{"id":15834,"date":"2012-06-12T02:40:11","date_gmt":"2012-06-12T07:40:11","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=15834"},"modified":"2012-06-12T02:40:11","modified_gmt":"2012-06-12T07:40:11","slug":"15834","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/","title":{"rendered":"Venedik Komisyonu’ndan Anayasa perspektifleri"},"content":{"rendered":"

H\u00fcseyin Elmal\u0131-ANF<\/strong><\/p>\n

Venedik Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Giani Bouquiccio, T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut anayasas\u0131n\u0131n tamamen revize edilmesi Avrupa standartlar\u0131 \u00e7izgisine girebilece\u011fini s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye\u2019deki anayasan\u0131n, vatanda\u015f\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiledi\u011fine i\u015faret eden Bouquiccio, \u201cYap\u0131lmas\u0131 gereken vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 himaye etmek ve korumakt\u0131r\u201d diyor. Gerek Avrupa\u2019da, gerek ise d\u00fcnyada merkezden yerelle\u015fmeye do\u011fru bir y\u00f6nelme oldu\u011funu da belirten Bouquiccio, \u201cT\u00fcrkiye federal bir devlet olmaya mecbur da de\u011fil tabi. Ama yerel ve b\u00f6lgesel idarelere \u00f6zerklik, otonomi vermesi \u00f6nemli. Bu art\u0131k bir modernitenin e\u011filimi ve gere\u011fidir\u201d dedi. Bouquiccio, art\u0131k i\u015fin, T\u00fcrk-K\u00fcrt meselesi olarak de\u011fil, ayn\u0131 topraklarda ya\u015fayanlar olarak, ortak ya\u015fam sahas\u0131n\u0131 geli\u015ftirme olarak g\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011finin alt\u0131 \u00e7izdi. Bouquiccio, \u201cKendi toplumunuza ait, ama ayn\u0131 devlet i\u00e7inde birlikte ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 bulmak durumundas\u0131n\u0131z. Ayn\u0131 devlet i\u00e7inde ama desantralize olmu\u015f, yani yerelle\u015fmi\u015f bir devlette\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Avrupa\u2019n\u0131n Anayasa ve hukuk sahalar\u0131nda referans kurumu olan Venedik Komisyonu\u2019nun kurucusu ve ba\u015fkan\u0131 Giani Bouquiccio ile T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut anayasay\u0131, Avrupa\u2019daki ve d\u00fcnyan\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerindeki b\u00f6lgesel \u00f6zerklikleri, otonomileri, yeni ve modern bir anayasan\u0131n nas\u0131l haz\u0131rlanmas\u0131 gerekti\u011fini ve T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin bu konuda yapmas\u0131 gerekenleri konu\u015ftuk.<\/p>\n

*\u00d6ncelikle T\u00fcrkiye\u2019ye ili\u015fkin de\u011ferlendirmeleriniz nelerdir ve ili\u015fkileriniz ne d\u00fczeydedir?<\/strong><\/p>\n

-T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nemli bir \u00fclke oldu\u011funu belirtmek isterim. Bizim T\u00fcrkiye ile kimi konularda birlikte \u00e7al\u0131\u015fma talebimize ya da beklentimize bir t\u00fcrl\u00fc eri\u015femedik. Nihayet her nedense, yak\u0131n bir zaman \u00f6nceye kadar T\u00fcrkiye\u2019nin bizim ile i\u015fbirli\u011fi yapma arzusu da yoktu. T\u00fcrkiye nihayet kendi yarar\u0131na olacak olan ve bizim de Venedik Komisyonu olarak yetkin oldu\u011fumuz anayasal meselelere dair i\u015fbirli\u011fini geli\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131. Bu gecikmenin ana nedeniyse tahminime g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin kendisini \u2018eski bir demokrasi\u2019 olarak g\u00f6rmesi ve bunu bir prestij nedeni yapmas\u0131.<\/p>\n

\u201cKOM\u0130SYON B\u00dcT\u00dcN AVRUPA \u0130\u00c7\u0130N KURULDU\u201d<\/p>\n

*Peki bu T\u00fcrkiye\u2019nin hangi d\u00fc\u015f\u00fcncesinden kaynaklan\u0131yor?<\/strong><\/p>\n

