{"id":1386,"date":"2010-07-23T02:47:57","date_gmt":"2010-07-23T07:47:57","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=1386"},"modified":"2010-07-23T02:47:57","modified_gmt":"2010-07-23T07:47:57","slug":"pontus-ermenilerinin-golgotasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/","title":{"rendered":"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right\"><strong>Petros Hovhannisyan<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right\">Erivan Devlet \u00dcniversitesi, tarih doktoru, do\u00e7ent<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeniler, y\u00fczy\u0131llar boyu kitleler halinde Karadeniz\u2019in G\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na, \u00f6zellikle Trabzon\u2019dan Samsun\u2019a uzanan dar bir k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdi. Bu iki \u015fehir ve bunlar\u0131n aras\u0131nda kalan bir\u00e7ok k\u00f6y haricinde, Pontus\u2019un hemen-hemen t\u00fcm b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da Ermeni ya\u015famaktayd\u0131. T\u00fcm\u00fcyle Ermenilerle mesk\u00fbn k\u00f6ylerin say\u0131s\u0131 200-\u00fc a\u015fk\u0131nd\u0131. Sadece Ordu vilayetine ba\u011fl\u0131 23 Ermeni k\u00f6y\u00fc mevcuttu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u0130statistik\u00ee verilerin birbirlerinden \u00e7ok farkl\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 arifesinde Trabzon vil\u00e2yetindeki Ermenilerin tam say\u0131s\u0131n\u0131 belirtmek zordur. Verilen bilgilerin vilayete mi, kazaya m\u0131 yoksa nahiyeye mi ait oldu\u011fu a\u00e7\u0131k ve net belirtilmemi\u015f oldu\u011fundan dolay\u0131 durum daha da \u00e7eli\u015fkili bir hal almaktad\u0131r. Nitekim 1908 y\u0131l\u0131 T\u00fcrk resmi Salnamesine g\u00f6re, Trabzon vilayetinde kay\u0131tl\u0131 46.789 Ermeni ikamet etmektedir<sup>2<\/sup>. Ermeni Devrimci Federasyonu\u2019nun (Ta\u015fnaktsutyun) 1911 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f istatistik verilerine g\u00f6re, Trabzon Vil\u00e2yeti\u2019nde 64.966 Ermeni ikamet etmekteydi<sup>3<\/sup>. Teodik, Trabzon Vil\u00e2yeti\u2019nin Ermeni halk\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n 65 bin<sup>4<\/sup>, Dr.Y.Lepsius ise 53 bin ki\u015fi oldu\u011funu belirtmektedir<sup>5<\/sup>. Ayn\u0131 d\u00f6nem kaynaklar\u0131 50 bin Ermeni\u2019den s\u00f6z etmektedir<sup>6<\/sup>. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, sava\u015f \u00f6ncesinde Trabzon \u0130l\u2019i s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u00e2hilinde 60 bin Ermeni\u2019nin ya\u015famakta oldu\u011funu, bunlardan 14 binin Trabzon\u2019un merkezinde, 30 bin Ermeni\u2019nin Samsun\u00a0 b\u00f6lgesinde, 5 bininin ise Samsun \u015fehir merkezinde ikamet etmi\u015f oldu\u011funu belirtmektedirler<sup>7<\/sup>. Tarih\u00e7i A.Melkonyan\u2019\u0131n hesaplar\u0131na g\u00f6re, Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 arifesinde Trabzon vil\u00e2yetindeki Ermenilerin say\u0131s\u0131, Samsun d\u00e2hil olmak \u00fczere, 70 bin ki\u015fi dolay\u0131nda olmu\u015ftur<sup> 8<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, aradaki fark 46.789 ile 90 bin aras\u0131ndad\u0131r. Trabzon Ermenilerinin say\u0131s\u0131yla ilgili verilen \u00e7eli\u015fkili istatistik\u00ee bilgilerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck farkl\u0131l\u0131klar arz etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Kan\u0131m\u0131zca, Trabzon\u2019da ya\u015fayan Ermenilerin say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda verilen bilgilerin s\u0131k-s\u0131k Trabzon ile Samsun\u2019un say\u0131mlar\u0131n\u0131n ya ayr\u0131-ayr\u0131, ya da birlikte g\u00f6sterilmesinden kaynaklanmakta, bu y\u00fczden de 47 bin ki\u015filik fark ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Ger\u00e7ekte, ikisinin