{"id":14090,"date":"2012-04-12T03:04:53","date_gmt":"2012-04-12T08:04:53","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=14090"},"modified":"2012-04-12T03:04:53","modified_gmt":"2012-04-12T08:04:53","slug":"taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/","title":{"rendered":"Taner Ak\u00e7am: ‘Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk’"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>[Sesonline] \u00d6ZEL- \u201cE\u011fer \u0130ngilizler Mustafa Kemal\u2019in ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6neriyi kabul etseydi, yani bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o d\u00f6nemin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul etseydi ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak T\u00fcrklerden Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lu olanlar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 isteseydi biz bug\u00fcn, Almanlar Naziler \u00fczerine nas\u0131l konu\u015fuyorsa \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00fczerine \u00f6yle konu\u015fuyor olacakt\u0131k.\u201d \u201cSol gelenekten gelen insanlar\u0131n mahkemelerde yapt\u0131klar\u0131 savunmalar\u0131 hepimiz hat\u0131rl\u0131yoruzdur. \u2018Biz ikinci kuvayi milliyeciyiz\u2019 derlerdi. ‘Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n kuvayi milliyecileri devrimi yeteri kadar yapamad\u0131lar, bizler onlar\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden devam edece\u011fiz\u2019 denirdi. Yani, Kuvay-\u0131 Milliyecilik bizim sol kimli\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131 say\u0131l\u0131rd\u0131. Oysa o kimli\u011fin i\u00e7erisinde ciddi bir bi\u00e7imde bu su\u00e7a bula\u015fm\u0131\u015f olanlar var.\u201d \u201cT\u00fcrkiye solu da 1915 \u00fczerine konu\u015fma tarz\u0131n\u0131 kendisiyle y\u00fczle\u015ferek yapmak, kendi i\u00e7indeki bu ittihat\u00e7\u0131 ekipten kalanlar\u0131n kimler oldu\u011funa bakarak bir hesapla\u015fma ya\u015famak zorundad\u0131r. Tarihle y\u00fczle\u015fmek, siyasetimizin merkezine oturmak ve siyasetimizin merkezi olmak zorundad\u0131r…\u201d [Taner Ak\u00e7am Sesonline.net\u2019e konu\u015ftu. Arife K\u00f6se\u2019nin g\u00fcndem yaratacak r\u00f6portaj\u0131…]<\/em><\/strong>
\nNEDEN TANER AK\u00c7AM?<\/strong>
\n\u2018Onlar\u0131\u2019 yok saymak, bu devleti var etmenin ko\u015fullar\u0131ndan birisi oldu. Sadece varl\u0131klar\u0131n\u0131 inkar etmekle kalmad\u0131k, s\u00fcrerek, canl\u0131 canl\u0131 yakarak, denizde bo\u011farak ger\u00e7ekten yok ettik. Sonra yok etti\u011fimizi de yok sayd\u0131k. Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk. Ama hi\u00e7bir \u015fey biz yok say\u0131nca yok olmuyor tabii ki\u2026 Ermeniler var, bu topraklarda ya\u015fad\u0131lar ve hala ya\u015famaya devam ediyorlar. \u2018A\u00e7\u0131l\u0131m\u2019 ad\u0131 alt\u0131nda bug\u00fcne kadar inkar ettiklerimizi kabul eder gibi yapt\u0131k, sonra birden kendimize gelip Ba\u015fbakan\u0131n a\u011fz\u0131ndan onlar\u0131 s\u00fcrmekle tehdit ettik. Hep birlikte yeniden 95 y\u0131l \u00f6ncesini, tehciri, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve bug\u00fcne kadar gelen tart\u0131\u015fmalar\u0131 hat\u0131rlad\u0131k. Art\u0131k cin \u015fi\u015feden \u00e7\u0131kt\u0131. Art\u0131k konu\u015fulmayanlar konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131. Ta ki bu sorun k\u00f6k\u00fcnden \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcnceye kadar da konu\u015fmaya devam edece\u011fiz belli ki. Sorular\u0131m\u0131z\u0131 soraca\u011f\u0131z; \u0130ttihat ve Terakki Ermenilere bilerek soyk\u0131r\u0131m uygulad\u0131 m\u0131? Bu soyk\u0131r\u0131m\u0131n belgeleri var m\u0131? Mustafa Kemal Ermenileri \u00f6ld\u00fcrenlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu? T\u00fcrkiye devleti 1915\u2019de ya\u015fanalar\u0131 telafi etmek i\u00e7in ne yapmal\u0131d\u0131r? Tarihle kim nas\u0131l y\u00fczle\u015fecek? Bu sorular\u0131, Ermeni sorunu konusundaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131nan ABD’deki Clark \u00dcniversitesi<\/strong> \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, Taner Ak\u00e7am<\/strong> ile konu\u015ftuk.
\n* * *<\/strong>
\n\u00bb AR\u0130FE K\u00d6SE: Ba\u015fbakan Erdo\u011fan \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, T\u00fcrkiye\u2019de ka\u00e7ak \u00e7al\u0131\u015fan 100 bin Ermeni\u2019yi s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edebilece\u011fini s\u00f6yledi. Siz Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu s\u00f6zlerini nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? Ermeniler yeni bir tehcirle mi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya?<\/strong>
\nTANER AK\u00c7AM:<\/strong>\u00a0 Ben Erdo\u011fan\u2019\u0131n s\u00f6zlerini ilk duydu\u011fumda \u2018Hah\u2019 dedim, \u2018\u015fimdi Avrupa \u00fcyesi olmay\u0131 tam olarak hak ettik\u2019. Bunu \u015faka de\u011fil, ciddi s\u00f6yl\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc Avrupa, kendi b\u00fcnyesindeki ka\u00e7ak g\u00f6\u00e7men i\u015f\u00e7ileri kovmak \u00fczerinden siyaset yapan partilerle dolu. Ben 15 y\u0131l Almanya\u2019da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in biliyorum, beni kovmak isteyen bol miktarda Alman milliyet\u00e7isi, muhafazak\u00e2r partisi, sa\u011fc\u0131s\u0131 vard\u0131. T\u00fcrkiye de benzeri kulvara girdi, b\u00fcnyesinde ka\u00e7ak av\u0131na \u00e7\u0131kacak ve buldu\u011funu kovacak. Asl\u0131nda \u201cka\u00e7ak i\u015f\u00e7iler\u201d modern toplumlar\u0131n bir problemidir. Geli\u015fmi\u015f end\u00fcstri \u00fclkeleri daima i\u015fg\u00fcc\u00fc \u00e7ekerler. Ve insanlar, s\u0131n\u0131rlar\u0131na duvarlar da \u00f6rseniz, etraf\u0131na b\u00fcy\u00fck engeller de koysan\u0131z bu t\u00fcr \u00fclkelere girmenin yoluna bakarlar. Bu \u00fclkeler, fakir insanlar i\u00e7in ekonomik imk\u00e2n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ka\u00e7ak i\u015f\u00e7i \u00e7ekerler ve kovmakla bu problemi \u00e7\u00f6zemezsiniz. Kap\u0131dan kovsa pencereden girerler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu normal oland\u0131r, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir sorunudur. Burada iki ciddi sorun oldu\u011funu g\u00f6rmek gerek. Birincisi, \u2018ka\u00e7ak i\u015fg\u00fcc\u00fc\u2019 sorununu b\u00f6yle \u2018asar\u0131m, keserim, kovar\u0131m\u2019 ile \u00e7\u00f6zmeye kalkarsan\u0131z, o toplumdaki i\u011fren\u00e7 \u0131rk\u00e7\u0131 ve milliyet\u00e7i e\u011filimleri k\u00f6r\u00fcklersiniz. \u0130nsanlar\u0131 \u2018ka\u00e7ak i\u015f\u00e7i d\u00fc\u015fman\u0131\u2019 olmaya ve oradan da bu i\u015f\u00e7iler hangi ulus gurubundansa onlardan nefret etmeye kanalize edersiniz. Erdo\u011fan Almanya\u2019daki T\u00fcrk ve M\u00fcsl\u00fcman d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u00f6klerinden habersiz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130kincisi, T\u00fcrkiye \u00f6zelinde \u00e7ok ciddi bir problem daha var. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin seceresi k\u00f6t\u00fc. \u00c7ok k\u00f6t\u00fc, \u015faibeli, \u00fczerinde konu\u015fulmam\u0131\u015f bir ge\u00e7mi\u015f \u00fczerinden bunlar s\u00f6yleniyor. Daha aylar \u00f6nce Erdo\u011fan, bu memleketten H\u0131ristiyanlar\u0131n kovulmas\u0131n\u0131n fa\u015fist bir zihniyetin \u00fcr\u00fcn\u00fc<\/strong> oldu\u011funu ilan etmi\u015fti.<\/p>\n

