{"id":14134,"date":"2012-04-13T03:53:16","date_gmt":"2012-04-13T08:53:16","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=14134"},"modified":"2012-04-13T03:53:16","modified_gmt":"2012-04-13T08:53:16","slug":"mustafa-kemal-ve-ermeni-meselesine-dair-nacizane-bir-katki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/13\/mustafa-kemal-ve-ermeni-meselesine-dair-nacizane-bir-katki\/","title":{"rendered":"Mustafa Kemal ve Ermeni Meselesi\u2019ne Dair Na\u00e7izane Bir Katk\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Sait \u00c7etino\u011flu<\/strong><\/p>\n

Mustafa Kemal\u2019in Ermeni Meselesi <\/strong><\/em>\u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015flerini, muhaliflerinin d\u00fczmece \u0130zmir ve Ankara yarg\u0131lamalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda Times\u2019te 1926\u2019da yay\u0131nlanan m\u00fclakat\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmelerine ve burada kulland\u0131\u011f\u0131 arg\u00fcmanlara \u2013fezahat- dayand\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu m\u00fclakat\u0131n yan\u0131nda Mustafa Kemal\u2019in ayr\u0131ca \u00e7ok bilinen Adana konu\u015fmas\u0131nda da Ermenilerin bu co\u011frafyada bir hakk\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7izilir. K\u00fcrt egemenlerine yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplarda da Ermeni meselesine de\u011finerek bu egemenleri Ermenilerin geri d\u00f6nece\u011fi korkusunu i\u015fleyerek milliyet\u00e7i hareketin yan\u0131na \u00e7ekmeyi ba\u015far\u0131r.<\/p>\n

M. Kemal asker k\u00f6kenli ittihat\u00e7\u0131 gelenekten gelen politikac\u0131d\u0131r. De\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131rken bu husus g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Politikac\u0131 ve\u00e7hesi unutulmamal\u0131d\u0131r. M. Kemal iyi bir politikac\u0131d\u0131r. Ve s\u00f6zleri bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n

Biz bu yaz\u0131m\u0131zda M. Kemal\u2019in askerlikle ili\u015fkisinin kesilmedi\u011fi bir d\u00f6nemindeki T\u00fcrkiyeli okurlar taraf\u0131ndan bilinmeyen bir d\u00f6nemindeki konu\u015fmas\u0131na ve de\u011ferlendirmesini aktaran\u00a0 Klaus Kreiser\u2019in Atat\u00fcrk Eine B\u0131ographie adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131ndaki bir periyoda odaklanaca\u011f\u0131z. \u00d6zellikle vurgulamam\u0131z gerekir ki Kreiser\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 \u00f6z\u00fcnde M. Kemal\u2019e yaz\u0131lm\u0131\u015f bir g\u00fczellemedir ve arg\u00fcmanlar\u0131 da g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Bu bak\u0131mdan Kreiser\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na dikkat edilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyiz.<\/p>\n

\u00a0Y\u0131l 1917 ve M. Kemal \u015fehzade Vahdettin\u2019in yurt d\u0131\u015f\u0131 gezilerine \u00f6zel yaveri olarak e\u015flik etmektedir. Burada s\u00f6z\u00fc uzatmadan Kreiser\u2019e b\u0131rak\u0131yoruz ki Kreiser\u2019in s\u00f6zleri ba\u015fkaca yorum yapmam\u0131z\u0131 gerektirmeyecek kadar a\u00e7\u0131k oldu\u011fu kadar Mustafa Kemal\u2019in s\u00f6zleri de son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r. Vahdettin ile seyahatinin Strassbuog aya\u011f\u0131ndaki yemekte M. Kemal Alman valiyi paylarken, \u0130ttihat ve Terakki\u2019nin Ermeniler ile ilgili s\u0131radan d\u00fc\u015f\u00fcncelerini payla\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u201cGezinin \u00f6teki etab\u0131\u00a0 Strassburg’ta o zaman vali olan Nikolaus von Dallwitz”le\u00a0 s\u00fcrd\u00fc.-Ki Dallwitz sonralar\u0131 Prusya i\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 oldu-\u00a0 Mustafa Kemal’le\u00a0 Dallwitz aras\u0131nda sofra sohbetinde konu Ermeni Sorununa geldi .- Mustafa\u00a0 Kemal yanl\u0131\u015f olarak Dallwitzi askeri vali sanm\u0131\u015f-<\/p>\n

