{"id":1397,"date":"2010-07-21T03:24:25","date_gmt":"2010-07-21T08:24:25","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=1397"},"modified":"2010-07-21T03:24:25","modified_gmt":"2010-07-21T08:24:25","slug":"musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/","title":{"rendered":"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right\"><strong>Sergey Vardanyan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Tarih\u00e7i, \u201cHEM\u015e\u0130N SES\u0130\u201d gazetesi ba\u015f yazar\u0131<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni halk\u0131n\u0131n tarihi, y\u00fczy\u0131llarca yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, katliamlar ve zorla din de\u011fi\u015ftirmelerle ge\u00e7mi\u015ftir. Daha 19. yy.da \u011eukas vardapet \u0130nciciyan<sup>1<\/sup>, Minas vardapet B\u0131j\u0131\u015fkyan<sup>2<\/sup>, Alman bilim adam\u0131 Karl Koch<sup>3<\/sup>, Sargis Haykuni<sup>4 <\/sup>ve P.Tumayants<sup>5<\/sup> ba\u015fta olmak \u00fczere Ermeni ve yabanc\u0131 bilim adamlar\u0131n\u0131n \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hem\u015finli Ermenilerle ilgili ara\u015fmalar\u0131 \u00f6zel bir ilgi alan\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu isimler aras\u0131ndan en ba\u015fta Venedik Mkhitar Manast\u0131r\u0131 \u00fcyesi Po\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131 anmak gerekir. Meheryan, daha 1776 y\u0131l\u0131nda Hem\u015fin\u2019deki Khevak k\u00f6y\u00fcne u\u011fray\u0131p \u201cPo\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n hayat\u0131&#8230;<sup>6<\/sup>\u201d kay\u0131tlar\u0131nda son derece \u00f6nemli bilgiler aktarmaktad\u0131r. Bu kay\u0131tlar Ermeni bilimi i\u00e7in \u00e7ok de\u011ferli olmalar\u0131na ra\u011fmen bug\u00fcne kadar yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po\u011fos vardapet Meheryan Mu\u015f vilayetinin Arin\u00e7 k\u00f6y\u00fcnde 1729 y\u0131l\u0131nda do\u011fmu\u015f ve 1767 y\u0131l\u0131nda papaz olmu\u015ftur<sup>7<\/sup>. Meheryan, Mkhitaryanl\u0131lar i\u00e7in \u00e7e\u015fitli yerlerde de\u011ferli el yazmalar\u0131 toplam\u0131\u015ft\u0131r<sup>8<\/sup>. 1775 y\u0131l\u0131nda Karin\u2019de (Erzurum) seyyar sat\u0131c\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan bir muganniyi, ta\u015fradan kendisi i\u00e7in el yazmalar\u0131 sat\u0131n almakla g\u00f6revlendirmi\u015fti. Muganni, Hem\u015fin\u2019de 60 y\u0131l \u00f6nce zorla \u0130slam\u2019\u0131 kabul etmi\u015f bir Ermeni\u2019nin evinde geceledi\u011finde ev sahibinin her Cumartesi ak\u015fam\u0131 atalar\u0131ndan miras kalan \u0130ncil\u2019in (ger\u00e7ekteyse Ma\u015ftots) \u00f6n\u00fcnde kandil yakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmi\u015f. Muganni say\u0131s\u0131z ricalar sonucunda bu el yazmas\u0131n\u0131 sat\u0131n alm\u0131\u015f, daha sonra Po\u011fos bunu Venedik\u2019e g\u00f6ndermi\u015fti. 9\u201310 yy.a ait olan bu el yazmas\u0131 bug\u00fcne kadar bilinen en eski Ma\u015ftots olarak tan\u0131n\u0131r<sup>9<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">P.Meheryan, Avrupa\u2019da (Macaristan, Almanya, Hollanda, \u0130talya vs.) ve Do\u011fu\u2019da (T\u00fcrkiye, M\u0131s\u0131r, Suriye vs.) bulunmu\u015f Hindistan\u2019a dahi varm\u0131\u015f ve 1811 y\u0131l\u0131nda 82 ya\u015f\u0131ndayken seyahatleri hakk\u0131nda \u00e7ok de\u011ferli hat\u0131ralar\u0131n\u0131 kaleme alm\u0131\u015ft\u0131r. Meheryan, Venedik\u2019teki Surp \u011eazar adas\u0131nda 26 \u015eubat 1814\u2019te<sup>10<\/sup> 85 ya\u015f\u0131nda vefat etmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n bu el yazmas\u0131 hat\u0131ralar\u0131n\u0131 ilk de\u011ferlendiren Barse\u011f vardapet Sargisyan olup kendi \u201cManike-Pavlik Tondrakl\u0131lar tarikat\u0131n\u0131n incelemesi ve Gr.Narekatsi\u2019nin mektubu\u201d (1893y.) kitab\u0131nda P.Meheryan\u2019\u0131n \u201cKhevak k\u00f6y\u00fcndeki 200 T\u00fcrkle\u015fmi\u015f Ermeni aileleri hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d kaydedip dipnotta \u201cElyazmalar\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bulunan bu yay\u0131nlanmam\u0131\u015f yaz\u0131lar\u0131n pek ilgin\u00e7 olup modern tarih ve Ermenilerin o zamanki zor \u015fartlar\u0131 hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler i\u00e7ermektedir<sup>11<\/sup>\u201d, diye yazmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B.Sargisyan\u2019\u0131n bu sat\u0131rlar\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131ndan bir y\u00fczy\u0131l sonra Meheryan\u2019\u0131n hat\u0131ralar\u0131 h\u00e2la yay\u0131nlanmam\u0131\u015ft\u0131. 1992 y\u0131l\u0131nda k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in Venedik\u2019teki Surp \u011eazar adas\u0131nda bulundu\u011fum zaman Po\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n hayat hik\u00e2yesini \u015fahsen g\u00f6rme ve M\u00fcsl\u00fcman Ermeniler hakk\u0131ndaki k\u0131s\u0131mlar\u0131 okuma imk\u00e2n\u0131 buldum. Po\u011fos vardapet Meheryan, 1776 y\u0131l\u0131nda Khotorcur\u2019da Karmirk ve Mokhrakuyt k\u00f6yleri mugannilerinin papazl\u0131\u011fa terfi etme t\u00f6reni esnas\u0131nda Hamam\u015fen sanca\u011f\u0131ndaki Khevak k\u00f6yl\u00fc muganni Serobe\u2019yi de getirdiklerini anlat\u0131r. Khotorcur\u2019un ya\u015fl\u0131 papazlar\u0131, Khevakl\u0131lar\u0131n T\u00fcrkle\u015fmesi esnas\u0131nda 5\u20136 hanenin dinlerini de\u011fi\u015ftirmedi\u011fini ve kendilerinin de onlara papazl\u0131k ettiklerini anlatmaktad\u0131r. Bu Serobe\u2019nin ihtiyar babas\u0131 hastaland\u0131\u011f\u0131nda H\u0131ristiyan hem\u015ferilerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p kendi k\u00f6ylerinden 200 hanenin T\u00fcrkle\u015ftiklerini ve papazlar\u0131 olmazsa kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da kaybolup gideceklerini anlat\u0131r. Sonra, 2000 alt\u0131n miras b\u0131rak\u0131p 9 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flu Serobe\u2019nin Khotorcur\u2019daki papaz Ter Hakob\u2019un yan\u0131na g\u00f6nderilip tahsil g\u00f6rmesi ve vakti geldi\u011finde papaz olarak kutsanmas\u0131n\u0131 vasiyet eder. Vasiyetini bildirdikten sonra ihtiyar \u00f6l\u00fcr. Vasiyeti ger\u00e7ekle\u015ftirilir ve 1776 y\u0131l\u0131nda Serobe Karmirkli ve Mokhrakuytlu mugannilerle beraber papaz olarak kutsan\u0131r<sup>12<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yaz\u0131tlardan, papaz olduktan sonra Ter Serobe ve Po\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n Khevak k\u00f6y\u00fcne gittikleri ve \u0130slamla\u015fm\u0131\u015f k\u00f6yl\u00fclerin sa\u011fdan-soldan gelip Meheryan\u2019\u0131n elini \u00f6pt\u00fckleri hakk\u0131nda bilgi al\u0131yoruz. P.Meheryan, Serobe\u2019nin evinde kal\u0131p kendileri ile beraber gelmi\u015f olan di\u011fer papazlar Ter Petros ve Ter Avetis ile evde ayin yapt\u0131klar\u0131, din de\u011fi\u015ftirmi\u015f k\u00f6yl\u00fclerin bunu g\u00f6rmek i\u00e7in topland\u0131klar\u0131n\u0131 aktarmaktad\u0131r. K\u00f6yde yar\u0131 y\u0131k\u0131k bir kilisenin bulundu\u011funu \u00f6\u011frenen P.Meheryan gidip kapal\u0131 kap\u0131s\u0131n\u0131 