De\u011ferli Okurlar,<\/i><\/b><\/p>\n
2013 y\u0131l\u0131 B\u00fct\u00e7e Kanunu, 20 Aral\u0131k 2012 tarih ve 28148 Say\u0131l\u0131 Resmi Gazete’de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. B\u00fct\u00e7e giderleri 405.225.284.000 TL olarak ba\u011fland\u0131. Uzun y\u0131llardan beri olageldi\u011fi gibi yine b\u00fct\u00e7eden -T\u00fcrkiye’nin resmen tan\u0131d\u0131\u011f\u0131- az\u0131nl\u0131klara ayr\u0131lm\u0131\u015f bir pay yok.\u00a0<\/i><\/b><\/p>\n
Kabul etmek gerekir ki, 89 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet d\u00f6neminde, AK parti iktidar\u0131nda ilk kez\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar lehinde \u00f6nemli geli\u015fmeler oldu. \u0130lk kez \u00f6zellikle Cumhuriyet d\u00f6neminde yap\u0131lan haks\u0131z uygulamalar sonucu kaybedilen varl\u0131klar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc geri verildi. En k\u00fc\u00e7\u00fck bir onar\u0131m bile sorunken, yeni in\u015faatlara izin verildi. Eksik ve hatalar\u0131na ra\u011fmen \u00e7\u0131kar\u0131lan yeni kanun ve y\u00f6netmeliklerle baz\u0131 haks\u0131zl\u0131klar giderildi, yeni gayrimenkul edinme ile ilgili engeller kald\u0131r\u0131ld\u0131. \u0130lk kez bir Ba\u015fbakan Az\u0131nl\u0131klarla ilgili ve onlar\u0131n lehine bir genelge yay\u0131mlad\u0131.<!–[if !supportFootnotes]–>[i]<!–[endif]–>.\u00a0<\/p>\n
S\u00f6z konusu genelgesinde \u015f\u00f6yle deniyordu: ” Anayasam\u0131z\u0131n e\u015fitlik ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde; \u00fclkemizde ya\u015fayan gayrim\u00fcslim az\u0131nl\u0131klara mensup T\u00fcrk vatanda\u015flar\u0131, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015flar\u0131 gibi, ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131 ulusal k\u00fclt\u00fcr ve kimlik yan\u0131nda, kendi kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fama ve ya\u015fatma\u00a0imkan\u0131na\u00a0sahip bulunmaktad\u0131rlar.”<\/p>\n
Bu g\u00fcn biz de Anayasa’n\u0131n ve insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 bir hukuk devleti olman\u0131n vazge\u00e7ilmez ko\u015fulu olan e\u015fitlik ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde “kendi kimlik ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ya\u015famak ve ya\u015fatabilmek” i\u00e7in yap\u0131lan bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n giderilmesini istiyoruz.<\/p>\n
2013 Y\u0131l\u0131 Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7esi 4.604.649.000 lira olarak onayland\u0131. 76 Milyonluk y\u00fczde doksan sekizi M\u00fcsl\u00fcman olan bir \u00fclkede bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir b\u00fct\u00e7e do\u011fal kar\u015f\u0131lanabilir. Ancak burada ciddi bir ay\u0131r\u0131mc\u0131l\u0131k ve ciddi bir haks\u0131zl\u0131k var. Toplam say\u0131s\u0131 100 bin civar\u0131nda olan M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar\u0131n dini kurumlar\u0131, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na benzer g\u00f6revleri olan, Patriklik, Hahamba\u015f\u0131l\u0131k ve Episkoposluklar, Anayasa’n\u0131n ve temel insan haklar\u0131n\u0131n e\u015fitlik ilkesine ra\u011fmen bu b\u00fct\u00e7eden pay alamamaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00a0Bilindi\u011fi gibi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin kurucu antla\u015fmas\u0131 olan Lozan Antla\u015fmas\u0131na g\u00f6re de Az\u0131nl\u0131klar\u0131n, sadece devlet b\u00fct\u00e7esinden de\u011fil, belediye b\u00fct\u00e7esinden de din, e\u011fitim ve hay\u0131r i\u015fleri i\u00e7in uygun bir pay almas\u0131 gerekmektedir.<!–[if !supportFootnotes]–>[ii]<!–[endif]–><\/a>\u00a0<\/p>\n Basit bir hesapla az\u0131nl\u0131klar\u0131 n\u00fcfusun binde 1,25’i oldu\u011funu varsayarsak M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar\u0131n Diyanet b\u00fct\u00e7esinden 6 milyon lira civar\u0131nda pay almalar\u0131 gerekir. Bu pay, Ermeni Patrikli\u011fi gibi b\u00fcy\u00fck geliri olmayan, cemaat varl\u0131klar\u0131ndan pay alamayan kurumlar i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Bu nedenle b\u00fct\u00e7e kanunlar\u0131nda bu pay belirlenerek ilgili kurumlara \u00f6denmelidir. Bu y\u0131l i\u00e7in idari kararla, basit y\u00f6ntemle hesaplanacak pay, Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca do\u011frudan yetkili kurumlara (Patriklik, Hahamba\u015f\u0131l\u0131k ve Episkoposluklara) n\u00fcfus oran\u0131nda da\u011f\u0131tabilir.