de ayn\u0131 vil\u00e2yetin sancaklar\u0131 olarak birlikte sunulmalar\u0131 gerekmektedir. Kimi ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar da Trabzon ad\u0131 alt\u0131nda Trabzon Vilayeti yerine Trabzon Sanca\u011f\u0131\u2019n\u0131 kast etmekteydi. B\u00f6ylece, belirtilen say\u0131 bir keresinde vilayeti, di\u011ferinde ise sanca\u011f\u0131 belirtmekteydi. Kan\u0131m\u0131zca, A.Melkonyan\u2019\u0131n \u00f6nerdi\u011fi 70 bin ki\u015fi say\u0131s\u0131 vil\u00e2yeti g\u00f6sterdi\u011finden ger\u00e7e\u011fe daha yak\u0131n olarak kabul edebiliriz. Bu durumda, Trabzon Ermenilerinin Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131 esnas\u0131ndaki kay\u0131plar\u0131ndan s\u00f6z edildi\u011finde, kay\u0131plar\u0131 70 bin ki\u015fi \u00fczerinden hesaplamak gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bilindi\u011fi gibi, Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda 1915 y\u0131l\u0131nda Ermenilere kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan soyk\u0131r\u0131m, y\u00fcksek mevkilerden gelen bir emirle Ermeni memurlar\u0131n g\u00f6revlerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve Osmanl\u0131 ordusundaki Ermeni askerlerin sil\u00e2hs\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131yla 12 \u015eubatta ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ermeniler aras\u0131nda ilk tutuklanmalar ve el koymalar da yine bu d\u00f6nemde ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r<sup>9<\/sup>. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar, \u015fubat ve mart aylar\u0131nda aktif olarak Ermeni k\u0131r\u0131mlar\u0131na haz\u0131rlan\u0131yorlard\u0131. Bu olaylar 4 Nisan\u2019da ba\u015flay\u0131p, Aral\u0131k sonuna kadar kesintisiz olarak devam etti. Aral\u0131k ay\u0131 sonunda hemen her \u015fey tamamlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n kara sayfalar\u0131nda Trabzon Ermenilerinin Golgotas\u0131\u2019n\u0131n \u00f6zel bir yeri vard\u0131r. \u015eehir, sava\u015f\u0131n ilk g\u00fcnlerinden itibaren merkezi, stratejik \u00f6nemi nedeniyle, olaylar\u0131n oda\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir. Ocak 1915\u2019te Rus sava\u015f gemileri Trabzon\u2019a yakla\u015f\u0131p, askeri hedefleri zorlanmadan bombalad\u0131lar. Ruslar\u0131n bu bombard\u0131manlar\u0131 esnas\u0131nda \u00e7ok say\u0131da sivil yerle\u015fim merkezi ve ev de b\u00fcy\u00fck hasar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Sivil halktan ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirenler ve yaralananlar oldu. Askeri y\u00f6neticiler ve vali Cemal Azmi, Rus ve \u00f6zellikle de H\u0131ristiyan kar\u015f\u0131t\u0131 propagandaya ba\u015flad\u0131lar. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ba\u015f\u0131na gelen bu beklenmedik felaketten dolay\u0131, Ermenileri su\u00e7land\u0131lar. Vali taraf\u0131ndan tayin edilen ajanlar, \u015fehirde ve il\u00e7elerde Ermeni kar\u015f\u0131t\u0131 propaganda yapmaktayd\u0131. T\u00fcrk ordular\u0131 cephelerde yenilmeye, kay\u0131plar vermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve cephenin yava\u015f-yava\u015f Trabzon\u2019a \u00e7ekildi\u011fi zaman bu propagandan\u0131n dozu da artarak \u015fiddetlendi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1915 y\u0131l\u0131 \u015eubat-Nisan aylar\u0131 ars\u0131nda Ermeniler aras\u0131nda tutuklamalar, ka\u00e7\u0131r\u0131lma olaylar\u0131, cinayetler gitgide kitlesel bir duruma d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">19 Nisan 1915\u2019de valinin verdi\u011fi emir gere\u011fi, Trabzon \u015fehir merkezi ve civar\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn Ermeni k\u00f6ylerinde \u00f6nceden planlanm\u0131\u015f aramalar ba\u015flat\u0131l\u0131r.