\u015eimdi bu zihniyeti bile kabul etmemi\u015f bir \u00fclke e\u011fer \u2018ben, bendeki H\u0131ristiyanlar\u0131, ka\u00e7ak i\u015f\u00e7ileri kovaca\u011f\u0131m diyorsa, bunun, herkesin akl\u0131na tehciri ve imhay\u0131 getirmesine \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131n. Daha sonra toparlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 konuyu ama, toparlayabilece\u011fini zannetmiyorum. Eline y\u00fcz\u00fcne bula\u015ft\u0131racak.
\nBen Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu konuda ne s\u00f6yledi\u011fini \u00e7ok bilerek konu\u015ftu\u011funu zannetmiyorum. A\u011fz\u0131ndan ka\u00e7an Milliyet\u00e7i bir tepki diye yorumlamak taraftar\u0131y\u0131m. Bizim M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131m\u0131z \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnmeden konu\u015ftuklar\u0131 zaman malesef \u00e7ok milliyet\u00e7i oluyorlar. Erdo\u011fan da \u00f6yle. Ne zaman \u00f6n\u00fcnde yaz\u0131l\u0131 metin konursa ve o metne ba\u011fl\u0131 kal\u0131rsa demokrat olabiliyor. Bunun nedeni T\u00fcrk \u0130slam\u0131n\u0131n ciddi bir milliyet\u00e7i damara sahip olmas\u0131d\u0131r. Bu nedenle b\u00f6yle arada bir m\u0131zrak \u00e7uvaldan \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu da onlardan birisi oldu. Herhalde zamanla toparlamaya \u00e7al\u0131\u015facakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015f\u0131r m\u0131, onu da bilemiyorum. Bende b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlenim se\u00e7ime oynad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. Se\u00e7ime oynad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de \u2018milliyet\u00e7i s\u00f6ylemle gidersem daha \u00e7ok oy al\u0131r\u0131m\u2019 diye hesap ediyor. Onun i\u00e7in de Ermeni meselesinde \u00a0\u015e\u00fckr\u00fc Elekda\u011f<\/strong>‘lar\u0131n, Veli K\u00fc\u00e7\u00fck<\/strong>‘lerin 95 y\u0131ld\u0131r ezberlenmi\u015f laflar\u0131n\u0131 tekrar ediyor. Bunun, kendisine geri d\u00f6nece\u011fini, hem de k\u00f6t\u00fc bir bi\u00e7imde geri d\u00f6nece\u011fini tahmin ediyorum. T\u00fcrk halk\u0131n\u0131n art\u0131k bu 95 y\u0131ll\u0131k yalanlardan b\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ger\u00e7ekten kusma noktas\u0131na geldi\u011fini, \u00e7\u0131k\u0131p delikanl\u0131 gibi dobra dobra \u2018olmu\u015f karde\u015fim b\u00f6yle \u015feyler\u2019 diyen bir insan\u0131 ba\u011fr\u0131na basaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum.
\n\u00bb Her ne kadar T\u00fcrkiye\u2019de ka\u00e7ak \u00e7al\u0131\u015fan Ermenilere y\u00f6nelik bir tehdit olsa da, Ermeni sorununun bu \u00fclkenin haf\u0131zas\u0131nda kaplad\u0131\u011f\u0131 yerden dolay\u0131, sizin de belirtti\u011finiz gibi, herkesin akl\u0131na hemen tehcir ve 1915\u2019de ya\u015fananlar geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o g\u00fcnlerde ya\u015fananlara dair anlat\u0131lanlar bu \u00fclkenin ve insanlar\u0131n\u0131n olu\u015fumunda \u00f6nemli bir yere tekab\u00fcl ediyor. Sizce Ermeni sorunu T\u00fcrk ulusal kimli\u011finin olu\u015fumunda nas\u0131l bir yere oturuyor? <\/strong><\/p>\n

\u00a0– Bunu asl\u0131nda en \u00f6zl\u00fc olarak Milli Savunma Bakan\u0131m\u0131z form\u00fcle etti ge\u00e7enlerde Avrupa\u2019da. \u2018E\u011fer biz H\u0131ristiyanlar\u0131 kovmasayd\u0131k bu T\u00fcrk devletini kuramazd\u0131k\u2019 dedi. Hakl\u0131. Benzeri s\u00f6zleri \u0130ttihat ve Terakki h\u00fck\u00fcmetlerinde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f, Meclis ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yapm\u0131\u015f Halil Mente\u015fe de s\u00f6yledi. Onun Malta\u2019da yazd\u0131\u011f\u0131 bir mektubunda \u2018e\u011fer memleketimizden Ermenileri ve Rumlar\u0131 s\u00fcrmeseydik biz bu devleti kuramazd\u0131k\u2019 bab\u0131nda s\u00f6zleri vard\u0131r. Benzer s\u00f6zler, \u00e7ok daha a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde 1920 y\u0131l\u0131nda Ankara B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde Hasan Fehmi Bey taraf\u0131ndan s\u00f6ylendi. \u201cTehcir yap\u0131lmadan \u00f6nce bize katil denece\u011fini biliyorduk\u201d der ve sorar, \u201cNeden kendimize katil denmesini g\u00f6ze ald\u0131k?\u201d<\/strong> Cevab\u0131n\u0131 da kendisi verir, \u201ccan\u0131m\u0131zdan \u00e7ok sevdi\u011fimiz vatan\u0131n selameti i\u00e7in bu i\u015fleri yapmak zorundayd\u0131k\u201d. O s\u0131rada \u00e7ok daha cesaretliler ve \u201cne var yani, yapt\u0131ksa yapt\u0131k\u201d havas\u0131nda konu\u015fabiliyorlard\u0131. \u0130\u015fin \u00f6zeti \u015fudur ki, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin var olu\u015f temellerinden birisi de 1915 Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131d\u0131r. Cumhuriyetimizin kurucu kadrolar\u0131n\u0131n \u00f6nemsiz olmayan bir k\u0131sm\u0131 ya do\u011frudan katliama kat\u0131lm\u0131\u015f, ya da katliamdan zengin olmu\u015ftur.<\/p>\n

Her ulus, kendisini kuran bir tak\u0131m ulusal kahramanlardan olu\u015fur. Bu kahramanlarla hesapla\u015fmak, bu kahramanlar\u0131n i\u015fledikleri cinayetler varsa bunlarla y\u00fczle\u015fmek zordur. T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin kurucu kadrolar\u0131na \u00f6vg\u00fc, ulusal kimli\u011fimizin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Onlar\u0131 ele\u015ftirmek, su\u00e7lamak bir nevi kendimiz su\u00e7lamaya benzer ve bu \u00e7ok zordur. Ancak ve ancak demokratik k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7selle\u015ftirmi\u015f toplumlar yapabilirler bu y\u00fczle\u015fmeyi.
\nT\u00fcrkiye\u2019nin bu zorlu\u011fu, onun solunun da zorlu\u011fudur ayn\u0131 zamanda. Biliyorsunuz, bizim sol gelene\u011fimiz de<\/strong>, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kurtulu\u015f sava\u015f\u0131na yedi d\u00fcvele kar\u015f\u0131 verilmi\u015f anti-emperyalist bir sava\u015f olarak bakar. Onun i\u00e7in de kurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten kadrolar\u0131n bizim i\u00e7in ayr\u0131 \u00f6zel ve \u00f6nemli bir yeri vard\u0131r. <\/em><\/strong><\/p>\n

Sol gelenekten gelen insanlar\u0131n mahkemelerde yapt\u0131klar\u0131 savunmalar\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum. \u2018Biz ikinci kuvayi milliyeciyiz\u2019<\/strong> diyorlard\u0131. \u201cKurtulu\u015f Sava\u015f\u0131n\u0131n kuvayi milliyecileri devrimleri yeteri kadar yapamad\u0131lar, biz devrimlere onlar\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 yerden devam edece\u011fiz\u201d diyorlard\u0131. Biliyorsunuz, 1968 ku\u015fa\u011f\u0131<\/strong> kendisini Kuvay-\u0131 Milliye ile tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Yani, Kuvay-\u0131 Milliyecilik, bizim sol kimli\u011fimizin de bir par\u00e7as\u0131d\u0131r olmu\u015ftur. Oysa o grubun i\u00e7erisinde ciddi bir bi\u00e7imde bu su\u00e7a bula\u015fm\u0131\u015f olanlar var<\/strong>. \u015eimdi burada eklemek isterim, ben t\u00fcm bir ku\u015fa\u011f\u0131, arzusu yabanc\u0131 boyunduru\u011fundan ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015famak olan insanlar\u0131 su\u00e7lamak anlam\u0131nda s\u00f6ylemiyorum bunlar\u0131. Ama T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019nin kurucu kadrolar\u0131 i\u00e7erisinde ciddi bi\u00e7imde 1915 soyk\u0131r\u0131m\u0131na kat\u0131lm\u0131\u015f, ondan zengin olmu\u015f insanlar<\/strong> vard\u0131r ve konu\u015fma zorlu\u011fumuz buradan kaynaklan\u0131yor.<\/p>\n

\u00bb Bir yaz\u0131n\u0131zda, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Osmanl\u0131\u2019n\u0131n yenilmesinin ard\u0131ndan iki soruyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlardan birincisinin Osmanl\u0131 devletinin toprak ve egemenlik hakk\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131 sorusu, di\u011ferinin ise \u0130ttihat ve Terakkinin kendi vatanda\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi cinayetler sorunu oldu\u011funu ve bu ikinci sorunun unutturuldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. Bu konuyu biraz a\u00e7abilir misiniz l\u00fctfen? <\/strong><\/p>\n