a\u00e7ar, be\u015f alt\u0131 k\u00f6yl\u00fc ile kiliseyi temizleyip tamir eder ve papazlarla birlikte ayin yaparlar. Din de\u011fi\u015ftirmi\u015f olan Khevakl\u0131lar kilisede toplan\u0131r ve din adamlar\u0131 c\u00fcbbe ile ha\u00e7lar\u0131yla kiliseden \u00e7\u0131k\u0131p H\u0131ristiyanlar\u0131n mezarlar\u0131n\u0131 takdis etmeye gittiklerinde M\u00fcsl\u00fcman Khevakl\u0131lar, kendi atalar\u0131n\u0131n da H\u0131ristiyan olduklar\u0131ndan dolay\u0131, onlar\u0131n da mezarlar\u0131n\u0131 takdis etmeleri i\u00e7in yalvar\u0131rlar. Ba\u015fta ihtiyarlar olmak \u00fczere k\u00f6yl\u00fclerin bir k\u0131sm\u0131, dinlerini de\u011fi\u015ftirmi\u015f olduklar\u0131ndan dolay\u0131 yak\u0131n\u0131p g\u00fcnah \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in rica ederler. Po\u011fos Meheryan, Ter Serobe\u2019ye k\u00f6ydeki H\u0131ristiyanlar\u0131n ruhani taleplerini kar\u015f\u0131lamayla g\u00f6revlendirir, kendisi ise Artvin\u2019e gider. Artvin yolunda, \u00c7oruh k\u0131y\u0131s\u0131nda harika zeytin ve nar bah\u00e7eleri g\u00f6r\u00fcr. Yerlilerden meyve almak isteyince ona: \u201cbah\u00e7eye gir ve atalar\u0131m\u0131z\u0131n ruhu i\u00e7in istedi\u011fin kadar meyve topla \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar H\u0131ristiyan\u2019d\u0131\u201d -derler. Po\u011fos, bu insanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131na ra\u011fmen elini \u00f6pt\u00fcklerini, evlerine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcklerini ve \u0130ncil\u2019e inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in kendisinden hastalar\u0131n \u00fczerinde \u0130ncil okumas\u0131n\u0131 istediklerini yazar<sup>13<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Po\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n biyografisinde yer alan M\u00fcsl\u00fcman Ermeniler hakk\u0131ndaki b\u00f6l\u00fcmler Hem\u015fin\u2019deki Khevak k\u00f6y\u00fc ve \u00c7oruh havzas\u0131ndaki Ermenilerin din de\u011fi\u015ftirme zamanlar\u0131, derecesi ve atalar\u0131n\u0131n inan\u00e7lar\u0131n\u0131 koruma \u00e7abalar\u0131na dair \u00e7ok \u00f6nemli bilgiler i\u00e7ermektedir. Ayr\u0131ca bu notlardan, Hem\u015finli Ermenilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Khevak k\u00f6y\u00fcn\u00fcn, daha 17. yy. ikinci yar\u0131s\u0131nda Katolikle\u015fme yolunu tutmu\u015f oldu\u011fu ve Ermeni Apostolik Kilisesi papaz\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 anlat\u0131lan d\u00f6nemde \u00e7oktan Katolik olmu\u015f olan kom\u015fu Khotorcur k\u00f6y\u00fcn\u00fcn<sup>14<\/sup> Katolik papazlar\u0131na ba\u015fvurdu\u011funu da \u00f6\u011frenmekteyiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yukar\u0131da an\u0131lan b\u00f6l\u00fcmlerden biri, daha 1919 y\u0131l\u0131nda \u201cBazmavep\u201d dergisinde B. Sargisyan taraf\u0131ndan \u00f6zetle anlat\u0131lm\u0131\u015f olmakla birlikte, maalesef ana metne sad\u0131k kalmay\u0131p, Po\u011fos\u2019un, \u0130ncili Arap\u00e7a a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtir. Oysa ana metinde benzer bir ifade yer bulmamakta ve bu \u015fekilde Khevakl\u0131lar\u0131n Arap\u00e7a konu\u015fmu\u015f olduklar\u0131na dair yanl\u0131\u015f bir kan\u0131 do\u011furmaktad\u0131r<sup>15<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Sunumumun sonunda konferans kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na P. Meheryan\u2019\u0131n hat\u0131ralar\u0131ndan baz\u0131 par\u00e7alar sunmak isterdim. Bu konu, taraf\u0131mdan \u201cPatma-Banasirakan Handes\u201din (\u201cTarih-filoloji