<sup>10<\/sup> Gizlenmi\u015f olan silahlar\u0131 bulmak bahanesiyle aramalar \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Aramalar bir sonu\u00e7 vermez, fakat bunun sonucunda y\u00f6neticiler, Ermenilerin silahl\u0131 olmad\u0131klar\u0131ndan emin olurlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Genel tehcir ile k\u0131r\u0131mlardan \u00f6nce, Cemal Azminin emri \u00fczerine, Trabzon Ermenilerinin aktif dini \u00f6nderlerinden Gevorg Turyan katledilir. Nisan ay\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f 42 Ermeni ayd\u0131n\u0131 tutuklan\u0131r, Samsun\u2019a g\u00f6t\u00fcr\u00fclmek bahanesiyle, \u015fehirden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra hunharca i\u015fkence edildikten sonra kafalar\u0131 par\u00e7alanarak \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Trabzon Ermenilerinin katliam\u0131 i\u015fte b\u00f6yle ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<sup>11<\/sup> Bu i\u015flemlerin yak\u0131nda genel bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcn\u00fcp toplu katliam politikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fi gayet a\u00e7\u0131k ve net olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1915 y\u0131l\u0131n\u0131n Haziran ay\u0131 ortas\u0131nda Kostantnupolis\u2019ten (\u0130stanbul) gelen emirle Trabzon Ermenilerinin tehciri ba\u015flat\u0131l\u0131r.\u00a0 Cemal Azmi ve yard\u0131mc\u0131lar\u0131 (bunlar aras\u0131nda eski sab\u0131kal\u0131, az\u0131l\u0131 katil Tekke\u015f Ne\u015fat \u00f6zellikle g\u00f6ze \u00e7arpmaktayd\u0131) Trabzon\u2019da Ermeni tehcirini ba\u015flat\u0131rlar.<sup>12<\/sup> Tarih ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda Trabzon Ermenilerinin tehcir tarihiyle ilgili hata ve \u00e7eli\u015fkiler vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, H. Ta\u015fyan ile C. Braysa g\u00f6re, tehcir emri 26 Haziran tarihinde<sup>13<\/sup>, Haykazn Ghazaryan ile H. Hovakimyan\u2019a g\u00f6re 13 Haziran\u2019da<sup>14<\/sup>, M. Gu\u015fak\u00e7yan\u2019\u0131n verilerine g\u00f6re ise 12 Haziran g\u00fcn\u00fc<sup>15<\/sup> v.s. verilmi\u015ftir. M. Arzumanyan, bu olay\u0131n 17 Haziran\u2019da<sup>16<\/sup> vuku buldu\u011funu, Con Kirakosyan 23 Haziran\u2019\u0131<sup>17<\/sup> ve nihayet Levon Vardan ise 1 Temmuz\u2019u ileri s\u00fcrmektedir.<sup>18<\/sup> Kanaatimizce, tehcir emri ve icras\u0131 tarihlerinin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucu bir yanl\u0131\u015f anlama ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ger\u00e7ekte, tehcir emri 13 Haziran g\u00fcn\u00fc verilmi\u015f, tehcir ise 5 g\u00fcn sonra yani 18 Haziran\u2019da ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Eski ile yeni takvimlerin kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da karma\u015fa yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Levon Vardan\u0131n tespit etti\u011fi 1 Temmuz di\u011ferlerin kulland\u0131klar\u0131 17 Haziran\u2019la ayn\u0131d\u0131r.<sup>19<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u00f6ylece, Trabzon Ermenilerinin s\u00fcrg\u00fcn\u00fc 18 Haziran g\u00fcn\u00fc ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan bir g\u00fcn \u00f6nce, ak\u015fam\u00fczeri, parti \u00fcyesi 40 Ermeni tutuklan\u0131p denizde bo\u011fdurulmu\u015ftu. Daha \u00f6nce ise Trabzon garnizonunda g\u00f6rev yapan 500 Ermeni asker topluca kur\u015funa dizilmi\u015fti<sup>20<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">13 Haziran tarihli tehcir emriyle, \u015fehir ve vil\u00e2yetteki Ermenilerin tehcire haz\u0131r olmas\u0131 gerekti\u011fi bildiriliyordu. S\u00fcr\u00fclenler, yanlar\u0131nda sadece acil ihtiya\u00e7 maddeleri ile para bulundurma hakk\u0131na sahipti. B\u00f6ylece 17 Haziran\u2019da olu\u015fturulan ilk kafile 18 Haziran sabah\u0131 erkende \u015fehirden \u00e7\u0131kt\u0131. Golgota ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 6000 ki\u015filik kafile \u015fehrin az uza\u011f\u0131nda, deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda durduruldu. 