– 1918 ile birlikte Osmanl\u0131 sava\u015ftan yenik \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra Paris\u2019te bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri ba\u015flad\u0131. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, Osmanl\u0131larla ilgili iki merkezi soru vard\u0131. Birinci soru, Osmanl\u0131 devletinin toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc korunacak m\u0131yd\u0131? Bu konuda iki farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f vard\u0131: Birincisi<\/strong>, T\u00fcrk milliyet\u00e7i hareketi ve hatta \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetince de savunulan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Buna g\u00f6re, Osmanl\u0131\u2019dan kalan, hen\u00fcz i\u015fgal edilmemi\u015f topraklara dokunulmamal\u0131yd\u0131. 1918 Mondros Ate\u015fkes Anla\u015fmas\u0131 ile birlikte s\u0131n\u0131rlar nerede \u00e7izilmi\u015fse, bu s\u0131n\u0131rlar Osmanl\u0131 devletinin, O zaman T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devleti diye bir fikir yoktu, yeni s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak tan\u0131nmal\u0131yd\u0131. Daha sonra bizim Misak-\u0131 Milli diye savundu\u011fumuz politika idi ve bu konuda \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmeti ile Ankara h\u00fck\u00fcmeti aras\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar yoktu. \u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015f ise, kazanan galip devletlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc idi. Onlar Anadolu\u2019yu hem kendi aralar\u0131nda, hem de di\u011fer ulus gruplar\u0131 aras\u0131nda payla\u015ft\u0131rmak istiyorlard\u0131. Rumlar, K\u00fcrtler ve Ermeniler hepsi Anadolu topraklar\u0131 \u00fczerinde kendi devletlerini kurmak istiyordu. Yani, birinci soru<\/strong> \u015fuydu: \u00a0Osmanl\u0131\u2019dan kalan topraklar payla\u015f\u0131ls\u0131n m\u0131; e\u011fer payla\u015f\u0131lacaksa kim nereyi als\u0131n? \u0130kinci soru, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n ne olaca\u011f\u0131 idi? Bir s\u00fcr\u00fc cinayet i\u015flenmi\u015fti. \u0130ngiltere ve Fransa Amerika\u2019y\u0131 sava\u015fa sokmak i\u00e7in Osmanl\u0131lar\u0131n i\u015fledikleri bu cinayetleri kullanm\u0131\u015flar ve Osmanl\u0131 y\u00f6neticilerini cezaland\u0131racaklar\u0131n\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyaya ilan etmi\u015flerdi. Toynbee\u2019nin Mavi Kitap<\/strong>\u2019\u0131, Morgenthau\u2019nun an\u0131lar\u0131, t\u00fcm bunlar o d\u00f6nemde Amerika\u2019y\u0131 sava\u015fa sokmak i\u00e7in de yay\u0131nlanm\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcm bir sava\u015f boyunca, Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kendi tebas\u0131na kar\u015f\u0131 i\u015fledi\u011fi cinayetleri durdurmak, barbar T\u00fcrklerin cinayetlerine engel olmak motifi \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Beyrut\u2019ta ve \u015eam\u2019da Araplar as\u0131lm\u0131\u015f, Ermeniler, S\u00fcryaniler \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, Rumlar s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f vb. vb.. Paris\u2019deki soru \u015fuydu: \u0130\u015flenen bu su\u00e7lar nedeniyle Osmanl\u0131 nas\u0131l cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r? Bu su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyenlere ne yap\u0131lacak? Bu konuda da de\u011fi\u015fik fikirler vard\u0131.
\n\u00bb Nedir bu fikirler?<\/strong><\/p>\n

\u00a0 Ankara\u2019daki milliyet\u00e7i h\u00fck\u00fcmetin fikri \u015fuydu: \u2018bu cinayetler i\u015flenmi\u015ftir, cinayetleri i\u015fleyenler yarg\u0131lans\u0131n fakat bunlar \u00fc\u00e7 be\u015f ki\u015fidir, ittihat\u00e7\u0131d\u0131r; bunun d\u0131\u015f\u0131nda t\u00fcm bir T\u00fcrk milletinin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 kabul edilemez\u2019. Buna kar\u015f\u0131 \u0130ngilizler ba\u015fta olmak \u00fczere galip devletler cezaland\u0131rma sadece \u00fc\u00e7 d\u00f6rt ittihat\u00e7\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulamaz diyorlard\u0131. Daha geni\u015f bir kesimin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 istiyorlard\u0131. Bireysel cezaland\u0131rmadan daha \u00f6nemli olarak, ayr\u0131ca, T\u00fcrklerin ulus olarak cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da istiyorlard\u0131. Bu ulus olarak cezaland\u0131rma da, Anadolu\u2019nun kalan topraklar\u0131n\u0131 di\u011fer uluslarla payla\u015fmak bi\u00e7iminde olmal\u0131yd\u0131. \u0130\u015fin p\u00fcf noktas\u0131 da buras\u0131 zaten. 1919 Nisan ay\u0131nda, \u0130stanbul Y\u00fcksek Komiseri Webb denen bir zat, Paris Bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta bu durumu a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirdi. \u201cT\u00fcrklerin iki t\u00fcrl\u00fc cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 uygun buluyorum\u201d<\/strong> dedi. Birincisi<\/strong>, bireysel olarak bu su\u00e7u i\u015flemi\u015f olanlar\u0131n yarg\u0131lanarak T\u00fcrklere bir ders verilmesidir. \u0130kincisi<\/strong> de, T\u00fcrkleri bir daha bu cinayetleri i\u015fleyemeyecek derecede k\u00fc\u00e7\u00fck bir devlet haline sokal\u0131m\u2019. Yani, Anadolu topraklar\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131, emperyalist bir politikan\u0131n gere\u011fi de\u011fil, insanl\u0131k su\u00e7u i\u015flemi\u015f T\u00fcrklerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n<\/strong> bir bi\u00e7imi olarak g\u00fcndeme getirildi ve uyguland\u0131. O zaman Ankara\u2019da Mustafa Kemal de, \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmeti de diyorlard\u0131 ki; \u2018gelin su\u00e7lular\u0131 cezaland\u0131ral\u0131m, fakat bunu Anadolu\u2019nun par\u00e7alanmas\u0131 bi\u00e7iminde yapmayal\u0131m…\u2019 Alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerek. O d\u00f6nemde herkes cinayetlerin i\u015flendi\u011fini kabul ediyor; herkes su\u00e7 i\u015flemi\u015f olanlar\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 savunuyor. Fakat Ankara ve \u0130stanbul cezaland\u0131r\u0131lman\u0131n Anadolu\u2019nun par\u00e7alanmas\u0131 bi\u00e7iminde olmas\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Ankara, bir taraftan cezaland\u0131rmay\u0131 savunurken, bir taraftan da Misak-\u0131 Milliyi korumak i\u00e7in sava\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Ve \u0130stanbul\u2019da bu s\u0131rada \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey oldu. Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan, Ermenilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi su\u00e7unu i\u015flemi\u015f \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 yarg\u0131lamak amac\u0131yla kurulmu\u015f mahkemeler, Misak-\u0131 Milliyi savunan milliyet\u00e7i hareketin \u00f6nderlerini de yarg\u0131lamaya ba\u015flad\u0131. Mustafa Kemal<\/strong> ve arkada\u015flar\u0131 g\u0131yaplar\u0131nda idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar.
\nDolay\u0131s\u0131yla 1920\u2019de iki olay i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti. Ulusal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k isteyen ve kalan topraklar \u00fczerinde Osmanl\u0131 egemenli\u011fini s\u00fcrd\u00fcrmek isteyenler ile Ermenileri \u00f6ld\u00fcrmekten su\u00e7lananlar ayn\u0131 mahkemece yarg\u0131lanmaya ba\u015flad\u0131. Ermenileri \u00f6ld\u00fcren katilleri<\/strong> yarg\u0131layan mahkeme, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k m\u00fccadelesi veren ulusal hareketin liderlerini de yarg\u0131lad\u0131. \u0130\u015fte bence ipler burada koptu. O ana kadar Ankara, 1915 su\u00e7lular\u0131n\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131, Misak-\u0131 Milli i\u00e7in gerekli ve \u00f6denmesi gereken fiyat olarak bak\u0131yordu ve destekliyordu. Ama ne zamanki, bireysel cezaland\u0131rmalara ra\u011fmen Misak-\u0131 Milli<\/strong>\u2019nin korunamayaca\u011f\u0131n\u0131 hatta kendilerinin bile yarg\u0131lanmakta oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler, Ankara tutum de\u011fi\u015ftirdi. Yani 1915\u2019i hat\u0131rlamak, su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 istemek, \u201cvatan\u0131n ve milletin par\u00e7alanmas\u0131\u201d olarak kavranmaya ba\u015fland\u0131. \u015e\u00f6yle tuhaf bir mant\u0131k olu\u015ftu: E\u011fer 1915 soyk\u0131r\u0131md\u0131r, derseniz, su\u00e7lular cezaland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r derseniz, ayn\u0131 zamanda ‘Anadolu par\u00e7alans\u0131n’ diyorsunuzdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc tarihte \u00f6yle olmu\u015ftu. Bu nedenle Arat Dink<\/strong> ve Sarkis<\/strong> abi yarg\u0131land\u0131\u011f\u0131 zaman mahkeme, \u2018soyk\u0131r\u0131m kelimesini kullanmak T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 g\u00fcndeme getirmektir\u2019, diye karar ald\u0131. \u00d6zetle, bizler 1920\u2019lerde katillerin oldu\u011funu, Ermenilere kar\u015f\u0131 bu t\u00fcr cinayetlerin i\u015flendi\u011fini a\u00e7\u0131k olarak kabul ediyorduk, fakat ne zaman ki \u0130ngiltere katillerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 Anadolu\u2019nun par\u00e7alanmas\u0131 olarak g\u00fcndeme getirdi, o zaman Anadolu hareketi bu konudaki fikrini de\u011fi\u015ftirdi. Biz de o tarihten sonra, katillerin yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131 savundu\u011fumuz unuttuk. Onun i\u00e7in benim merkezi tezim \u015fudur, \u015funu derim hep; e\u011fer \u0130ngilizler Mustafa Kemal\u2019in ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6neriyi kabul etseydi, yani bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o d\u00f6nemin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul etseydi ve buna kar\u015f\u0131l\u0131k, T\u00fcrklerden Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131nda su\u00e7lu olanlar\u0131 yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 isteseydi, biz \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00fczerine bug\u00fcn, Almanlar\u0131n Naziler \u00fczerine konu\u015ftu\u011fu gibi konu\u015fuyor olacakt\u0131k.
\nO d\u00f6nemde, Ermenilere yap\u0131lan cinayetlerin nas\u0131l k\u0131nand\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir iki \u00f6rnek vermek isterim. Atat\u00fcrk 1918\u2019de \u0130stanbul\u2019da Mimber gazetesini \u00e7\u0131kart\u0131r. Gazetenin edit\u00f6rlerinden birisidir. Mimber gazetesinde Fethi Okyar<\/strong> ile birlikte \u2018Bir milleti imha edemezsiniz beyefendiler\u2019 diyerek Ermenilerin imha edilmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131 su\u00e7lar. Ve Ermenilerden \u2018H\u0131ristiyan T\u00fcrkler\u2019 diye s\u00f6z eder. 1919 Ekim ay\u0131nda Amasya\u2019da \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmeti ile Ankara h\u00fck\u00fcmeti be\u015f tane protokol imzalarlar. Birinci protokolde \u20181915 tehcir ve taktilinden dolay\u0131 su\u00e7lu olanlar\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131 siyaseten elzemdir\u2019<\/strong>, diye karar al\u0131n\u0131r. Daha sonra Mustafa Kemal, se\u00e7imden sonra olu\u015fturulan \u0130stanbul meclisinde kendi grubunun program\u0131n\u0131 yazar, ve \u2018su\u00e7 i\u015fleyenlerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 sadece ka\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmamal\u0131d\u0131r\u2019, \u2018ibret-i \u00e2leme ders olacak bi\u00e7imde ger\u00e7ek bir cezaland\u0131rma yap\u0131lmal\u0131d\u0131r\u2019 der. 1920 Ankara Meclisinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada, 1915 katliamlar\u0131ndan \u201cutan\u0131lacak eylem\u201d olarak s\u00f6z eder… Yani, 1918\u2019den 1921\u2019lere kadar Ermenilerin kitlesel olarak imha edildi\u011fi ve bu kitlesel imhadan ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n sorumlu oldu\u011fu ve bu ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n da yarg\u0131lanmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda tam bir fikir birli\u011fi vard\u0131. A\u00e7\u0131k olarak konu\u015fuluyordu. Ne zaman ki ittihat\u00e7\u0131lar\u0131 cezaland\u0131rmak yerine, bireyleri cezaland\u0131rmak yerine, cezaland\u0131rmay\u0131 bir devletin par\u00e7alanmas\u0131 bi\u00e7iminde uygulamak istediler, biz bu meseleyi unuttuk.
\n\u00bb 1915\u2019de ya\u015fananlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ilk \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddialar\u0131n ba\u015f\u0131nda Ermenilerin yapt\u0131klar\u0131 geliyor. Bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

