel oyunlar\u0131n ba\u015fl\u0131ca fig\u00fcrleri olan gelin, damat, ihtiyar, zenci vs. rollerine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015flerdir. Hem\u015finli Ermenilerin Noel\u2019de oynad\u0131klar\u0131 maskeli ge\u00e7it t\u00f6renleri, arab\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ve tekrar dirilmesi, tabiat\u0131n verimlili\u011fine etki etmek amac\u0131yla belli mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcnce \u015fekli ve insan taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fc t\u00f6renleriyle merasim d\u00fczenlemekle ilgilidir \u00a5\u053d\u0548\u057d\u057a\u057e\u054a\u0548\u0550\u057e\u0585\u057a \u054f\u0578\u0550\u00ff\u054a\u0585 \u0549 \u0580\u0551\u0550\u0548\u057e\u0548\u0582 \u057b\u0548\u0550\u0581\u0578\u057a\u054b\u057e\u054f\u057c \u056a\u0549\u0550\u054f\u057f\u0585, \u056b\u054c\u054e\u057e\u0585\u057a \u057f\u0550\u0548\u057b\u054a\u057e\u054c\u054d\u054c, 326\u00a4. Noel bayram\u0131nda yap\u0131lan maskeli t\u00f6renler ve k\u0131yafet de\u011fi\u015ftirme oyunlar\u0131, ay veya y\u0131l\u0131n ilk g\u00fcnlerinde yap\u0131lan, iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 ve bereketin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, b\u00fcy\u00fclerle ilgilidir. B\u00f6ylelikle Hem\u015finli Ermeniler ve Pontuslu Yunanl\u0131lar, ba\u015flayan y\u0131l\u0131 ka\u011fand<\/strong>, nor tari<\/strong> (noel, yeniy\u0131l) olarak kar\u015f\u0131lam\u0131\u015flard\u0131r. T\u00fcm veriler K\u00fc\u00e7\u00fck Asya k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn antik katmanlar\u0131n\u0131n birlikteli\u011fini ve eski ananelerin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar devam etmekte oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Mesih\u2019in vaftizi<\/strong><\/p>\n

Hem\u015finli Ermeniler, Mesih\u2019in vaftiz bayram\u0131n\u0131 kilisede kutlamaktad\u0131r. Sabah erkenden herkes kiliseye gidip ayine kat\u0131lmaktayd\u0131. Ayn\u0131 g\u00fcn kurbanlar da kesilmekteydi. Anlat\u0131lanlara g\u00f6re, vaftiz bayram\u0131nda, suyun kutsanmas\u0131 esnas\u0131nda eskiden ha\u00e7 denize at\u0131lmakta ve y\u00fcz\u00fcc\u00fcler taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kart\u0131lmaktayd\u0131. Zamanla, k\u00f6t\u00fc olaylardan sak\u0131nmak amac\u0131yla, de\u011fi\u015fikliklere gidilip (yar\u0131\u015fma esnas\u0131nda vuku bulan bo\u011fulma olaylar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden) ha\u00e7\u0131n vaftiz t\u00f6reni kilisede yap\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Anapa, Karapet Vasilyan). Noel, Suyun kutsanmas\u0131 ve Vaftiz bayramlar\u0131nda, ayin sonras\u0131nda kilise bah\u00e7esinde \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcreyle e\u011flence, yar\u0131\u015fma, oyun ve kermes tertiplenip \u015fark\u0131lar s\u00f6yleyerek dans edilmi\u015f, atl\u0131 oyunlar oynanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Tyarn\u0131ndarac <\/strong><\/p>\n

Noel yortusundan 40 g\u00fcn sonra T\u0131r\u0131ndez<\/strong> veya Tyarn\u0131ndarac<\/strong> bayram\u0131 kutlanmaktad\u0131r. T\u00fcm evlerin avlular\u0131nda ate\u015fler yak\u0131p \u00fczerinden atlam\u0131\u015flar, ate\u015fler s\u00f6nd\u00fckten sonra ise kutsal olarak kabul edilen k\u00fclleri dikkatlice \u00f6rterek sabahleyin \u00fczerinde beliren resimlerle fal bakm\u0131\u015flard\u0131r. K\u00fcllerin \u00fczerindeki izlerin herhangi bir hayvan\u0131n, \u00f6zellikle ke\u00e7i izine benzemesi durumunda y\u0131l bereketli ve ba\u015far\u0131l\u0131 ge\u00e7ecektir. Tyarn\u0131ndarac ate\u015finin \u015fifal\u0131 oldu\u011fu, t\u00fcm hastal\u0131klar\u0131 yakt\u0131\u011f\u0131 inanc\u0131 h\u00e2kimdi. Bir inan\u0131\u015fa g\u00f6re yeni do\u011fmu\u015f \u0130sa\u2019y\u0131 mabede getirdiklerinde mabedin kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapal\u0131 bulan insanlar kap\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6n\u00fcde ate\u015f yakm\u0131\u015flar (B.Torlakyan, IV).<\/p>\n