19 Haziran\u2019da, kafilede bulunan 14\u201360 ya\u015f aras\u0131 t\u00fcm erkekler gruptan ayr\u0131l\u0131p, elleri ba\u011fl\u0131, 50\u201360 ki\u015filik gruplar halinde, Kalafka deresi yata\u011f\u0131ndan Canik da\u011f\u0131na do\u011fru g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcler. Yolda, Cevizlik k\u00f6y\u00fc civar\u0131nda hepsi katledildi. Trabzon kafilesinin kad\u0131n, \u00e7ocuk ve ihtiyarlardan olu\u015fan kalan k\u0131sm\u0131 ise S\u0131r\u011fanl\u0131 ovas\u0131na kadar yoluna devam etti, kafile burada y\u00f6redeki \u00e7eteler taraf\u0131ndan \u00e7evrildi. G\u00fczel k\u0131zlar, gelinler ve gen\u00e7 erkekleri gruptan ay\u0131rarak aralar\u0131nda payla\u015ft\u0131lar. Trabzon\u2019un birinci kafilesinden Erzincan\u2019a sa\u011f olarak ancak 700 ki\u015fi ula\u015ft\u0131, bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 da Kemah ge\u00e7idinde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fcler. 20 Haziran g\u00fcn\u00fc her biri 500\u2013600 ki\u015filik gruplarla ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kafileler Trabzon d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Hepsi de ilk kafilenin ak\u0131betine u\u011frad\u0131lar. B\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 Cevizlik diye adland\u0131r\u0131lan yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Cesetler, De\u011firmen Deresi\u2019ne at\u0131ld\u0131. Tehcirin ilk g\u00fcnlerinde farkl\u0131 gerek\u00e7elerle kalm\u0131\u015f olan bir\u00e7ok tan\u0131nm\u0131\u015f ve zengin Ermeni, Haziran ay\u0131 sonlar\u0131nda Karadeniz\u2019in karanl\u0131k sular\u0131nda bo\u011fduruldu, ayr\u0131ca 60\u2019tan fazla hamile kad\u0131n da canl\u0131-canl\u0131 denize at\u0131ld\u0131. Cemal Azmi\u2019nin, cesetleri g\u00f6mme gere\u011fi do\u011fdu\u011fundan dolay\u0131 Trabzon Ermenilerini yollarda \u00f6ld\u00fcrmekten \u00e7ok denizde bo\u011fmay\u0131 tercih etti\u011fini belirtmek gerekir. \u00d6zellikle, Trabzonlu 600 Ermeni \u00e7ocu\u011fun toplu k\u0131y\u0131m\u0131 korkun\u00e7tu. Rumlar\u0131n Khristaf metropoliti, farkl\u0131 sebeplerle tehcirden kurtar\u0131labilmi\u015f 600 yetim Ermeni \u00e7ocu\u011funu toplay\u0131p, onlar\u0131 yetimhanelere yerle\u015ftirmek istemekteydi. Resmi makamlar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7ta raz\u0131 olmalar\u0131na ra\u011fmen, Temmuz ay\u0131 ortalar\u0131nda T\u00fcrk askerleri, \u00e7ocuklar\u0131 Rum velilerinin ellerinden zorla al\u0131p, sahile g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Askerler onlar\u0131 burada kay\u0131k\u00e7\u0131 Bayraktaro\u011flu Rahman\u2019a teslim ettiler. Rahman\u2019\u0131n emriyle \u00e7ocuklar \u00e7uvallara doldurulup, a\u011f\u0131zlar\u0131 s\u0131k\u0131ca ba\u011fland\u0131ktan sonra denizin ortas\u0131nda denize at\u0131ld\u0131. 600 \u00e7ocuktan ancak 8 tanesi mucizev\u00ee bir \u015fekilde kurtuldu<sup>21<\/sup>. T\u00fcrk kay\u0131k\u00e7\u0131lara r\u00fc\u015fvet vererek Samsun\u2019a ka\u00e7mak isteyen 500 Ermeni\u2019nin ak\u0131beti de di\u011ferleri gibi denizde bo\u011fulmak olmu\u015ftur. Trabzon\u2019daki ABD konsolosu Crawford\u2019un \u00e7abalar\u0131yla kurtar\u0131lm\u0131\u015f 450 Ermeni gen\u00e7 k\u0131z\u0131n ak\u0131beti de t\u00fcyler \u00fcrperticiydi. T\u00fcrkler onlar\u0131 konsoloslu\u011fun elinden al\u0131p \u0131rzlar\u0131na ge\u00e7tikten sonra Cemal Azmi\u2019nin emriyle zorla M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rd\u0131lar. K\u0131zlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmamak i\u00e7in intihar ederek hayatlar\u0131na son verdi.