– Evet, T\u00fcrkiye\u2019de 1915\u2019de ne oldu diye tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda hemen efendim Ermeniler de \u015funu yapm\u0131\u015ft\u0131 bunu yapm\u0131\u015ft\u0131, denir ve Ermenilerin neler yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Bu, gereksiz ve anlams\u0131z bir tart\u0131\u015fmad\u0131r. Ermenilerin ne yapt\u0131\u011f\u0131, onlara yap\u0131lan\u0131n soyk\u0131r\u0131m olup olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir tart\u0131\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla 1915\u2019de Ermenilere yap\u0131lan\u0131n nas\u0131l tan\u0131mlanaca\u011f\u0131 konusunda tart\u0131\u015fmak isteyen herkes, ilk \u00f6nce Ermenilerin neler yapm\u0131\u015f oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bir kenara koymak zorundad\u0131r. B\u00f6yle sa\u00e7ma bir tart\u0131\u015fma olamaz. Ni\u00e7in, anlatay\u0131m. Ortada bir \u00f6l\u00fc var. \u00d6l\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131nda da birisi duruyor. Soru \u015fu<\/strong>; ‘yerdeki bu adam \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc m\u00fc’ ve ‘yan\u0131nda duran m\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc?’ Bu soruya cevap verirken ya ‘\u00f6ld\u00fcrd\u00fc’ dersiniz ya da ‘\u00f6ld\u00fcrmedi’ dersiniz. \u015eimdi bu soruya cevap verirken yerde yatan \u00f6l\u00fc adam\u0131n \u00f6lmeden \u00f6nce neler yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya ba\u015flarsan\u0131z abesle i\u015ftigal edersiniz. \u00c7\u00fcnk\u00fc soru yerde \u00f6l\u00fc yatan adam\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nce ne yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Soru, yerde yatan adam\u0131n, \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcp \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fidir. E\u011fer siz bu adam\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeden \u00f6nce ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z ancak \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor olabilirsiniz; \u2018efendim, \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinin nedeni buydu\u2019. Yani dolay\u0131s\u0131yla 95 y\u0131ld\u0131r yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z Ermeniler \u015funu yapt\u0131 bunu yapt\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir tek anlam\u0131 vard\u0131r, o da \u201cbiz Ermenilere soyk\u0131r\u0131m\u0131 niye yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlat\u0131yoruz\u201ddur. Soyk\u0131r\u0131m sorusunun cevab\u0131 \u0130ttihat ve Terakki Partisi\u2019nin Ermenileri \u00f6ld\u00fcr\u00fcp \u00f6ld\u00fcrmedi\u011fi sorusudur. Ermeniler ne yapm\u0131\u015f olursa olsun, nedeni ne olursa olsun, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00f6ld\u00fcrd\u00fc m\u00fc \u00f6ld\u00fcrmedi mi? Siz, Ermenilerin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131rsan\u0131z ancak cinayetin \u201cniye\u201d i\u015flenmi\u015f oldu\u011funu anlatm\u0131\u015f olursunuz. Bunlar belki \u201chafifletici unsur\u201d olabilir ama o kadar. Yani dolay\u0131s\u0131yla cevap verilmesi gereken soru \u015fudur: \u0130ttihat ve Terakki Partisi \u015fu veya bu nedenleri bahane olarak g\u00f6stererek 800 bin Ermeni’yi<\/strong> toptan imha edecek bir siyaseti uygulad\u0131 m\u0131 uygulamad\u0131 m\u0131?
\n\u00bb Bu soruya sizin cevab\u0131n\u0131z nedir? \u00d6rne\u011fin, Ermenilerin \u0130ttihat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan bilin\u00e7li \u015fekilde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmedi\u011fi, g\u00f6\u00e7 s\u0131ras\u0131nda yolda a\u00e7l\u0131ktan, susuzluktan, olumsuz ko\u015fullardan dolay\u0131 \u00f6ld\u00fckleri, bu nedenle, bu olaya \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 denemeyece\u011fi s\u00f6yleniyor.<\/strong><\/p>\n

– Bu konuda birinci g\u00f6r\u00fc\u015f der ki \u2018uygulad\u0131\u2019 ve bilinen ve normal g\u00f6r\u00fc\u015f odur, di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f der ki \u2018uygulamad\u0131\u2019. \u015eimdi \u2018uygulamad\u0131\u2019 diyen g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ele alal\u0131m. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, \u2018\u0130ttihat ve Terakki Partisi Ermenilerin imhas\u0131n\u0131 hedefleyen bir siyaset uygulamam\u0131\u015ft\u0131r\u2019. Peki. Ka\u00e7 \u00f6l\u00fc var? Rakamlar \u00fczerinde a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 herkes hemfikir asl\u0131nda. Palavrac\u0131lar\u0131 bir kenara b\u0131rak\u0131rsak 1919 resmi Osmanl\u0131 rakamlar\u0131na g\u00f6re 800 bin Ermeni imha edilmi\u015ftir. Dile kolay, 800 bin Ermeni imha edilmi\u015f ve bir devletin bu kadar insan\u0131n imhas\u0131ndan sorumlu oldu\u011fu a\u00e7\u0131k ve biz bu kadar korkun\u00e7 bir rakam\u0131, \u201colur b\u00f6yle \u015feyler, sava\u015f s\u0131ras\u0131nda imkans\u0131zl\u0131ktan oldu, istemiyorduk asl\u0131nda\u201d, diye a\u00e7\u0131klayaca\u011f\u0131z… G\u00fclerler adama… \u00f6yle de oluyor zaten.
\n\u015eu cevaba biraz daha yak\u0131ndan bakal\u0131m; diyelim ki 800 bin ki\u015fi \u201ca\u00e7l\u0131ktan, elveri\u015fsiz ko\u015fullardan, elde olmayan nedenlerden\u201d vs \u00f6ld\u00fc. \u0130yi ama ayn\u0131 y\u0131llarda, 1916, 1917, 1918 y\u0131llar\u0131nda Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti 1, 1,5 milyondan fazla M\u00fcsl\u00fcman g\u00f6\u00e7meni hi\u00e7bir sorun olmadan yerle\u015ftirdi. Peki, 1,5 milyon M\u00fcsl\u00fcman\u0131 hi\u00e7bir sorun olmadan yerle\u015ftiren bir h\u00fck\u00fcmet, 1 milyona yak\u0131n Ermeni\u2019nin imhas\u0131n\u0131 nas\u0131l engelleyemez? Bir de bu \u00f6l\u00fcmler birden olmuyor ki… 2 y\u0131ll\u0131k bir zaman dilimi boyunca, hafta hafta, ay ay oluyor. \u00d6l\u00fcmleri biliyordun, peki niye durdurmad\u0131n s\u00fcrg\u00fcnleri\u201d, diye sorarlar adama. Valilerden, kaymakamlardan gelen telgraflar var, \u201cefendim g\u00fcvenlik yok s\u00fcremem\u201d, diye… Emir veriyorsun, \u201cne olursa olsun s\u00fcr\u201d, diye. Yani \u00f6l\u00fcmleri g\u00f6ze al\u0131yorsun. \u201cSava\u015ft\u0131, zorunluydum\u201d mu diyeceksin, olur, b\u00f6yle diyene de katil diyorlar zaten. Mesele bu kadar basit. Yani, eyleminizin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm oldu\u011funu biliyor ve ama buna ra\u011fmen eylemenize devam ediyorsan\u0131z, su\u00e7u bilerek i\u015fliyorsunuz demektir. Soyk\u0131r\u0131m buna diyorlar zaten…
\n\u00d6nemli bir nokta daha var: Anadolu\u2019nun her bir sath\u0131ndan Ermeni s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ankara\u2019dan, Bursa\u2019dan, K\u00fctahya\u2019dan, Bolu\u2019dan, Amasya\u2019dan, Tokat\u2019tan, Samsun\u2019dan, Edirne\u2019den, Tekirda\u011f\u2019dan. Bu vilayetler \u00f6nemli. Bak\u0131n\u0131z bu vilayetlerden Ermenileri kald\u0131r\u0131yorsunuz ve nereye s\u00fcr\u00fcyorsunuz? Suriye ve Irak \u00e7\u00f6llerine. Resmi Osmanl\u0131 belgelerine g\u00f6re Suriye ve Irak zaten sava\u015f b\u00f6lgesi olarak ilan edilmi\u015ftir. Bizim resmi bir yalan\u0131m\u0131z var biliyorsunuz. \u201cErmeniler, bizi arkadan vuracaklard\u0131; vuruyorlard\u0131; bu nedenle sava\u015f b\u00f6lgelerinden, bize kar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131nlar diye kald\u0131r\u0131l\u0131p daha g\u00fcvenlikli yerlere g\u00f6nderildi\u201d, denir.<\/p>\n