Barekendan (Karnaval)<\/strong><\/p>\n

Eskiden, Barekendan ba\u015flang\u0131c\u0131 olarak ilkbahar ekinoksu kabul edilmekteydi. Tam bu zamanda k\u0131\u015f ve bahar ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131n (yaz) m\u00fccadelesinin vuku buldu\u011funa inan\u0131lmaktayd\u0131. Mitolojik d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re halk, tabiat\u0131n g\u00fc\u00e7lerine \u201cdestek olma\u201dlar\u0131 gerekti\u011fine, bunu da d\u00f6\u011f\u00fc\u015f-yar\u0131\u015fma oyunlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fcl\u00fc i\u015flemleri sayesinde meydana gelece\u011fine inan\u0131yordu. O tarihlerde yap\u0131lan t\u00fcm sahnelemeler ve g\u00f6rece yar\u0131\u015fmalar e\u011flenceden ziyade kutsal anlamlara haizdi. Tabii ki, zaman i\u00e7inde \u00e7ok \u015fey unutulmu\u015f ve de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011fram\u0131\u015ft\u0131r, fakat halk, her hal\u00fck\u00e2rda geleneksel davran\u0131\u015flar\u0131na sad\u0131k kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Hem\u015finli Ermenilerin Barekendan bayram\u0131 iki hafta s\u00fcrmekteydi. Bu g\u00fcnler boyunca zengin ziyafet sofras\u0131 kurulup kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler, tebrikler ve hediye verilmi\u015ftir. Barekendan\u0131 nas\u0131l ge\u00e7irirlerse t\u00fcm y\u0131l\u0131n \u00f6yle devam edece\u011fine inan\u0131yorlard\u0131. Yoka<\/strong> ve Berakh<\/strong>, vazge\u00e7ilmez t\u00f6ren yemekleriydi. \u00d6nceden pi\u015firilmi\u015f \u00fc\u00e7 pembe bu\u011fday lava\u015f\u0131n\u0131 suya b\u0131rakarak yumu\u015fat\u0131yor ve par\u00e7alara ay\u0131r\u0131yor ve her bir par\u00e7aya erimi\u015f ya\u011f s\u00fcrerek ya\u011fda k\u0131zart\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Berakh i\u00e7in ise tekrar lava\u015f al\u0131p \u0131slatarak yumu\u015fat\u0131yor, sonra da her bir par\u00e7an\u0131n i\u00e7ine pirin\u00e7, so\u011fan ve havu\u00e7 kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 dolgu yerle\u015ftirerek lava\u015f\u0131 d\u00f6rt taraftan katlayarak ya\u011fda k\u0131zart\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Barekendan ziyafetleri k\u0131rm\u0131z\u0131ya boyanm\u0131\u015f yumurta yiyerek son bulurdu. Buna da a\u011f\u0131z kapatmak<\/strong> denirdi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Paskalya\u2019da<\/strong> yumurta toku\u015fturup perhiz \u00e7\u00f6z\u00fclene kadar olan s\u00fcrede, B\u00fcy\u00fck Perhiz\u2019in yedi haftas\u0131 i\u00e7inde yumurta da yenmezdi. D\u00fc\u011f\u00fcnler genellikle Barekendan\u2019da yap\u0131l\u0131rd\u0131 (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Mdsara, Karapet Ko\u00e7kanyan). Barekendan\u2019\u0131n iki haftas\u0131n\u0131n t\u00fcm g\u00fcnleri bayram olarak kabul edilmekteydi. T\u00fcm erkekler, ak\u015famlar\u0131 birinin evinde toplan\u0131p masal anlat\u0131c\u0131lar\u0131, m\u00fczisyenler, kukla oynat\u0131c\u0131lar\u0131 (Karag\u00f6z) davet etmi\u015f, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyip dans etmekte kad\u0131nlar ise ayr\u0131 bir yerde toplanmaktayd\u0131. Bu bayram\u0131n iki haftal\u0131k d\u00f6nemi sanat ve edebiyata adanm\u0131\u015ft\u0131. L\u00e2kin \u00e7ok say\u0131da teatral oyunlarla ge\u00e7irdikleri ikinci haftan\u0131n Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc, en \u00f6nemli g\u00fcn olarak kabul edilmekteydi.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0Bu oyunlar genellikle hayvanlar\u0131n d\u00f6llenmesi ve \u00e7o\u011falmas\u0131 ile hasat bollu\u011funun garantilenmesiyle ilgili b\u00fcy\u00fcsel i\u015flemlerden ibaretti. O g\u00fcnlerde t\u00fcm k\u00f6y halk\u0131 harmanda, tarlada toplan\u0131p cam\u0131z, toklu, ke\u00e7i, ko\u00e7 veya k\u00f6pek d\u00f6\u011f\u00fc\u015fleri seyretmi\u015ftir (bk. Resim 1)<\/strong><\/p>\n

\u00a0Benzer d\u00f6\u011f\u00fc\u015flerle ilgili, ahalinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Ermenilerden olu\u015ftu\u011fu So\u00e7i, Yukar\u0131 Loo, Tsebelda gibi yerle\u015fim yerlerinden veriler bulunmaktad\u0131r. Hayvanlar\u0131 bu d\u00f6\u011f\u00fc\u015flere \u00f6zel olarak e\u011fiten ve bu i\u015fle profesyonel olarak ilgilenen ve anlayan \u015fah\u0131slardan s\u00f6z edilmektedir. D\u00f6\u011f\u00fc\u015fler esnas\u0131nda halk iki gruba ayr\u0131l\u0131p, hangisinin yenece\u011fi konusunda fikir ileri s\u00fcr\u00fcp \"\"<\/a>bahse tutu\u015fmaktayd\u0131. Galip gelen hayvan, sahibi ve taraftarlar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck gurur kayna\u011f\u0131yd\u0131. Horoz d\u00f6\u011f\u00fc\u015fleri de ilgin\u00e7ti, bu d\u00f6\u011f\u00fc\u015fler i\u00e7in \u00f6zel kavgac\u0131 horozlar se\u00e7ilip, \u00e7i\u011f etle besleyip, t\u0131rnaklar\u0131n\u0131 bilemekteydiler. (bk. Resim 2)<\/strong> Meskhor\u2019un horoz d\u00f6\u011f\u00fc\u015fleri \u00e7ok \u00fcnl\u00fcyd\u00fc. Lusanu\u015f Girumyan, \u00f6zellikle siyah horozlar besleyip e\u011fitmekteydi.<\/p>\n

\u00a0Hem\u015finli Ermenilerin hayat\u0131nda, Barekendan haricinde, d\u00fc\u011f\u00fcnlerde ve Paskalya Bayram\u0131\u2019nda da tertipledikleri at oyunlar\u0131<\/strong> \u00f6zel bir yer tutmaktayd\u0131. B\u00fcy\u00fck ve uygun bir meydana sahip olan Vardane K\u00f6y\u00fc oyunlar\u0131 \u00f6zellikle me\u015fhurdu.<\/p>\n

Bu oyunlara, atlar\u0131n\u0131 \u00f6nceden al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olan en az on gen\u00e7 kat\u0131lmaktayd\u0131. Mesafe yar\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce parkurun uzunlu\u011fu tayin edilmekteydi. Se\u00e7ilen tertip heyeti belirlenen \u015fartlar\u0131n tam olarak yerine getirilmesini temin edip oyunu ba\u015flama i\u015fareti vererek kimin galip geldi\u011fine karar vermi\u015flerdir. Galip gelen hediyeler alm\u0131\u015f (kuma\u015f, mendiller vs.), fakat en \u00f6nemlisi, elde etti\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc ve cesur olma \u00fcnvan\u0131 ve sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftur.<\/p>\n