<sup>22<\/sup><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1915 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda Trabzon \u015fehri ve vil\u00e2yetinde art\u0131k Ermeni kalmam\u0131\u015ft\u0131. Trabzon\u2019daki \u0130talyan ba\u015f konsolosu P. Korini\u2019nin \u015eubat 1916\u2019da \u201cMesacero\u201d gazetesi muhabirine verdi\u011fi deme\u00e7te vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi, art\u0131k 1915 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u015fehrin 14 bin Ermenisinden sadece 100 ki\u015fi kalm\u0131\u015ft\u0131, di\u011ferleri \u201cya Karadeniz\u2019e, ya da De\u011firmen Deresi\u2019ne at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131\u201d<sup>23<\/sup>. 1916 Nisan\u2019\u0131nda Rus ordusu Trabzon\u2019a girdi\u011finde burada ancak 15 Ermeni kad\u0131n ve 50 yetim \u00e7ocuk kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yakla\u015f\u0131k verilere g\u00f6re, Trabzon ili ve civar\u0131ndaki 70 bin Ermeni\u2019den yaln\u0131z 2.800 ki\u015fi kurtulup, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon Ermenileri yer-yer tehcire ve k\u0131r\u0131mlara kar\u015f\u0131 direni\u015f g\u00f6stermi\u015flerse de, maalesef bu konuda elimizde yeterli bilgi yoktur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Van, Musa da\u011f\u0131, Urfa\u2019daki direni\u015fler herkes\u00e7e bilinmektedir. Ba\u015fka b\u00f6lgelerde de savunma ama\u00e7l\u0131 m\u00fccadele ve direni\u015flerin vuku bulmu\u015f oldu\u011funu varsayabiliriz.\u00a0 Trabzon Ermenilerinin de direnmi\u015f olduklar\u0131 konusunda anlat\u0131mlar vard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tehcirin ilk g\u00fcn\u00fc, 20 Haziran\u2019da valinin verdi\u011fi emirle bo\u011fmak amac\u0131yla denizin a\u00e7\u0131\u011f\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclen 40 Ermeni erke\u011fi, kendilerine refakat eden polislere sald\u0131r\u0131p, onlar\u0131 saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131rlar. Kendileri de b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar vermelerine ra\u011fmen i\u00e7lerinden birka\u00e7 ki\u015fi kurtulup Rusya\u2019ya ge\u00e7meyi ba\u015far\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00d6zellikle, Gurgen ile Paruyr Sargsyan karde\u015flerin Cemal Azmi\u2019yi \u00f6ld\u00fcrme giri\u015fimleri olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Her ne kadar suikast giri\u015fimi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olsa da, bu olay Trabzon Ermenilerinin boyunlar\u0131n\u0131 e\u011fmi\u015f kesilmeye gitmediklerini ispatlamaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">G\u00fcm\u00fc\u015fhane-Erzincan yolundaki Tekke istasyonunda ya\u015fanan cesur bo\u011fu\u015fma olduk\u00e7a ilgin\u00e7tir. 100 kadar Trabzonlu Ermeni erke\u011fi tehcir esnas\u0131nda, kendilerine refakat eden jandarmalara sald\u0131rarak, bunlar\u0131 saf d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131p da\u011flara \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tehcir emrine boyun e\u011fmeyip, evlerinin damlar\u0131nda mevzilenerek, T\u00fcrk asker ve polislere kar\u015f\u0131 direnerek rakiplerine a\u011f\u0131r kay\u0131plar verdiren Sedrak Sargsyan ile Ervand Terteryan da \u015fahsi kahramanl\u0131k \u00f6rne\u011fi sergilemi\u015flerdir. Sonunda, cephaneleri t\u00fckendi\u011finde son kur\u015funlar\u0131n\u0131 kendilerine s\u0131karak intihar ederler. \u00d6zellikle, Trabzon yak\u0131nlar\u0131ndaki Khne, Trme, \u00c7ar, \u015eampa da\u011flar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nan 600\u2019den fazla Trabzonlu Ermeni\u2019nin direni\u015f \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 bilinmektedir. Bu \u00e7arp\u0131\u015fmalara Zil Ohannes, Mikayel Zeytuncyan, Hakob Kehyan \u00f6nderlik etmi\u015flerdir<sup>24<\/sup>. 