\u015eimdi tekrar ediyorum vilayetleri; Bolu, Kastamonu, Ankara, Mu\u011fla, \u0130zmir, Afyon K\u00fctahya, Anadolu\u2019nun i\u00e7inden, en g\u00fcvenlikli, hi\u00e7 bir olay\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 vilayetlerden Ermenileri kald\u0131r\u0131yorsunuz ve \u0130ngilizlerle sava\u015f\u0131n y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc, do\u011frudan sava\u015f b\u00f6lgesine g\u00f6nderiyorsunuz. Ortada bir tuhafl\u0131k yok mu?
\nBir ba\u015fka nokta daha; \u201ca\u00e7l\u0131ktan \u00f6ld\u00fcler, h\u00fck\u00fcmetin istemedi\u011fi nedenlerle oldu\u201d, vs. deniyor. Ama o s\u0131rada ABD\u2019nin, Almanya\u2019n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m \u00f6nerisi red ediliyor. Resmen ba\u015fvuruyor bu devletler; istedi\u011finiz yiyecek, \u00e7ad\u0131r vb. yard\u0131m\u0131n\u0131 yapal\u0131m diyorlar, hay\u0131r deniyor. Ermenilere yard\u0131m etmek isteyen yabanc\u0131 \u00fclke mensuplar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fclmekle tehdit ediliyorlar. Yard\u0131m g\u00f6t\u00fcren T\u00fcrkler veya baz\u0131 Ermeniler tutuklan\u0131yor. Yani, her t\u00fcrl\u00fc yard\u0131m yasak… \u00c7\u00f6llerde \u00f6l\u00fcme terkediliyorlar. Ermenilerin geride b\u0131rakt\u0131klar\u0131 mallar\u0131, m\u00fclkerine el konuyor, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tek bir kuru\u015f bile \u00f6denmiyor Ermenilere… Sadece bu basit ger\u00e7ekler bile, \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n imha amac\u0131na sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeye yeter.
\n\u00bb Soyk\u0131r\u0131m olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in en \u00f6nemli noktan\u0131n kas\u0131t oldu\u011funu biliyoruz. ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n Ermenileri kasten \u00f6ld\u00fcrme niyetine sahip olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6stermeniz ve kan\u0131tlaman\u0131z gerekmez mi? Ermenilere yap\u0131lan\u0131n soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funu g\u00f6steren bir belge var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

– Olduk\u00e7a fazla belge var ortada ve bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yay\u0131nland\u0131 da… Kas\u0131t konusu \u00f6nemli. Kas\u0131t nas\u0131l ispat edilir? Daha \u00e7ok iki t\u00fcrl\u00fc kaynak kullan\u0131l\u0131r uluslar aras\u0131 hukukta. Birincisi<\/strong>, \u201cbu grubun imha edilmesine karar verilmi\u015ftir\u201d, t\u00fcr\u00fcnden emirlerin, yaz\u0131l\u0131 belgelerin olmas\u0131 gerekir. Cinayeti i\u015fleyenler enayi de\u011fil. B\u0131rakm\u0131yorlar b\u00f6yle emirler geride. Hitler\u2019in bile<\/strong> b\u00f6yle bir emri yok. \u2018Yahudileri toptan imha edin\u2019 diye yaz\u0131l\u0131 bir emir vermedi. \u0130kincisi<\/strong>, \u201chate speech\u201d denilen, kurban grupla ilgili yap\u0131lm\u0131\u015f d\u00fc\u015fmanl\u0131k ve nefret ta\u015f\u0131yan konu\u015fmalar.<\/p>\n

Yani, Ermenilerin veya Yahudilerin ba\u015f\u0131n\u0131za bela oldu\u011fu, ortadan kald\u0131r\u0131lmalar\u0131 gerekti\u011fi, imha edilmeleri gerekti\u011fine ili\u015fkin yaz\u0131lar ve konu\u015fmalar\u0131 varsa bunlar da kan\u0131t olarak kullan\u0131labilir. Hitler\u2019in me\u015fhur 1939 parti kongresinde yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma bir \u00f6rnektir. Bu t\u00fcr belgeleri her zaman bulmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O zaman uluslararas\u0131 hukuk ciddi bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Kast\u0131 nas\u0131l ispat edece\u011fiz?
\n1985 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler’de konuyla ilgili \u00e7al\u0131\u015fan bir alt komisyon, Whitaker Raporu<\/strong> denen bir raporu kabul etti.<\/p>\n

Bu raporda, kast\u0131n ispat\u0131 konusunda bir yenilik g\u00fcndeme geldi. 19. y\u00fczy\u0131l \u0130ngiliz Ceza Hukuku\u2019nun \u00f6nemli bir kural\u0131n\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesinden ibarettir yenilik asl\u0131nda. Buna, \u201cbilin\u00e7li ihmalkarl\u0131k\u201d deniyor. Yani, do\u011frudan imha kast\u0131n\u0131z olmasa bile, eyleminizin sonucunda imha oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyor ama \u00f6nlem alm\u0131yorsan\u0131z, \u201cbilin\u00e7li ihmalkarl\u0131k\u201d yap\u0131yor say\u0131l\u0131yorsunuz ve bu da imha kast\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterli say\u0131l\u0131yor. Ruanda ve Yugoslavya Ceza Hukuku mahkemelerinde bu hukuk kural\u0131na uygun olarak soyk\u0131r\u0131m cezalar\u0131 verildi. Tekrar edersem: E\u011fer do\u011frudan kast\u0131 g\u00f6steren bir belge bulunam\u0131yorsa ve hatta egemen grubun imhaya ili\u015fkin bir kast\u0131 yoksa bile, e\u011fer eylemi sonucu insanlar \u00f6l\u00fcyor, bu insanlar\u0131n \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc biliniyorsa ve bu \u00f6l\u00fcmleri durdurma y\u00f6n\u00fcnde herhangi bir giri\u015fimde bulunulmuyorsa kas\u0131t ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f say\u0131l\u0131r.
\nBizimkiler 1915 y\u0131l\u0131 Nisan sonu May\u0131s ba\u015f\u0131 ile birlikte Ermenileri s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131lar. 1915 May\u0131s\u2019\u0131ndan 1916 sonuna kadar Anadolu\u2019dan y\u00fczlerce ve binlerce Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmekte oldu\u011funa dair haber kendilerine geliyordu ve bunu engellemek i\u00e7in hi\u00e7bir tedbir almad\u0131lar. Bu bile soyk\u0131r\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye niyetli olduklar\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6stermeye yeter. Burada bir \u015fey daha ekleyebilirim. Osmanl\u0131 ar\u015fivinde hi\u00e7bir bi\u00e7imde b\u00f6lgelerden merkeze gelmi\u015f belgeler yoktur. Tekrar edeyim, her hangi bir validen, kaymakamdan, Ermenilerin s\u00fcr\u00fclmeleri ile ilgili \u0130stanbul\u2019a \u00e7ekilmi\u015f telgraflar, belgeler yok ar\u015fivde. Ni\u00e7in bu iki y\u0131l boyunca Anadolu\u2019dan \u0130stanbul\u2019a gelen hi\u00e7bir belge bize bildirilmiyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc muhtemel bu \u00f6l\u00fcm haberleri bildiriliyordu. \u0130ki tane somut \u00f6rnek verebilirim. Bir tane belge var yay\u0131nlanm\u0131\u015f 1915 Temmuz\u2019unda. Almanlar\u0131n zoruyla Talat Pa\u015fa<\/strong> Diyarbak\u0131r Valisi Re\u015fit\u2019e yollar telgraf\u0131. Telgrafta der ki Talat, \u2018duydu\u011fumuza g\u00f6re, insanlar\u0131 Diyarbak\u0131r\u2019\u0131n i\u00e7inde \u00f6ld\u00fcr\u00fcyormu\u015fsunuz, hem de hi\u00e7 ay\u0131r\u0131m yapmadan t\u00fcm H\u0131ristiyanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyormu\u015fsunuz. Oysa biz bu \u2018inzibati tedbirleri\u2019 sadece Ermeniler i\u00e7in ald\u0131k. Bunu b\u00fct\u00fcn H\u0131ristiyanlar\u0131 kapsayacak \u015fekilde uygulaman\u0131z yanl\u0131\u015f. Bana durum hakk\u0131nda bilgi verin\u2019 diyor. \u00a0\u00a0\u015eimdi, orada cinayet oldu\u011fu belli. Ben bunu T\u00fcrkiye\u2019de katliam\u0131n \u00f6nemli bir belgesi ve h\u00fck\u00fcmet\u00e7e bilindi\u011fini g\u00f6steren bir belge olarak kulland\u0131\u011f\u0131m zaman Halaco\u011flu<\/strong> ve ekibi, \u2018efendim bak\u0131n i\u015fte g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, Talat cinayetleri durdurun diyor\u2019 dediler. Birincisi, Talat belgede cinayetleri \u2018durdurun\u2019 demiyor, \u2018durumu bildirin\u2019<\/strong> diyor. \u0130kincisi, \u0130ki bin insan Vali taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse ne yapars\u0131n\u0131z? Soru\u015fturma a\u00e7ars\u0131n\u0131z \u00f6yle de\u011fil mi? Ortada a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir soru\u015fturma yok. Bitmedi. Son kitab\u0131mda yay\u0131nlad\u0131m, Diyarbak\u0131r polis ve jandarmas\u0131na Ermenileri s\u00fcrmekte g\u00f6sterdikleri ba\u015far\u0131l\u0131 eylemlerden dolay\u0131 \u00fcst\u00fcn hizmet madalyalar\u0131 veriliyor ve maa\u015flar\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131yor. Yukarda ad\u0131 ge\u00e7en, \u015fehir i\u00e7indeki \u00f6ld\u00fcrmelerden sonra yap\u0131l\u0131yor bu i\u015f.
\nAyn\u0131 \u015fey Bo\u011fazl\u0131yan kaymakam\u0131<\/strong> Kemal i\u00e7in ge\u00e7erli. Bo\u011fazlayan Mevkii kumandan\u0131 Mustafa Bey, \u0130stanbul\u2019a, Kaymakam Kemal\u2019in, 3610 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sorumlu oldu\u011funa dair bir telgraf \u00e7ekiyor. Sonu\u00e7ta ne olur? Bo\u011fazl\u0131yan kaymakam\u0131 terfi ettiriliyor. Yani dolay\u0131s\u0131yla ittihat\u00e7\u0131lar\u0131n bilin\u00e7li bir politika izledi\u011fi bellidir.
\nBu basit \u00f6rneklerin d\u0131\u015f\u0131nda, kitaplar\u0131mda ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131m<\/strong> onlarca belge vard\u0131r. Bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u0130stanbul\u2019daki yarg\u0131lamalarda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Bahattin \u015eakir\u2019in bir telgraf\u0131 vard\u0131r, \u2018sizin oradakileri imha ettiniz mi, yoksa imha edilmek \u00fczere s\u00fcrd\u00fcn\u00fcz m\u00fc? Bize acele bildirin\u2019 der mesela. \u0130stanbul\u2019daki \u0130ttihat ve Terakki yarg\u0131lamalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, bunun gibi do\u011frudan imhaya ili\u015fkin onlarca belge g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00d6rne\u011fin Kayseri askerlik komutan\u0131n\u2019dan \u00e7ekilen bir telgrafta, \u2018tehcir, imha manas\u0131ndad\u0131r\u2019 ifadesini a\u00e7\u0131k\u00e7a kulland\u0131. Bo\u011fazl\u0131yan Kaymakam\u0131 Kemal<\/strong>, ifadesinde kendisine Ermenilerin imha edilmesine ili\u015fkin \u00f6l\u00fcm emri geldi\u011fini aktar\u0131r. Ankara Valisi Mazhar, Yozgat Mutasarr\u0131f\u0131 Cemal, mahkemelere verdikleri yaz\u0131l\u0131, s\u00f6zl\u00fc ifadelerde \u0130ttihat ve Terakki Parti sekreterlerinin kendilerine gizli imha emri getirdiklerini s\u00f6ylediler. Yine 1918 Kas\u0131m ay\u0131nda Meclis-i Mebusan\u2019daki g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde, h\u00fck\u00fcmet \u00fcyesi olan Re\u015fit Akif Pa\u015fa konu\u015fmas\u0131nda; \u201ch\u00fck\u00fcmette \u00e7ok az g\u00f6rev ald\u0131m. O s\u0131rada D\u00e2hiliye Nezareti evrak\u0131 aras\u0131nda g\u00f6rd\u00fcm. Tehcir emrine paralel olarak b\u00f6lgelere imha emri de yollam\u0131\u015f.\u201d Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6lgelere imha emri yolland\u0131\u011f\u0131na dair de elimizde yeteri kadar kan\u0131t var.
\n\u00bb Peki bu soyk\u0131r\u0131m nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fiyor, nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor Ermeniler?<\/strong><\/p>\n

