{"id":10998,"date":"2011-12-29T03:10:59","date_gmt":"2011-12-29T08:10:59","guid":{"rendered":"http:\/\/akunq.net\/tr\/?p=10998"},"modified":"2011-12-29T03:10:59","modified_gmt":"2011-12-29T08:10:59","slug":"nisan-1915te-vanda-neler-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/","title":{"rendered":"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu?"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: right\"><a title=\"Ay\u015fe H\u00fcr\" href=\"http:\/\/www.taraf.com.tr\/ayse-hur\/\" target=\"_blank\">Ay\u015fe H\u00fcr<\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\" align=\"center\"><strong><a href=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/?attachment_id=10999\" rel=\"attachment wp-att-10999\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-10999\" title=\"\u0531\u0575\u0577\u0567 \u0540\u056b\u0582\u0580\" src=\"http:\/\/akunq.net\/tr\/wp-content\/uploads\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"150\" \/><\/a>Neredeyse herkes, Fransa Parlamentosu\u2019nun ald\u0131\u011f\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 karar\u0131n\u0131n, 1915-1917\u2019de neler oldu\u011funu konu\u015fmay\u0131 engelledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Sanki 95 y\u0131ld\u0131r bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Hadi o kadar uza\u011fa gitmeyeyim, sanki 24 Nisan 2011\u2019den beri bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Sanki ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda Frans\u0131zlara ders vermeye y\u00fcz\u00fcm\u00fcz varm\u0131\u015f gibi. Karardan sonra neredeyse herkes \u201cbu t\u00fcr konular\u0131n parlamentolar\u0131n de\u011fil tarih\u00e7ilerin alan\u0131na girdi\u011fini\u201d s\u00f6yledi. Ama sonunda neredeyse herkes \u201c1915-1917\u2019de ya\u015fananlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131nda, as\u0131l Fransa\u2019n\u0131n Cezayir\u2019de yapt\u0131klar\u0131n\u0131n soyk\u0131r\u0131m oldu\u011funda\u201d birle\u015fti. \u201cBu tela\u015f\u0131n nedeni ne?\u201d demeyece\u011fim. \u201cNereden biliyorsunuz, tarih\u00e7i misiniz?\u201d demeyece\u011fim. \u201cHani bu konular\u0131 tarih\u00e7ilere b\u0131rakacakt\u0131k?\u201d demeyece\u011fim, \u201cFransa\u2019n\u0131n Cezayir\u2019de soyk\u0131r\u0131m yapmas\u0131, Ermenilere yap\u0131lanlar\u0131n soyk\u0131r\u0131m olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermez\u201d demeyece\u011fim. Sadece bir tarih\u00e7i olarak bildiklerimi sizlerle payla\u015fmaya devam edece\u011fim.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Resm\u00ee tarihe g\u00f6re, Ermenileri tehcir karar\u0131, 1915 y\u0131l\u0131n\u0131n mart ay\u0131nda Zeytun\u2019da (bug\u00fcn Kahramanmara\u015f\u2019a ba\u011fl\u0131 Zeytun\u2019da) ve nisan ay\u0131nda Van\u2019da Ermenilerin isyan etti\u011fi haberlerinin \u0130stanbul\u2019a ula\u015fmas\u0131 \u00fczerine al\u0131nm\u0131\u015f ve 23\/24 Nisan 1915 gecesi \u0130stanbul\u2019da son derece geni\u015f tutuklamalar yap\u0131lm\u0131\u015f ve ilk s\u00fcrg\u00fcn kafileleri Aya\u015f ve \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019ya do\u011fru yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Zeytun konusunu 11 Nisan 2011 tarihli \u201cZeytun neden isyank\u00e2rd\u0131?\u201d yaz\u0131mda; \u0130stanbul s\u00fcrg\u00fcnlerini, 23 Nisan 2011 tarihli \u201c24 Nisan 1915\u2019te asl\u0131nda ne oldu?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131mda anlatm\u0131\u015ft\u0131m. Bu hafta \u201cVan \u0130syan\u0131\u201d konusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getirmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yak\u0131n tarihte art ard\u0131na gelen \u00fc\u00e7 depremle adeta yok olman\u0131n e\u015fi\u011fine gelen Van, kadim bir Ermeni yerle\u015fimiydi. Ermenilerin Urartu Krall\u0131\u011f\u0131\u2019na ba\u011fl\u0131 Van\u2019a M\u00d6 612-585 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda geldi\u011fi san\u0131l\u0131yor. M\u00d6 401 y\u0131l\u0131nda Van civar\u0131ndan ge\u00e7en Yunan yazar\u0131 Ksenophon, <em>Anabasis<\/em> (On Binlerin D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc) adl\u0131 eserinde o y\u0131llarda Pers egemenli\u011findeki Ermenileri, tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131kla u\u011fra\u015fan, m\u00fcreffeh ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 bir toplum olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131. M\u00d6 331\u2019de Van civar\u0131n\u0131 kontrol\u00fc alt\u0131na alan Makedonya Kral\u0131 B\u00fcy\u00fck \u0130skender, Ermenileri bir satrapl\u0131k alt\u0131nda toplad\u0131. Ard\u0131ndan \u015fehir