-Venedik Komisyonu\u2019na y\u00f6nelik var olan, \u2018bu yeni demokrasiler i\u00e7in kurulmu\u015ftur, e\u011fer biz ba\u015fvuru yaparsak yenilerin, yani do\u011fu ve orta Avrupa \u00fclkelerinin s\u0131n\u0131f\u0131na inmi\u015f say\u0131l\u0131r\u0131z\u2019 gibisinden yanl\u0131\u015f ve hatal\u0131 bir yakla\u015f\u0131mdan kaynaklan\u0131yordu. Halbuki durum hi\u00e7te b\u00f6yle de\u011fil. Zira Venedik Komisyonu b\u00fct\u00fcn Avrupa i\u00e7in kuruldu.<\/p>\n

*Bu ge\u00e7en zaman\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in kay\u0131p bir zaman oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

-Evet \u00f6yledir. Zira T\u00fcrkiye ile daha \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015f olsayd\u0131k en az\u0131nda zaman kazan\u0131rd\u0131k. Sonu\u00e7ta T\u00fcrkiye ile iyi bir i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indeyiz. Bu manada kaybedilmi\u015f de\u011fil. Umar\u0131m daha etkili ve daha yetkin bir demokrasi yolunda birlikte yol al\u0131r\u0131z. \u015eunu vurgulamak isterim, Cumhrba\u015fkan\u0131 G\u00fcl de en son buraya geldi\u011finde, genel kurulda T\u00fcrkiye\u2019nin yeni bir anayasaya ihtiyac\u0131 oldu\u011funa vurgu yapt\u0131. Ki biz uzun zamand\u0131r zaten bunu s\u00f6yl\u00fcyorduk. Evet yeni bir anayasa laz\u0131m.<\/p>\n

\u201cTAMAMIYLA REV\u0130ZE ED\u0130LMEL\u0130\u201d<\/p>\n

*T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut anayasas\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

1980 anayasas\u0131n\u0131n iyi taraflar\u0131 oldu\u011funu da s\u00f6ylemek isterim. S\u00f6z konusu bu anayasada iyi olmayan yan, 12 Eyl\u00fcl askeri darbe d\u00f6neminin ko\u015fullar\u0131 i\u00e7inde haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131ndan i\u00e7eri\u011finin geli\u015ftirilmesi gerekiyor. \u0130yi yanlar\u0131 da var diyorum. Zira o g\u00fcnden, yani 1980\u2019den beri revize edilmi\u015f, de\u011fi\u015ftirilmi\u015f pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fc oldu. Evet, T\u00fcrk anayasas\u0131nda bir ilerleme oldu, ama bunlar m\u00fckemmel de\u011fil tabi. Nihayetinde Bu anayasa i\u00e7in, yap\u0131lmas\u0131 gereken bir ad\u0131m daha ileriye at\u0131p, bunu tamam\u0131yla revize etmek, de\u011fi\u015ftirmektir. Ki Ancak b\u00f6yle olursa Avrupa standartlar\u0131 \u00e7izgisine girebilir.<\/p>\n

\u201cVESAYET ALTINDAK\u0130 DEMOKRAS\u0130\u201d<\/p>\n

*12 Eyl\u00fcl anayasas\u0131na yap\u0131lan en b\u00fcy\u00fck ele\u015ftiri, bu anayasan\u0131n vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 koruyaca\u011f\u0131na, tam tersine devleti vatanda\u015fa kar\u015f\u0131 koruma g\u00f6revini \u00fcstlenmi\u015f olmas\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n

-Genellikle tersi oluyor ama T\u00fcrkiye\u2019de \u00f6yle oldu. Dedi\u011finiz do\u011fru. Zira T\u00fcrkiye\u2019deki anayasa, devletin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6yle yorumluyor ki, sonu\u00e7ta vatanda\u015f\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiliyor. Asl\u0131nda bu bir yorum meselesidir de. Zira T\u00fcrkiye\u2019deki mevcut anayasada insan haklar\u0131 beyannamesinde yer alan b\u00fct\u00fcn \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, haklar var. Burada bir problem yok. Ama anayasada bu haklar\u0131 k\u0131s\u0131tlayan o kadar \u00e7ok yasa ve madde var ki! Bu ise devleti koruma ad\u0131na vatanda\u015f\u0131n temel \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini k\u0131s\u0131tl\u0131yor. Halbuki yap\u0131lmas\u0131 gereken devleti de\u011fil, vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 himaye etmek ve korumakt\u0131r. \u0130\u015fte bu sebeptendir ki, T\u00fcrkiye\u2019deki demokrasiyi, \u2018vesayet alt\u0131ndaki demokrasi\u2019 olarak de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n