Di\u011fer atl\u0131 yar\u0131\u015fma, engellerin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 at terbiyecili\u011fi<\/strong> olmu\u015ftur. Bu yar\u0131\u015fmayla ilgili veriler maalesef \u00e7ok azd\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00a0En yayg\u0131n ve sevilen yar\u0131\u015fma erkeklerin g\u00fcre\u015fi, gp\u00e7u\u015f<\/strong> olmu\u015ftur. H.Muradyan, B.Torlakyan ve J.Kha\u00e7atryan\u2019a veri sa\u011flayan t\u00fcm anlat\u0131c\u0131lar bu durumu vurgulam\u0131\u015flard\u0131r. Gp\u00e7u\u015f, s\u0131kl\u0131kla ve t\u00fcm bayramlarda tertiplenmi\u015ftir. Bu oyunda galip gelenler b\u00fcy\u00fck sayg\u0131nl\u0131k elde ettiklerinden dolay\u0131 t\u00fcm erkekler gp\u00e7u\u015fa kat\u0131lmak istemi\u015flerdir. Oyunun kurallar\u0131 her yerde ayn\u0131 olmu\u015f ve sadece 19 ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ki\u015filer g\u00fcre\u015fe kat\u0131lmaya hak kazanm\u0131\u015flard\u0131r. Yar\u0131\u015fmalar genellikle davul-zurnayla icra edilen, yar\u0131\u015fma \u00f6ncesinde ba\u015flay\u0131p oyuna davet etmek i\u00e7in \u00f6zg\u00fcn bir yakla\u015f\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015fen \u00f6zel bir melodi e\u015fli\u011finde yap\u0131lmaktayd\u0131. (resim 3).<\/p>\n

\u00a0Gp\u00e7u\u015f<\/strong> i\u00e7in k\u00f6y meydan\u0131nda toplan\u0131p halka meydana getirmi\u015f, fakat iki gruba ayr\u0131l\u0131p gruplardan her biri g\u00fcre\u015f\u00e7ilerden birini desteklemi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00fcre\u015f\u00e7iler hafif \u0131s\u0131nma hareketlerinden sonra bellerine kadar soyunup \u00e7emberin i\u00e7ine girerek birbirlerini selamlay\u0131p sa\u011fa-sola y\u00fcr\u00fcy\u00fcp dans kareketleriyle kendilerini g\u00f6stermi\u015flerdir. Ard\u0131ndan, taraftarlar\u0131n\u0131n tezah\u00fcratlar\u0131 alt\u0131nda i\u015fareti beklemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130\u015faret al\u0131nca birbirlerinin \u00fczerine y\u00fcr\u00fcy\u00fcp g\u00fcre\u015fi ba\u015flatm\u0131\u015flard\u0131r. Yenilen g\u00fcre\u015f\u00e7inin yerine \u00e7ok kere taraftarlar\u0131ndan biri ge\u00e7mi\u015ftir. Taraflardan birinin s\u0131rt\u0131n\u0131n yere gelmesi durumunda g\u00fcre\u015f sona ermi\u015ftir. L\u00e2kin galip gelen, yenileni hemen kald\u0131r\u0131p sar\u0131lm\u0131\u015f ve \u00f6pm\u00fc\u015f, ard\u0131ndan birlikte tertipleyicilere yakla\u015f\u0131p \u00f6nlerinde diz \u00e7\u00f6kerek sonucu ve hediyeleri beklemi\u015flerdir. Tertipleyiciler ve denetleyiciler, b\u00f6lgenin etkili ve varl\u0131kl\u0131 ki\u015filerinden se\u00e7ilmekteydi. G\u00fcre\u015f\u00e7ilere verilecek nakit para iki yar\u0131\u015fmac\u0131 aras\u0131nda e\u015fit \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f, fakat sadece galip gelene hediye verilmi\u015ftir. Yar\u0131\u015fmac\u0131lar\u0131n taraftarlar\u0131n\u0131n da bazen hediyeler verdi\u011fi olmu\u015f, hatta bazen 1-2 koyun veya inek de hediye edilmi\u015ftir.<\/p>\n

So\u00e7i\u2019den Petros \u011eukasyan, Trabzon y\u00f6resinden gelen Pehlivan Kha\u00e7ik\u2019ten<\/strong> bahs etmekte ve kimsenin onun s\u0131rt\u0131n\u0131 yere getiremedi\u011fini anlatmaktayd\u0131. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde bazen davul ve davulcu<\/strong> g\u00fcre\u015fi g\u00f6sterilmi\u015ftir. D\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ne\u015feli ge\u00e7mesi i\u00e7in \u00f6zel olarak \u00e7a\u011fr\u0131lan Vardane K\u00f6y\u00fc\u2019nden Davulcu Ba\u011fdasar<\/strong> an\u0131lmaktayd\u0131. Davulcu, oyun alan\u0131n\u0131n ortas\u0131na serilen hal\u0131 veya kilim \u00fczerinde yatarak davuluyla g\u00fcre\u015f sergilemi\u015ftir. Bu g\u00fcre\u015fte muhakkak davul galip gelmeliydi (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, So\u00e7i).<\/p>\n

\u00a0T\u00f6rensel d\u00f6\u011f\u00fc\u015flerin anlam\u0131n\u0131n ne zaman unutuldu\u011funu s\u00f6yleyebilmek zor, fakat d\u00f6\u011f\u00fc\u015ften ma\u011flup \u00e7\u0131kan\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc biliyoruz. Barekendan d\u00f6\u011f\u00fc\u015flerinin, \u00f6zellikle de Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc yap\u0131lan yar\u0131\u015fmalar\u0131n kosmos-kaos m\u00fccadelesi g\u00fcn\u00fc (y\u00fcce g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc tanr\u0131s\u0131 g\u00fcn\u00fc) ve eski ile yeni y\u0131l\u0131n ay\u0131r\u0131m an\u0131yla ilintilidir. D\u00fc\u011f\u00fcnlerde ise damad\u0131n s\u00fclalesi, gelin u\u011fruna \u201ckavga vermekteydi\u201d. Ermenilerde, g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar halk aras\u0131nda bir s\u00f6z vard\u0131r \u201ckavgan\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u011f\u00fcn m\u00fc olur?\u201d.<\/p>\n

Yunan ve eski Ermeni yerle\u015fimlerinde korunan at yar\u0131\u015flar\u0131 ve oyun-yar\u0131\u015fmalar Paskalya<\/strong> ve sonras\u0131 d\u00f6nemi i\u00e7in cenaze t\u00f6renleriyle de ili\u015fkilendirilmektedir. Yukar\u0131da belirtilen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc oyunlara paralel olarak t\u00fcm Ermenistan\u2019da oldu\u011fu gibi Hem\u015finli Ermeniler aras\u0131nda da, anlamsal paralleliklerinden dolay\u0131 hem d\u00fc\u011f\u00fcnlerde hem de bayramlarda yap\u0131lan maskeli ve k\u0131yafet de\u011fi\u015ftirerek yap\u0131lan karnavallerin \u00f6zg\u00fcn bir yeri bulunmaktayd\u0131.\u00a0<\/p>\n