– Ermeniler d\u00f6rt ayr\u0131 metod kullan\u0131larak imha edilmi\u015flerdir. Birincisi<\/strong>, Karadeniz b\u00f6lgesinde, Trabzon ve Samsun\u2019da kay\u0131klara bindirilerek denize bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015flar ve denizde bo\u011fulmu\u015flard\u0131r. Bunu 1918\u2019in Kas\u0131m ay\u0131nda \u0130stanbul g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde Trabzon mebusu Haf\u0131z Mehmet Bey<\/strong> s\u00f6ylemi\u015ftir. ‘Bafra kaymakam\u0131 bu i\u015fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u2019 der. Nisan ve May\u0131s aylar\u0131nda \u0130stanbul\u2019da g\u00f6r\u00fclen 1919 Trabzon davas\u0131nda \u015fahitler bu denizde bo\u011fulmay\u0131 kendi ifadeleriyle de anlat\u0131rlar. \u0130kincisi<\/strong>, s\u00fcrg\u00fcne bile yollanmadan, bulunduklar\u0131 yerlerde imha edilirler. \u00d6zellikle Mu\u015f ve Bitlis b\u00f6lgesinde, \u00e7o\u011fu evlerinde, kiliselerde canl\u0131 canl\u0131 yak\u0131l\u0131rlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/strong>, belli yerlere Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa<\/strong> birlikleri taraf\u0131ndan imha edilirler. Kemah Bo\u011faz\u0131 gibi… Buralara konvoylar halinde getirilirler ve sonra \u00fczerlerine Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa birlikleri sald\u0131r\u0131r ve o \u015fekilde imha edilirler. E\u011fer Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa birlikleri yeterli de\u011filse K\u00fcrt a\u015firetleri ile anla\u015farak Ermeniler bu a\u015firetlere teslim edilir. Bunlar devlet ile anla\u015fma i\u00e7inde olan K\u00fcrt a\u015firetleridir. En son \u00f6ld\u00fcrme metodu da \u00e7\u00f6le s\u00fcr\u00fcp yiyecek vermemektir. Osmanl\u0131 h\u00fck\u00fcmeti gerek Almanlar\u0131n gerek Amerikal\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 her t\u00fcrl\u00fc yiyecek yard\u0131m\u0131n\u0131 reddeder. Ermenilere yiyecek da\u011f\u0131tan misyonerler tutuklanma ve \u00f6ld\u00fcr\u00fclme ile tehdit edilirler. Ve Ermenilerin \u00e7\u00f6lde a\u00e7l\u0131\u011fa, \u00f6l\u00fcme terk edilirler. Sonu\u00e7ta bizim kendi rakamlar\u0131m\u0131za g\u00f6re 800 bin insan<\/strong> toptan imha edilmi\u015ftir.
\n\u00bb Sizce k\u0131sa d\u00f6nemde herhangi bir T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin soyk\u0131r\u0131m\u0131 tan\u0131ma ihtimali var m\u0131d\u0131r? <\/strong><\/p>\n

– Ba\u015fka hi\u00e7bir \u00e7aresi yok. Ad\u0131na soyk\u0131r\u0131m demez, ba\u015fka bir\u015fey der. Ama b\u00fcy\u00fck bir cinayet oldu\u011fu, b\u00fcy\u00fck bir ay\u0131p oldu\u011fu kabul edilmek zorunda. Ama bu be\u015f y\u0131l sonra olur, on y\u0131l sonra olur, yirmi y\u0131l sonra olur, elli y\u0131l sonra olur, bilemem. T\u00fcrkiye bu cinayetin \u00fczerini \u00f6rterek ya\u015fayamaz. Bu, T\u00fcrkiye\u2019nin ay\u0131b\u0131d\u0131r. Bu ay\u0131pla, T\u00fcrkiye ne Avrupa Birli\u011fi\u2019ne \u00fcye olabilir ne de modern d\u00fcnyan\u0131n \u00fcyesi olabilir. M\u00fcsade etmezler. Biz, bug\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6z\u00fcr dileme \u00e7a\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131yoruz. Bir ara bir espri vard\u0131 \u0130ngiltere krali\u00e7esi \u00f6z\u00fcr dilemekten yoruldu diye. \u00c7\u00fcnk\u00fc kolonilere gidiyor ve oralarda b\u00fcy\u00fck cinayetler i\u015flenmi\u015f vaktiyle tabi \u0130ngilizler taraf\u0131ndan. Birinden \u00f6z\u00fcr dileyip di\u011ferine ko\u015fuyor. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye bu ay\u0131pla ya\u015fayamaz. T\u00fcrkiye, bir tencere gibiydi, D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 da kapakt\u0131, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fczerini zorla kapat\u0131yorlard\u0131. \u015eimdi bu tencere patl\u0131yor art\u0131k; T\u00fcrkiye\u2019yi d\u0131\u015f d\u00fcnyadan kapal\u0131 tutmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil art\u0131k. Her bir yerinden delindi tencere. Bu \u00e7a\u011fda, bu globalle\u015fen d\u00fcnyada, teknolojinin bu d\u00fczeyinde, T\u00fcrk insan\u0131n\u0131 yalanla, iftirayla bir yere kadar g\u00f6t\u00fcrebilirsiniz. T\u00fcrkiye\u2019de bize 95 y\u0131ld\u0131r K\u00fcrt yoktur dediler. Ben ortaokul, lisedeyken bize Fahrettin K\u0131rg\u0131zo\u011flu\u2019nun kitaplar\u0131 da\u011f\u0131t\u0131l\u0131rd\u0131 ve bu kitaplarda \u2018K\u00fcrt yoktur, K\u00fcrtler de T\u00fcrk\u2019t\u00fcr\u2019 yazard\u0131. Bunlar bilimsel kitaplard\u0131r. Dipnotlar\u0131 falan olan akademik \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131. K\u00fcrtler i\u015fte da\u011fda gezen T\u00fcrk boylar\u0131ym\u0131\u015f, kar olurmu\u015f, kar\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcrken \u2018kart kurt\u2019 edermi\u015f ayaklar\u0131, onun i\u00e7in da\u011fdaki T\u00fcrklere K\u00fcrt denmi\u015f falan. 95 y\u0131ld\u0131r \u2018K\u00fcrt yoktur\u2019<\/strong> yalan\u0131 ile milleti uyuttular. \u015eu anda da Ermeni meselesinde s\u00f6ylenen c\u00fcmle \u015fudur; \u20181915\u2019de hi\u00e7bir \u015fey olmam\u0131\u015ft\u0131r. E\u011fer bir \u015fey olmu\u015fsa da zaten ondan da Ermeniler sorumludur\u2019. Bu yalanla daha fazla gidemezler. Bu da K\u00fcrt yoktur yalan\u0131 gibi bir yaland\u0131r. T\u00fcrkiye Avrupa Birli\u011fi\u2019ne de \u00fcye olamaz. Almaz Avrupa. Yani Avrupa Birli\u011fi\u2019nin ille soyk\u0131r\u0131m\u0131 kabul edeceksin diye hukuki bir \u00f6n \u015fart\u0131 yok. Ama \u00f6nemli de\u011fil ki… Kendi tarihi ile y\u00fczle\u015fmeyi beceremeyen<\/strong> bir devlet demokrat olamam\u0131\u015f demektir. Dolay\u0131s\u0131yla demokrasiyi hayata ge\u00e7irmek istiyorsan tarihindeki ay\u0131pla da y\u00fczle\u015feceksin. Yak\u0131nda ba\u015fka guruplar da ortaya \u00e7\u0131kacak. \u00d6rne\u011fin, Dersimliler, \u201cbize yap\u0131lan da soyk\u0131r\u0131md\u0131r, tan\u0131nmas\u0131n\u0131 istiyoruz\u201d, diyecekler.
\n“ERMEN\u0130 SOYKIRIMI AVRUPA TAR\u0130H\u0130N\u0130N B\u0130R PAR\u00c7ASI”<\/strong>
\n\u00bb Peki bu konuda devletin atmas\u0131 gereken ad\u0131mlar nelerdir? Toprak ya da tazminat verilmesi gibi konularda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