Sasaniler, Romal\u0131lar, Bizansl\u0131lar, Sel\u00e7uklular ve Osmanl\u0131lar\u0131n egemenli\u011fine girdi ama her zaman \u00f6nemli bir Ermeni yerle\u015fimi oldu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Milliyet\u00e7ilik ideolojisi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1871 Erzurum Salnamesi\u2019ne g\u00f6re, Van ve civar\u0131ndaki 156 kazan\u0131n erkek n\u00fcfusu (o y\u0131llarda sadece hane reisleri say\u0131l\u0131rd\u0131) 25.725 ki\u015fi idi. Bunun sadece 6.863\u2019\u00fc (y\u00fczde 27) M\u00fcsl\u00fcman\u2019d\u0131, gerisi (y\u00fczde 73) a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Gregoryan Ermeni\u2019ydi. O y\u0131llarda da \u015fehrin ekonomik hayat\u0131n\u0131 Ermeniler kontrol ediyorlard\u0131 ama idari a\u00e7\u0131dan T\u00fcrkler ve K\u00fcrtler daha \u00f6ndeydi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni toplumunun durumu g\u00f6rece iyiydi ama imparatorlu\u011fun genel durumu iyi de\u011fildi. A\u011f\u0131r ve adaletsiz vergiler, hantal ve zorba devlet, ba\u015fta gayr\u0131m\u00fcslimler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kesimlerin siyasal temsil sorunlar\u0131, tebaadan vatanda\u015fa ge\u00e7emeyen bir hukuk sistemi, her yerde oldu\u011fu gibi Van\u2019da da ho\u015fnutsuzlu\u011fu artt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Yani 1789 Frans\u0131z \u0130htilali\u2019nden beri dalga dalga d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131na yay\u0131lan milliyet\u00e7ilik ideolojisi i\u00e7in uygun bir ortam vard\u0131. \u0130leride \u0130stanbul\u2019da Ermeni Patri\u011fi olacak M\u0131g\u0131rd\u0131\u00e7 H\u0131rimyan\u2019\u0131n 1858 y\u0131l\u0131nda, Van\u2019daki Varak Manast\u0131r\u0131\u2019nda g\u00f6revli iken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 <em>Van Kartal\u0131<\/em> ile 1863 y\u0131l\u0131nda da St. Garabed Manast\u0131r\u0131\u2019nda g\u00f6revli iken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 <em>Mu\u015f Kartal\u0131<\/em> adl\u0131 gazeteler Ermeni uyan\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Ard\u0131ndan Van\u2019da 1872\u2019de Miutyun i P\u0131rgutyun (Kurtulu\u015f Birli\u011fi), 1878\u2019de Sev Kha\u00e7<em> <\/em>Gazmagerbutyun (Kara Ha\u00e7 Te\u015fkilat\u0131) kuruldu. 1880\u2019de a\u00e7\u0131lan Yeremyan Okulu milliyet\u00e7i fikirleri daha da k\u00f6kle\u015ftirdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Armenakan\u2019\u0131n kurulu\u015fu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1885\u2019te ilk Ermeni partisi diye bilinen Armenakan, Van\u2019da kuruldu. Armenakan \u00f6rne\u011fini izleyerek 1887\u2019de Cenevre\u2019de kurulan Devrimci H\u0131n\u00e7ak (\u00c7an) Partisi ile 1890\u2019da Tiflis\u2019te kurulan Ta\u015fnaksutyun (Ermeni Devrimci Federasyonu) da Van civar\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rg\u00fctlere sahip oldular.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ermeni milliyet\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri, II. Abd\u00fclhamid\u2019in kurdu\u011fu Hamidiye Alaylar\u0131\u2019nda \u00f6rg\u00fctlenen K\u00fcrtler ve T\u00fcrklerin egemen oldu\u011fu merkez\u00ee g\u00fc\u00e7lerin de\u011fi\u015fik oranlarda katk\u0131s\u0131yla 1896\u2019da Van kana buland\u0131. Yabanc\u0131 misyon \u015feflerinin raporlar\u0131na g\u00f6re \u015fehir merkezinde 500 kadar Ermeni ile 250 kadar M\u00fcsl\u00fcman \u00f6l\u00fcrken, k\u0131rsal alanlarda Ermeni \u00f6l\u00fcmleri 10 bine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l H\u0131n\u00e7ak komitac\u0131lar\u0131 Van\u2019daki katliamlardan sorumlu tuttuklar\u0131 K\u00fcrt lideri \u015eakir\u2019e ba\u015far\u0131s\u0131z bir suikast giri\u015fiminde bulundular. K\u00fcrtlerin buna tepkisi sert oldu. 18-21 Haziran 1896 g\u00fcnlerinde \u015fehrin Ermeni erkekleri \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fc\u011fe ayr\u0131ld\u0131lar ve s\u0131n\u0131ra do\u011fru y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fe ge\u00e7irildiler. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f kollar\u0131 Hamidiye Alaylar\u0131 taraf\u0131ndan katledildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">B\u00fct\u00fcn bu olaylar\u0131n sonucu Ermeni-T\u00fcrk, Ermeni-K\u00fcrt ili\u015fkileri onulmaz \u015fekilde zedelenirken, b\u00f6lgedeki Ermeni toplumu y\u0131k\u0131ma u\u011frad\u0131. \u00d6rne\u011fin Van merkezi itibariyle, 1871\u2019de 25.725 olan erkek n\u00fcfus, 1900\u2019de 35.131\u2019e \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 halde, 1871\u2019de y\u00fczde 27\u2019ye tekab\u00fcl eden M\u00fcsl\u00fcman n\u00fcfus, y\u00fczde 42\u2019ye \u00e7\u0131km\u0131\u015f, y\u00fczde 73 olan gayr\u0131m\u00fcslim n\u00fcfus y\u00fczde 58\u2019e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">1908\u2019de \u0130ttihat\u00e7\u0131-Ta\u015fnak ittifak\u0131 II. Abd\u00fclhamid\u2019e Me\u015frutiyet\u2019i ikinci kez ilan ettirdi\u011finde, Van\u2019da da b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. 