*Niye vesayet diyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

-Askerin vesayetinde, y\u00fcksek b\u00fcrokrasinin vesayetinde ve de y\u00fcksek yarg\u0131n\u0131n da vesayetindedir. Yap\u0131lan de\u011fi\u015fimler askeri yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, mahkemelerinin yetkisini azaltt\u0131, yine son de\u011fi\u015fimler ile birlikte y\u00fcksek yarg\u0131da da de\u011fi\u015fimler oldu. \u0130\u015fte biz de bu \u00e7er\u00e7evede i\u015fbirli\u011fi i\u00e7indeyiz, bu kapsamda, Adalet Bakan\u0131 Sadullah Ergin, Ekim 2010\u2019da Venedik\u2019e geldi g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck. Yap\u0131lan de\u011fi\u015fimler ve bunlar\u0131n uygulanmas\u0131 konusunda konu\u015ftuk. Bu nedenle \u015fu an itibar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, iyi bir i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde oldu\u011fumuzu belirtmek istiyorum. Tabi \u00fcmit ederim T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n hizmetinde, demokratik yeni bir anayasa i\u00e7inde birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131z.<\/p>\n

\u201cANAYASADA K\u00dcRTLERE DE YER VER\u0130LMEL\u0130\u201d<\/p>\n

*Siz de \u2018T\u00fcrk halk\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131 kulland\u0131n\u0131z. Bu belirli \u00e7evrelerce neredeyse genelle\u015ftirilmi\u015f bir tan\u0131m. K\u00fcrtler kendisini bu tan\u0131m i\u00e7inde g\u00f6rm\u00fcyorlar. Nas\u0131l bir anayasa yap\u0131lmal\u0131 ki herkes kendisini i\u00e7inde g\u00f6rebilsin? Hi\u00e7 bir etnik tan\u0131ma g\u00f6nderme yapmayan bir anayasa nas\u0131l yap\u0131l\u0131r?<\/strong><\/p>\n

-Daha \u00f6nce vatanda\u015flardan s\u00f6z ettim ama tabi\u00ee ki az\u0131nl\u0131klar da var. San\u0131r\u0131m bu bir komplekstir. Tabi belki de bu kompleksi olu\u015fturan, bi\u00e7imlendiren husus, hem ge\u00e7mi\u015f, hem de mevcut durumdur. Zira K\u00fcrt az\u0131nl\u0131\u011f\u0131n sorunlar\u0131 var. Ben \u0130talyan\u0131m. \u0130talya anayasas\u0131ndan s\u00f6z edince \u2018\u0130talyan anayasas\u0131\u2019 diyorum. Tabi ki her anayasan\u0131n kendi i\u00e7inde var olan b\u00fct\u00fcn farkl\u0131l\u0131klar\u0131, az\u0131nl\u0131klar\u0131 kabullenmesi, yer vermesi ve kapsamas\u0131 gerekiyor. Dolay\u0131s\u0131yla, yeni yap\u0131lacak anayasan\u0131n K\u00fcrtlere yer vermesi ve kapsamas\u0131n\u0131 umut ediyorum. Bu da ancak T\u00fcrkiye\u2019nin devleti ile olur. K\u00fcrt az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmeli. Siz etnik olarak T\u00fcrk de\u011filsiniz bu do\u011fru, ama bu safhay\u0131 a\u015fmak gerekiyor art\u0131k. Nas\u0131l ki T\u00fcrkler kendilerini T\u00fcrk his ediyorlar ise sizin de kendinizi K\u00fcrt hissetme hakk\u0131n\u0131z olmal\u0131. Sonu\u00e7ta siz kendinizi ayn\u0131 toplum i\u00e7inde iki karde\u015f olarak his etmelisiniz. Az\u0131nl\u0131klar\u0131n bir hassasiyeti var ve bunun dikkate al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n

\u201cD\u00dcNYA YERELLE\u015eMEYE G\u0130D\u0130YOR\u201d<\/p>\n

*Yeni anayasada az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 nas\u0131l ele al\u0131nmal\u0131, \u00f6rne\u011fin \u2018T\u00fcrkl\u00fck\u2019 yerine \u2018T\u00fcrkiye vatanda\u015f\u0131\u2019 kavram\u0131 olamaz m\u0131?<\/strong><\/p>\n