\u0130lk \u00f6nce \u00f6z\u00fcr dilenecek. Olan\u0131 ille soyk\u0131r\u0131md\u0131r diye tan\u0131mlamas\u0131na gerek yok. \u201cCinayettir, \u0130nsanl\u0131k Su\u00e7udur\u201d, gibi ifadeler de yetebilir. Ama T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin \u201cbu b\u00fcy\u00fck bir ay\u0131pt\u0131r. \u00d6z\u00fcr diliyoruz\u201d<\/strong> demesi \u015fartt\u0131r. Elbette, \u201cyap\u0131lanlar\u0131n benimle, T\u00fcrkiye Cumhuriyet ile alakas\u0131 yoktur\u201d diyebilir. Kimse de \u00e7\u0131k\u0131p \u201chay\u0131r, vard\u0131r\u201d diye yakas\u0131na sar\u0131lmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukuki bir sorumluluktan \u00e7ok \u00f6nce, ahlaki bir sorumluluktur tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devleti\u2019nin ne kadar Osmanl\u0131\u2019n\u0131n devam\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131labilir olsa bile bence \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc hukuki de\u011fil, \u00f6ncelikle ahlaki bir sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Onun i\u00e7in T\u00fcrkiye, \u201cbu, benim kurulmamdan \u00f6nce olmu\u015ftur. Benimle ilgisi yoktur, ama b\u00fcy\u00fck bir cinayettir. Bu bir insanl\u0131k su\u00e7udur\u201d, diyebilir, demelidir. Bu su\u00e7tan dolay\u0131 Ermeni vatanda\u015flar\u0131m\u0131zdan ve t\u00fcm Ermenilerden \u00f6z\u00fcr dilenmelidir. Bu denmeden hi\u00e7bir ad\u0131m at\u0131lmaz. Bu ad\u0131m at\u0131ld\u0131ktan sonra \u015f\u00fcphesiz Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zararlar\u0131n telafisi ne olacak, konu\u015fulacak, tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu telafi konusunda de\u011fi\u015fik fikirler ortaya at\u0131labilir. Burada, Kars Ardahan veya Van\u2019\u0131n Ermenistan\u2019a verilmesi gibi se\u00e7eneklerin dillendirilmesi bile gereksizdir. Bunu ciddi olarak \u00f6ne s\u00fcren Ermeni de yoktur zaten. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devleti uluslar aras\u0131 hukuka g\u00f6re herhangi bir Ermenistan topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fgal etmi\u015f de\u011fildir. Soyk\u0131r\u0131m Osmanl\u0131 devleti ile onun vatanda\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki bir problemdi. Dolay\u0131s\u0131yla ortada, bizim milliyet\u00e7ilerin iddia etti\u011fi gibi bir toprak sorunu yoktur. Ama tazminat konusu a\u00e7\u0131l\u0131r. O konuya ili\u015fkin de y\u00fczlerce \u00f6neri geli\u015ftirilebilir. Ger\u00e7ekten Ermenilerin maruz kald\u0131klar\u0131 bu tarihi haks\u0131zl\u0131klar\u0131n giderilmesi gerekmektedir. Bu konuda k\u00fc\u00e7\u00fck ad\u0131mlarla ba\u015flayabilirsiniz. \u0130lk \u00f6nce Ermeni k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn, Ermeni varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Anadolu\u2019daki izleri yeniden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r. Zorunlu g\u00f6\u00e7ten kalanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131na sembolik vatanda\u015fl\u0131k hakk\u0131 geri verilebilir. Ermenistan ile sa\u011fl\u0131k, ekonomi, e\u011fitim alan\u0131nda \u00e7e\u015fitli sosyal anla\u015fmalar yap\u0131labilir. Bunlar \u00fczerine tart\u0131\u015f\u0131labilir. Ben bu konuda iki \u00f6nemli ilkeyi tekrar etmek isterim.
\nBirincisi<\/strong>, T\u00fcrkiye tazminat konular\u0131nda Avrupa\u2019y\u0131, \u0130ngiltere Fransa ve Almanya\u2019y\u0131 da masaya davet ederse iyi olur. Onlar da bu su\u00e7a bir \u015fekilde bir yerlerinden ortak olmu\u015flard\u0131r. Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 Avrupa tarihinin de bir par\u00e7as\u0131d\u0131r<\/strong>. Soyk\u0131r\u0131mda, b\u00fcy\u00fck devletlerin bu i\u015fe kar\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da rol\u00fc vard\u0131r. E\u011fer T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ekten tazminat i\u015fini \u00e7\u00f6zmesini istiyorlarsa benim \u00f6nerim<\/strong>; \u00f6rne\u011fin T\u00fcrkiye\u2019nin Amerika\u2019ya, Almanya\u2019ya veya Fransa\u2019ya \u00f6dedi\u011fi d\u0131\u015f bor\u00e7lar vard\u0131r. Bu bor\u00e7lar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Ermenistan\u2019a kanalize edilebilir. Dedi\u011fim gibi y\u00fczlerce \u00f6neri getirilebilir. \u00d6rne\u011fin, Ermenilerden Trabzon\u2019da yapt\u0131klar\u0131 ticaretten g\u00fcmr\u00fck vergisi almaktan vaz ge\u00e7ilebilir. \u0130kinci genel kural\u0131m \u015fu<\/strong>;\u00a0 tarihteki bu t\u00fcr haks\u0131zl\u0131klar\u0131n giderilmesinde daima ve daima sonu\u00e7ta verece\u011finiz \u015feyin manevi oldu\u011funu, paran\u0131n bile manevi oldu\u011funu, o kaybolan \u015feyi geri getirmeyece\u011fini bilmeniz gerekir. Bu, sembolik olarak ac\u0131y\u0131 gidermek istedi\u011finizi g\u00f6steren bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Esas olan \u015fu duygudur: Ermeniler ellerini kalplerine koyup, \u2018tamam, biz tatmin olduk karde\u015fim\u2019<\/strong> diyebilmelidir. T\u00fcrkler de, ‘evet, ben de huzurluyum; Ermenilerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderebildim\u2019<\/strong> diyebilmelidir. Yani, her iki milletin de sonu\u00e7ta vicdanlar\u0131nda bu ac\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir hisse sahip olmal\u0131d\u0131rlar. Kural budur. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrklere ve Ermenilere bu duyguyu verebilecek bir \u00e7\u00f6z\u00fcm yaratmak gerekir. Bunun yollar\u0131n\u0131 da her iki toplum birlikte tart\u0131\u015farak bulmal\u0131d\u0131r.
\n\u00bb Ermeni sorunu g\u00fcndeme geldi\u011finde en \u00e7ok \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddialardan birisi de bu konunun tarih\u00e7ilere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi. Siz bu konuda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

– Bu \u2018bu i\u015fi tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m\u2019 c\u00fcmlesi art\u0131k kabak tad\u0131 verdi. Komik bir c\u00fcmle. Bu c\u00fcmle 1991\u2019de anlaml\u0131yd\u0131. Bu c\u00fcmleyi ilk kullanan Ter Petrosyan\u2019d\u0131r. Ermenistan devletini daha yeni kurmu\u015flar. Ter Petrosyan da bir tarih\u00e7i. Tarihten de \u00e7ok emin oldu\u011fu i\u00e7in, bizimkiler \u201csoyk\u0131r\u0131m i\u015fi ne olacak\u201d diye sorduklar\u0131nda \u201cb\u0131rakal\u0131m bunu tarih\u00e7iler konu\u015fsun, gelin biz kap\u0131lar\u0131 a\u00e7al\u0131m, devlet ili\u015fkilerini normalle\u015ftirelim\u201d der. Bizimkiler anlamad\u0131lar teklifi ve red ettiler. Aradan 20 y\u0131l ge\u00e7ti, \u015fimdi \u2018bu teklif galiba iyi bir teklifmi\u015f, bu i\u015fi tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m\u2019 diyorlar. Ama bu i\u015fin art\u0131k h\u00fckm\u00fc, anlam\u0131 kalmad\u0131. \u0130kincisi, peki karde\u015fim tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m da senin \u201cas\u0131ls\u0131z Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131yla m\u00fccadele komisyonu\u201dn ne oluyor? MGK\u2019da bu i\u015fle en \u00fcst d\u00fczeyde m\u00fccadele etmek i\u00e7in bir kurumun var. Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 dahil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn bakanl\u0131klar\u0131n internet sitelerinde \u201cas\u0131ls\u0131z Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131 iddialar\u0131yla m\u00fccadele eden\u201d sayfalar\u0131 var. H\u00fck\u00fcmet olarak konuda fetva vermekten de hi\u00e7 sak\u0131nm\u0131yorsunuz. D\u0131\u015fi\u015fleri bakanl\u0131\u011f\u0131 ve diplomatlar\u0131m\u0131z neredeyse d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck tarih\u00e7ileri haline gelmi\u015f bulunuyor. Sabahtan ak\u015fama kadar tarih\u00e7ilerin ne s\u00f6ylemesi gerekti\u011fini de tarih\u00e7ilere s\u00f6ylemekten geri kalm\u0131yorsunuz. Devlet olarak her g\u00fcn bu konunun siyasetini yap\u0131yorsunuz. \u201cBenim m\u00fcsl\u00fcman\u0131ma, benim T\u00fcrk\u00fcme, analar\u0131na, dedelerine, atalar\u0131na katil diyemezsiniz\u201d diye siyaset yap\u0131yorsunuz, ondan sonra da tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m diyorsunuz. Yani tarih\u00e7iler, sizin s\u00f6yledi\u011finiz kadar s\u00f6ylerlerse onlara b\u0131rak\u0131yorsunuz. Sizin bildiklerinizin d\u0131\u015f\u0131ndakileri s\u00f6yleyen tarih\u00e7ilere hi\u00e7 bir \u015feyi b\u0131rakmamakta ise \u00e7ok kararl\u0131 duruyorsunuz.
\nBence \u201cbu meseleyi tarih\u00e7ilere b\u0131rakal\u0131m\u201d fikri art\u0131k kabak tad\u0131 vermi\u015f bir sa\u00e7mal\u0131kt\u0131r. Ortada tamamiyle siyasi bir sorun vard\u0131r ve siyasetin bunu \u00e7\u00f6zmesi gerekir. Zaten \u015fu a\u015famada konu\u015fulan her konu do\u011frudan siyasetle ili\u015fkilidir. \u0130ki \u00fclkenin siyaset\u00e7ilerinin oturup bu meseleyi \u00e7\u00f6zmesi gerekiyor.
\n\u00bb Konu\u015fman\u0131zda tarihle y\u00fczle\u015fmekten s\u00f6z ettiniz. Tarihle nas\u0131l y\u00fczle\u015fece\u011fiz? \u00d6rne\u011fin milliyet\u00e7iler, solcular nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirecekler bu y\u00fczle\u015fmeyi?<\/strong><\/p>\n