30 y\u0131l aradan sonra a\u00e7\u0131lan Meclis-i Mebusan\u2019a, Ta\u015fnaks\u00fctyun\u2019un Van \u015fubesinden Onnik Dersakian Vramian da gitmi\u015fti. Bu y\u0131llarda Van\u2019\u0131n enerjik ve liberal valisi Tahsin Bey, hem H\u0131ristiyanlar, hem de M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan kabul g\u00f6r\u00fcyordu. \u015eehrin belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na ise manifaturac\u0131 Bedros Kapamac\u0131yan se\u00e7ilmi\u015fti. Kapamac\u0131yan 1912\u2019de iki Ta\u015fnak militan\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclecekti. \u00c7\u00fcnk\u00fc o y\u0131llarda Ermeni \u00f6rg\u00fctlerinin aras\u0131 hi\u00e7 de iyi de\u011fildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Cevdet Bey\u2019in valili\u011fi<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n patlak verdi\u011fi 1914 y\u0131l\u0131 yaz\u0131nda durum radikal bi\u00e7imde de\u011fi\u015fti. 1878 Berlin Antla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 61. maddesinde tan\u0131mlanan Ermeni Islahat\u0131 kapsam\u0131nda, b\u00f6lgeye g\u00f6nderilen Norve\u00e7li Binba\u015f\u0131 Hoff a\u011fustos ay\u0131nda Van\u2019a geldi\u011finde Ermeni ahali taraf\u0131ndan \u201cMesih gibi\u201d kar\u015f\u0131lan\u0131rken, Tahsin Bey \u00e7ok so\u011fuk davranm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130ttihat\u00e7\u0131 pa\u015falar o g\u00fcnlerde Rusya-Britanya blo\u011funa kar\u015f\u0131 Almanlarla ittifak halinde sava\u015fa girmeye karar vermi\u015flerdi. H\u00e2l b\u00f6yle iken, Ermenilere verdikleri s\u00f6zleri tutmaya hi\u00e7 gerek yoktu. Bu sertle\u015fmenin bir sonucu olarak, 1914 y\u0131l\u0131n\u0131n ekim ay\u0131nda uzla\u015fmac\u0131 Tahsin Bey\u2019in yerine Enver Pa\u015fa\u2019n\u0131n bacana\u011f\u0131 tecr\u00fcbesiz ve gaddar Cevdet Bey vali olarak atand\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ard\u0131ndan Sar\u0131kam\u0131\u015f facias\u0131 geldi. Bilindi\u011fi gibi Enver Pa\u015fa yenilginin faturas\u0131n\u0131, cephe gerisinde sabotajlar yapan Ermeni komitac\u0131lar\u0131na kesmi\u015fti. Van civar\u0131ndaki yerle\u015fimlerde birbiri ard\u0131na asayi\u015f sorunlar\u0131 patlak verdi. K\u00fcrt \u00e7etelerden ka\u00e7an Ermeni k\u00f6yl\u00fcleri Van\u2019\u0131 doldurdu. Cevdet Bey\u2019in uzla\u015fma bahanesiyle \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 Ta\u015fnak lideri \u0130\u015fkhan Bey\u2019i 16\/17 Nisan 1915 gecesi, Hir\u00e7 K\u00f6y\u00fc civar\u0131nda tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrerek \u00f6ld\u00fcrtmesi, bununla da yetinmeyerek iki \u00e7ocu\u011funu da diri diri kuyuya att\u0131rmas\u0131 gerginli\u011fi daha da artt\u0131rd\u0131. Cevdet Bey bununla da yetinmedi, emrindeki Kasap Taburu\u2019na isyanc\u0131 k\u00f6yleri yerle bir etme talimat\u0131 verdi. B\u00fct\u00fcn bunlar Van\u2019\u0131 patlamaya haz\u0131r bir barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131na d\u00f6nd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. 20 Nisan 1915 g\u00fcn\u00fc bir Osmanl\u0131 askerinin bir Ermeni kad\u0131n\u0131na \u015fiddet g\u00f6stermesi, buna \u015fahit olan Ermeni gen\u00e7lerinin de askerlere ate\u015f a\u00e7mas\u0131yla barut f\u0131\u00e7\u0131s\u0131 alev ald\u0131. \u015eehirde \u00e7at\u0131\u015fmalar ya\u015fan\u0131rken, 24 nisanda \u0130stanbul\u2019daki Ermeni toplumunun \u00f6nde gelenlerinin Aya\u015f ve \u00c7ank\u0131r\u0131\u2019ya do\u011fru s\u00fcr\u00fclmesine ba\u015fland\u0131. Van ve civar illerdeki Ermenilerin s\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin eldeki ilk telgraf 9 May\u0131s 1915 tarihinde \u201cbizzat hallolunacakt\u0131r\u201d notuyla, Van ve Bitlis valilerine \u00e7ekildi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Ruslar\u0131n Van\u2019\u0131 i\u015fgali<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Rus birlikleri Ermenilerin kontrol\u00fcndeki Van\u2019a 18 May\u0131s 1915 g\u00fcn\u00fc girdiler. Ruslar Aram Manukyan\u2019\u0131 Van Valisi olarak atad\u0131lar. (Manukyan 1918\u2019de k\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti\u2019nin ilk \u0130\u00e7i\u015fleri Bakan\u0131 olacakt\u0131.) Ard\u0131ndan katledilme s\u0131ras\u0131 M\u00fcsl\u00fcman ahaliye geldi. Frieda Sp\u00f6rri adl\u0131 bir misyoner \u015f\u00f6yle anlat\u0131yordu durumu: \u201c\u015eehirde T\u00fcrk evlerinin ya\u011fmalanmas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131 ve bu biz misyonerlere ac\u0131 veriyordu. Babam\u0131z, istasyonumuzdaki insanlar\u0131 bu haks\u0131zl\u0131ktan uzak tutmak i\u00e7in elinden geleni yap\u0131yordu.