1915 y\u0131l\u0131 Temmuz ve Ekim aylar\u0131 aras\u0131nda d\u00fczenli ordu birlikleri toplar ve makineli t\u00fcfeklerle te\u00e7hizatl\u0131 olarak, Konka ormanlar\u0131nda mevzilenmi\u015f Ermeni yi\u011fitlerini ezmeye ve imha etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, fakat ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015f, a\u011f\u0131r kay\u0131plar vererek geri \u00e7ekilmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Direnenler, belli aral\u0131klarla 1923 kas\u0131m\u0131na kadar m\u00fccadele etmi\u015f, geriye kalanlar bu tarihte kay\u0131klarla Karadeniz\u2019i yararak Rusya\u2019ya ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Onlar, yenilmeden sil\u00e2h elde, vatanlar\u0131ndan uzakla\u015fan son 700 Ermeniydi<sup> 25<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu insanlar So\u00e7i ve Tuapse yerel Kom\u00fcnist Partisi y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan 40 g\u00fcn hapsedildikten sonra,\u00a0 k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde oturmamak \u015fart\u0131yla serbest b\u0131rak\u0131l\u0131rlar<sup>26<\/sup>. Trabzon Ermenilerinin son kahramanl\u0131k sayfas\u0131 b\u00f6ylece tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka direni\u015f hareketleri hakk\u0131nda bilgilerimiz olmamas\u0131na ra\u011fmen, benzer direni\u015flerin daha var oldu\u011funu tahmin etmekteyiz.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Trabzon k\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 tertipleyenler de, Ermeni soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n bir\u00e7ok sorumlular\u0131 gibi, hak ettikleri cezaya \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131lar. Vali Cemal Azmi 17 Nisan 1922\u2019de Berlin\u2019de Ar\u015favir \u015eirakyan taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc<sup>27<\/sup>. Cemal Azmi\u2019nin en yak\u0131n yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve az\u0131l\u0131 Ermeni d\u00fc\u015fman\u0131 Tekke\u015f Ne\u015fad da yine Ermeni intikamc\u0131s\u0131n\u0131n kur\u015funlar\u0131yla devrildi. Cemal Azmi\u2019nin su\u00e7 ortaklar\u0131 Mehmed Ali, \u0130mamzade Mustafa, Niyazi ve di\u011ferleri Kostantinopolis Harp Divan\u0131\u2019nca 1919 y\u0131l\u0131nda de\u011fi\u015fik s\u00fcrelerle Malta\u2019ya s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015flerdir. \u0130ttihat\u00e7\u0131lar\u0131n Trabzon parti komitesi sorumlusu Nayil Bey ise 1918 y\u0131l\u0131n\u0131n ate\u015fkes g\u00fcnlerinde Azerbaycan\u2019a ka\u00e7mas\u0131na ra\u011fmen Ermeni intikamc\u0131s\u0131n\u0131n kur\u015funuyla yere serilmi\u015ftir. Trabzonlu Misak Torlakyan, Ermeni Nemesis harek\u00e2t\u0131n\u0131n aktif \u00fcyelerindendi. Misak Torlakyan, Trabzon Ermenilerinin cellatlar\u0131ndan Nail Bey\u2019in misafiri olarak Kostantinopolis\u2019te bulunan ve 30 bin Bak\u00fc Ermenisi\u2019nin 1918 y\u0131l\u0131nda vah\u015fice katledilmelerini\u00a0 \u00f6rg\u00fctleyenlerden\u00a0 biri olan Azerbaycan eski \u0130\u00e7i\u015fleri bakan\u0131 Behbut Han Civan\u015fir\u2019i 18 Temmuz 1921\u2019de kar\u015f\u0131dan tek kur\u015funla \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr<sup>28<\/sup>.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>N O T L A R<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00a0<em>1. H. Ta\u015fyan\u2019\u0131n \u201cKaradeniz\u2019den Karin\u2019e (Erzurum\u2019a) Kadar Ermeni Ahalisi \/tarihsel-etnografik k\u0131sa bir \u00f6zet\/\u201d incelemesi (Viyana, 1921) 1915 olaylar\u0131ndan \u00f6nce Trabzon vil\u00e2yetinde oturan Ermenilere ili\u015fkin fikir vermektedir.