– Ben tarihle y\u00fczle\u015felim derken asl\u0131nda \u00fczerinde konu\u015fmakta oldu\u011fumuz zeminin de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorum. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki tart\u0131\u015fmaya bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz tablo \u015fu; bir tarafta \u20181915\u2019de cinayet i\u015flenmi\u015ftir\u2019<\/strong> diyenler var, \u00f6b\u00fcr tarafta \u201colmam\u0131\u015ft\u0131r b\u00f6yle \u015feyler\u201d<\/strong> diyenler var. Ayr\u0131ca, \u201cbu cinayet i\u015flenmemi\u015ftir\u201d, diyenler bir de \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorlar, \u201cbu cinayetler i\u015flenmi\u015ftir diyenler, T\u00fcrkleri, T\u00fcrk milletini karal\u0131yorlar; T\u00fcrkler katildir, demi\u015f oluyorlar\u201d, vb… Dolay\u0131s\u0131yla \u201c1915\u2019de soyk\u0131r\u0131m olmu\u015ftur, ya da insanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d demenin T\u00fcrk milletini karalamak ve T\u00fcrk milletine hakaret etmek anlam\u0131na geldi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Onun i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de insanlar, \u201cbu cinayetler i\u015flenmi\u015ftir\u201d, dendi\u011finde, sanki kendilerinin su\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 zannediyorlar. Yani 1915\u2019de bir\u015feyler oldu, demenin \u015fu anda ya\u015fayan T\u00fcrk insan\u0131n\u0131 su\u00e7lamak demek oldu\u011funu zannediyorlar. Bu zeminin de\u011fi\u015fmesi laz\u0131m. Zemin de\u011fi\u015fikli\u011finden kastetti\u011fim, milliyet\u00e7ilerin de, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da \u00fczerinde durabilecekleri yeni bir tarihi zeminin yarat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorum. Yani, kendilerini T\u00fcrkl\u00fck ile \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir bi\u00e7imde tan\u0131mlayan, milliyet\u00e7i insanlar\u0131n da 1915 \u00fczerine yeni bir konu\u015fma tarz\u0131 yaratmalar\u0131 gerekir ve bu m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, diyorum. 1915 \u00fczerine milliyet\u00e7ilerin de konu\u015fabilecekleri bir zemin yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r ve bu yarat\u0131labilir. \u00d6rnek vereyim: 1918 Meclis-i Mebusan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde iki tane \u00f6nemli mebusumuz, birisi Trabzon mebusumuz Haf\u0131z Mehmet, di\u011fer Ba\u011fdat mebusu Mehmet Emin bey \u00e7ok ciddi konu\u015fma yaparlar. \u0130kisi de T\u00fcrk milliyet\u00e7isi<\/strong> olarak konu\u015furlar. Mealen derler ki, \u201cbiz T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fcn bir vicdan, bir adalet, bir namus oldu\u011funu biliriz ve T\u00fcrkl\u00fck ad\u0131na bu cinayetleri i\u015fleyenlerin T\u00fcrkl\u00fckle alakalar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buradan ilan ediyoruz. Ve T\u00fcrkl\u00fck ad\u0131na bu katillerden hesap sorulmas\u0131n\u0131 istiyoruz.\u201d Yani dolay\u0131s\u0131yla kendini T\u00fcrk olarak, milliyet\u00e7i olarak tan\u0131mlayanlar da 1915 cinayetlerini k\u0131nayan bir dil geli\u015ftirebilirler. \u0130kinci \u00f6rne\u011fim solculara ili\u015fkindir<\/strong>. 1920-21 y\u0131llar\u0131nda T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi<\/strong>\u2019nin kurucular\u0131 aras\u0131nda ittihat\u00e7\u0131 katiller vard\u0131r. Salih Zeki<\/strong> Derzor mutasarr\u0131f\u0131yd\u0131, 200 bin Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden sorumlu bir katildir ve g\u0131yab\u0131nda idam cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Salih Zeki<\/strong>, T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin kurucu \u00fcyesidir. Ve T\u00fcrkiye Kom\u00fcnist Partisi ile Ankara\u2019daki Kemalist hareket aras\u0131nda arabuluculuk yapm\u0131\u015ft\u0131r. Benzeri s\u00f6zleri di\u011fer kom\u00fcnistlerimizin 1925 \u015eeyh Sait<\/strong>, 1938 Dersim hakk\u0131nda s\u00f6ylediklerini biliyoruz. \u00d6rne\u011fin \u015eefik H\u00fcsn\u00fc<\/strong>, \u2018Dersim\u2019de feodal gericilik eziliyor\u2019 diyerek Dersim katliam\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131ktan savunmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye solu<\/strong> da, 1915 \u00fczerine konu\u015fma tarz\u0131n\u0131 kendisiyle y\u00fczle\u015ferek yapmak, kendi i\u00e7indeki bu ittihat\u00e7\u0131 ekipten kalanlar\u0131n kimler oldu\u011funa bakarak bir hesapla\u015fma ya\u015famak zorundad\u0131r<\/strong>. Tarihle y\u00fczle\u015fmek, siyasetimizin merkezine oturmak ve siyasetimizin merkezi olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n

<\/em><\/strong><\/p>\n

http:\/\/www.sesonline.net\/php\/genel_sayfa.php?KartNo=54815<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[Sesonline] \u00d6ZEL- \u201cE\u011fer \u0130ngilizler Mustafa Kemal\u2019in ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6neriyi kabul etseydi, yani bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o d\u00f6nemin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul etseydi ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak T\u00fcrklerden Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lu olanlar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 isteseydi biz bug\u00fcn, Almanlar Naziler \u00fczerine nas\u0131l konu\u015fuyorsa \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00fczerine \u00f6yle konu\u015fuyor olacakt\u0131k.\u201d \u201cSol gelenekten […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":14091,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,8,14,29,39],"tags":[],"class_list":["post-14090","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-ermenistan-turkiye","category-haberler","category-mulakatlar","category-tartismalar"],"yoast_head":"\nTaner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Taner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[Sesonline] \u00d6ZEL- \u201cE\u011fer \u0130ngilizler Mustafa Kemal\u2019in ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6neriyi kabul etseydi, yani bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o d\u00f6nemin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul etseydi ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak T\u00fcrklerden Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lu olanlar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 isteseydi biz bug\u00fcn, Almanlar Naziler \u00fczerine nas\u0131l konu\u015fuyorsa \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00fczerine \u00f6yle konu\u015fuyor olacakt\u0131k.\u201d \u201cSol gelenekten […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2012-04-12T08:04:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"300\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"38 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/\",\"name\":\"Taner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg\",\"datePublished\":\"2012-04-12T08:04:53+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg\",\"width\":440,\"height\":300},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Taner Ak\u00e7am: ‘Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk’\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Taner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Taner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"[Sesonline] \u00d6ZEL- \u201cE\u011fer \u0130ngilizler Mustafa Kemal\u2019in ve \u0130stanbul h\u00fck\u00fcmetinin yapm\u0131\u015f oldu\u011fu \u00f6neriyi kabul etseydi, yani bug\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 o d\u00f6nemin Osmanl\u0131 Devleti\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 olarak kabul etseydi ve bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak T\u00fcrklerden Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lu olanlar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 isteseydi biz bug\u00fcn, Almanlar Naziler \u00fczerine nas\u0131l konu\u015fuyorsa \u0130ttihat\u00e7\u0131lar \u00fczerine \u00f6yle konu\u015fuyor olacakt\u0131k.\u201d \u201cSol gelenekten […]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2012-04-12T08:04:53+00:00","og_image":[{"width":440,"height":300,"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"38 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/","name":"Taner Ak\u00e7am: 'Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk' - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg","datePublished":"2012-04-12T08:04:53+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2012\/04\/taner_akcam_3.jpg","width":440,"height":300},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2012\/04\/12\/taner-akcam-tarihimizi-hep-inkar-uzerine-yok-saymak-uzerine-kurduk\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Taner Ak\u00e7am: ‘Tarihimizi hep inkar \u00fczerine, yok saymak \u00fczerine kurduk’"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14090","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14090"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14090\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14091"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}