\u201d Sp\u00f6rri\u2019ye g\u00f6re, Ermeniler T\u00fcrklere \u201cne Cenevre Konvansiyonu\u2019na, ne de \u0130sa\u2019n\u0131n \u00f6\u011fretisine g\u00f6re\u201d davran\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Ruslar\u0131n kurdu\u011fu, Antranik\u2019in komutas\u0131ndaki Ermeni g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fi ile Osmanl\u0131 Meclis-i Mebusan\u0131\u2019nda Erzurum temsilcisi olan Armen Garo naml\u0131 Karekin Past\u0131rmac\u0131yan\u2019\u0131n \u00f6rg\u00fctledi\u011fi bir di\u011fer Ermeni g\u00f6n\u00fcll\u00fc birli\u011fi ise b\u00f6lgedeki M\u00fcsl\u00fcman k\u00f6ylerini ve kendilerini desteklemeyen Ermeni k\u00f6ylerini ya\u011fmal\u0131yor, katliamlar yap\u0131yorlard\u0131. Bu arada not edelim: Karekin Past\u0131rmac\u0131yan\u2019\u0131n karde\u015fi Vahan Past\u0131rmac\u0131yan, Aral\u0131k 1914\u2019te Sar\u0131kam\u0131\u015f\u2019taki Osmanl\u0131 ordusunda Binba\u015f\u0131 Ziya (Yerg\u00f6k) Bey\u2019in komutas\u0131nda Ruslara kar\u015f\u0131 sava\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Karar daha \u00f6nce al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Resm\u00ee tarihin tehcir karar\u0131n\u0131 hakl\u0131 \u00e7\u0131karmak i\u00e7in ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u201cVan \u0130syan\u0131\u201d i\u015fte b\u00f6yle bir arka plana sahipti. Ancak bug\u00fcn biliyoruz ki, \u201cVan \u0130syan\u0131\u201dndan \u00e7ok \u00f6nce Ermenileri s\u00fcrme karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6rne\u011fin \u0130svi\u00e7reli hastabak\u0131c\u0131 Alma Johansson Mu\u015f\u2019ta Kas\u0131m 1914\u2019te bile bu t\u00fcr s\u00f6ylentilerin dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktarm\u0131\u015ft\u0131. Bir ba\u015fka hastabak\u0131c\u0131 Danimarkal\u0131 Marcher, Harput Valisi Erzincanl\u0131 Sabit Bey\u2019in Erzurum\u2019daki Alman Konsolosu Scheubner-Richter\u2019e \u201cT\u00fcrkiye\u2019deki Ermeni milletinin yok edilmesi gerekti\u011fini ve edilece\u011fini s\u00f6yledi\u011fini\u201d ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Urfa\u2019daki \u0130svi\u00e7re hastanesinin m\u00fcd\u00fcr\u00fc Jakop K\u00fcnzler, 1915 y\u0131l\u0131n\u0131n ocak ay\u0131nda \u0130ran\u2019a yapt\u0131\u011f\u0131 yolculuk s\u0131ras\u0131nda tan\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 Nafiz Bey adl\u0131 bir subay\u0131n kendisine \u201cErmenilerle birlikte hareket etmek imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Sava\u015f T\u00fcrkiye\u2019ye bunlar\u0131, ya imha ederek ya da kovarak defetme imk\u00e2n\u0131 verecektir\u201d dedi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131. Ba\u015fk\u00e2tipzade Rag\u0131p Bey, an\u0131lar\u0131nda, 14 Nisan 1915\u2019te Erzurum\u2019a geldi\u011fini ve 26 nisanda Erzurum\u2019dan ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirttikten sonra, \u201cErmenilerin tehciri m\u00fcnasebetiyle, civarda bulunan bi\u00e7are Ermeni k\u0131z ve kad\u0131nlar\u0131n peri\u015fan, sefil, rezil, hali pe\u00adri\u015fanlar\u0131 kalplerimizi da\u011fdar etmi\u015fti\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131. Alman Konsolosluk raporlar\u0131nda, Erzurum\u2019un civar k\u00f6ylerinin bo\u015falt\u0131lmalar\u0131 i\u015flemine may\u0131s ba\u015f\u0131 ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 ve 15 may\u0131sa kadar t\u00fcm k\u00f6ylerin bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bildiriliyordu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Kati suretle halledilsin!<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">S\u00fcrg\u00fcnlerin katliama d\u00f6n\u00fc\u015fmesi \u00fczerine, Rusya, Fransa ve \u0130ngiltere h\u00fck\u00fcmetleri, 24 May\u0131s 1915\u2019te ortak bir bildiri yay\u0131mlayarak katliamlardan Osmanl\u0131 H\u00fck\u00fcmeti\u2019ni sorumlu tutacaklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Bunun \u00fczerine Enver Pa\u015fa, s\u00fcrg\u00fcnlere me\u015fruiyet kazand\u0131rmak i\u00e7in bir form\u00fcl buldu. D\u00e2hiliye Nezareti\u2019nin 26 May\u0131s 1915 tarihinde Sadrazaml\u0131k makam\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi resm\u00ee yaz\u0131da Ermenilere y\u00f6nelik s\u00fcrg\u00fcn eyleminin, Ermeni meselesinin \u201cesasl\u0131 bir suretde hal ve fasl\u0131 ile k\u00fclliyen izalesi\u201d (esasl\u0131 bir \u015fekilde sona erdirilmesi ve tamamen yok edilmesi) i\u00e7in g\u00fcndeme getirildi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a yaz\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tezkere g\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esiyle \u015f\u00f6yle devam ediyordu: \u201cSava\u015f y\u00f6relerine yak\u0131n b\u00f6lgelerde oturan Ermenilerin bir k\u0131sm\u0131 ordunun harek\u00e2t\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131r\u0131r davran\u0131\u015flarda bulunmakta, halka sald\u0131rmakta ve isyanc\u0131lara yatakl\u0131k etmektedirler. Bu y\u00fczden, Van, Bitlis, Erzurum vilayetleriyle, Adana, Mersin, Osmaniye ve Kozan kazalar\u0131, Mara\u015f\u2019\u0131n merkezi d\u0131\u015f\u0131nda Mara\u015f mutasarr\u0131fl\u0131\u011f\u0131nda, Halep vilayetinde, \u0130skenderun, Antakya kazalar\u0131nda oturan Ermenilerin yerleri de\u011fi\u015ftirilecektir. Bunlar, Musul ve Zor mutasarr\u0131fl\u0131klar\u0131n\u0131n Van vilayetiyle biti\u015fik kuzey k\u0131s\u0131mlar\u0131na, Halep vilayetinin do\u011fu ve g\u00fcneydo\u011fusuna ve Suriye vilayetinin do\u011fusuna nakledileceklerdir.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Ge\u00e7ici Tehcir Kanunu<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yayg\u0131n olarak \u201cTehcir Kanunu\u201d olarak bilinen; resm\u00ee ad\u0131yla \u201cSava\u015f Zaman\u0131nda H\u00fck\u00fcmet Uygulamalar\u0131na Kar\u015f\u0131 Gelenler \u0130\u00e7in Asker Taraf\u0131ndan Uygulanacak \u00d6nlemler Hakk\u0131nda Ge\u00e7ici Kanun\u201d bu tezkereden bir g\u00fcn sonra 27 May\u0131s 1915\u2019te Meclis-i V\u00fckela\u2019da (Bakanlar Kurulu) kabul edildi. Alt\u0131nda Ba\u015fkumandan Vekili ve Harbiye Naz\u0131r\u0131 Enver Pa\u015fa ve Sadrazam Said Halim Pa\u015fa\u2019n\u0131n imzalar\u0131 olan ve Sultan Mehmed V. Re\u015fad taraf\u0131ndan tasdik edilen d\u00f6rt maddelik ge\u00e7ici kanunun i\u00e7eri\u011fi \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u201c1. Sava\u015f s\u0131ras\u0131nda ordu, kolordu ve t\u00fcmen komutanlar\u0131 ve bunlar\u0131n m\u00fcstakil mevki kumandanlar\u0131, ahali taraf\u0131ndan herhangi bir suretle h\u00fck\u00fcmetin emirlerine, yurt savunmas\u0131na, asayi\u015fin korunmas\u0131na ili\u015fkin i\u015flere ve d\u00fczenlemelere muhalefet, silahla sald\u0131r\u0131 ve direnme g\u00f6r\u00fcrlerse bunu \u00f6nlemeye mezun ve mecburdurlar.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">2. Ordu, m\u00fcstakil kolordu ve t\u00fcmen kumandanlar\u0131 askerlik icaplar\u0131ndan dolay\u0131 veya casusluk ve h\u0131yanetlerini hissettikleri k\u00f6yler ve kasabalar halk\u0131n\u0131 tek tek veya toplu olarak di\u011fer mahallere sevk ve isk\u00e2n ettirebilirler.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">3. \u0130\u015fbu kanun yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">4. \u0130\u015fbu kanun h\u00fck\u00fcmleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe Ba\u015fkumandanl\u0131k Vekili ve Harbiye Naz\u0131r\u0131 memurdur.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Dikkat edilece\u011fi gibi tezkirede \u201csava\u015f y\u00f6relerine yak\u0131n b\u00f6lgelerde oturan bir k\u0131s\u0131m Ermeni\u201dden \u015fik\u00e2yet ediliyordu. Kanunda ise herhangi bir etnik kimlik (Ermeni, Rum, vb.) zikredilmiyordu. Ermeni ad\u0131 kanunla birlikte \u00e7\u0131kar\u0131lan talimatnamelerde, \u015fifreli telgraflarda ge\u00e7iyordu. M\u00fctareke d\u00f6neminin ilk h\u00fck\u00fcmeti olarak kurulan Ahmet \u0130zzet Pa\u015fa kabinesinde \u015euray-\u0131 Devlet Ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Re\u015fit Akif Pa\u015fa ve 3. Ordu Kumandan\u0131 Vehip Pa\u015fa, 1918 y\u0131l\u0131nda \u0130TC Merkez Komitesi\u2019nin bu karara paralel olarak bir de \u201ck\u0131r\u0131m karar\u0131\u201d ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu i\u015f i\u00e7in de Te\u015fkilat-\u0131 Mahsusa lideri Dr. Bahaeddin \u015eakir\u2019i g\u00f6revlendirdi\u011fini s\u00f6yleyeceklerdir.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Almanya B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Wangenheim merkeze g\u00f6nderdi\u011fi 17 Haziran 1915 tarihli rapora \u201cErmeni tehcirinin sadece asker\u00ee nedenlerle yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k\u201d diye yazm\u0131\u015ft\u0131. Talat Pa\u015fa Wangenheim\u2019a \u201cD\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131 bahane ederek, d\u0131\u015f \u00fclkelerin diplomatik m\u00fcdahalelerine ald\u0131rmaks\u0131z\u0131n, \u00fclkeyi i\u00e7 d\u00fc\u015fmanlardan tamamen temizlemek\u201d istedi\u011fini ve bunun \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin m\u00fcttefiki Almanya\u2019n\u0131n da \u00e7\u0131karlar\u0131na\u201d oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. Talat\u2019a g\u00f6re \u201cdevlet b\u00f6ylece g\u00fc\u00e7lenecekti.