dergisi\u201d) 2004 y\u0131l\u0131n\u0131n 3. say\u0131s\u0131nda daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 irdelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">***<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c\u2026 Karmirg k\u00f6y\u00fcnden iki muganni, Mokhrakuyt k\u00f6y\u00fcnden bir muganni ve Hamam\u015fen sanca\u011f\u0131 Khevak k\u00f6y\u00fcnden bir ba\u015fka muganni getirdiler. Karmirgli papaz ve k\u00f6yl\u00fcler ve Mokhrakuytlular kendi mugannilerini papazl\u0131\u011fa terfi ettirme isteklerini dile getirirken Khevakl\u0131 Serobe i\u00e7in kendi k\u00f6y\u00fcnden kimse bulunmamaktayd\u0131. Bunun \u00fczerine Khotorcur\u2019un ya\u015fl\u0131 papazlar\u0131, Khevakl\u0131lar\u0131n T\u00fcrkle\u015ftikleri zaman 5\u20136 hanenin H\u0131ristiyan kald\u0131klar\u0131n\u0131 ve Khotorcurlu papazlar\u0131n oraya gidip geldiklerini anlatt\u0131lar. Muganni Serobe\u2019nin ihtiyar babas\u0131n\u0131n hastaland\u0131\u011f\u0131nda Khevak\u2019taki H\u0131ristiyan karde\u015flerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p \u015funu dedi\u011fini anlatt\u0131lar: \u201cSevgili karde\u015flerim, k\u00f6yl\u00fclerimizden 200 hanenin T\u00fcrkle\u015ftiklerini biliyorsunuz. Kutsal dinimiz Tanr\u0131m\u0131z\u0131n yard\u0131m\u0131 ile bizi korudu, \u015fimdi ise papaz\u0131m\u0131z yok. Bizim ve evlatlar\u0131m\u0131z\u0131n papazs\u0131z kaybolacaklar\u0131m\u0131zdan korkar\u0131m\u201d. Ona, \u201cBaba, ne yapal\u0131m?\u201d diye sorarlar. \u0130htiyar onlara, \u201c\u0130\u015fte, o\u011flum Serobe 9 ya\u015f\u0131nda. Size 2000 alt\u0131n veriyorum, Serobe\u2019yi Khotorcur\u2019a g\u00f6nderin, oradaki ba\u015fpapaz (metsavor) Ter Hakob\u2019un yan\u0131na, orada kals\u0131n ve okusun. Vakti gelince oradan getirin, papaz kutsay\u0131n ki evlatlar\u0131m\u0131z k\u00f6yl\u00fclerimiz gibi kaybolmas\u0131n\u201d diye vasiyet edip \u00f6l\u00fcr. Ve onlar vasiyetini yerine getirirler. Bunu Khotorcur\u2019un ba\u015fpapaz\u0131 Ter Hovsep, \u00c7i\u00e7apa\u011fl\u0131 ihtiyar Ter Margar, Syunyats k\u00f6yden Ter Aleksan ve Ter Karapet, Ka\u011fmkhut\u2019tan Ter Po\u011fos, Khantadzor\u2019dan Ter Hovhannes \u015fahadet ettiler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u2026\u0130ki Karmirkli, bir Mokhrakuyt\u2019lu muganni ve Khevakl\u0131 Serobe, papazlar\u0131n ve halk\u0131n iste\u011fine g\u00f6re papaz kutsand\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Artvin yolculu\u011fum hakk\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>8. b\u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Khotorcur\u2019da Surp Meryem t\u00f6renini yerine getirdikten birka\u00e7 g\u00fcn sonra yeni papazlar Mokhrakuyt\u2019lu Ter Avetis, Hamam\u015fen\u2019li-Khevak\u2019l\u0131 Ter Serobe ve \u00c7i\u00e7apa\u011f\u2019l\u0131 Ter Petros\u2019u al\u0131p Mokhrakuyt\u2019a gittim. Orada Ter Avetis t\u00f6renle ve ilahilerle ayin ifa etti, ayin sonunda onu t\u00f6ren giysileriyle al\u0131p ilahiler ve ziller e\u015fli\u011finde Ermeni t\u00f6relerine g\u00f6re eve u\u011furlad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">&#8230; Birka\u00e7 g\u00fcn ge\u00e7tikten sonra yan\u0131ma Ter Petros\u2019u, Ter Avetis\u2019i ve Hem\u015fin\u2019li Ter Serobe\u2019yi al\u0131p Hamama\u015fen\u2019deki Khevak k\u00f6y\u00fcne gittik, fakat yolda, sarp da\u011flarda tipiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k. O denli \u015fiddetli bir so\u011fuk vard\u0131 ki, hepimiz de hayat\u0131m\u0131zdan umudu kesmi\u015ftik. Ben onlara zorla bir \u015feyler yedirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, fakat et donup ta\u015f gibi olmu\u015ftu, helva da o kadar ta\u015flam\u0131\u015f ki yenecek durumda de\u011fildi. Eyl\u00fcl ay\u0131 idi. S\u00f6ylediklerine g\u00f6re buradan Ekim ay\u0131nda kimse ge\u00e7emezmi\u015f, Khevak\u2019a herkes \u00c7oruh \u00e7ay\u0131 yoluyla gidermi\u015f. Da\u011fdan inip Khevak\u2019a gittik. K\u00f6ye girince k\u00f6ydeki T\u00fcrkle\u015fmi\u015f erkekler ve kad\u0131nlar sa\u011fdan-soldan elimi \u00f6p\u00fcyorlard\u0131. Serobe\u2019nin evinde kald\u0131k. Varl\u0131kl\u0131 amcalar\u0131 vard\u0131. \u0130lkin evde masa kurduk ve ben, Ter Petros ve Ter Avetis ile ayin yapt\u0131k. T\u00fcrkle\u015fmi\u015f olanlar da ayini g\u00f6rmeye geliyorlard\u0131. Onlara, \u201cBurada kilise var m\u0131?\u201d diye sordum. \u201cEvet, var, ama viran\u201d, dediler. Kiliseyi tamir etmenin kolay oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce hemen tamir ettim. Be\u015f alt\u0131 ki\u015fiyle beraber temizledik, sonra ayin masas\u0131n\u0131n sabit ta\u015f\u0131n\u0131 su ve \u015farapla y\u0131kad\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc takdis edilmi\u015fti. Kap\u0131 da kapal\u0131 idi, kimse oraya girmemi\u015f ve \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131. Bu nedenle takdis ettim ve \u00fc\u00e7 papazla ayin d\u00fczenledik. Gel g\u00f6r ki ayin zarf\u0131nda dinlerini de\u011fi\u015ftirenler kiliseyi doldurdular ve onlar\u0131 asamla kovamad\u0131m. Bu din adam\u0131 Khevakl\u0131lar\u0131 Ermenile\u015ftirmek i\u00e7in gelmi\u015f diye yabanc\u0131lara ihbar etmelerinden korktum. Eyl\u00fcl ay\u0131ndaysa d\u00f6rt papazla B\u00fcy\u00fck Ha\u00e7 bayram\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck t\u00f6ren ile kutlad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">&#8230;Ayinden sonraysa milli gelene\u011fimize g\u00f6re biz c\u00fcbbe ve ha\u00e7 ile kiliseden \u00e7\u0131k\u0131p H\u0131ristiyanlar\u0131n mezarlar\u0131n\u0131 takdis etmeye gidince M\u00fcsl\u00fcman Khevakl\u0131lar etraf\u0131m\u0131za topland\u0131lar, atalar\u0131n\u0131n mezarlar\u0131 \u00fcst\u00fcne yemekler koyup beni, \u201cGel bizim atalar\u0131m\u0131z\u0131n mezarlar\u0131n\u0131 da takdis et, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar da H\u0131ristiyan idiler\u201d diye yalvard\u0131lar. Ba\u015fta ihtiyarlar olmak \u00fczere baz\u0131lar\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131 i\u00e7in d\u00f6v\u00fcn\u00fcp g\u00fcnah \u00e7\u0131kartmak i\u00e7in rica ediyorlard\u0131. Fakat birka\u00e7 ihtiyar kad\u0131n dinlerini de\u011fi\u015ftirmemi\u015flerdi, onlara dinimizin gerekli unsurlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frettim ve g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartt\u0131m. Yeni papaz olan Ter Serobe\u2019yi de onlara g\u00f6z kulak olmakla g\u00f6revlendirdim. Khotorcurlu Ter Petros\u2019u Khevak\u2019ta b\u0131rak\u0131p, Ter Serobe\u2019yi al\u0131p Khevak\u2019tan bir saat uzakl\u0131ktaki evlerine gittim. Onlar\u0131n evi b\u00fcy\u00fck a\u011fa\u00e7lardan meydana gelmi\u015f bir orman\u0131n i\u00e7inde idi ve koyunlar\u0131n, \u00f6k\u00fczlerin, ineklerin ve ar\u0131lar\u0131n bulundu\u011fu \u00e7iftlikler aras\u0131ndayd\u0131. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck evde geceledikten sonra sabahleyin ikimiz ayin d\u00fczenledik. Sonra \u00e7iftli\u011fi, koyunlar\u0131 ve \u00f6k\u00fczlerini kutsamam\u0131z\u0131 rica ettiler. Ayinden sonra yemek yedik. Yolculuk i\u00e7in kumanya da haz\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131 ve bize kar gibi beyaz bal, lezzetli tereya\u011f\u0131, m\u00fckemmel peynir vs. verdiler. Ve oradan yola \u00e7\u0131k\u0131p da\u011fdan dereye indik ve \u00c7oruh \u00e7ay\u0131 k\u0131y\u0131s\u0131na vard\u0131k.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">&#8230;Ve biz \u00c7oruh \u00e7ay\u0131n\u0131n zeytin a\u011fa\u00e7lar\u0131, ba\u011flar\u0131 ve g\u00fczel meyve bah\u00e7eleriyle bezeli k\u0131y\u0131s\u0131 boyunca gidiyorduk. Ben \u00e7ok yerlerde dola\u015fm\u0131\u015f, fakat buradaki gibi harika ve bol meyve g\u00f6rmemi\u015ftim. Meyveler yol \u00fcst\u00fcne d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc ve yoldan ge\u00e7enlerin ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131nda ezildi\u011finden meyve \u015f\u0131ras\u0131 su gibi yol \u00fcst\u00fcn\u00fc kaplam\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck nar a\u011fa\u00e7lar\u0131 vard\u0131 ve dallar\u0131 birbirine ge\u00e7mi\u015fti, ben beygir \u00fcst\u00fcnde a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131ndan ge\u00e7erken olgun narlar dallardan as\u0131lm\u0131\u015f ya da yol \u00fcst\u00fcne d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ben onlar\u0131 al\u0131p tatl\u0131-tatl\u0131 yiyordum. Ben onlara, \u201cNeden b\u00f6yle \u015fahane meyveleri ziyan ediyorsunuz?\u201d diye sordu\u011fumda \u201cNe yapal\u0131m? Sat\u0131n alan yok\u201d, diye cevap veriyorlard\u0131. Ben onlardan parayla meyve isterken, \u201cBah\u00e7eye gir ve istedi\u011fin kadar topla, ye, al ve git, bu a\u011fa\u00e7lar\u0131 dikmi\u015f olan atalar\u0131m\u0131z\u0131n ruhlar\u0131 i\u00e7in, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar H\u0131ristiyan idiler\u201d -diye yan\u0131tl\u0131yorlard\u0131. Onlar\u0131n atalar\u0131 dinlerinden d\u00f6nm\u00fc\u015f olsa da bunlar \u00e7ok yumu\u015fak huylu ve konuksever, nezaketli olup H\u0131ristiyan gibi elimi \u00f6p\u00fcp evlerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcp hastalar\u0131 \u00fczerlerinde \u0130ncil okumam\u0131 rica ediyorlard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc kutsal \u0130ncil\u2019e inan\u0131yorlard\u0131. Khevak\u2019tan Artvin\u2019e \u00fc\u00e7 g\u00fcnde vard\u0131k, 5 Ekim 1776\u2019da Ter Hovsep\u2019in evinde geceledim. O ve \u015fehirliler bizi sevgiyle kar\u015f\u0131lad\u0131&#8230;\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Karmirg, Mokhrakuyt, \u00c7i\u00e7aba\u011f, S\u00fcnyats, Ka\u011fmkhut, Khantadzor<\/strong> \u2013 Kiskim (Berdagrak) kazas\u0131, Khotorcur k\u00f6y grubu k\u00f6ylerinden.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>NOTLAR<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1.<strong> \u011e.\u0130nciciyan<\/strong>, \u201cD\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt yan\u0131n\u0131n co\u011frafyas\u0131\u201d, Birinci b\u00f6l\u00fcm, cilt I., Venedik, 1806, s. 396-397 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">2.<strong> M<\/strong><strong>.B\u0131j\u0131\u015fkyan, <\/strong>\u00a0\u201cKaradeniz\u2019deki Pontus tarihi\u201d, Venedik, 1819, s. 92-93, 97 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">3. <strong>K. Koch.<\/strong> \u201cWanderungen im Oriente w\u00e4hrend der Jahre 1843 und 1844\u201d, II, \u201cReise im pontischen Gebirge und t\u00fcrkischen Armenien\u201d. Weimar, 1846.