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>2. Hovakim Hovakimyan (Ar\u015fakuni), Ermeni Pontus\u2019u Tarihi, Beyrut, 1967, s. 27.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>3. Ayn\u0131 yerde, s.28.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>4. Teodik, Herkesin Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131, Kostantinopolis, 1922.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>5. Y. Lepsius, Ermenistan K\u0131r\u0131mlar\u0131, \u00e7eviren: M. \u015eamtanc\u0131yan, Kostantinopolis, 1919.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>6. Ermeni Pontus\u2019u Tarihi, s. 29.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>7. M<\/em><em>. Gu\u015fak\u00e7\u0131yan, Trabzon ile Samsun Vil\u00e2yetlerinin Tehcir ve Taktilleri, B\u00fcy\u00fck Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Hat\u0131ra Defteri, 3. bask\u0131, Beyrut, 1987, s.466. M. Arzumanyan, Ermenistan, 1914\u20131917, Erivan, 1969, s.383.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>8. A<\/em><em>. Melkonyan, Trabzon Vil\u00e2yeti, Ermeni Sorunu Ansiklopedisi, Erivan, 1996, s.445. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>9. Haykazn Ghazaryan, Soyk\u0131r\u0131mc\u0131 T\u00fcrk, Beyrut, 1968, s. 21\u201322. Hovhannes Nazl\u0131yan, An\u0131lar\u0131m, Beyrut, 1960, s. 56\u201357. Levon Vardan, Ermeni On be\u015finin Kronolojisi, Beyrut, 1975s. 29\u201330.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>10. M<\/em><em>. Torlakyan, G\u00fcnlerimle, Beyrut, 2001, s. 240.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>11. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Hat\u0131ra Defteri, s.468.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>12. Ermeni Pontus\u2019u Tarihi, s.222\u2013224.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>13. H. Ta\u015fyan, Alman Belgelerine G\u00f6re Ermeni Ulusunun Tehciri, 1. b\u00f6l\u00fcm, Viyana, 1921, s.58. G. Bryce The Trecetment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915\u20131916, Beirut, 1972, s. 86, 291.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>14. H. Ghazaryan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en eseri, s.75\u201378. Ermeni Pontus\u2019u Tarihi, s.227.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>15. M<\/em><em>. Gu\u015fak\u00e7\u0131yan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en eseri, s.470.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>16. M<\/em><em>. Arzumanyan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en eseri, s. 384.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>17. C<\/em><em>. Kirakosyan, Birinci D\u00fcnya Harbi ve Bat\u0131 Ermenileri: 1914\u20131916, Erivan, 1967, s. 345.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>18. Levon Vardan, Ermeni On be\u015finin Kronolojisi 1915\u20131923, Beyrut, 1975, s. 45.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>19. Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131: Gh. Makunts, Trabzon Ermenilerinin Tehciri, Tahran, 1963, s. 63\u201365.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>20. Ermeni Pontus\u2019u Tarihi, s.228\u2013229.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>21. Ayn\u0131 yerde, s. 224\u2013228.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>22. Ayn\u0131 yerde.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>23. Sepuh Aknuni, Bir Milyon Ermeni\u2019nin K\u0131r\u0131m Hik\u00e2yesi,\u00a0 Kostantinopolis, 1921, s. 178.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>24. M<\/em><em>. Torlakyan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en eseri, s. 317.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>25. Ermeni Soyk\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n Hat\u0131ra Defteri, s. 475.