M Kemal 1926 de bu sohbeti \u015f\u00f6yle \u00f6zetliyor.<\/p>\n

\u2018Alman Vali bana Ermenilerin iyi niyetli insanlar oldu\u011funu ve T\u00fcrklerin Ermenilere kar\u015f\u0131 epey k\u00f6t\u00fc sald\u0131r\u0131lar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemeye yeltendi. \u00c7ok\u00a0 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Y\u00fcksek bir valinin -ki ben misafiri idim- ve biz savas m\u00fcttefiki idik. –\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 B\u00fct\u00fcn ciddiyetiyle bana gelece\u011fin T\u00fcrk y\u00f6neticisine b\u00f6yle bir \u015feyi sormas\u0131 \u00e7ok garipti.<\/p>\n

Ben dedim ki evvela ben sizden \u015funu \u00f6grenmek istiyorum: siz neden Ermenilerin lehine bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kap\u0131l\u0131yorsunuz, tarihin bilinmiyen bir zamaninda millet oldu\u011funu iddia ederek\u00a0 ve bu milletin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispata kalk\u0131\u015fanlara b\u00f6ylece d\u00fcnyay\u0131 kand\u0131rarak T\u00fcrkiye’ye zarar vererek maddi ve manevi her t\u00fcrl\u00fc deste\u011fi veren bir sava\u015f m\u00fcttefikinizin deste\u011fini riske sokuyorsunuz.<\/p>\n

Ben anlad\u0131m ki bizden pek haberi yoktu.<\/p>\n

Bu konu\u015fmada kendimi tutamad\u0131m.Ve alayc\u0131 bir tonla konusmaya devam ettim. Bu kadar kurban vermemize ra\u011fmen T\u00fcrkiye topraklar\u0131nda bir Ermeni milletinin olabilecegini\u00a0 d\u00fcs\u00fcnmesini garip buldum.Bunun \u00fczerine Dalwittz cevab\u0131nda s\u00f6ylediklerinin sadece duydu\u011fu \u015feyler oldu\u011funu, kendisinin bir iddida da bulunmaktan uzak oldu\u011funu s\u00f6yledi. Bende kendimi tutup yumu\u015fatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Konuyu bitirmek icin: – Ben buraya Ermeni meselesini konu\u015fmak icin de\u011fil, m\u00fcttefikimiz Alman ordusunun durumunu \u00f6\u011frenmeye geldik. Ve biz bu m\u00fcttefikimizi destekliyoruz. Bunu \u00f6\u011frendi\u011fimde \u00fclkeme geri d\u00f6nece\u011fim.’<\/p>\n

Mustafa Kemal 1926’de\u00a0 Ermeni sorununda g\u00f6r\u00fc\u015flerini sans\u00fcrliyebilirdi ama yapmad\u0131. T\u00fcrk kamuoyu icin bu bilgiler\u00a0 katliam ve tehcirin bitmesinden bir yil sonra cahil Alman\u0131n haddini bildirmi\u015f olmak yeterli olabilirdi.<\/p>\n

Fakat kendisi\u00a0 yabanci elciliklerde de okunan HAK\u0130M\u0130YET-I M\u0130LL\u0130YE\u00a0 gazetesinde yay\u0131nlanmas\u0131nda bir beis g\u00f6rmedi .<\/p>\n

Ger\u00e7ekten de fransizca metin\u00a0\u00a0 k\u0131sa bir zaman sonra\u00a0 uzman dergi\u00a0 REVUE DU MONDE MUSULMAN\u2018da (M\u00dcSL\u00dcMAN D\u00dcNYA DERG\u0130S\u0130) yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n