-Evet, \u00f6yle yapmal\u0131y\u0131z ki s\u00f6z konusu bu hassasiyetlere sayg\u0131 g\u00f6stermemiz laz\u0131m. Yeni yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen anayasada, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131n\u0131n da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerek. Devletin daha adem-i merkezi, daha yerelle\u015fmesini \u00f6n g\u00f6ren bir de\u011fi\u015fim olmal\u0131 ki, az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131 ya\u015fam bulabilsin. Evet, bu mevcut anayasada eksik olan hatta olmayan bir y\u00f6n. \u015eunun bilinmesi gerekiyor; e\u011filim olarak gerek Avrupa\u2019da gerek ise d\u00fcnyada merkezden yerelle\u015fmeye do\u011fru bir y\u00f6nelme var art\u0131k. Kimileri buna b\u00f6lgeselle\u015fme diyor, kimileri buna federal \u00fclkeler diyor.<\/p>\n

*T\u00fcrkiye\u2019de durum nedir?<\/strong><\/p>\n

-T\u00fcrkiye\u2019de durumun \u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. T\u00fcrkiye federal bir devlet olmaya mecbur da de\u011fil tabi. Ama yerel ve b\u00f6lgesel idarelere \u00f6zerklik, otonomi vermesi \u00f6nemli. Bu art\u0131k bir modernitenin e\u011filimi ve gere\u011fidir. Hatta demokrasinin e\u011filimidir bu. Yeni anayasa yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, T\u00fcrk parlamentosunun i\u015fin bu y\u00f6n\u00fcne daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem vermesi gerek. Ki verece\u011fini de \u00fcmit ederim. Art\u0131, bu t\u00fcr konular\u0131n k\u00fclt\u00fcrel boyutu da \u00f6nemli. Art\u0131k bunlar\u0131 farkl\u0131 bir \u015fekilde telafi etmenin zaman\u0131d\u0131r diyorum. Art\u0131k i\u015fi T\u00fcrk-K\u00fcrt meselesi olarak de\u011fil, ayn\u0131 topraklarda ya\u015fayanlar olarak, birbirimize sayg\u0131 ve sevgi i\u00e7inde, kendi farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131z ile ortak ya\u015fam sahas\u0131n\u0131 geli\u015ftirme olarak g\u00f6rmeliyiz. Kendi toplumunuza ait, ama ayn\u0131 devlet i\u00e7inde birlikte ya\u015fama ko\u015fullar\u0131n\u0131 bulmak durumundas\u0131n\u0131z. Evet ayn\u0131 devlet i\u00e7inde ama desantralize olmu\u015f yani yerelle\u015fmi\u015f bir devlette.<\/p>\n

\u201cB\u0130RLE\u015eT\u0130REN ANAYASAYA \u0130HT\u0130YA\u00c7 VAR\u201d<\/p>\n

*Anayasadaki de\u011fi\u015ftirilmesi dahi \u00f6nerilemez denilen maddeler var. Bu maddeler, devletin dili, milleti, bayra\u011f\u0131 gibi konularda tekli\u011fi esas al\u0131yor. Ki bu de\u011fi\u015fikli\u011fin bile \u00f6nerilemeyece\u011fi vurgusu yap\u0131l\u0131yor\u2026<\/strong><\/p>\n