\u00a0Hem\u015finli Ermeniler aras\u0131nda en \u00e7ok ay\u0131 k\u0131yafetiyle oynanan oyun yayg\u0131nd\u0131 (bk. J.Kha\u00e7atryan, \u201cHem\u015fin Danslar\u0131 ve \u00d6zellikleri\u201d).<\/p>\n

Di\u011fer \u00e7ok kullan\u0131lan fig\u00fcr maymundu. Tabii ki, Ermenistan\u2019da maymun bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bu fig\u00fcr\u00fc ay\u0131 ve ke\u00e7i gibi totem hayvanlar\u0131 aras\u0131nda saymak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, fakat bu hayvan\u0131n insana benzemesi ve taklit yetene\u011fi Hint-Avrupa halklar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 taraf\u0131ndan rol yapma yetene\u011fi olarak alg\u0131lanmaktayd\u0131 (Ermenilerde \u201cmaymunluk yapmak\u201d). Yukar\u0131 Loo K\u00f6y\u00fc\u2019nden Abel Tokmazyan\u2019\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re Barekendan\u2019da ve d\u00fc\u011f\u00fcnlerde maymun<\/strong> ve tilki<\/strong> oyunlar\u0131 sergilenmekteydi. Bu oyunlar i\u00e7in \u00f6zel olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f k\u0131yafetler bulunmamaktayd\u0131. Genellikle s\u0131rtlar\u0131na bir yast\u0131k ve ba\u015flar\u0131na y\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00f6rten bir e\u015farp ba\u011flam\u0131\u015f, bedeni yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya kadar \u00f6rtecek bir \u00f6rt\u00fcyle de \u00f6rt\u00fcnm\u00fc\u015f, burulu bir ipi de kuyruk olarak ba\u011flam\u0131\u015flar. Maymun\u2019a bir \u201csahip\u201d e\u015flik etmi\u015f, bu ki\u015fi emirler vererek y\u00f6neltip kimi taklit edece\u011fini i\u015faret etmi\u015f. Sahip, tan\u0131nmamak i\u00e7in k\u0131yafet de\u011fi\u015ftirmi\u015f, tersine \u00e7evrilmi\u015f elbiseler giyerek y\u00fcz\u00fcn\u00fc bir \u015fapkayla saklam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Maymun, kendi etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcp, k\u0131r\u0131t\u0131p, dans edip, komik hareketler yap\u0131p \u00fc\u00e7ta\u015f gibi oyunlar oynam\u0131\u015f, bazen de kapris yap\u0131p sahibinin s\u00f6zlerine uymay\u0131p seyredenleri g\u00fcld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi). Bu oyunun belli bir gidi\u015fat\u0131, ba\u015f\u0131 ve sonu bulunmamaktayd\u0131. Esas niyet komik olmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Barekendan ve d\u00fc\u011f\u00fcn oyunlar\u0131n\u0131n bir di\u011fer \u00e7e\u015fidi ise gelin ve damatl\u0131 bir evli \u00e7ift oynamakt\u0131. Bu oyun \u00e7e\u015fidi, halk tiyatrosunun en basit \u015fekli olarak kabul edilmektedir. \u0130ki delikanl\u0131 pa\u00e7avralara b\u00fcr\u00fcn\u00fcp tan\u0131nmaz bir gelin ve damat rol\u00fcne b\u00fcr\u00fcn\u00fcp a\u015fk ve erotik sahneler sergilemi\u015flerdir. Benzer oyunlar hemen-hemen t\u00fcm halklar aras\u0131nda yayg\u0131nd\u0131. Etnograflar, bu oyunlar\u0131n berekelili\u011fi sa\u011flayan sihirli i\u015flemler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeler.<\/p>\n

Hem\u015finlilerin t\u00fcm yerle\u015fim b\u00f6lgelerinde farkl\u0131 hareketli oyunlar yayg\u0131nd\u0131. Bu oyunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n t\u00f6rensel anlama sahip oldu\u011fu m\u00fcmk\u00fcn olmakla birlikte art\u0131k bu sihirli anlamlar\u0131n\u0131, ayn\u0131 \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki yayg\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 da yitirmi\u015fler.<\/p>\n

\u00a0Sarnik-Zarnik<\/strong><\/p>\n

Orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir ta\u015f\u0131n \u00fczerine konulan uzun bir tahta veya kalas\u0131n (tahteravalli) iki ucuna oturup ayaklar\u0131 her seferinde mutlaka yere de\u011fecek \u015fekilde biri sarnig<\/strong>, di\u011feri ise zarnig<\/strong> diyerek yukar\u0131-a\u015fa\u011f\u0131 sallanm\u0131\u015flar. Bu oyunun farkl\u0131 versiyonlar\u0131n\u0131n olmas\u0131 muhtemeldir. \u00c7ocuklar, oynarken kalas\u0131n uclar\u0131nda durmaktayd\u0131. Yukar\u0131-a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru ini\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar bitkilerin yukar\u0131ya uzamalar\u0131n\u0131, yeti\u015fmelerini temsil etmektedir. Cinsiyet ve ya\u015f fark\u0131 olmadan t\u00fcm \u00e7ocuklar bu oyuna kat\u0131lmaktayd\u0131 (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Mdsara, Karapet Ko\u00e7kanyan).<\/p>\n

\u00a0Tz-z-z-z\u2026<\/strong><\/p>\n

\u00a0O\u011flan \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin oyunu. Grupta, say\u0131m\u0131n sonunda kalan ortada, t\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lara s\u0131rt\u0131 d\u00f6n\u00fck olarak durur. Sol elini dirsekten katlayarak sol avucuyla sol kula\u011f\u0131n\u0131 kapat\u0131r, sa\u011f elini ise g\u00f6\u011f\u00fcs \u00fczerinden dola\u015ft\u0131r\u0131p sol koltuk alt\u0131na sokup, bile\u011fini sol koluna yap\u0131\u015ft\u0131rarak a\u00e7\u0131k avucunu darbeye a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde d\u0131\u015far\u0131ya y\u00f6nelik tutar. T\u00fcm kat\u0131l\u0131mc\u0131lar ar\u0131 gibi v\u0131z\u0131ld\u0131yarak etraf\u0131n\u0131 \u00e7evirir ve i\u00e7lerinden biri a\u00e7\u0131k avucuna kuvvetlice vurur. Ortadaki ki\u015fi darbeyi vuran\u0131 bulmal\u0131 ve yakalamal\u0131yd\u0131. Ele ge\u00e7irilen, ortadakinin yerine ge\u00e7meliydi.<\/p>\n