<\/p>\n Yine 2013 y\u0131l\u0131 Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00e7esi\u00a0 47.496.378.650 Lira olarak ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu b\u00fct\u00e7eden -maalesef hala \u00f6zel okullar gibi i\u015flem g\u00f6ren ve \u00f6zel okullardan \u00e7ok farkl\u0131 bir yap\u0131s\u0131 olan- az\u0131nl\u0131k okullar\u0131na bir pay verilmemektedir. Bakanl\u0131k, sadece baz\u0131 dersleri veren \u00f6\u011fretmenlerin maa\u015flar\u0131n\u0131, kitap ve s\u00fct bedelini \u00f6demektedir. Ancak cemaat okullar\u0131n\u0131n b\u00fct\u00e7elerine herhangi bir yard\u0131m yap\u0131lmamaktad\u0131r. Okullar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc cemaatin ve velilerin ba\u011f\u0131\u015flar\u0131yla ya\u015famaktad\u0131r. Bu nedenle e\u015fitlik ilkesi ve hukuk devleti olman\u0131n gere\u011fi olarak bu b\u00fct\u00e7eden de okullar\u0131m\u0131za hakkaniyet uygun bir pay ayr\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle bir pay bizlerin “kendi kimli\u011fini, k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc ya\u015famak ve ya\u015fatmak” konusunda \u00e7ok \u00f6nemli bir katk\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar\u0131n kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015famak ve ya\u015fatmak i\u00e7in cemaatin patriklik merkezli t\u00fczel ki\u015fili\u011finin tan\u0131nmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesine izin verilmesi hayati \u00f6nemdedir. Cemaatin t\u00fczel ki\u015fili\u011fi tan\u0131nmamas\u0131 da ciddi sorunlara neden olmakta, cemaat kendi varl\u0131klar\u0131 \u00fczerinde denetimi, g\u00f6zetimi ve koordinasyonu m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r. Asl\u0131nda vak\u0131f olarak kurulmad\u0131klar\u0131 halde kanunla vak\u0131f haline getirilen \u00f6zellikle kilise vak\u0131flar\u0131n\u0131n vakfiyeleri de olmad\u0131\u011f\u0131ndan tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etmekte, vak\u0131f varl\u0131klar\u0131 se\u00e7ilen ki\u015filerin hatta bazen cemaat kar\u015f\u0131t\u0131 ki\u015filerin insaf\u0131na kalmaktad\u0131r. Vak\u0131flar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn denetimi ise bu haks\u0131zl\u0131klar\u0131 giderecek durumda de\u011fildir. Baz\u0131 kurumlar b\u00fcy\u00fck gelirler elde ederken ba\u015fka kurumlar muhta\u00e7 durumda kalabilmekte, cemaat ve cemaat y\u00f6netimi de as\u0131l sahibi oldu\u011fu vak\u0131flar\u0131n gelirlerden yararlanamamaktad\u0131r.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klara b\u00fct\u00e7ede pay verilmesi, cemaatin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin tan\u0131nmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesine izin verilmesi \u00e7a\u011fda\u015f demokrasinin bir gere\u011fi ve demokratik a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.Uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, Venedik Komisyonu Raporu ve A\u0130HM’si kararlar\u0131 da cemaatlerin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin tan\u0131nmas\u0131 ve \u00f6rg\u00fctlenmesine izin verilmesi y\u00f6n\u00fcndedir.<!–[if !supportFootnotes]–>[iii]<!–[endif]–><\/a> Cemaatin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin tan\u0131nmas\u0131n\u0131n laiklik ilkesi ile de \u00e7eli\u015fmez. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti M\u00fcsl\u00fcman Olmayan Az\u0131nl\u0131klar\u0131 dini toplum olarak kabul etmi\u015ftir. Ve bu nedenle de\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman olmayan az\u0131nl\u0131klar laikli\u011fin istisnas\u0131d\u0131r. Lozan Antla\u015fmas\u0131n\u0131n\u00a0\u00a0 emredici h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re Anayasa dahil hi\u00e7bir yasa, y\u00f6netmelik ve t\u00fcz\u00fck bu maddelere ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, daha demokratik bir anayasa i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131rken e\u015fitlik ve ahde vefa (Pacta Sund Servanda) ilkesine uygun olarak az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n kendi kimlik ve k\u00fclt\u00fcrlerini ya\u015fama ve ya\u015fatmas\u0131 i\u00e7in cemaatin t\u00fczel ki\u015fili\u011fini tan\u0131nmas\u0131 ve devlet ve belediye b\u00fct\u00e7elerinden hakkaniyet uygun bir pay verilmesi \u00e7a\u011fda\u015f demokrasinin, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu s\u00f6zle\u015fmelerin bir gere\u011fi olup\u00a0 hayati \u00f6nemdedir.<\/p>\n Ocak 2013<\/p>\n Yervant \u00d6zuzun<\/p>\n Murat Bebiro\u011flu<\/p>\n Aret \u00c7i\u00e7ekeker<\/p>\n <!–[if !supportEndnotes]–><\/p>\n <!–[endif]–><\/p>\n <!–[if !supportFootnotes]–>[i]<!–[endif]–><\/a> 13 May\u0131s 2010 tarih ve 27480 Say\u0131l\u0131 Resmi Gazete. Genelge 2010\/13 http:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2010\/05\/20100513-17.htm<\/p>\n
\n<\/div>\n