-Avrupa\u2019da b\u00f6ylesi maddelerle de\u011fi\u015ftirilmesi engellenmi\u015f olan ba\u015fka \u00fclkeler var. Bu maddelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, maddelerin kendisi k\u00f6t\u00fc de\u011fildir. Zira s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fim bu maddelerin amac\u0131 laikli\u011fi muhafaza etmek i\u00e7indir. Ama gel gelelim kamuoyunda bazen bu konu \u00f6yle ele al\u0131nm\u0131\u015f ki, sanki de\u011fi\u015fimi \u00f6nerirsen laiklik yok edilmi\u015f olacak gibi bir alg\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015f. \u0130\u015fte burada as\u0131l meselenin \u00f6z\u00fc, yorum meselesidir diyorum. E\u011fer siz yorumunuzu demokratik bir mant\u0131k ile yaparsan\u0131z, bu maddeler kendilerini muhafaza edebilirler. Ama ama\u00e7 uzla\u015f\u0131 yoluyla farkl\u0131l\u0131klara yer vermek ise yani geli\u015fkin bir ad\u0131m atmak ise de\u011fi\u015ftirilmesi neden olmas\u0131n ki? T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan ge\u00e7mi\u015f tecr\u00fcbelerden derslerin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerek. \u00d6rne\u011fin, siyasi partileri yasaklayan maddelerin ortak uzla\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, iptalini isteyen paket ge\u00e7memi\u015fti. Sorun muhalefettin buna hemfikir olmamas\u0131yd\u0131. Sonu\u00e7 itibar\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin art\u0131k birle\u015ftiren bir anayasaya ihtiyac\u0131 var, b\u00f6lende\u011fil. Tabi bunun i\u00e7in de ortak ak\u0131l ve uzla\u015f\u0131 gerekiyor. Ama her partinin her hassasiyetin farkl\u0131 bir anaysa maddesi haz\u0131rlamas\u0131 fikrine pek s\u0131cak bakm\u0131yorum.<\/p>\n

\u201cHER KES\u0130MDEN TEMS\u0130LC\u0130LER YER ALMALI\u201d<\/p>\n

*Neden s\u0131cak bakm\u0131yorsunuz? Peki nas\u0131l bir y\u00f6ntem?<\/strong><\/p>\n

-\u00c7\u00fcnk\u00fc bu bizi bitimsiz bir zamana yay\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrebilir. Bu olursa sonra ortak paydalar\u0131 bulmakta zorlanabiliriz. Bunun yerine herkesimden temsilcilerin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131, yani muhalefetin az\u0131nl\u0131klar\u0131n, velhas\u0131l farkl\u0131 e\u011filim ve hassasiyetlerin b\u00fcnyesinde yer ald\u0131\u011f\u0131, -ki bunun ad\u0131 komisyon olabilir-, bunlar herkesin hassasiyetlerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak, ortak bir uzla\u015f\u0131 metni haz\u0131rlayabilirler. Do\u011frusu ben bu y\u00f6ntemi daha makul g\u00f6r\u00fcyorum. Yani ilk ba\u015fta birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilecek ama farkl\u0131l\u0131klardan olu\u015fan bir olu\u015fum. Tabi burada yetkililerin de, muhalefetin de, az\u0131nl\u0131k temsilcilerinin de iyi niyetlerini sergilemeleri gerekiyor. Yap\u0131c\u0131 ve pozitif bir yakla\u015f\u0131m olmal\u0131 ki, birlikte bir ilerleme sa\u011flanabilinsin. \u00d6yle bir metnin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekiyor ki, bu s\u00fcrece m\u00fcdahil olmu\u015f b\u00fct\u00fcn kesimlerin, m\u00fcmk\u00fcn mertebe en geni\u015f \u015fekliyle memnun ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 laz\u0131m. M\u00fcmk\u00fcn mertebe hi\u00e7 kimsenin bu yeni anayasa haz\u0131rlama s\u00fcrecinin d\u0131\u015far\u0131s\u0131nda tutulmamas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmeli.<\/p>\n

*Burada k\u00f6r bir d\u00fc\u011f\u00fcm var. \u2018Demokraside \u00e7o\u011funluk ne derse o olur\u2019 deniliyor. B\u00f6ylece az\u0131nl\u0131klar yine inkar edilmi\u015f oluyor\u2026 <\/strong><\/p>\n

-Bu bir noktaya kadar do\u011fru. Ama e\u011fer hele bu konu bir anayasal de\u011fi\u015fim ise azami uzla\u015f\u0131ya var\u0131lmas\u0131 gerekiyor ki, yap\u0131lan de\u011fi\u015fimi en geni\u015f kesimler yani herkes sahiplenebilsin. Tabi bir b\u00fct\u00fcnen sahiplenmek, hemfikir olmak sa\u011flanamayabilir. Ama azami bir uyum sa\u011flanmas\u0131 zaruridir. Yeter ki herkes iyi niyetini ortaya koysun. B\u00f6ylece memnuniyet verici bir uzla\u015f\u0131ya var\u0131l\u0131r. Ben geni\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131 \u00f6nemle vurguluyorum zira bu kat\u0131l\u0131m yap\u0131c\u0131 olursa \u00e7ok de\u011ferli olur.<\/p>\n