\u00a0\u00c7alik fes<\/strong><\/p>\n

Bu ni\u015fanc\u0131l\u0131k oyunu b\u00fcy\u00fck bir meydanda, birka\u00e7 o\u011flan taraf\u0131ndan oynan\u0131r. Her oyuncu bir \u00e7ali\u011fe\u00a0 (yakla\u015f\u0131k br metre uzunlu\u011funda bir de\u011fnek) sahip olmal\u0131yd\u0131. \u0130lk oyuncu kendi \u00e7ali\u011fini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar uza\u011fa atmal\u0131, ikinci oyuncu ise \u00e7ali\u011fini f\u0131rlat\u0131p, kendinden \u00f6ncekinin \u00e7ali\u011fini vurmal\u0131yd\u0131. Ba\u015far\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, \u00e7ali\u011finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yere kendi fesini koymal\u0131 ve herkes \u00e7alikleriyle bu fesi vurmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131yd\u0131. Fesi vuran oyunu kazanm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r ve oyun yeniden ba\u015flard\u0131.<\/p>\n

\u00a0Arasi kiasma (s)<\/strong><\/p>\n

\u00a0Yakla\u015f\u0131k 10-20 o\u011flan ki gruba ayr\u0131l\u0131p yass\u0131 bir ta\u015fa t\u00fck\u00fcrerek, oyunu ya\u015f\u0131n m\u0131, kurunun bu ba\u015flayaca\u011f\u0131 konusunda anla\u015f\u0131rlar. Ba\u015flayan grup b\u00fcy\u00fck bir halka \u00e7izip orta yere b\u00fcy\u00fck bir ta\u015f yerle\u015ftirir. Halkan\u0131n i\u00e7inde bulunanlar ta\u015f\u0131 savunmakta, d\u0131\u015f\u0131ndakiler ise sald\u0131rmaktad\u0131r. Sald\u0131ranlar, i\u00e7erde bulunanlara tekme atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, halkadan i\u00e7eri girerek ta\u015fa ula\u015fmay\u0131 denerler. \u0130\u00e7lerinden biri ta\u015fa ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 takdirde d\u0131\u015far\u0131daki grup galip say\u0131l\u0131r. Oyun esnas\u0131nda biri di\u011ferinin arkas\u0131na ge\u00e7ip kendini savundu\u011fu takdirde bu ki\u015fi oyun d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\u00a0B\u00fcy\u00fck perhiz<\/strong><\/p>\n

B\u00fcy\u00fck perhiz \u00f6ncesinde evin en ya\u015fl\u0131 kad\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131 yo\u011frulmu\u015f hamurdan bir \u00e7ark haz\u0131rlay\u0131p \u00fczerine 7 t\u00fcy diker ve gece ge\u00e7 saatte tavandan asar. Her hafa sonunda bir t\u00fcy \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131r. Bu \u00e7ark-tekerlek sezonluk, t\u00f6rensel takvim vazifesi g\u00f6r\u00fcr, bir g\u00fcne\u015f sembol\u00fcd\u00fcr. \u0130lk hafta, kokoras haftas\u0131<\/strong> olarak an\u0131lmakta ve i\u015f yapmaya elveri\u015fsiz olarak kabul edilmekteydi (H.Muradyan, a.y 113). B\u00fcy\u00fck bir ihtimalle \u00e7ark-tekerle\u011fin<\/strong> kendisi de kokoras-horozcuk<\/strong> olarak an\u0131lmaktayd\u0131, Ermenistan\u2019\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgelerinde aklatiz-gogoroz (horozcuk) an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi. H.Muradyan\u2019\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re bu haftan\u0131n her bir g\u00fcn\u00fc, o g\u00fcn\u00fc belirleyen \u00f6zelliklere sahipti.<\/p>\n

Pazartesi \u2013 tsestun \u2013 g\u00fcve g\u00fcn\u00fc (perhiz tutulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde t\u00fcm y\u0131l g\u00fcveli ge\u00e7ecektir).<\/p>\n

Sal\u0131 \u2013 seltun \u2013 sel g\u00fcn\u00fc.<\/p>\n

\u00c7ar\u015famba \u2013 geltun \u2013 kurt g\u00fcn\u00fc.<\/p>\n

Per\u015fembe \u2013 kamitun \u2013 f\u0131rt\u0131na damlar\u0131 u\u00e7uracakt\u0131r.<\/p>\n

Cuma \u2013 m\u0131kantun \u2013 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 takdirde fareler \u00e7o\u011falacakt\u0131r.<\/p>\n

Cumartesi \u2013 tsavtun \u2013 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 takdirde hastal\u0131klar eve dadanacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm g\u00fcnler bayram g\u00fcnleri olarak an\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r (B.Torlakyan, IV, 305). Ermenistan\u2019\u0131n t\u00fcm b\u00f6lgelerinde bayram\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak, Yunanca Kiriakos \u2013 Kirakos (egemen) kelimesinden t\u00fcreyen Kiraki terimi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck perhizin ilk haftas\u0131n\u0131n t\u00fcm g\u00fcnlerinin Hint-Avrupa halklar\u0131 ve bu arada Ermeniler taraf\u0131ndan bu denli b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem arz edilmesinin sebebi nedir? B\u00fcy\u00fck perhiz, Mart ay\u0131na denk d\u00fc\u015fmekte ve Yunan t\u00f6rensel takviminin \u00f6nemli safhalar\u0131ndan birini olu\u015fturmaktad\u0131r. J\u00fclyen takviminin kabul edilmesine kadar (M.\u00d6. I. yy.) Yeniy\u0131l bu ayda ba\u015flamaktayd\u0131. Yeniy\u0131l\u0131 kar\u015f\u0131lama, ayn\u0131 zamanda tabiat\u0131n uyanmas\u0131 ve yeniden do\u011fu\u015fuyla ilgili merasimler Yunanl\u0131lar \u00e7evresinde g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar korunmu\u015ftur. Daha sonra, yeniy\u0131l\u0131n 1 Oca\u011fa al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman bu t\u00f6renler de yer de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir (???).<\/p>\n