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>\u201cErmeni meselesi hallolunmu\u015ftur!\u201d<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Almanya\u2019n\u0131n \u0130stanbul Ba\u015fkonsolosu Mordtmann, 30 Haziran 1915 tarihli raporunda, \u0130ttihat\u00e7\u0131 liderlerden \u0130smail Canpolat\u2019\u0131n kendisine bir Anadolu haritas\u0131 \u00fczerinde Ermenilerin s\u00fcr\u00fclmesi i\u015finin Anadolu\u2019ya yay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fi yazd\u0131ktan sonra, Tal\u00e2t\u2019\u0131n kendisine \u201cs\u00f6z konusu olan (&#8230;) Ermenilerin imha edilmesidir\u201d dedi\u011fini aktarm\u0131\u015ft\u0131. Amerikan B\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Morgenthau, 9 Temmuz 1915 g\u00fcn\u00fc hat\u0131rat\u0131na \u015fu notu d\u00fc\u015ft\u00fc: \u201cTalat bana, meseleyi [tehciri] son derece etrafl\u0131ca tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7ta ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131 bir karara ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. D\u00fcnya taraf\u0131ndan su\u00e7lanacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u011fimde, kendilerini nas\u0131l savunacaklar\u0131n\u0131 bildiklerini s\u00f6yledi. Ba\u015fka bir deyi\u015fle umurunda bile de\u011fildi.\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\u00dclkenin d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen \u00f6l\u00fcm haberleri \u00fczerine Almanlar kendisine bask\u0131 yap\u0131nca, Talat Pa\u015fa 31 A\u011fustos 1915 tarihinde elinde b\u00f6lgelere yollad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 telgraflar\u0131n \u00e7evirileri oldu\u011fu halde do\u011frudan Alman B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi\u2019ne gitmi\u015fti. Burada Ermenilere kar\u015f\u0131 al\u0131nan \u00f6nlemlerin durduruldu\u011funu tekrar a\u00e7\u0131klayan Tal\u00e2t Pa\u015fa \u00e7ok bilinen s\u00f6z\u00fcn\u00fc s\u00f6yledi: \u201cLa question arm\u00e9nienne n\u2019existe plus!\u201d (Ermeni meselesi art\u0131k mevcut de\u011fildir.)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Sessizce boyun e\u011fdiler<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Bu s\u00f6ze ra\u011fmen tehcir ancak Kas\u0131m 1917\u2019de sona erdi. Resm\u00ee tarihin \u201cisyanc\u0131\u201d, \u201c\u00e7eteci\u201d,<br \/>\n\u201casi\u201d diye tarif etti\u011fi Ermeniler nedense 17 ay s\u00fcren tehcir boyunca Mu\u015f, Urfa\u2019daki toplama merkezlerinde ya\u015fanan olay\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, hi\u00e7 direnmediler. Ezici \u00e7o\u011funluk korkun\u00e7 kaderlerine sessizce boyun e\u011fdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Yak\u0131n tarihe kadar ka\u00e7 Ermeni\u2019nin tehcir edildi\u011fini de bilmiyorduk. Say\u0131lar 2,5 milyon (Ermeni Patrikhanesi\u2019ne g\u00f6re) ile 413.067 (ATASE\u2019ye g\u00f6re) aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyordu. Murat Bardak\u00e7\u0131\u2019n\u0131n 2008 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 <em>Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n Evrak-\u0131 Metrukesi<\/em> adl\u0131 kitapta 924.158 Ermeni\u2019nin tehcir edildi\u011fi yaz\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Taner Ak\u00e7am, Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n defterinde 18 vilayet ve kasaban\u0131n ad\u0131n\u0131n oldu\u011funu, buna kar\u015f\u0131l\u0131k Ermenilerinin s\u00fcrg\u00fcn edildi\u011fini ba\u015fka kaynaklardan bildi\u011fimiz \u0130stanbul, Edirne, Ayd\u0131n, Kastamonu, Suriye, Antalya, Biga, Eski\u015fehir, \u0130\u00e7el, K\u00fctahya, Mente\u015fe, \u00c7atalca ve Urfa gibi merkezlerin ad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu merkezlerden s\u00fcr\u00fclenleri de ekleyince bir milyondan fazla ki\u015finin tehcir edildi\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yor. Nitekim Talat Pa\u015fa\u2019n\u0131n defterindeki listenin alt\u0131ndaki notta, say\u0131lar\u0131n y\u00fczde 30 artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi yaz\u0131l\u0131. B\u00f6ylece en az 1,2 milyon Ermeni\u2019nin tehcir edildi\u011fi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong>Say\u0131 pazarl\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Tehcirde \u00f6len ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Ermenilerin say\u0131s\u0131yla ilgili resm\u00ee ve yar\u0131-resm\u00ee rakamlar