*Etnik yap\u0131lardan bahsedilmeden modern bir anayasa yap\u0131lamaz m\u0131? Anayasada sadece cumhuriyete veya vatanda\u015fl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 tarafs\u0131z-n\u00f6tr bir aidiyet tan\u0131m\u0131 olamaz m\u0131?<\/strong><\/p>\n

-Evet bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasada illa etnik k\u00f6kenlerden s\u00f6z etmek bir gereklilik de\u011fildir. Ama anayasalar\u0131n bir \u00fclkede var olan etnik ve dini az\u0131nl\u0131klar\u0131n haklar\u0131n\u0131 garanti edecek cevheri i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 gerek. \u0130\u015fte onun i\u00e7indir ki bizim Avrupa Konseyi\u2019nde az\u0131nl\u0131klar\u0131 koruma s\u00f6zle\u015fmemiz var. Haz\u0131rlanacak olan yeni anayasa sadece T\u00fcrkler i\u00e7in olmamal\u0131. Ya da sadece K\u00fcrtler i\u00e7in olmamal\u0131. Bu anayasan\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan di\u011fer farkl\u0131 hassasiyetleri ve farkl\u0131 etnik k\u00f6kenleri de hesaba katmas\u0131 ve bunlar\u0131 anayasada yans\u0131tmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

*\u0130ktidara geldi\u011finde Ba\u015fbakan Erdo\u011fan da \u2018T\u00fcrk vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u2019 kavram\u0131 yerine \u2018T\u00fcrkiyelilik vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u2019 kavram\u0131n\u0131 kullanmaya a\u015flad\u0131. Ama bunun gere\u011fini yapmad\u0131.<\/strong><\/p>\n

-Evet, bu \u00f6nemli bir husustur. Ve bunun en iyi \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in de \u015fimdiden aray\u0131\u015flara gidilmesi ve herkesi kapsayacak en uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bulunmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

\u201cB\u00d6LGELERE YETK\u0130 VER\u0130LMEL\u0130\u201d<\/p>\n

*Eski parlamenterler meclisi ba\u015fkan\u0131n\u0131n deyimi ile T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6lgelerin ad\u0131 var, ama idari olarak i\u00e7i bo\u015f\u2026 <\/strong><\/p>\n

-T\u00fcrkiye\u2019deki merkezi yap\u0131, ya da merkez ka\u00e7, daha \u00e7ok ilkeldir. T\u00fcrkiye \u00e7ok merkezi bir devlettir ve yerel ve b\u00f6lgesel y\u00f6netimlere fazla yer yoktur. Tabi bu \u015fu an \u00f6yledir ve de\u011fi\u015febilir. Evet, T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6lgeler var ama yetkileri yok. Dolay\u0131s\u0131yla bu b\u00f6lgelere idari otonomi i\u00e7in yetki vermek gerekiyor. Sonu\u00e7ta Bu yetki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 belediyelere, di\u011fer yerle\u015fim birimlerine de yaymak laz\u0131m. Bu e\u011filim epeydir Avrupa\u2019da yayg\u0131nla\u015ft\u0131 ve halen de ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Siz Fransa\u2019y\u0131 \u00f6rnek verdiniz, do\u011fru, Fransa merkezi bir yap\u0131ya sahip, ama b\u00f6lgesel ve yerel yetkiler sahas\u0131nda pek \u00e7ok ilerleme kaydetti ve etmeye de devam ediyor.<\/p>\n

*\u0130talya da bu duruma dahil mi? <\/strong><\/p>\n

-Evet, \u00f6rnek olarak \u0130talya\u2019y\u0131 da g\u00f6sterebiliriz. \u0130talya bir b\u00f6lgeler \u00fclkesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6lgelerin art\u0131k pek \u00e7ok yetkileri var. Hatta kimi siyasi partiler \u0130talya\u2019da tam federal bir yap\u0131 istemekteler ve er ge\u00e7 var\u0131lacak bir hedeftir bu. \u015eunu s\u00f6ylemek istiyorum, bu t\u00fcr geli\u015fmeler, er ya da ge\u00e7 olur. Hedefe ad\u0131m ad\u0131m ilerlemek gerek. Ben T\u00fcrkiye\u2019deki yerel y\u00f6netimlerin ilkel olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledim. Zira daha fazla yetkiye sahip olmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyoruz, i\u015fte bunun yeni anayasada yer almas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