Say\u0131s\u0131z Ermeni etnografik b\u00f6lgelerinde g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar tar\u0131m y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131yla ilgili t\u00f6renler, inan\u0131\u015flar ve merasimler korunmu\u015ftur. Haftan\u0131n her g\u00fcn\u00fc, mitolojik anlam\u0131na uygun olarak t\u00f6rensel anlama haiz olmu\u015ftur. Y\u00fcce g\u00f6kg\u00fcr\u00fcl\u00fcs\u00fc tanr\u0131s\u0131, o\u011fluna (yeniy\u0131l) zarar vermek amac\u0131yla (eski ve yeni aras\u0131nda m\u00fccadele) \u015fekil de\u011fi\u015ftirerek, farkl\u0131 \u015fekillere (g\u00fcve, fare, f\u0131r\u0131na, sel, kurt) b\u00fcr\u00fcnmektedir. Bayram g\u00fcn\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak Yunanca Kiraki teriminin kullan\u0131lmas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc Yunanca Kirakos (egemen) ismi, g\u00f6kg\u00fcr\u00fclt\u00fcs\u00fc tanr\u0131s\u0131n\u0131n l\u00e2kab\u0131na uymaktad\u0131r (???). B\u00fcy\u00fck perhiz, tamam\u0131yla k\u0131\u015f d\u00f6neminin son b\u00f6l\u00fcm\u00fcne denk d\u00fc\u015fmektedir. Mesihin eziyetlerinin sonudur ve bu durum kendisini eziyetler haftas\u0131n\u0131n t\u00fcm ayinlerinde g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Bu s\u00fcre zarf\u0131nda, her hafta, \u00f6lm\u00fc\u015flerin ruhu i\u00e7in s\u00fclale ayini ifa edilip ziyafet verilmekteydi. Bazen, ayin sonras\u0131nda, birka\u00e7 s\u00fclale veya b\u00fct\u00fcn bir mahalle taraf\u0131ndan kurban ziyafeti verilmi\u015ftir (H.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Haykadzor, Vardan \u011eukasyan).<\/p>\n

Paskalya haz\u0131rl\u0131klar\u0131 eziyetler haftas\u0131ndan itibaren ba\u015flamaktad\u0131r. Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc aile fertleri say\u0131s\u0131 kadar yumurta pi\u015firip bu yumurtalar\u0131 cumartesi g\u00fcn\u00fc boyam\u0131\u015flard\u0131r. Bayram itibar\u0131yla masaya koymak, kom\u015fulara ve akrabalara hediye edip toku\u015fturmak amac\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok say\u0131da yumurta boyanmaktayd\u0131. Cumartesi g\u00fcn\u00fc, g\u00fcne\u015f batt\u0131ktan sonra perhiz \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcp Paskalya \u015fenlikleri ba\u015flamaktayd\u0131. Her ailenin masas\u0131nda kuru \u00fcz\u00fcml\u00fc pirin\u00e7 pilav\u0131, s\u00fctla\u00e7, yoka<\/strong>, ha\u015flanm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r, bu\u011fday ekme\u011fi, m\u0131s\u0131r unundan \u015filla-mamalika (bulama\u00e7) ve pastalar<\/strong> bulunmal\u0131yd\u0131. Perhiz, yumurtayla bozulmakta, t\u00f6rensel yemek olarak sahanda yumurta kabul edilmekteydi. Karadeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda bu\u011fday hemen-hemen hi\u00e7 yeti\u015fmedi\u011finden dolay\u0131, bu\u011fday ekme\u011fi Hem\u015finliler i\u00e7in bayram yiyece\u011fi olarak kabul edilmekteydi.<\/p>\n

\u00a0Paskalya<\/strong><\/p>\n

\u00a0Pazar bayram ayini, tebrikler ve ziyafetler g\u00fcn\u00fcyd\u00fc. Temel e\u011flence, herkes i\u00e7in yumurta oyunlar\u0131 olmu\u015ftur. Bu oyunlardan biri yumurta toku\u015fturmakt\u0131 ve bu arada yumurtas\u0131 k\u0131r\u0131lan kaybetmi\u015f say\u0131l\u0131yor, k\u0131r\u0131lan yumurta ise galibin oluyordu. \u0130kinci oyun yumurtay\u0131 tepecikten a\u015fa\u011f\u0131 yuvarlamakt\u0131. Bu bayram\u0131n temel oyunlar\u0131ndan biri gp\u00e7u\u015ftu. Mesihin dirili\u015fi ve perhizin sona ermesi m\u00fcnasebetiyle t\u00fcm g\u00fcn dans edip, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyerek e\u011fleniyorlard\u0131.<\/p>\n

\u00a0Perhiz sonras\u0131 anma haftas\u0131 ve \u00f6l\u00fcleri anma g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/p>\n

Pazartesi g\u00fcn\u00fcnden itibaren, y\u0131lda sadece bir kere yap\u0131lan \u00f6l\u00fcleri (atalar\u0131) anma haftas\u0131 ba\u015flamaktayd\u0131. Pazartesi erkenden herkes mezarl\u0131\u011fa gitmekte ve ruhaniler taraf\u0131ndan mezarlar kutsanmaktayd\u0131. Aileler s\u00fclalalere ayr\u0131larak erkekler ve kad\u0131nlar ayr\u0131lmaktayd\u0131.<\/p>\n

O g\u00fcn, yas g\u00fcn\u00fcnden ziyade bir sevin\u00e7 g\u00fcn\u00fc olarak kabul edilmekteydi. Pilav, yumurta, ha\u015flanm\u0131\u015f m\u0131s\u0131r, bu\u011fday ekme\u011fi vs. gibi \u00e7e\u015fitli yiyeceklerle bezeli toplu masalar kurulmaktayd\u0131. Bu g\u00fcnlerde ender olmas\u0131na ra\u011fmen \u015fahsi veya ailevi kurban kesilip eti herkese da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131.<\/p>\n

Ziyafetten sonra k\u00f6y meydan\u0131nda \u015fark\u0131 ve dans ile gp\u00e7u\u015fa ge\u00e7ip ak\u015fam ge\u00e7 saatlere kadar e\u011flencelere devam etmekteydiler (H.Muradyan, a.y. 21, J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Haykadzor, Vardan \u011eukasyan, Mdsara, Karapet Ko\u00e7kanyan).<\/p>\n