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">4. <strong>S.Haykuni,<\/strong> \u201cKaybolmu\u015f ve unutulmu\u015f Ermeniler (Trabzon\u2019daki Ermeni-M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6yleri ve adetleri)\u201d. \u2013 \u201cArarat\u201d, Va\u011far\u015fapat, 1895, No 7, s. 239\u2013243, No 8, s. 293\u2013297 (Ermenice); <strong>S.Haykuni,<\/strong> \u201cTer Karapet papaz Toroslitsi. \u2013 Yeni Ermeni \u015fahitler (1155\u20131843)\u201d, edit\u00f6rler H.Manandyan ve H.A\u00e7aryan, Va\u011far\u015fapat, 1903, s. 702\u2013709 (Ermenice); (H.A\u00e7aryan, Haykuni\u2019ye at\u0131fta bulunup ayn\u0131s\u0131n\u0131 \u201cHem\u015fin leh\u00e7esi incelemesi\u201d kitab\u0131nda anlatm\u0131\u015ft\u0131r, Yerevan, 1947, s. 5\u20138 (Ermenice)); <strong>S.Haykuni<\/strong>, \u201cHovsepli s\u00fclalesi ve tuhaf haydut Abriyom Trabzon Ermeni k\u00f6ylerinde, 1795\u20131840\u201d, Va\u011far\u015fapat, 1905, s.5\u20138 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">5. <strong>P.Tumayants<\/strong>, \u201cPontus Ermenileri: Trabzon\u2019un co\u011frafi ve politik durumu\u201d. \u2013 \u201cLuma\u201d, Tiflis, 1899, Temmuz, s.174\u2013177 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">6. \u201cPo\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n hayat\u0131, kendi taraf\u0131ndan 1811 y\u0131l\u0131nda Venedik\u2019teki Aziz \u011eazar manast\u0131r\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f\u201d, Venedik\u2019teki Mkhitaryan manast\u0131r\u0131 el yazmalar\u0131 k\u00fct\u00fcphanesi, el yazmas\u0131 No 560 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">7. \u201cMkhitar y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc 1701\u20131901\u201d, Venedik, Aziz \u011eazar, 1901, s.218 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">8. <strong>B.Sargisyan, G.Sargsyan<\/strong>, \u201cVenedik\u2019teki Mkhitarl\u0131lar\u0131n el yazmalar\u0131 k\u00fct\u00fcphanesindeki Ermenice el yazmalar\u0131 ana listesi\u201d, cilt 3, Venedik, 1993, s. 19\u201320 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">9. <strong>B.Sargisyan, G.Sargsyan<\/strong>, ayn\u0131 yerde, s. 4\u20135,<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>S.\u00c7em\u00e7emyan<\/strong>, ayn\u0131 yerde, s. 19, H.Gr.S.A.Ma\u015ftots. \u2013 \u201cBazmavep\u201d, 1949, No 5\u20136, s. 114\u2013115 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">10. \u201cMkhitar y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc\u201d, s. 218 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">11. <strong>B.Sargisyan, \u201c<\/strong>Manike-Pavlik Tondrakl\u0131lar tarikat\u0131n\u0131n incelemesi ve Gr.Narekatsi\u2019nin mektubu\u201d, Venedik, Aziz \u011eazar, 1893, s. 102 (Ermenice);<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">12. \u201cPo\u011fos vardapet Meheryan\u2019\u0131n hayat\u0131, kendi taraf\u0131ndan 1811 y\u0131l\u0131nda Venedik\u2019teki Aziz \u011eazar manast\u0131r\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f\u201d, Venedik\u2019teki Mkhitaryan manast\u0131r\u0131 el yazmalar\u0131 k\u00fct\u00fcphanesi, el yazmas\u0131 No 560, s. 161, 162,164.<strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">13. Ayn\u0131 yerde, s. 167\u2013170;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">14. <strong>H.Hulunyan<\/strong> ve <strong>M.Ha\u00e7yan<\/strong>, \u201cKhotorcur hat\u0131radefteri\u201d, Viyana, 1964, s. 165 (Ermenice); G.Hofmann.\u00a0\u00a0 \u201cIl vicariato apost. di Constantinopoli, 1453\u20131830\u201d. Roma 1935, s. 128\u2013129, bkz. Khotorcur hat\u0131radefteri, s. 166;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">15. <strong>B.Sargisyan, \u201c<\/strong>Ba\u011f\u0131ms\u0131z Ermenistan lehine yeni bir istatistik teorisi\u201d. \u2013 \u201cBazmavep\u201d, 1919, No 9, s. 284-285.