*Farkl\u0131 kimlikler ve dillerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc yeni anayasada m\u0131 yer almal\u0131, yoksa yasalar kendi ba\u015f\u0131na bunu \u00e7\u00f6zebilir mi? <\/strong><\/p>\n

-Bu bir metot sorunudur. Kimi anayasalar var ki genel ve belirli bir \u00e7er\u00e7eveyi kapsarlar, kimi anayasalar ise daha teknik ve yasasal bir i\u00e7eri\u011fe sahipler. Bu y\u00f6ntemlerden birinden biri se\u00e7ilebilir. Burada \u00f6nemli olan garantiler vermektir. \u00d6ce bu haklar garantisini anayasal \u00e7er\u00e7eve baz\u0131nda arars\u0131n. Daha sonra ise daha \u00f6zg\u00fcn ve detaya inen bir yasalar b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne indirgersin.<\/p>\n

*Yeni anayasan\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in en uygun y\u00f6ntem hangisidir; referandum mu, parlamento mu?<\/strong><\/p>\n

-Bu de\u011fi\u015febilir. G\u00f6recelidir. Bunun anayasal de\u011fi\u015fimleri nas\u0131l \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bi\u00e7imlerini bilmek gerekiyor. Anayasay\u0131 haz\u0131rlama yetkisine sahip bir organ gerekiyor. Hatta \u015fu an ki haz\u0131rl\u0131klardan daha \u00f6nce de T\u00fcrkiye\u2019de yeni bir anayasan\u0131n maddelerini haz\u0131rlamak ile g\u00f6revli teknik bir komisyon icra edilmi\u015fti. S\u00f6z konusu bu komisyonunun ba\u015fkan\u0131 ise T\u00fcrkiye\u2019nin Venedik Komisyonu \u00fcyesi olan Prof. Ergun \u00d6zbudun\u2019nun kedisiydi. Bana bizatihi aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re iyi bir \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015flard\u0131. Prof. \u00d6zbudun\u2019nun kendisi iyi bir anayasac\u0131, iyi bir demokrat ve iyi bir Avrupal\u0131 olarak de\u011ferlendiriyorum. Malesef bu yaz\u0131l\u0131 metin parlamentodan ge\u00e7medi. Nedeniyse muhalefetin itiraz edi\u015fi ve iktidar\u0131n bunu ge\u00e7irmesi i\u00e7in gerekli \u00e7o\u011funlu\u011fun olmamas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

*Ya da h\u00fck\u00fcmetin niyeti ve istemi yoktu, diyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

-Bu kan\u0131da de\u011filim ben. Bu komisyonu kuran, bu projeyi haz\u0131rlatan bu h\u00fck\u00fcmetin bizatihi kendisiydi. H\u00fck\u00fcmet parlamentoda yeteri \u00e7o\u011funlu\u011fu bulamayaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplayarak bundan vazge\u00e7mi\u015fti. Yoksa kendisi komisyon atay\u0131p o komisyonu dikkate almamazl\u0131k yapm\u0131\u015f olamaz herhalde. Yine anayasa referandumundaki pakette daha \u00f6nce geni\u015fti ve bu daralt\u0131ld\u0131. Zira parlamentoda yeteri destek bulunamad\u0131\u011f\u0131ndan bu daralt\u0131ld\u0131. Yine \u00e7ok \u00f6nemli olan ve yeni anayasan\u0131n da \u00e7\u00f6zmesi gereken siyasi partiler kanunu da ge\u00e7medi. Bu da muhalefetin itirazlar\u0131na tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ge\u00e7emedi. Ki bunun kesinlikle \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 gerekir. Zira bu anahtar bir konumdad\u0131r ve siz hep eski yoldan y\u00fcr\u00fcyerek \u00e7ok yeni yola varamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

*\u0130lgili ki\u015filere ve y\u00f6neticilere \u00f6neriniz nedir? <\/strong><\/p>\n