Bu haftan\u0131n t\u00fcm g\u00fcnleri anma g\u00fcnleri olarak kabul edilmekteydi. Bu nedenle, bir g\u00fcn sonra, \u00f6nceden anla\u015ft\u0131klar\u0131 kom\u015fu k\u00f6y\u00fcn mezarl\u0131\u011f\u0131na giderek her aile, toplu ziyafete kat\u0131lmak amac\u0131yla kendi pay\u0131na d\u00fc\u015fen miktarda yiyecek g\u00f6t\u00fcrmekteydi. B\u00f6ylece her g\u00fcn bir ba\u015fka k\u00f6y\u00fc ziyaret etmi\u015f ve tekrar eden ziyafetlerden sonra at yar\u0131\u015flar\u0131, \u015fark\u0131, dans ve gp\u00e7u\u015f tutmu\u015flard\u0131r (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, a.y.).<\/p>\n

\u00a0Nor kiraki (yeni pazar)<\/strong><\/p>\n

Paskalyadan sonra gelen Pazar g\u00fcn\u00fc Yeni Pazar<\/strong> olarak an\u0131lmaktayd\u0131. Bu g\u00fcn, ziyaret g\u00fcn\u00fcyd\u00fc. Hem\u015finliler genellikle, Trabzon\u2019dan 10 km uzakl\u0131kta bulunan Aziz Harutyun veya Aziz P\u0131rki\u00e7\u2019e ziyarete gitmekteydi. Eski zamanlarda bu ziyaret yerleri yama\u00e7l\u0131k bir mevkide bulunduklar\u0131ndan dolay\u0131, bu durumu d\u00fczeltmek amac\u0131yla birka\u00e7 k\u00f6y toplan\u0131p b\u00f6lgeyi d\u00fczle\u015ftirmi\u015fler ve bu sayede 150 ki\u015finin ayn\u0131 anda toplanabilmelerine olanak sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r. Her k\u00f6y\u00fcn kendine has yeri bulunmaktayd\u0131. Eski zamanlarda devlet ve k\u00f6y y\u00f6neticileri, kaymakamlar ve muhtarlar, hastalar ve ruh hastalar\u0131 ile iyile\u015fme \u00fcmidiyle ya\u015fayan herkesle birlikte toplanmaktayd\u0131lar. \u00d6nceden adak edilmesi kararla\u015f\u0131r\u0131lan hayvanlar kurban edilmekteydi. \u0130nsanlar\u0131 tabiat felaketlerinden, hasal\u0131klardan uzak tutaca\u011f\u0131na, insan ve hayvanlar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerden koruyaca\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 kara bo\u011fa veya ko\u00e7 ile k\u0131rm\u0131z\u0131 horoz kurban etmekteydiler. \u015e\u00fckran adaklar\u0131 da yap\u0131lmaktayd\u0131. Adakl\u0131k hayvan\u0131 sadece \u00f6zel olarak \u00e7a\u011fr\u0131lan do\u011fru, temiz ellere sahip, sayg\u0131n ve h\u00fcrmete \u015fayan bir ki\u015fi kurban edebilirdi.<\/p>\n

Adak hayvan\u0131n\u0131 kutsal yerin etraf\u0131nda \u00fc\u00e7 kere doland\u0131rd\u0131ktan sonra kula\u011f\u0131na kesik at\u0131p akan kan\u0131 adak sahibinin anl\u0131na, ellerine, diline ve bazen de ba\u015f\u0131na, sa\u00e7lar\u0131na s\u00fcrerlerdi. Kurban\u0131n ba\u015f\u0131 ve ayaklar\u0131 adak yerinde b\u0131rak\u0131l\u0131rd\u0131. O g\u00fcn, en mutlu bayram olarak kabul edilirdi. Gp\u00e7u\u015f ve yar\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131r, \u015fark\u0131lar s\u00f6ylenip klor par<\/strong>lar (halay) yap\u0131l\u0131rd\u0131. En \u00e7ok erkekler kendi h\u0131zl\u0131 ve zor oyunlar\u0131n\u0131 oynar, kad\u0131nlar ve k\u0131zlar ise ayr\u0131 dans ederlerdi.<\/p>\n

Bu g\u00fcnlerde bir g\u00fcnl\u00fck sergiler a\u00e7\u0131lmaktayd\u0131. 1924 y\u0131l\u0131ndan sonra, yeni yerle\u015fim yerlerinde kutsal yerleri ziyaret etme imk\u00e2nlar\u0131 art\u0131k kalmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 bayramlar k\u00f6y \u00e7evresindeki a\u00e7\u0131k alanlar ve uygun yerlerde kutlan\u0131lmaktayd\u0131 (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Haykadzor, Vardan \u011eukasyan) .<\/p>\n

\u00a0Aziz Georg veya h\u0131drellez g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/p>\n

\u00a02 Nisan, B\u00fcy\u00fck Pazar\u2019\u0131n, Aziz Georg\u2019un g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcnle ilgili yasaklar s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya korunmaktayd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmak yasakt\u0131. Tarla s\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc takdirde saban k\u0131r\u0131l\u0131r, tarla verim vermez, petekler bo\u015fal\u0131r, fareler ve b\u00f6cekler ekini yerler, yasa\u011f\u0131 delen ki\u015fi elini aya\u011f\u0131n\u0131 k\u0131rar veya hastalan\u0131rd\u0131 (H.Muradyan, a.y. 100). Bu g\u00fcn gp\u00e7u\u015f g\u00fcn\u00fcyd\u00fc, fakat bu, hemen-hemen her zaman k\u00f6yleraras\u0131 kavgalara d\u00f6n\u00fc\u015fmekteydi (B.Torlakyan ar\u015fivi, IV).\u00a0 Bu g\u00fcn ayn\u0131 zamanda birbirlerine su serpme g\u00fcn\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n

\u00a0Hambardzum (Mesih\u2019in g\u00f6\u011fe y\u00fckseli\u015fi)<\/strong><\/p>\n

\u00a0Bu bayram ayn\u0131 zamanda beyaz \u00e7i\u00e7ek g\u00fcn\u00fc olarak da tan\u0131nmakta ve May\u0131s ay\u0131nda kutlanmaktayd\u0131. Bu g\u00fcn\u00fcn kutsal ziyaret yeri, Trabzon\u2019dan \u00fc\u00e7 saat uzakl\u0131kta bulunan Lusakhpur\u2019du. Bu bir gen\u00e7lik bayram\u0131yd\u0131. K\u0131zlar, da\u011flara \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7i\u00e7ek ve su toplay\u0131p i\u00e7ine kendilerine has bir i\u015faret (y\u00fcz\u00fck, k\u00fcpe, bro\u015f, d\u00fc\u011fme ve madeni para) at\u0131p fal bakmakayd\u0131. Fal bakan bakhti mer (talih anas\u0131), kullan\u0131lan kap ise bakhtaman (talih kab\u0131) olarak an\u0131lmaktayd\u0131. Bir elme a\u011fac\u0131n\u0131n alt\u0131nda toplan\u0131p \u00f6nce bir d\u00f6rtl\u00fck s\u00f6yleyip sonra da talih olarak adland\u0131rd\u0131klar\u0131 bir i\u015faret \u00e7ekmekteydiler (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Haykadzor, V.\u011eukasyan, Anapa, Karapet Vaizyan, B.Torlakyan, IV).<\/p>\n