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>HEM\u015e\u0130N VE HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>(k o n f e r a n s\u00a0\u00a0 m a k a l e l e r i)<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">ERIVAN\u00a0 &#8211; 2 0 0 7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sergey Vardanyan Tarih\u00e7i, \u201cHEM\u015e\u0130N SES\u0130\u201d gazetesi ba\u015f yazar\u0131\u00a0 \u00a0 \u00a0 Ermeni halk\u0131n\u0131n tarihi, y\u00fczy\u0131llarca yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, katliamlar ve zorla din de\u011fi\u015ftirmelerle ge\u00e7mi\u015ftir. Daha 19. yy.da \u011eukas vardapet \u0130nciciyan1, Minas vardapet B\u0131j\u0131\u015fkyan2, Alman bilim adam\u0131 Karl Koch3, Sargis Haykuni4 ve P.Tumayants5 ba\u015fta olmak \u00fczere Ermeni ve yabanc\u0131 bilim adamlar\u0131n\u0131n \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hem\u015finli Ermenilerle ilgili ara\u015fmalar\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-1397","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hamsen-hemsin"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sergey Vardanyan Tarih\u00e7i, \u201cHEM\u015e\u0130N SES\u0130\u201d gazetesi ba\u015f yazar\u0131\u00a0 \u00a0 \u00a0 Ermeni halk\u0131n\u0131n tarihi, y\u00fczy\u0131llarca yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, katliamlar ve zorla din de\u011fi\u015ftirmelerle ge\u00e7mi\u015ftir. Daha 19. yy.da \u011eukas vardapet \u0130nciciyan1, Minas vardapet B\u0131j\u0131\u015fkyan2, Alman bilim adam\u0131 Karl Koch3, Sargis Haykuni4 ve P.Tumayants5 ba\u015fta olmak \u00fczere Ermeni ve yabanc\u0131 bilim adamlar\u0131n\u0131n \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hem\u015finli Ermenilerle ilgili ara\u015fmalar\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-07-21T08:24:25+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/\",\"name\":\"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-07-21T08:24:25+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Sergey Vardanyan Tarih\u00e7i, \u201cHEM\u015e\u0130N SES\u0130\u201d gazetesi ba\u015f yazar\u0131\u00a0 \u00a0 \u00a0 Ermeni halk\u0131n\u0131n tarihi, y\u00fczy\u0131llarca yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele, katliamlar ve zorla din de\u011fi\u015ftirmelerle ge\u00e7mi\u015ftir. Daha 19. yy.da \u011eukas vardapet \u0130nciciyan1, Minas vardapet B\u0131j\u0131\u015fkyan2, Alman bilim adam\u0131 Karl Koch3, Sargis Haykuni4 ve P.Tumayants5 ba\u015fta olmak \u00fczere Ermeni ve yabanc\u0131 bilim adamlar\u0131n\u0131n \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hem\u015finli Ermenilerle ilgili ara\u015fmalar\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2010-07-21T08:24:25+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"13 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/","name":"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"datePublished":"2010-07-21T08:24:25+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/21\/musluman-hemsinli-ermeniler-hakkinda-1776-yilina-ait-onemli-bir-sahadetname\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"M\u00dcSL\u00dcMAN HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER HAKKINDA 1776 YILINA A\u0130T \u00d6NEML\u0130 B\u0130R \u015eAHADETNAME"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1397\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}