-\u2018Devleti vatanda\u015fa kar\u015f\u0131 koruyan\u2019 bir mant\u0131k ile kesinlikle olumlu sonu\u00e7 al\u0131nmaz. \u00d6nce bu yakla\u015f\u0131m\u0131n de\u011fi\u015fmesi gerekiyor. Bunun de\u011fi\u015fmesi sorunu, sadece k\u00fclt\u00fcrel yada mantalite sorunu de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda yaz\u0131l\u0131 yasal metinler sorunudur da. \u0130lk ba\u015fta \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri k\u0131s\u0131tlayan b\u00fct\u00fcn engelleyici maddelerin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, eski metinlerden ay\u0131klanmas\u0131 gerekiyor. \u00d6rne\u011fin, T\u00fcrkiye\u2019deki bas\u0131n yasas\u0131na \u015f\u00f6yle bir bakarsan\u0131z standartlar\u0131na uygundur. Ama devam\u0131nda bir bak\u0131yorsunuz, T\u00fcrkiye pek \u00e7ok defa A\u0130HM\u2019de mahkum olmu\u015f ve oluyor. Peki neden kaynaklan\u0131yor bu? \u0130\u015fte bu k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bir mant\u0131k ve yakla\u015f\u0131m ile yorumlanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. S\u00f6zde devletin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde g\u00f6ren bir mant\u0131\u011fa dayan\u0131yor bu. Vatanda\u015f kendisine hizmet eden bir devlete k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmaz.<\/p>\n

http:\/\/www.firatnews.com\/index.php?rupel=nuce&nuceID=63877<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

H\u00fcseyin Elmal\u0131-ANF Venedik Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Giani Bouquiccio, T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut anayasas\u0131n\u0131n tamamen revize edilmesi Avrupa standartlar\u0131 \u00e7izgisine girebilece\u011fini s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye\u2019deki anayasan\u0131n, vatanda\u015f\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiledi\u011fine i\u015faret eden Bouquiccio, \u201cYap\u0131lmas\u0131 gereken vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 himaye etmek ve korumakt\u0131r\u201d diyor. Gerek Avrupa\u2019da, gerek ise d\u00fcnyada merkezden yerelle\u015fmeye do\u011fru bir y\u00f6nelme oldu\u011funu da belirten Bouquiccio, \u201cT\u00fcrkiye federal […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14],"tags":[],"class_list":["post-15834","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-haberler"],"yoast_head":"\nVenedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Venedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"H\u00fcseyin Elmal\u0131-ANF Venedik Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Giani Bouquiccio, T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut anayasas\u0131n\u0131n tamamen revize edilmesi Avrupa standartlar\u0131 \u00e7izgisine girebilece\u011fini s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye\u2019deki anayasan\u0131n, vatanda\u015f\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiledi\u011fine i\u015faret eden Bouquiccio, \u201cYap\u0131lmas\u0131 gereken vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 himaye etmek ve korumakt\u0131r\u201d diyor. Gerek Avrupa\u2019da, gerek ise d\u00fcnyada merkezden yerelle\u015fmeye do\u011fru bir y\u00f6nelme oldu\u011funu da belirten Bouquiccio, \u201cT\u00fcrkiye federal […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-06-12T07:40:11+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/\",\"name\":\"Venedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"datePublished\":\"2012-06-12T07:40:11+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Venedik Komisyonu’ndan Anayasa perspektifleri\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Venedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Venedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"H\u00fcseyin Elmal\u0131-ANF Venedik Komisyonu Ba\u015fkan\u0131 Giani Bouquiccio, T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut anayasas\u0131n\u0131n tamamen revize edilmesi Avrupa standartlar\u0131 \u00e7izgisine girebilece\u011fini s\u00f6yledi. T\u00fcrkiye\u2019deki anayasan\u0131n, vatanda\u015f\u0131n taleplerine kar\u015f\u0131 bir duru\u015f sergiledi\u011fine i\u015faret eden Bouquiccio, \u201cYap\u0131lmas\u0131 gereken vatanda\u015f\u0131 devlete kar\u015f\u0131 himaye etmek ve korumakt\u0131r\u201d diyor. Gerek Avrupa\u2019da, gerek ise d\u00fcnyada merkezden yerelle\u015fmeye do\u011fru bir y\u00f6nelme oldu\u011funu da belirten Bouquiccio, \u201cT\u00fcrkiye federal […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2012-06-12T07:40:11+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"15 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/","name":"Venedik Komisyonu'ndan Anayasa perspektifleri - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"datePublished":"2012-06-12T07:40:11+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/06\/12\/15834\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Venedik Komisyonu’ndan Anayasa perspektifleri"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15834","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15834"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15834\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}