Hambardzum\u2019un t\u00f6rensel yeme\u011fi s\u00fctla\u00e7t\u0131. Bu y\u00fczden de Hambardzum\u2019u kat uti\u00e7i or<\/strong> (s\u00fct yeme g\u00fcn\u00fc) olarak da adland\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu g\u00fcnle ilgili bir halk anlat\u0131s\u0131 vard\u0131r. Mesihin g\u00f6\u011fe y\u00fckseli\u015fi esnas\u0131nda mezar ta\u015f\u0131 da birlikte g\u00f6\u011fe y\u00fckselmek ister, fakat Mesih ta\u015f\u0131 yumru\u011fuyla a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru iter ve ta\u015f yerinde hareketsiz kal\u0131r. Mesih 9 g\u00fcn s\u00fcresince g\u00f6\u011fe y\u00fckselmi\u015f ve her g\u00fcn meleklerden biri taraf\u0131ndan misafir edilmi\u015ftir. Bu sebepten dolay\u0131 Hem\u015finliler 9 melek perhizi tutmaktad\u0131rlar (H.Muradyan, a.y. 126).<\/p>\n

\u00a0Mesih\u2019in de\u011fi\u015fimi \u2013 Vardavar<\/strong><\/p>\n

\u00a0Trabzon\u2019un 7 km uza\u011f\u0131nda bulunan bir manast\u0131r Vardavar\u2019\u0131n ziyaret yeriydi. Bu ziyarete genellikle kad\u0131nlar gitmekteydi (J.Kha\u00e7atryan ar\u015fivi, Anapa, Karapet Vaizyan).<\/p>\n

\u00a0Meryem ana yortusu<\/strong><\/p>\n

Trabzon\u2019un g\u00fcney do\u011fusunda Kukul ta\u015f<\/strong> ad\u0131nda kutsal bir ziyaret yeri bulunmakad\u0131r. Bu ta\u015f, 20-25 m \u00e7ap\u0131nda tek par\u00e7a yass\u0131 bir ta\u015ft\u0131r ve ortas\u0131ndan 3-4 m \u00e7ap\u0131nda konik bir kaya par\u00e7as\u0131 y\u00fckselmektedir. Bayram g\u00fcn\u00fc A\u011fustos ay\u0131ndad\u0131r, Astvadsadsin g\u00fcn\u00fc<\/strong>. Bu g\u00fcnde adak yap\u0131p, mum yakarak, \u00e7evredeki \u00e7al\u0131l\u0131klara bez ve kurdeleler ba\u011flay\u0131p, kurban kesmi\u015f, \u015fark\u0131 s\u00f6yleyip dans etmi\u015flerdir. K\u00f6y kiliselerinde ayin tertiplenirdi.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

HEM\u015e\u0130N VE HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER<\/strong><\/p>\n

(k o n f e r a n s\u00a0\u00a0 m a k a l e l e r i)<\/strong><\/p>\n

ERIVAN\u00a0 – 2 0 0 7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jenia Kha\u00e7atryan Emma Petrosyan Ermenistan Cumhuriyeti Arkeoloji ve Etnografi Enstit\u00fcs\u00fc \u00a0 Toplum hayat\u0131, i\u015f ve bayram g\u00fcnlerinden ibarettir. Asl\u0131nda, her bayram yeni bir i\u015fin, yeni bir hayat\u0131n bir ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u0131n\u0131r\u0131 olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bayramlar, hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabii itici g\u00fcc\u00fc, ya\u015fam\u0131n yeni bir etkimesidir. Bayramlar\u0131 beklemenin ve bayramlara \u00f6zel olarak haz\u0131rlanman\u0131n sebebi budur. D\u00fc\u011f\u00fcn, cenaze, ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rma […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-2187","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hamsen-hemsin"],"yoast_head":"\nHEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jenia Kha\u00e7atryan Emma Petrosyan Ermenistan Cumhuriyeti Arkeoloji ve Etnografi Enstit\u00fcs\u00fc \u00a0 Toplum hayat\u0131, i\u015f ve bayram g\u00fcnlerinden ibarettir. Asl\u0131nda, her bayram yeni bir i\u015fin, yeni bir hayat\u0131n bir ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u0131n\u0131r\u0131 olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bayramlar, hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabii itici g\u00fcc\u00fc, ya\u015fam\u0131n yeni bir etkimesidir. Bayramlar\u0131 beklemenin ve bayramlara \u00f6zel olarak haz\u0131rlanman\u0131n sebebi budur. D\u00fc\u011f\u00fcn, cenaze, ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rma […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-07-20T11:47:50+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"39 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/\",\"name\":\"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp\",\"datePublished\":\"2010-07-20T11:47:50+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage\",\"url\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp\",\"contentUrl\":\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Jenia Kha\u00e7atryan Emma Petrosyan Ermenistan Cumhuriyeti Arkeoloji ve Etnografi Enstit\u00fcs\u00fc \u00a0 Toplum hayat\u0131, i\u015f ve bayram g\u00fcnlerinden ibarettir. Asl\u0131nda, her bayram yeni bir i\u015fin, yeni bir hayat\u0131n bir ba\u015flang\u0131\u00e7 s\u0131n\u0131r\u0131 olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. Bayramlar, hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n tabii itici g\u00fcc\u00fc, ya\u015fam\u0131n yeni bir etkimesidir. Bayramlar\u0131 beklemenin ve bayramlara \u00f6zel olarak haz\u0131rlanman\u0131n sebebi budur. D\u00fc\u011f\u00fcn, cenaze, ya\u011fmur ya\u011fd\u0131rma […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2010-07-20T11:47:50+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"39 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/","name":"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp","datePublished":"2010-07-20T11:47:50+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#primaryimage","url":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp","contentUrl":"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/10\/1.bmp"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/20\/hemsin-bayramlari-ve-oyunlari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"HEM\u015e\u0130N BAYRAMLARI VE OYUNLARI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2187","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2187"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2187\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}