Mustafa Kemalin g\u00f6r\u00fcs\u00fc korkun\u00e7 bir basitlikteydi .\u2018 Ermeniler uzun y\u00fczyillar boyunca birsey yapmayip ulus insa hakk\u0131n\u0131 kaybettiler.TEHC\u0130R EMR\u0130 VE NET\u0130CELER\u0130\u00a0 \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 BURDA SUSUYOR . -Sonra da sustu- Insan tabii zor d\u00fcs\u00fcn\u00fcyor 1917 aral\u0131k\u2018\u0131nda resmi g\u00f6r\u00fc\u015f olan Ruslarla i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in tehcir edildiler<\/em> g\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemeyi ihmal etti\u011fini . Ancak bu tip me\u015fru g\u00f6sterme\u00a0 j\u00f6n t\u00fcrklerin ka\u00e7\u0131\u015f\u0131 ve savas sonrasinda Ermeni yarg\u0131lamalar\u0131ndan dolayi\u00a0 izah\u0131 biraz zor olurdu onun icin susuyor. Zaten Ruslar \u00e7ekildikten sonra , art\u0131k bir g\u00fcvenlik rizikosu te\u015fkil etmiyen Ermenilerin evlerine d\u00f6nmelerine\u00a0 izin verilmesine karsi \u00e7\u0131k\u0131lmayabilirdi. Mustafa Kemal 1917 de\u00a0 a\u00e7\u0131k\u00e7a Ermenilerin \u201aTAR\u0130HS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130N\u0130 kendi tezi yapm\u0131\u015f\u00a0 bu y\u00fczden devletleri olmamas\u0131 gerekti\u011fini savunmustur .Onun\u00a0\u00a0 \u2018ERMEN\u0130 ULUSUNUN\u2018 varl\u0131\u011f\u0131 konusunda g\u00f6r\u00fcsleri a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yledir :<\/p>\n

\u2018Uzak bir tarihte\u00a0 hat\u0131rlanmayan devirlerde Ermenilerin devleti olmu\u015f olsa bile\u00a0\u00a0 bu arzuyu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ger\u00e7ekli\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir g\u00fcn\u00fcm\u00fczle de iliskisi yoktur.\u2018<\/p>\n

Bu analiz\u00a0 Starassburgtaki sofra konusmasinda a\u00e7\u0131k\u00e7a belli oluyor .Ge\u00e7 Osmanli\u00a0 ve modern T\u00fcrk milliyetcileri kendilerine devlet hakk\u0131 g\u00f6r\u00fcp bu hakk\u0131n eski ve me\u015fru oldu\u011funu fakat Ermeniler gibi sonra ulusal ajitasyon yapan k\u00fcrt gibi halklar\u0131n b\u00f6yle bir hakk\u0131 olmayacag\u0131n\u0131 savunur. Romantik, konsept ,\u00a0 devlet \u00f6ncesi \u2018ULUSLA\u015fMA\u2019gibi b\u00f6yle d\u00fcs\u00fcncelere burada yer yoktur .<\/p>\n

Bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc daha da vazih hale getirmek icin\u00a0 mart 1919 da toplanan ERZURUM KONGRES\u0130NDE \u015eARK V\u0130LAYETLER\u0130NiN M\u00dcDAFFAY\u0130 HUKUK CEM\u0130YET\u0130N\u0130N B\u0130LD\u0130R\u0130S\u0130\u00a0 Z\u0130KRED\u0130LEB\u0130L\u0130N\u0130R:<\/p>\n

\u2018Bu topraklar\u0131n ger\u00e7ek sahiplerinin kim oldu\u011funu\u00a0 \u00e7ifte minare ve t\u00fcrbeler\u00a0 a\u00e7\u0131k bir dille, gelecekte hakem olacaklara\u00a0 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir dille belirtmektedir . Ermeni iddialarina gelince\u00a0 Ermeni toprak a\u011falar\u0131na dayanmakta\u00a0 ki bunlar bir k\u00fclt\u00fcr ve medeniyet yaratamam\u0131\u015flard\u0131r .Ve geriye bir An\u0131t b\u0131rakmam\u0131\u015flard\u0131r .\u00a0 Tarihin karanl\u0131k devirlerinde\u00a0 bir ulus seviyesine ulasmam\u0131\u015f dolayisiyle bu iddialar bir hi\u00e7tir.\u2018<\/p>\n

Mustafa Kemal bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc s\u00fcphesiz paylasm\u0131\u015ft\u0131r. Her ne kadar Ermenilerin bir s\u00fcr\u00fc an\u0131t b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildigi halde Bu an\u0131tlar\u0131n tahribi\u00a0\u00a0 do\u011fu vilayetlerinin\u00a0 sahipli\u011finin\u00a0 tart\u0131\u015fmas\u0131z oldu\u011funun ispati i\u00e7in gerekliydi . Strassburg sofra konusmas\u0131n\u0131n son s\u00f6zleri sevdigi bir konu ile bitiriyor \u2018ALMAN ORDUSUNUN\u00a0 ZAAFLARI VE KOMUTANLARININ\u00a0 YETERS\u0130ZL\u0130\u011e\u0130\u2018.*<\/p>\n

Kriser\u2019in aktarmalar\u0131na kar\u015f\u0131 herhangi\u00a0 herhangi bir yoruma gerek duymuyoruz. Zaten gerek de b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n