da \u00e7ok farkl\u0131. \u00d6rne\u011fin Ermeni kaynaklar\u0131 1,5 ila 2,5 Ermeni\u2019nin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc iddia ederken, 1918\u2019de sava\u015f su\u00e7lar\u0131n\u0131 soru\u015fturmak \u00fczere kurulan Mustafa Arif (Deymer) ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kurulan Osmanl\u0131 D\u00e2hiliye Nezareti Komisyonu\u2019nun raporuna g\u00f6re Birinci Cihan Harbi\u2019nde \u00f6len Ermeni say\u0131s\u0131 800.000\u2019di. 1928\u2019de Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bir belgesinde \u201cAnadolu, bu maada, Vil\u00e2yat-\u0131 \u015earkiye M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131ndan sava\u015f i\u015flemleri y\u00fcz\u00fcnden veya m\u00fclteci olarak 500.000\u2019ini kaybetmi\u015ftir. 800.000 Ermeni ve 200.000 Rum da katl ve tehcir y\u00fcz\u00fcnden veya amele taburlar\u0131nda \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fcr\u201d deniyordu. 1983 y\u0131l\u0131nda \u2018Resm\u00ee tarih\u00e7i\u2019 K\u00e2muran G\u00fcr\u00fcn \u201cBinaenaleyh hangi hesab\u0131 yaparsak yapal\u0131m T\u00fcrkiye Ermenilerinin Birinci Cihan Harbi i\u00e7inde her t\u00fcrl\u00fc sebepten zayiat (harp halinde bir toplum oldu\u011fu i\u00e7in bu tabiri kullan\u0131yoruz) miktar\u0131 300 bini ge\u00e7mez,\u201d diyerek ciddi bir \u0131skonto yapm\u0131\u015f ama ortada b\u00fcy\u00fck bir katliam oldu\u011funu ink\u00e2r edememi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Art\u0131k G\u00fcr\u00fcn\u2019\u00fc bile mumla ar\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc sab\u0131k TTK Ba\u015fkan\u0131 Yusuf Hala\u00e7o\u011flu \u00f6nce \u201cAncak bu kay\u0131p, hi\u00e7bir zaman 1,5 milyon Ermeni\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcyle neticelenmedi\u011fi gibi y\u00fcz binlere de varmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d demi\u015f, bir s\u00fcre sonra \u201cTabii ki yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, nakil s\u0131ras\u0131nda, Ermeni \u00e7etelerinin katliam\u0131na u\u011frayan halktan baz\u0131 gruplar\u0131n kafilelere bir tepki olmak \u00fczere sald\u0131r\u0131lar\u0131 vukubulmu\u015f ve yakla\u015f\u0131k dokuz on bin ki\u015fi katledilmi\u015ftir\u201d demi\u015f, sonra bunu da fazla bularak \u201cSoyk\u0131r\u0131m\u0131 Ermeniler yapt\u0131. 6.500 ve 8.500 ki\u015fi bu \u015fekilde katledilmi\u015f bir rakam var. Ermeniler 519 bin T\u00fcrk\u2019\u00fc \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u201d diyerek hik\u00e2yeyi tersy\u00fcz etmi\u015fti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">Fransa Parlamentosu\u2019nun almasa \u00e7ok daha iyi olaca\u011f\u0131 kesin olan \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 karar\u0131yla yeni bir \u201ctersy\u00fcz etme\u201d dalgas\u0131na girdik. Demek ki biz gayr\u0131resm\u00ee tarih\u00e7ilerin daha \u00e7ok konu\u015fmas\u0131 laz\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><em>\u00d6zet Kaynak\u00e7a:<\/em><em> Hans-Lukas Kieser, Iskalanm\u0131\u015f Bar\u0131\u015f, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2010; T\u00fcrkiye\u2019de Ermeniler, Cemaat- Birey-Yurtta\u015f, Edit\u00f6rler: G\u00fcnay G\u00f6ksu \u00d6zdo\u011fan, F\u00fcsun \u00dcstel, Karin Karaka\u015fl\u0131, Ferhat Kentel, TESEV Yay\u0131nlar\u0131, 2009; Taner Ak\u00e7am, \u0130nsan Haklar\u0131 ve Ermeni Meseli, \u0130mge Kitabevi Yay\u0131nlar\u0131, 2002; a.g.y., Ermeni Meselesi Hallolunmu\u015ftur, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2009.<br \/>\n<\/em><strong><br \/>\n<\/strong><a href=\"mailto:hurayse@hotmail.com\" target=\"_blank\"><strong><em>hurayse@hotmail.com<\/em><\/strong><\/a><em><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em>25.12.2011<\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\"><strong><em>TARAF <\/em><\/strong><strong><em><\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ay\u015fe H\u00fcr Neredeyse herkes, Fransa Parlamentosu\u2019nun ald\u0131\u011f\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 karar\u0131n\u0131n, 1915-1917\u2019de neler oldu\u011funu konu\u015fmay\u0131 engelledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Sanki 95 y\u0131ld\u0131r bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Hadi o kadar uza\u011fa gitmeyeyim, sanki 24 Nisan 2011\u2019den beri bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Sanki ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda Frans\u0131zlara ders vermeye y\u00fcz\u00fcm\u00fcz varm\u0131\u015f gibi. Karardan sonra neredeyse herkes \u201cbu t\u00fcr konular\u0131n parlamentolar\u0131n de\u011fil [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":10999,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,14],"tags":[],"class_list":["post-10998","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ermeni-soykirimi","category-haberler"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v26.6 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ay\u015fe H\u00fcr Neredeyse herkes, Fransa Parlamentosu\u2019nun ald\u0131\u011f\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 karar\u0131n\u0131n, 1915-1917\u2019de neler oldu\u011funu konu\u015fmay\u0131 engelledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Sanki 95 y\u0131ld\u0131r bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Hadi o kadar uza\u011fa gitmeyeyim, sanki 24 Nisan 2011\u2019den beri bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Sanki ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda Frans\u0131zlara ders vermeye y\u00fcz\u00fcm\u00fcz varm\u0131\u015f gibi. Karardan sonra neredeyse herkes \u201cbu t\u00fcr konular\u0131n parlamentolar\u0131n de\u011fil [&hellip;]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2011-12-29T08:10:59+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"kalem\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"kalem\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"16 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/\",\"name\":\"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg\",\"datePublished\":\"2011-12-29T08:10:59+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg\",\"width\":150,\"height\":150},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website\",\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/\",\"name\":\"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c\",\"name\":\"kalem\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"kalem\"},\"url\":\"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","og_description":"Ay\u015fe H\u00fcr Neredeyse herkes, Fransa Parlamentosu\u2019nun ald\u0131\u011f\u0131 \u2018soyk\u0131r\u0131m\u2019 karar\u0131n\u0131n, 1915-1917\u2019de neler oldu\u011funu konu\u015fmay\u0131 engelledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Sanki 95 y\u0131ld\u0131r bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Hadi o kadar uza\u011fa gitmeyeyim, sanki 24 Nisan 2011\u2019den beri bu konuda konu\u015fmu\u015fuz gibi. Sanki ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc konusunda Frans\u0131zlara ders vermeye y\u00fcz\u00fcm\u00fcz varm\u0131\u015f gibi. Karardan sonra neredeyse herkes \u201cbu t\u00fcr konular\u0131n parlamentolar\u0131n de\u011fil [&hellip;]","og_url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/","og_site_name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","article_published_time":"2011-12-29T08:10:59+00:00","author":"kalem","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"kalem","Est. reading time":"16 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/","name":"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu? - Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","isPartOf":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg","datePublished":"2011-12-29T08:10:59+00:00","author":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#primaryimage","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg","contentUrl":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-content\/uploads\/sites\/5\/2011\/12\/\u0531\u0575\u0577\u0567-\u0540\u056b\u0582\u0580.jpg","width":150,"height":150},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/2011\/12\/29\/nisan-1915te-vanda-neler-oldu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nisan 1915\u2019te Van\u2019da neler oldu?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#website","url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/","name":"Bati Ermenistan Ve Bati Ermenileri Sorunlari Ara\u015ftirmalar Merkezi","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/135e7923d1aeb8887890799619969a6c","name":"kalem","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/a06875e4b25feb5674296adf8e8a7ae1e587cebce2493fe63c456109967e27d3?s=96&d=mm&r=g","caption":"kalem"},"url":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/author\/kalem\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10998","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10998"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10998\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10998"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10998"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akunq.net\/turkish\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10998"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}