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>26. M<\/em><em>. Torlakyan, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en eseri, s. 325.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>27. Daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131: A. \u015eirakyan, Kurbanlar\u0131n Vasiyetiydi, Beyrut, 1975. <\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>28. \u0130\u015fbu eylemin detaylar\u0131 M. Torlakyan\u0131n \u201cG\u00fcnlerimle\u201d hat\u0131ratlar\u0131nda bulunmaktad\u0131r.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>HEM\u015e\u0130N VE HEM\u015e\u0130NL\u0130 ERMEN\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p><strong>(k o n f e r a n s\u00a0\u00a0 m a k a l e l e r i)<\/strong><\/p>\n<p>ERIVAN\u00a0 &#8211; 2 0 0 7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Petros Hovhannisyan Erivan Devlet \u00dcniversitesi, tarih doktoru, do\u00e7ent \u00a0 Ermeniler, y\u00fczy\u0131llar boyu kitleler halinde Karadeniz\u2019in G\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na, \u00f6zellikle Trabzon\u2019dan Samsun\u2019a uzanan dar bir k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdi. Bu iki \u015fehir ve bunlar\u0131n aras\u0131nda kalan bir\u00e7ok k\u00f6y haricinde, Pontus\u2019un hemen-hemen t\u00fcm b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da Ermeni ya\u015famaktayd\u0131. T\u00fcm\u00fcyle Ermenilerle mesk\u00fbn k\u00f6ylerin say\u0131s\u0131 200-\u00fc a\u015fk\u0131nd\u0131. Sadece Ordu vilayetine ba\u011fl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-1386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-hamsen-hemsin"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Petros Hovhannisyan Erivan Devlet \u00dcniversitesi, tarih doktoru, do\u00e7ent \u00a0 Ermeniler, y\u00fczy\u0131llar boyu kitleler halinde Karadeniz\u2019in G\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na, \u00f6zellikle Trabzon\u2019dan Samsun\u2019a uzanan dar bir k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdi. Bu iki \u015fehir ve bunlar\u0131n aras\u0131nda kalan bir\u00e7ok k\u00f6y haricinde, Pontus\u2019un hemen-hemen t\u00fcm b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da Ermeni ya\u015famaktayd\u0131. T\u00fcm\u00fcyle Ermenilerle mesk\u00fbn k\u00f6ylerin say\u0131s\u0131 200-\u00fc a\u015fk\u0131nd\u0131. Sadece Ordu vilayetine ba\u011fl\u0131 [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2010-07-23T07:47:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/\",\"name\":\"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"datePublished\":\"2010-07-23T07:47:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Petros Hovhannisyan Erivan Devlet \u00dcniversitesi, tarih doktoru, do\u00e7ent \u00a0 Ermeniler, y\u00fczy\u0131llar boyu kitleler halinde Karadeniz\u2019in G\u00fcneydo\u011fu k\u0131y\u0131lar\u0131na, \u00f6zellikle Trabzon\u2019dan Samsun\u2019a uzanan dar bir k\u0131y\u0131 b\u00f6lgesine yerle\u015fmi\u015flerdi. Bu iki \u015fehir ve bunlar\u0131n aras\u0131nda kalan bir\u00e7ok k\u00f6y haricinde, Pontus\u2019un hemen-hemen t\u00fcm b\u00f6lgelerinde \u00e7ok say\u0131da Ermeni ya\u015famaktayd\u0131. T\u00fcm\u00fcyle Ermenilerle mesk\u00fbn k\u00f6ylerin say\u0131s\u0131 200-\u00fc a\u015fk\u0131nd\u0131. Sadece Ordu vilayetine ba\u011fl\u0131 [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2010-07-23T07:47:57+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/","name":"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"datePublished":"2010-07-23T07:47:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2010\/07\/23\/pontus-ermenilerinin-golgotasi\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"PONTUS ERMEN\u0130LER\u0130N\u0130N GOLGOTA\u2019SI"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}